BMW Beeldkwaliteitsplan Bogtmanweg 211124 FINAL apr2022
Tekst van het document
Beeldkwaliteitsplan Bogtmanweg Tuitjenhorn April 2022
2
INHOUDSOPGAVE
1 | Inleiding
4
2 | Identiteit
8
3 | Stedenbouwkundig plan
12
4 | Duurzaamheid
30
5 | Beeldkwaliteit bebouwing en perceel
32
6 | Beeldkwaliteit openbare ruimte
38
3
1 | INLEIDING Locatie Bogtmanweg
Voor u ligt het beeldkwaliteitsplan voor het woningbouwplan aan de
feitelijke criteria waaraan de welstandscommissie zal toetsen. Wanneer
Bogtmanweg in Tuitjenhorn. Het plangebied van 3,1 hectare ligt aan de
er onduidelijkheid bestaat over de wijze van interpreteren van de criteria,
rand van de bebouwde kom van Tuitjenhorn en bestaat in de huidige
kunnen de toelichtende teksten, tekeningen of de beelden uitsluitsel bieden.
situatie uit onbebouwde percelen. Het plangebied wordt ten noorden
Op de volgende pagina’s wordt de gewenste beeldkwaliteit per onderdeel
begrenst door de Dorpsstraat en ten oosten door de Bogtmanweg. Ten
en deelgebied omschreven in technische eisen en verbeeld middels
westen grenst het plangebied deels aan een particuliere kavel, deels aan
referentiebeelden.
een poldervaart. De zuidelijke rand grenst aan een agrarisch perceel. Met het
wordt
invulling
gegeven
aan
de
een
van de toekomstige woonbuurt en wordt de samenhang tussen het
belangrijke rol bij de toetsing van bouwplannen. In het kader van de
openbaar gebied, de percelen en de architectuur van uitgangspunten en
omgevingsvergunningaanvraag dient ieder bouwplan namelijk te worden
richtlijnen voorzien. In dit beeldkwaliteitsplan worden uitspraken gedaan
getoetst aan een vastgesteld welstandskader. Dit beeldkwaliteitsplan
over de uitstraling, materialen en de stedenbouwkundige samenhang van
voorziet
voornamelijk
de woningen en de openbare ruimte binnen het projectgebied. Dit zijn de
kwantitatieve toets uit het bestemmingsplan, doorloopt ieder bouwplan
kwalitatieve aspecten uit het stedenbouwkundig plan die in beelden en
een kwalitatieve toets aan de hand van dit beeldkwaliteitsplan.
criteria leidend zijn voor de beoordeling door gemeente of supervisor.
Het beeldkwaliteitsplan is opgebouwd uit het stedenbouwkundig plan
Tevens dienen de beelden en criteria ter referentie en inspiratie voor
en de onderdelen ‘bebouwing en perceel’ en ‘openbare ruimte’. Het
ontwerpers.
in
bestemmingsplan
dit
speelt
welstandskader.
het
Tezamen
beeldkwaliteitsplan
met
de
beeldkwaliteitsplan bestaat per onderdeel uit een beschrijving en referentiebeelden. Deze twee onderdelen zijn opgenomen om de visie op het gebied over te dragen en te vertalen in beelden. Voor ieder (deel) gebied is ook een criteriaschema opgenomen. Dit schema bevat de
4
beeldkwaliteitsplan
landschappelijke, stedenbouwkundige en architectonische kwaliteiten
Leeswijzer
Naast
dit
ZIJBELHUIZEN Dorpsstra
at
Sportla
an
Stiegerstr aat
Bogtmanw eg
Veilignweg
Plangebied
Sint Jozefpark
TUITJENHORN
Dorpsstraat
Koorn d
ijk
Locatie plangebied in Tuitjenhorn
5
Foto’s bestaande situatie plangebied
6
Kruising Bogtmanweg - Stiegerstraat
Bogtmanweg
Dorpsstraat
Dorpsstraat terugkijkend op Bogtmanweg
Omgeving
Positie plangebied ten opzichte van de lokale ontsluitingswegen
Groenblauwe structuur in de omgeving
7
2 | IDENTITEIT Historie
Tuitjenhorn is een lintdorp dat stamt vanuit de middeleeuwen. Men
de woonbuurten aan de oostzijde van de Dorpsstraat is de openheid
woonde op het nu nog bestaande dijkje met de weg ervoor langs. De
naar het landschap op veel plaatsen verloren gegaan. Het plangebied is
lintdorpen in dit deel van Westfriesland ontstonden door woonterpen te
nog een van de weinige plekken nabij het centrum van de kern waar een
verbinden of zijn ontstaan langs de wegen die op de dijken lagen. De
open blik op het landschap is.
linten met bebouwing en erfbeplantingen zorgden voor enige verdichting in het weidse, agrarisch gebruikte zeekleilandschap. Het agrarisch
Huidige karakteristiek
landschap werd ontsloten door sloten. Halverwege de 20e eeuw is het
De bebouwing langs het lint wordt nog altijd gekenmerkt door een rijke
omliggende landschap ingrijpend veranderd en zijn laanbeplantingen
verscheidenheid aan bebouwing. Hoofdmateriaal is baksteen maar hout
aangebracht langs de ruilverkavelingswegen. De weg- en waterstructuur
en pleisterwerk komen ook veelvuldig voor. De bebouwing richt zich
rondom het dorp volgen nog de oorspronkelijke verkavelingsrichting.
nadrukkelijk naar het lint. Voortuinen zijn ondiep en meer bedoeld als een overgangszone naar de woning dan een verblijfsruimte.
De afwisseling van open zicht op het landschap, doorzichten en gesloten
8
bebouwing is een van de kwaliteiten van het lint van Tuitjenhorn en heeft
De Bogtmanweg loopt ongeveer parallel aan de Dorpsstraat en wordt
veel invloed op hoe het dorp beleefd wordt. Een andere kwaliteit van
gekenmerkt door een bomenrij aan weerszijden. Er zijn een aantal
het lint is de afwisseling van oude en nieuwe bebouwing en een grote
doorsteken naar de Dorpsstraat. Aan de uiteinden is woningbouw
diversiteit aan bebouwingstypen. Daarin zijn de oudste delen van het lint
aanwezig maar het middendeel heeft een open landschappelijk
en de groei ervan te herleiden.
karakter rondom het Sint Jozefpark. De begraafplaats valt op als een
Tuitjenhorn is heel lang een klein dorp geweest met organische,
sterk geometrisch element in het landschap. De woonbuurt tussen
kleinschalige groei. In de jaren ‘60 werd de Bogtmanweg aangelegd, min
Dorpsstraat en Bogtmanweg heeft een ingetogen karakter. Kenmerkend
of meer parallel aan de Dorpsstraat. Aan de Bogtmanweg ontstonden de
in de Stiegerstraat zijn de eenvoudige hoofdvolumes in baksteen met
eerste kleinschalige uitbreidingen van het dorp. Pas eind jaren ‘70 werd
een sterk omkaderde hoofdentree. Aan de Bogtmanweg valt de lichte tint
het dorp uitgebreid met de volwaardige woonbuurten achter het lint. Door
baksteen op die veelvuldig gebruikt wordt.
1850
1900
1975
2020
Historische ontwikkeling van de locatie
9
Historische bebouwing aan het lint
Eigenheid en detail in de bebouwing
Informele inrichting van de openbare ruimte
Slingerende paden door het groen
Afwisseling in beplanting
Dorpsstraat
Parklandschap
Sint Jozefpark
10
Ondiepe voortuinen aan de openbare ruimte
Accent hoofdentree: sterke randen om de deuren
Lage hagen als erfafscheiding en natuurlijke inrichting met volwassen bomen op het erf
Doorzichten naar het landschap
Variatie in hoogte en aanbouw: aanpasbaar en duurzaam bouwen
Eigentijdse interpretatie van oorspronkelijke bebouwing
Bebouwing en erfinrichting rondom de Bogtmanweg
11
3 | STEDENBOUWKUNDIG PLAN Landschap als basis
van het Sint Jozefpark. Door de open, landschappelijke opzet is het
Het stedenbouwkundig plan vormt de basis voor een nieuwe woonbuurt
mogelijk een rondje te lopen langs het water rondom het project en vomt
met een groen karakter en veel ruimte voor gezond bewegen, ontmoeting
de openbare ruimte een prettig, logisch vervolg op de openheid van het
en verbinding. Het plan voorziet in woningbehoefte en voegt daarnaast
Sint Jozefpark.
kwalitatieve openbare ruimte toe waar ook de omliggende buurt van kan
Er wordt aansluiting gezocht bij de sfeer en uitstraling van de aangelegen
profiteren. Het landschap is een belangrijke onderlegger in het plan. Waar
bebouwing. De nieuwe woningen zijn qua maat en schaal vergelijkbaar
in de naastgelegen buurt de straat dominant is en leidend in de opzet,
met de woningen in de directe omgeving. De hoofdmassa van de
vormen in dit stedenbouwkundige plan de landschappelijke lijnen en
woningen bestaat in essentie uit een of twee bouwlagen met een kap. De
doorzichten de belangrijkste basis. De klassieke autostraat met stoepen
inrichting van de openbare ruimte heeft een landschappelijke uitstraling
en parkeerplaatsen aan weerszijden is niet terug te vinden in het plan.
met doorkijken vanaf de Dorpsstraat en de Bogtmanweg richting het
De uitstraling is parkachtig en het plangebied is met groen omzoomd.
open landschap.
De bebouwing staat als het ware met de voeten in het landschap en de voetganger en fietser kunnen zich vrij en veilig door het gebied bewegen.
Groen en waterberging
Het landschap vormt de grondlaag van het plan. Het groen speelt in
12
Door deze landschappelijke opzet wijkt het plan in hoofdopzet enigszins
het kader van klimaatadaptatie een belangrijke rol door schaduw tegen
af van zjin omgeving. Naast het voorzien in woningbehoefte is de
hittestress te bieden en ruimte te maken voor biodiversiteit door een
stedenbouwkundige structuur gericht op het vormen van een hechte
verscheidenheid aan planten, bloemen en bomen. Daarbij wordt zo min
buurt. Er is veel variatie in bebouwing en woontypen. Qua bebouwing
mogelijk verharding toegepast om opvang en infiltratie van regenwater
wordt de aansluiting met de omgeving gevonden in een aantal relaties.
maximaal mogelijk te maken. De noodzakelijke waterberging van
In het noorden sluit de opzet met vrije kavels aan op de gevarieerde
de ontwikkeling wordt deels in het landschap opgelost en deels door
bebouwing aan de Dorpsstraat. Het middenblok, in het hart van het plan,
het toevoegen van een significante hoeveelheid oppervlaktewater. In
sluit aan op de woonbuurt aan de oostzijde van de Bogtmanweg. Het
principe wordt regenwater afgevoerd van het noordoosten van het plan
zuidelijke deel sluit aan op de open structuur en landschappelijke setting
richting de poldervaart in het zuidwesten van het plangebied.
Landschap als onderlegger met veelvuldige doorzichten
Bebouwing staat met de voeten in het landschap
Besloten binnenwerelden
Stedenbouwkundige principes
13
af af af af af af af af af af af af af
af af af
af af
af
Deelgebieden
af af
af
1. Middenblok 2. Hof 3. Buurtpark met park specials
Dorpsstraat
af
1 Uitgeefbaar:
Uitgeefbaar:
kavel
ontwikkelveld Openbaar gebied:
bebouwing berging / bijgebouw
shared space
parkeren op eigen terrein
fietspad halfverhard voetpad verhard
Openbaar gebied: shared space
voetpad halfverhard
fietspad halfverhard
parkeerplaats, -vlak
voetpad verhard
bomen grootte 1, 2 en 3
voetpad halfverhard
bomen bestaand
af
3
haag
parkeerplaats, -vlak vb
vb
Stiegerstraat
vb
2
Stiegerstraat
bomen grootte 1, 2 en 3
gras / bloemenweide
bomen bestaand
speelvoorziening
haag
water af
af
duiker
gras / bloemenweide vb
af
af
af
af
speelvoorziening
Stedenbouwkundig raamwerk
14
water duiker
af
milieucontour geurhinder
Ontsluiting en parkeren
het blok terwijl voor het hof en de park specials geparkeerd wordt in een
De openbare ruimte is ingericht op voetgangers en fietsers en waar
parkeerkoffer aan de straat. Door het parkeren compact op te lossen hoeft
mogelijk vrij van geparkeerde auto’s. Voor de vrije kavels en de twee-
in het plan geen interne straat met parkeerplaatsen worden aangelegd en
onder-een-kapwoningen wordt op eigen terrein geparkeerd. In het
kan de openbare ruimte maximaal ingezet worden voor landschappelijke
middenblok wordt het autoparkeren opgelost in het binnengebied van
inrichting, buurtactiviteiten, klimaatadaptatie en speelplekken.
Fijnmazig voetgangersnetwerk aansluitend op het Sint Jozefpark en de Dorpsstraat
Fietsnetwerk aansluitend op de omliggende straten
Wegennetwerk aantakkend op de Bogtmanweg
Ontsluiting 15
Uitgeefbaar:
Woonprogramma
Uitgeefbaar:
kavel
Het project bestaat uit een mix aan verschillende woningtypen (vrijstaand,
ontwikkelveld
twee-onder-een kap, rijwoningen, hof, park specials) om tegemoet te
Openbaar gebied:
bebouwing berging / bijgebouw
shared space
komen aan de woonwensen in het dorp en om een gevarieerde opbouw
parkeren op eigen terrein
fietspad halfverhard
van het buurtje te krijgen. Het plan bevat in totaal een minimum van 70
voetpad verhard
woningen. Het maximum aantal woningen voor het totale plan is 80. De
shared space
voetpad halfverhard
kaart op deze pagina geeft een voorbeeldverkaveling weer die ruimtelijk
fietspad halfverhard
parkeerplaats, -vlak
als uitgangspunt voor de ontwikkeling geldt.
voetpad verhard
bomen grootte 1, 2 en 3
Verdeling woonprogramma bij 70 woningen voorbeelduitwerking
voetpad halfverhard
bomen bestaand
parkeerplaats, -vlak
haag
bomen grootte 1, 2 en 3
gras / bloemenweide
bomen bestaand
speelvoorziening
haag
water
gras / bloemenweide
duiker
speelvoorziening
milieucontour geurhinder
Dorpsstraat
Openbaar gebied:
Verdeling woonprogramma bij 80 woningen alternatief
water duiker
Opdrachtgever
bestaande riolering
Project
Voorbeelduitwerking milieucontour geurhinder
16
T P E ONC
-
Gemeente Schagen
C
©
Woningbouwlocatie Bogtmanweg Tuitjenhorn Onderdeel
Stedenbouwkundig plan Projectnummer
374182 Blad
1
Tekeningnummer
Versie
Datum van uitgave
Ontwerpfase
A3P_DO-01
01
19.10.2021
Definitief Ontwerp
-
Van
Schaal
Formaat
Kantoor
Get.
Contractnummer
Gez.
Acc.
1
1:1.000
A3
Amsterdam
PP
BH
BH
374182 - Bogtmanweg_MP_DO 211117
grens plangebied
Parkeerplaatsen bij voorbeeldprogramma's van 70 tot 80 woningen: Middenblok Eigen terrein 38 26 Openbare ruimte 47 72 Zuid - Hof en park specials Openbare ruimte 49 54 134 152
Vrije kavels sluiten aan op de Dorpsstraat
Het middenblok sluit aan op de Bogtmanweg
De losse setting van het hof en de park specials sluit aan op het Sint Jozefpark
Aansluiting bebouwing op de omgeving 17
Ontwikkelvrijheid
af af af af af af af af af af af af af
af af af
af af
af af
A. Ontwikkelvelden middenblok B. Park specials C. Hof
af
af
Op meerdere plekken biedt het stedenbouwkundig raamwerk vrijheid voor collectief opdrachtgeverschap of alternatieve ontwikkelvormen. Op
Dorpsstraat
deze locaties zijn de individuele kavels niet vastgelegd. Afhankelijk van
af
de ontwikkelvorm kan dit in een later stadium worden bepaald.
In het middenblok worden minimaal 42, maximaal 49 woningen gerealiseerd. Aan de noordrand is plek voor vijf vrijstaande woningen en aan de zuidkant voor acht twee-onder-eenkapwoningen. In de drie
A
oostelijke ontwikkelvelden van het middenblok kunnen tot 20 woningen gerealiseerd worden, in de drie westelijke ontwikkelvelden is er ruimte voor 14-16 woningen. De aantallen woningen zijn hier afgestemd op de gewenste uitstraling naar de omgeving met veel ruimte tussen de bebouwing en het maken van een prettige binnenstraat met een speelse uitstraling waarin groen en parkeren elkaar afwisselen. af
B
vb
C
vb
Stiegerstraat
vb
Stiegerstraat
In het zuidelijke deel (hof en park specials) wordt gezamenlijk een minimum aantal woningen van 28 gerealiseerd, maximaal 31.
af
af
Op de volgende pagina’s worden de ontwikkelkaders geschetst.
vb
af
af
af
af
af
Plekken in het plan met vrijheid in ontwikkelvorm af
vb
vb
af
af
18
Dorpss
traat
af
A. Ontwikkelvelden middenblok Ontwikkelkader
In
het
middenblok
zijn
zes
ontwikkelvelden
gedefinieerd.
De
ontwikkelvelden worden gescheiden door tussenpaden van verschillende breedte. In de zes velden is in totaal ruimte voor 29-34 woningen. De woningen aan de oostzijde zijn met de voorkant op de Bogtmanweg
A4
georiënteerd, aan de westzijde op het open landschap.
A1 Op de velden aan de Bogtmanweg (A1, A2, A3) is het maximale bouwvlak ingepast binnen de marges van de kavel, hier wordt 2 meter aangehouden aan de noord- en zuidkant en 1,5 meter aan de oostkant. Het bouwvlak van het middelste veld (A2) ligt iets verder
A5
naar achteren (2,5m) ten opzichte van de kavelgrens dan de andere
A2
twee bouwvlakken om te voorkomen dat er een te strakke gevellijn aan de Bogtmanweg ontstaat.
A6
A3
af
vb
Voorbeeldmassa rijwoningen Bogtmanweg
vb vb
Stiegerstr
aat
Stiegerstr
aat
Zoekgebied bebouwing
19
Dorpss traat
Aan de westzijde (ontwikkelvelden A4, A5, A6) verspringen zowel de kavels als de bebouwing zodat een speels beeld ontstaat richting het landschap als de binnenstraat. Parkeren wordt hier deels op eigen terrein, deels in de openbare ruimte opgelost.
A4 A1
Twee-onder-een-kapwoningen
en
rijwoningen
wisselen
elkaar
af. In ontwikkelvelden A4 en A5 is ruimte voor 6 twee-onder-eenkapwoningen op ruime kavels met parkeren op eigen terrein. Deze diepe kavels lopen door tot aan de binnenstraat en zorgen voor verspringingen ten opzichte van de minder diepe kavels van
A5
de rijwoningen waarbij in de openbare ruimte wordt geparkeerd.
A2
Hierdoor wordt een eentonige binnenstraat met alleen parkeren voorkomen. Op ontwikkelveld A4 is er ruimte om een extra woning te realiseren. In plaats van twee twee-onder-een-kapwoningen is daar een rij van woningen mogelijk.
A6
A3
Voorbeelduitwerking ontwikkelvelden middenblok
20
B. Park specials In het buurtpark is ruimte voor 4-6 park specials. Deze kunnen afhankelijk van de behoefte worden ontwikkeld als losse objecten of als geschakelde woningen. Ook is hier een aantal beneden-bovenwoningen denkbaar. De entrees van de woningen zijn via een pad aan de noordzijde van het kavel.
Uitgangspunt is dat er eenheid in de uitstraling is, de woningen klein van maat zijn en lichtgewicht. De bebouwing ligt 2,5 meter terug van af
de zuidelijke en 1,5 meter van de noordelijke, oostelijke en westelijke vb
begrenzing. De bebouwing heeft een principehoogte van maximaal vb
vb
Stiegerstra
at
Stiegerstra
4,5 meter. 30% van het bebouwde oppervlakte kan daarnaast een bouwhoogte hebben tot maximaal 7,0 meter voor kapvormen (zie voorbeelden).
af
af
vb
af
vb
Stiegerstr
vb
aat
Stiegerstr
aat
Zoekgebied bebouwing
vb
af
af
af
af
af
af
af
Enkele voorbeelden van mogelijke invullingen van de park specials
vb
af
af
af
af
af
21
at
C. Hof Ontwikkelkader
In het hof is ruimte voor ca. 25 woningen. Dit zijn over het algemeen relatief kleine woningen. De exacte locatie van bebouwing en parkeren is nog niet vastgelegd. Dit kan met een ontwikkelende partij worden gedaan. Er gelden wel een aantal uitgangspunten: af
- Bebouwing
vb
is
geplaatst
binnenplaats
vb vb
rondom Stiegerstra
at
een
collectieve
groene
Stiegerstra
at
- Het hof heeft een collectief karakter en is voorzien van een of meerdere toegankelijke gemeenschapsruimte(n) - Entrees van de woningen zijn vanaf de binnenplaats van het hof
- Aan de entreezijde van de woningen is er ruimte voor een private buitenruimte
af
af
- Bebouwing van het hof ligt minimaal 20m vanaf de oostrand van het kavel
vb
af
af
af
- De bebouwing volgt de rand van het kavel of loopt er evenwijdig af
af
af
aan. Er is aan de buitenzijde van de bebouwing indien gewenst af
vb
ruimte voor een terras of tuintje van maximaal 2m diep.
vb
Stiegerstr
vb
aat
Stiegerstr
aat
Zoekgebied bebouwing (bebouwing, groen en beperkt autoparkeren toegestaan) vb
vb
Stiegerstr
vb
aat
Stiegerstr
aat
Parkeerzone (geen bebouwing, wel ruimte voor parkeren en groen)
af
af
af
af
vb
af
af
af
af
22
af
af
vb
af
af vb
af
vb
af
af
af
af
- Het autoparkeren wordt zo dicht mogelijk bij de straat opgelost. Autoparkeren aan de westzijde van het kavel is niet toegestaan - Het autoparkeren wordt langs de Bogtmanweg zoveel mogelijk uit het zicht genomen door een groene omzoming met heesters van tenminste 1m breed en 70cm hoog. Entree van het parkeren bevindt zich aan de zuidoostzijde. Op het kavel dient ook het parkeren voor de park specials te worden voorzien. - Het hof heeft tenminste twee doorsteken met een minimumbreedte van 5m. Een vanaf de parkeerzone en een die aansluit op de padenstructuur aan de noordwestzijde. Daarnaast zijn meerdere doorsteken mogelijk. Voorbeelden van breed hof met parkeren langs de Bogtmanweg
Voorbeelduitwerking met langgerekt hof en parkeren deels langs de zuidzijde
23
24
25
26
27
Doorsnede 1
1
Doorsnede 2 3
2
Positie principedoorsnedes
28
Doorsnede 3
29
4 | DUURZAAMHEID Het project dient duurzaam en toekomstbestendig te worden uitgevoerd.
woonwijk heeft een groen en waterrijk karakter met bloemrijke gazons
Hierbij wordt nadrukkelijk aandacht gevraagd voor de thema’s energie,
en natuurvriendelijke oevers. Waterkwantiteit en kwaliteit dimensioneren
klimaatadaptatie, circulaire economie en leefbaarheid.
zoals natuurvriendelijke oevers. De nieuwe woonwijk heeft voldoende waterberging en staat in verbinding met de waterstructuur, dit zorgt
Energie
voor natuurlijke afvoer van hemelwater. We stimuleren groene daken
Energiebesparing en duurzame energie hebben prioriteit in het
op woningen en bijgebouwen zodat hemeltwater geabsorbeerd wordt
woningbouwplan. Het energieverbruik van de woningen is zo laag
of vertraagd afgevoerd. Regenwater kan ook worden opgevangen in
mogelijk. Het streven is om energieneutrale woningen te realiseren.
regentonnen, grindkoffers in tuinen en retentieruimtes in de openbare
Woningen zijn waar mogelijk zelfvoorzienend voor ruimteverwarming,
ruimte alvorens het wordt afgevoerd naar openbaar water.
ruimtekoeling, warmwatergebruik, ventilatie en verlichting. Het verdient
Om biodiversiteit te stimuleren wordt inheemse beplanting (bomen,
de voorkeur om energievraagstukken zoveel mogelijk collectief op
struiken, grassen) in een rijke variatie toegepast. Bomen met een groot
te lossen. Daarbij moet onderzocht worden of er gebruik kan worden
bladerdek zorgen voor schaduw en beperken de hittestress terwijl de
gemaakt van duurzame warmtebronnen uit de omgeving. Als dat niet
vele oost-west doorsteken in het plan ‘s zomers koele windstromen
lukt dan per woning, bijvoorbeeld in de vorm van warmtepompen,
vanuit het omringend landschap door de buurt laten stromen. Bebouwing
zonnepanelen en zonnecollectoren. Om energiezuinige (deel)mobiliteit
kan bijdragen aan biodiversiteit door ‘poreus’ te bouwen zodat vogels en
te promoten wordt het gebied zoveel mogelijk ingericht op de voetganger
insecten in de gevels kunnen nestelen.
en de fietser, met optimale verbindingen richting voorzieningen en openbaar vervoer haltes in het dorp. Parkeerplaatsen zijn zo ingericht
Circulaire economie
dat laadpalen voor elektrische voertuigen geplaatst kunnen worden.
Grondstoffen worden steeds schaarser. Geprobeerd moet worden om zoveel mogelijk grondstoffen her te gebruiken en afvalstromen tot een
30
Klimaatadaptatie
minimum te beperken. Duurzaam en circulair bouwen (gerecyclede,
De nieuwe woonwijk is voorbereid op een veranderend klimaat en bestand
gezonde en ecologische bouwmaterialen) is de norm en er moet rekening
tegen extremere regenval, hittestress, en langdurige droogte. De nieuwe
gehouden worden met de milieubelasting van toegepaste materialen. In
de openbare ruimte worden zoveel mogelijk cradle-to-cradle materialen
park en/of groenzone aanwezig. Het realiseren van aantrekkelijke
gebruikt. Voor de bebouwing wordt het aangeraden materialenpaspoorten
ontmoetingsplaatsen in de openbare ruimte kan eenzaamheid helpen
aan te leggen en zo veel mogelijk met gebouwelementen te bouwen die
voorkomen. Om betrokkenheid en eigenaarschap van het groen te
gemakkelijk demontabel zijn zodat in de toekomst eenvoudig materialen
stimuleren worden (toekomstige) bewoners betrokken bij de inrichting
‘geoogst’ kunnen worden en elders opnieuw toegepast. In dit kader wordt
van de openbare ruimte.
ook voorgesteld woningbouw als meegroeiwoningen te zien door bij de bouw van woningen al rekening te houden met veranderend gebruik door de jaren heen. Woningen dienen gemakkelijk uitbreidbaar te zijn en eventueel op termijn weer te verkleinen. Idealiter zijn toevoegingen aan woningen gemakkelijk te demonteren en aan andere woningen in de buurt te koppelen.
Basiswoning: eenvoudig aanpasbaar
Leefbaarheid (welzijn, bewegen en recreëren)
In een toekomstbestendige woonwijk is het aangenaam verblijven en prettig en gezond oud worden. De wijk is een levensloopbestendige wijk door een mix van woontypen en voorzieningen (levensloopbestendige woningen, diversiteit in ontmoetingsplekken, speelvoorzieningen etc.) met goede, logische routes naar voorzieningen als scholen en winkels in de buurt. Het hof speelt in op een maatschappelijke behoefte aan vormen van woningbouw met een meer collectief karakter. Groen speelt een belangrijke rol in leefbaarheid. De woningen kijken zoveel mogelijk uit op groen, water of groene openbare ruimte. De openbare ruimte nodigt In de buurt van de woningen is een
Uitbreidingsmogelijkheden
Meegroeiwoningen
31
5 | BEELDKWALITEIT BEBOUWING EN PERCEEL Dorps karakter
in de omgeving. Hierbij is het niet de bedoeling om historiserend te
Het plan moet aansluiten bij het dorpse karakter van Tuitjenhorn.
bouwen, maar een eigentijdse interpretatie te geven van in de omgeving
Dorps bouwen is echter een ruim begrip. Wat betreft bebouwing
aanwezige bouw- en stijlkenmerken. Karakteristiek voor nieuwe
gaat het onder andere om niet te hoog en te grootschalig te bouwen.
bebouwing is dat er mogelijkheden zijn tot ‘meegroeien’. Hiermee wordt
Lintdorpen kenmerken zich ook door een grote variatie in bebouwing,
gedoeld op het uitbreiden van de woning door middel van een uitbouw
een geleidelijke, kavelsgewijze groei en het vrij kunnen vormgeven van
of een opbouw. Dit kan ten behoeve van een woonfunctie zijn maar
de persoonlijke woonbehoefte. Bebouwing is vaak herkenbaar door
ook voor bijvoorbeeld werken aan huis. Door deze verscheidenheid
bepaalde tijdgebonden stijlkenmerken en details.
onstaat er een speels en aantrekkelijk straatbeeld. Tegelijkertijd wordt er door materiaal en kleurgebruik een grote mate van samenhang in
Kavelsgewijze, organische groei is, behalve aan de Dorpsstraat, met dit
het straatbeeld bereikt. Uit- en aanbouwen worden in harmonie met de
plan niet te realiseren. Maar diversiteit en variatie kan wel ontstaan door
architectuur van de hoofdmassa gerealiseerd.
het toestaan van zelfbouw, het aanbieden van ruime keuzemogelijkheden Richtlijnen:
zijn tussen een aansluiting op de bestaande bebouwing in de omgeving
•
door ontwikkelaars en het toepassen van stijlkenmerken die een balans
maar ook typerend voor deze tijd waarin groen en duurzaam bouwen belangrijke aandachtspunten zijn.
Voorkomen van lange repeterende gevels door variatie in rooilijn, gevelbekleding of goothoogte
•
Uitgangspunt is maximaal driemaal dezelfde woning naast elkaar. Deze richtlijn geldt niet voor het hof en de park specials
Bouwmassa
•
Goothoogte is variabel tussen 4,0 - 6,0m
Zorgvuldigheid, terughoudendheid en proportionaliteit staan voorop in
•
Variatie in nokhoogte en kapvorm zijn wenselijk in het plangebied
de vormgeving van de bebouwing. De hoofdvorm van de bebouwing is
•
Woningen worden aan de voorzijde ca. 1,0-2,0m terugliggend en
eenvoudig en sluit aan op de bestaande bebouwing in de omgeving.
evenwijdig aan de kavelgrens gebouwd zodat een informele overgang
Het uitgangspunt is een of tweelaagse bebouwing met een kap. Qua
tussen openbare ruimte en woning ontstaat
stijl sluit de bebouwing aan op de karakteristieken van de bebouwing
32
•
De woning binnen een rij is deel van het geheel, de hoeken van rijen
krijgen geen bijzondere nadruk in de massa • Kopse gevels op de hoeken mogen geen blinde wand hebben • Grote gevelvlakken bestaan uit kleine elementen of hebben een duidelijke textuur
een kader, luifel of terugligging •
Bij de detaillering wordt gezocht naar elementen die het dorpse karakter versterken. Dit kunnen zorgvuldig ontworpen gevelpatronen of ornamenten zijn, of meeontworpen natuurinclusieve maatregelen
Detaillering, materialen en kleurgebruik
De bebouwing heeft een natuurlijke uitstraling. Het algemene beeld is baksteenarchitectuur of houtbouw. Detaillering is rijk, gevarieerd, zorgvuldig en passend bij het ontwerp van de bebouwing. De specifieke materialisering van bebouwing sluit aan bij de materialen en kleuren die in de omgeving worden toegepast: •
Langs de Bogtmanweg: baksteen in het gele spectrum, eventueel gecombineerd met hout, passend bij de bebouwing aan de oostzijde van de Bogtmanweg
•
Hofje: rode baksteen buitenzijde, passend bij de bebouwing in het Sint Jozefpark. Binnenzijde houten gevelbekleding.
•
Dorpsstraat en west-rand middenblok: baksteen, pleisterwerk of hout, al dan niet gecombineerd, passend bij de variatie van de bebouwing aan de Dorpsstraat
•
Park specials: hout of metaal met een lichtgewicht uitstraling
•
Hoofdentrees zijn duidelijk herkenbaar in de gevel door middel van
33
Erfafscheidingen
De erfafscheidingen zijn bepalend voor een hoge beeldkwaliteit van
Principes:
het openbare gebied. De overgang van privé naar openbaar dient de
•
dorpssfeer te accentueren. Om dit te bereiken is ervoor gekozen om een
. Verbinding tussen hekwerk, bij voorkeur niet hoger dan 1 meter.
aantal lage elementen te gebruiken die de ruimtelijke samenhang tussen
woningen zoveel mogelijk promoten, bijvoorbeeld door een gedeeld
privé en openbaar versterken. Om visuele kakofonie te voorkomen
bankje op de woningscheiding
worden er drie typen van erfafscheiding voorgesteld die als eenheid
•
Achterzijde: Oplopende erfafscheiding tot 2,00m. Materialisering in
kunnen fungeren: een lage haag langs het dorpslint, een hogere haag
open hekwerk of beplanting. Bergingen en eventuele carports worden
voor de achtertuinen en een erfafscheiding die deel uit maakt van de
in hout uitgevoerd en dienen integraal met de architectuur van de
architectuur. Het dorpslint krijgt een lage beukenhaag als scheiding
bebouwing ontworpen te worden.
tussen voortuin en openbare ruimte waarmee het groene, dorpse karakter versterkt wordt. Dit groene karakter zien wij ook terug bij de begrenzing van de kavels (zijtuinen en achtertuinen) met openbaar gebied, ook in de vorm van hagen. Daar waar dit moeilijk te realiseren is, kunnen ook groendragers (bijvoorbeeld gaashekwerken met hedera) op eigen terrein worden toegepast. Als een achter- of zijtuin grenst aan de straat, wordt dit gedeelte afgeschermd middels een erfafscheiding die in samenhang met de woning is vormgegeven. De voortuinen van de woningen kunnen optioneel een andere vorm van erfafscheidingen hebben. Deze zullen gerelateerd zijn aan de architectuur in de vorm van bijvoorbeeld bakstenen muurtjes. Ook hier is een haag mogelijk.
34
Voorzijde: Een open of lage afscheiding middels haag of open
35
Rand middenblok: steen hout, pleisterwerk
Middenblok: steen in geeltinten
hout
Hof: rode steen buitenzijde, hout binnenzijde
Materialisering en kleurstelling bebouwing
36
Een afwisselend straatbeeld door variatie in materialisering, bouwhoogte of kapvorm
Park specials: lichtgewicht bouwen
Binnenzijde hof en middenblok in hout
Eigentijdse detaillering met een dorps karakter
Baksteen en hout gecombineerd
Referentiebeelden bebouwing
37
6 | BEELDKWALITEIT OPENBARE RUIMTE Sfeer
De openbare ruimte dient een parkachtige uitstraling te krijgen. De groene
Bomen en lichtmasten worden speels in de openbare ruimte geplaatst om
structuren straalt rust uit en vormt zoveel mogelijk een aaneengesloten
het losse, landschappelijke karakter te versterken. Bomen worden op een
geheel. De focus ligt op de voetganger en fietser, de auto is zo min
aantal plaatsen in kleine clusters geplaatst zodat kleine ‘klimaatbosjes’
mogelijk aanwezig in de openbare ruimte. Dit wordt bevestigd door de
ontstaan.
materialisering: de plekken waar de auto kan komen worden ingericht als shared space, stoepranden en andere hoogteverschillen dienen te worden vermeden. Parkeerplekken
Richtlijnen:
hebben halfopen verharding en
worden omzoomd door hagen of binnen het bouwblok gesitueerd.
Verharding Uitgangspunt bij de verharding is zoveel mogelijk een natuurlijke,
De voetganger is leidend in de openbare ruimte. Het is mogelijk om een
landschappelijke uitstraling na te streven.
rondje om het plan te lopen. Deze wandelroute sluit aan op het Sint
• Circulair karakter; onderzoeken of bestaand materiaal van elders (bij
Jozefpark en de Dorpsstraat en kan daarmee onderdeel worden van een groter rondje wandelen in Tuitjenhorn en het te voet bezoeken van de
• Shared space wordt verhard met klinkers, stoepranden vermijden.
voorzieningen aan de Dorpsstraat stimuleren. Aan de zuid-westzijde van
Onderscheid in gebruik subtiel ontwerpen door aanpassing legverband
het plangebied bevindt zich een grote open ruimte, bestaande uit een
of tint klinkers
glooiend grasveld met halfverharde voetpaden. Dit gebied heeft tevens
• Fietspad en voetpaden halfverhard in natuurlijke tint
de functie van regenwaterretentie. Een natuurspeeltuin maakt slim
• Parkeerplekken
halfopen
verharding,
behalve
gebruik van de hoogteverschillen in dit deel. Het gebied loopt langzaam
toegankelijkheid voor mindervaliden gewenst is
over in de natuurvriendelijke oever van het verbrede water langs de
• Kleur van verharding in het grijsgele spectrum
poldersloot.
38
voorkeur lokaal) hergebruikt kan worden
waar
optimale
Openbare ruimte als waterberging en met solitaire beplanting
Natuurvriendelijke speelplekken
Autoparkeren uit het zicht
Ruimte voor buurtinitiatieven
Shared space: space stoeprandloos
Halfopen verharding ten behoeve van infiltratie
Referentiebeelden openbare ruimte 39
Beplanting
Water
. Inheemse beplanting gericht op het stimuleren van biodiversiteit.
. O evers natuurvriendelijk en onderhoudsarm ingericht
Gevarieerde beplanting die
vlinders, vogels en insecten aantrekt
en door de seizoenen heen kleur geeft. Losse groepjes bomen en
Speelvoorzieningen
solitairen, geen eentonige bomenrijen.
. Natuurlijk spelen: touwen, keien, boomstammen. speeltoestellen in
. Bodem: bloemenrijke graslanden (papavers, klaprozen), bolgewassen . Hagen en vakbeplanting: ligusterhaag, beukenhaag, cornus mas, hulsthaag of hederahaag. . Bomen: een mix van inheemse soorten: kastanje, iep, (knot)wilg, els en fruitbomen . C ollectieve tuin in overleg met toekomstige bewoners
Verlichting, vuilnisbakken en meubilair . Straatmeubilair in dezelfde kleur en passend bij het dorpse karakter. Ingetogen lichtmasten met armatuur passend bij of overeenkomstig met bestaande verlichting . B ankjes bij of rondom een boom . B uurtpicknicktafel, trampoline in samenspraak met bewoners . N atuurvriendelijke, energiebesparende LED verlichting
40
hout of biobased materiaal
Natuurlijke uitstraling van de openbare ruimte
Insectenhotels
Bloemenrijke graslanden
Halfverharding padenstructuur
Fruitbomen
Natuurlijke uitstraling meubilair
Referentiebeelden openbare ruimte
41
42
COLOFON Titel:
Beeldkwaliteitsplan Bogtmanweg Tuitjenhorn
Referentienummer: Projectnummer:
374182 / 51002460
Datum:
November 2021, revisie april 2022
Auteur(s):
Bas Horsting, Paul van der Pijl, Andrea Hulsebosch, Oleguer Teixidor, Domna Paskaloglu
E-mail adres:
info@sweco.nl
Contact:
Sweco Nederland B.V. Kraanspoor 48 1033 SE Amsterdam +31 88 811 66 00 www.sweco.nl
43