Document · PDF

Bijlagen bij toelichting

Gemeenteraad 23 september 2025, gemeente SchagenBij agendapunt: Vaststellen bestemmingsplan wijkuitbreiding Dergmeerweg te Warmenhuizen16.800 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 2

Beeldkwaliteitsplan Uitbreidingsplan Dergmeerweg Warmenhuizen 5. Dragende hoofdstructuren bebouwingspatroon Kenmerkend aan de oorspronkelijke bebouwing in deze omgeving is de onderlinge positionering van hoofdmassa’s langs ontsluitingsstructuren. Deze zijn doorgaans zodanig georganiseerd dat er een zichtrelatie tussen de bijzondere gebouwen op grotere percelen aanwezig is. Samen met het veranderende verloop van de straten geeft dit een afwisselende beleving.

6. Goede verkeersontsluiting

In het plangebied is een waterstructuur in het verlengde van de stolpboerderij aan de Dergmeerweg georiënteerd in de richting van de kerktoren van Tuitjenhorn. Langs deze structuur worden afwisselend de grotere bebouwingscomplexen voorzien.

De bestaande verbinding met de Oostwal wordt aangepast tot een fietsverbinding (en calamiteitenontsluiting). De nieuwe buurt wordt zo met fiets- en voetpaden langs de Oostwal richting het centrum van Warmenhuizen en Tuitjenhorn verbonden.

De waterstructuur wordt begeleid door de hoofdontsluiting die een tegenovergestelde afwisseling kent. Richting het landschap neemt de schaal/maat van de bebouwing af en neemt de onderlinge afstanden tussen de complexen toe.

Ook is er een recreatieve route voorzien parallel aan de Harenkarspelweg en achter de bebouwing aan de Dergmeerweg waarmee ommetjes door en langs de woonbuurt mogelijk gemaakt worden.

Het nieuwe woongebied krijgt een eigen ontsluiting voor auto’s op de Dergmeerweg en daarmee richting regio of de rest van Warmenhuizen. Hiermee wordt onnodige verkeersbelasting op het kruispunt met de Sportlaan voorkomen. Daarnaast wordt gestimuleerd om voor korte afstanden in het dorp de fiets te pakken of te wandelen.

7. Collectieve ruimte met bestaande buurt In het ontwerp is een ruimtelijke buffer tussen de bestaande en de nieuwe woonbuurt opgenomen. Deze voorziet tegelijkertijd in een groene en landelijke woonbeleving voor beide gebieden. De oostelijke rand aan de Oostwal wordt gekenmerkt door een organische bebouwingsstructuur met compacte bebouwing. Deze ligt van oorsprong hoger met een diffuse afscherming naar het open landschap. Vanuit de achtertuinen van deze woningen is er in meer of mindere mate zicht op het achterliggend landschap. Deze collectieve belevingswaarde is een kwaliteit die in het plan gerespecteerd en versterkt wordt door de waterstructuur te verlengen en met een wadi te versterken , en vervolgens ook de nieuwe woningen met hun achterzijde op dit gebied te oriënteren. Aan de zuidzijde langs de Dergmeerweg is een georganiseerde bebouwingsstructuur met groene buitenrand ontstaan. Deze rand heeft een heldere afscherming met groen waarin de woningen staan. In het stedenbouwkundig plan wordt deze overgang als (ecologische) structuur gerespecteerd en versterkt door een groenzone met een parkachtige invulling. De bebouwingsstructuur van de nieuwe rand wordt geinspeerd op het bestaande. De tussenruimte wordt vergroot door de achterzijden van nieuwe woningen op dit gebied als collectieve ruimte te oriënteren.

8. Dorps wonen Het plangebied is in omvang vergelijkbaar met de kleinschalige buurtjes achter en in landelijke lintdorpen. Aansluiting op deze gebieden in maat en schaal en structuur is gewenst om is om aan te sluiten op de (historische) identiteit en het dorpse karakter van Warmenhuizen. Het thema voor het bebouwingsbeeld in het stedenbouwkundig plan is dan ook ‘landelijk dorps’. In de toelichting op het Stedenbouwkundig plan onder paragraaf “Dorps woonbuurtje” (zie pagina 8 Deel A) wordt hier dieper op ingegaan. Dit thema is daarnaast nader uitgewerkt in de beeldkwaliteitsrichtlijnen en de inrichting van de openbare ruimte.

Beeldkwaliteitsplan Uitbreidingsplan Dergmeerweg Warmenhuizen

BEELDKWALITEITSPLAN UITBREIDINGPLAN DERGMEERWEG WARMENHUIZEN

bestemmingsplan Wijkuitbreiding Dergmeerweg te Warmenhuizen

Bijlage 3

Archeologische quickscan

Archeologie

West-Friesland

Enkhuizen,

is het

Hoorn,

archeologisch samenwerkingsverband van de gemeenten Drechterland, Koggenland, Medemblik, Opmeer, Schagen, Stede Broec en Texel

archeologie

S, Document

Archeologische Quickscan

Plangebied

Dergmeerweg,

Adviesnummer

19012

Opsteller(s)

Datum

11-02-2019

Advies

Aanleveren

Vervolgtraject

Warmenhuizen, gemeente "C9ie archeoloog)

GEMEENTE

Schagen

& EE

(archeoloog)

geplande bodemingrepen.

Vooralsnog dubbelbestemming

handhaven.

Zodra

zijn aanvullend advies of in dit stadium (verkennend booronderzoek) laten uitvoeren.

nieuwbouwplannen

Inventariserend Indien te

voor

een

worden

bedrijf.

bekend

Veldonderzoek

Plan

laatste optie wordt gekozen dient een Plan van Aanpak (PvA) opgesteld door een gecertificeerde archeologische instelling of van Aanpak dient voor aanvang te worden voorgelegd.

Archeologische Quickscan 1.

Inleiding

(geanonimiseerd)

is gekeken het naar Op verzoek van de gemeente Schagen (contactpersoon: het in met tot archeologie betrekking plangebied Dergmeerweg Warmenhuizen, aspect gemeente Schagen. Op deze locatie is woningbouw beoogt. Het plangebied ligt tussen de Oostwal in het in het zuiden en de Harenkarspelweg in het noorden en heeft een westen, de Dergmeerweg 4 Momenteel is het grotendeels in gebruik als grasland. In het zuiden ligt ha. oppervlakte van ca. een bebouwd perceel (afb. 1). 2.

Bestemmingsplan

Beleidskaart archeologie

plangebied ligt in het bestemmingsplan De Ontbrekende Schakel (vastgesteld op 09-02-2016).* bestemmingsplan is voor het gehele plangebied een dubbelbestemming Waarde-Archeologie opgenomen (Artikel 6). Voor ontwikkelingen waarbij bodemroering plaatsvindt over een oppervlak 500 dan m? en dieper dan 50 cm dient het aspect archeologie te worden meegewogen. groter de vrijstellingsgrens is dat Opvallend afwijkt van hetgeen op de beleidskaart archeologie staat de beleidskaart archeologie van de voormalige gemeente Harenkarspel (2010)? ligt aangegeven. Op het plangebied in een zone van “vergraven en geëgaliseerde terreinen”. Hier geldt een lage archeologische verwachting voor alle perioden. Dit is vertaald in een vrijstellingsgrens van 10.000 m? en dieper dan 50 cm. Naar verwachting zal de vrijstellingsgrens worden overschreden. Het In

het

_NL.IMRO.0441.BPLGHKOntbrSchakel-VAO1

Nyst

e.a.

2010.

Pagina Archeologie

West-Friesland

Nieuwe

Steen

1 van

1, 1625

10 HV

Hoorn

Postbus

603,

1620

(geanonimiseerd) (geanonimiseerd)w.archeologiewestfriesland.nl

Hoorn

Archeologie

West-Friesland

Enkhuizen,

is het

Hoorn,

archeologisch samenwerkingsverband van de gemeenten Drechterland, Koggenland, Medemblik, Opmeer, Schagen, Stede Broec en Texel

111800

111600

Afbeelding Ligging plangebied Dergmeerweg (rode stippellijn) Harenkarspelweg is tevens zichtbaar als noordoostelijke begrenzing.

luchtfoto

een

(bron:

PDOK).

Beleidskaart Archeologie Voormalige Gemeente Harenkarspel

Legenda

là

Grtens

plangebied

Beleidsadvies

mm BER Afbeelding

Alle

bodemroering

100 m2

(en dieper dan 35 cm)

500 m2

(en dieper dan 50 cm)

10.000

(en dieper dan 50 cm)

Ligging plangebied Dergmeerweg op de beleidskaart Archeologie. Pagina

Archeologie

West-Friesland

Nieuwe

(geanonimiseerd)

Steen

2 van

1, 1625

10 HV

Hoorn

Postbus

603,

1620

(geanonimiseerd)

www.archeologieweStrriestand.n

Hoorn

Archeologie

West-Friesland

Enkhuizen, 3.

is het

archeologisch samenwerkingsverband van de gemeenten Drechterland, Koggenland, Medemblik, Opmeer, Schagen, Stede Broec en Texel

Hoorn,

Cultuurhistorische achtergrond

Het

plangebied ligt ten oosten van Warmenhuizen, een dorp dat is samengesteld uit verschillende vroegmiddeleeuwse bewoningsterpen.® Na de Middeleeuwen zette de bewoning niet op alle terpen door; sommige werden verlaten, anderen geïncorporeerd in het dorp. Het is zeer waarschijnlijk dat locatie de kerk Middeleeuwen hetzelfde is. De de van al vanaf de gehele dorpskern van heeft een basis de Warmenhuizen van AMK hoge archeologische waarde op (Code WFR de zich in de Nieuwe tot de 312A/14798). Waarschijnlijk beperkte bewoning Tijd dorpskern, het eromheen in als akker weiland. Binnen het was gebied gebruik en/of plangebied zijn geen cultuurhistorische waarden meer aanwezig. het bepalen van de aanwezigheid van bewoningsresten uit de Nieuwe Tijd kan gebruik worden gemaakt van historisch kaartmateriaal. Op de kaart van Dou (1651) en de kadastrale minuut uit 1819 (afb. 3) is geen bebouwing aanwezig. Ten zuiden van het plangebied staat een molen met huis en erf aangegeven. De sloot langs de molen doorkruist onderhavig plangebied. In de 20°*® eeuw is op eveneens kaartmateriaal geen bebouwing zichtbaar (afb. 5). Wel is mooi te zien dat na de oorlog de de Oostwal bebouwd. is terp van Voor

waarnemingen gedaan.“ In hun artikel uit S is een Terp langgerekte terp (afb. 4). In terpen 1615 heet de terp “Brouwers Hoge Werff”. De terp wordt aan de oostzijde begrensd door een flinke vaarsloot die zorgde voor verbinding met het achterland. In het artikel wordt tevens melding gemaakt dat bij het maken van een smeerput voor de garage op het Zuideinde een paar vroegmiddeleeuwse Badorfscherven zijn gevonden. Deze kunnen duiden op een vroeg ontstaan van

Tijdens

1978

zijn

terp In

ruilverkaveling

hebben

Warmenhuizen

van

Schermer

Westra

beschreven.

jaren

’60

'70

20°*®

plangebied ingrijpend ruilverkaveld. Hierbij is het ontginningslandschap volledig uitgewist. De huidige gebiedsinrichting houdt geen enkel verband meer met de historische verkavelingsstructuur. Het is niet bekend in hoeverre de is grond omgezet tijdens de ruilverkaveling. Mogelijk zijn vooral sloten dichtgeschoven en is de verstoring vanaf maaiveld relatief beperkt. Voor een verdere onderbouwing van de cultuurhistorische context van het plangebied wordt verwezen naar de Leidraad Landschap & Cultuurhistorie van de Provincie Noord-Holland.® en

van

eeuw

het

middeleeuwse

3 4 >

Schermer en Westra 1978. Schermer & Westra 1978.

https://leidraadic.noord-holland.nl/ensembles/west-friesland-west/

Pagina Archeologie

West-Friesland

Nieuwe

Steen

3 van

1, 1625

10 HV

Hoorn

Postbus

603,

1620

(geanonimiseerd) „archeologie (geanonimiseerd) -

Hoorn

Archeologie

West-Friesland

Enkhuizen,

Ardin

Ligging

Hoorn,

is het

archeologisch samenwerkingsverband van de gemeenten Drechterland, Koggenland, Medemblik, Opmeer, Schagen, Stede Broec en Texel

plangebied op kadastrale minuut uit 1819.Het langwerpige perceel ten westen

van

plangebied

TEE

Afbeelding

‘plangebied op de kaart

van

Schenner 8 Westra Pagina

Archeologie

West-Friesland

Nieuwe

Steen

4 van

1625

10 HV

Hoorn

Postbus

603,

1620

(geanonimiseerd) (geanonimiseerd) „archeologiewestfriesland.nl

Hoorn

het

Archeologie

West-Friesland

Enkhuizen, uien

is het

archeologisch samenwerkingsverband van de gemeenten Drechterland, Koggenland, Medemblik, Opmeer, Schagen, Stede Broec en Texel

Hoorn,

nÂ

Afbeelding 5. Ligging plangebied plangebied weer bebouwing. 4. Aan uit

Archeologische

1930

rond

rond 1953.

geologische

Na de oorlog

bronnen

de hand van bodemkaarten kan inzicht worden verkregen in de verwachting voor vindplaatsen de prehistorie. Op de bodemkaart van het Geestmerambacht zijn binnen het plangebied drie

verschillende

bodems

Het is uit deel Rekere(afb. 6). zuidelijke opgebouwd dik, op pikklei (MRp3). In het noordelijk deel van het plangebied bevindt Het bovenste deel van het bestaat uit delgrond (MEe2). bodemprofiel mariene middeleeuwse Hieronder kan zich een dun bevinden. afzettingen. veenpakket Op de kaart van 2750 voor Chr. het middenin de paleogeografische ligt plangebied grote getijdengeul.®

gorskleigronden, ca zich een zavelige

zichtbaar

laf

Bodemkaart

Geestmerambacht

)

12500

_111500

Afbeelding 6. Ligging plangebied Dergmeerweg (rode stippellijn) op de bodemkaart Geestmerambacht.

vos

& de

Vries 2013.

Pagina Archeologie

West-Friesland

Nieuwe

Steen

5 van

1625

Hoorn

Postbus

603,

1620

Hoorn

(geanonimiseerd)

Archeologie

West-Friesland

Enkhuizen,

Situatie rond

1500

voor

Hoorn,

is het

archeologisch samenwerkingsverband van de gemeenten Drechterland, Koggenland, Medemblik, Opmeer, Schagen, Stede Broec en Texel

Chr.

Situatie rond 900

Zandwerven

voor

Chr.

5 8

Alkmaar

Legenda:

[LJ

ouinen

strandwatten

[waddenen stikken

[]

twelders

[LJ

eraken zout water

”

preistoceen

Afbeelding 7. Globale ligging plangebied (blauwe ster) paleogeografische kaarten van W.K. van Zijverden.

Gebieden buiten

kreekoevers

Kran nel

zeer

locatie De Druppels

water

(blauwe cirkel) op

ligt het plangebied in een getijdenzone met wadden en slikken (afb. 5).” Na sluiting van het zeegat van Bergen ontstaat uiteindelijk een uitgestrekt veengebied. Vanaf de IJzertijd zijn delen van dit veengebied bewoonbaar geweest. Op de dichtgeslibde getijdengeul kunnen resten uit de Bronstijd worden aangetroffen. De kans op resten uit het Neolithicum is vanwege de ligging in een getijdengeul zeer klein. Op het Actueel Hoogtebestand 3 (afb.10) is weinig reliëf te zien. Ten westen van de Oostwal ligt het maaiveld wel hoger. Dit correspondeert met het hart van de waarschijnlijk getijdengeul. Rond

1500

voor

Chr.

In de

directe omgeving van het plangebied staan verschillende onderzoeken geregistreerd in Archis (afb. 8). Voor onderhavig plangebied is in 2009 een bureauonderzoek uitgevoerd? Dit is niet beschikbaar (om.nr. 2258097100). In het kader van de aanleg van de Ontbrekende Schakel heeft Grontmij/Sweco een booronderzoek (om.nr 2381768100)® en een proefsleuvenonderzoek (om.nr. 3995880100)*® uitgevoerd. In het gebied ten oosten van de Oostwal (proefsleuven 8 t/m 17) zijn tijdens het proefsleuvenonderzoek geen archeologische sporen of cultuurhistorische waarden gevonden. De sleuven 12 t/m 17 grenzen aan het plangebied Dergmeerweg (afb. 9). Hier zijn in de ondergrond geen veenpakketten, organische lagen of vegetatiehorizonten aangetroffen. Dit was tegen de verwachting in omdat op basis van het voorgaande booronderzoek in dit oostelijk gebied antropogene lagen of horizonten werden verwacht. Hiervan is tijdens het gravend onderzoek geen spoor te herkennen geweest. Ten

zuiden van het plangebied (Dergmeerweg 54) is in 2103 een bureauonderzoek uitgevoerd. basis van dit bureauonderzoek wordt op dat perceel de randzone van een terp verwacht. Indien

Op graafwerkzaamheden dieper dan 30 cm archeologisch begeleid te worden conform De nieuwbouw is inmiddels gerealiseerd.

worden uitgevoerd dient de nieuwbouw van de woning het protocol opgraven. Het is onduidelijk of dit is gebeurd.

Van Zijverden 2017. Klooster 2009. ° Boon e.a. 2014. 10 Bex & Veenstra 2017. 1 Nijdam 2013. 8

Pagina Archeologie

West-Friesland

Nieuwe

Steen

6 van

1625

Hoorn

Postbus

603,

1620

Hoorn

(geanonimiseerd) me en Www.archeo

ries

Archeologie

West-Friesland

Enkhuizen,

is het

Hoorn,

archeologisch samenwerkingsverband van de gemeenten Drechterland, Koggenland, Medemblik, Opmeer, Schagen, Stede Broec en Texel

2258097100

Eee

ZA archeologisch: boring

[al O0

zon,

go0

ne /

200,

archeologisch: bureauonderzoek archeologisch: proefputten/proefsleuven

Ie,

160

De Ontbrekende

Locatie

Schakel

proefsleuven

Ea)

ifs

Legenda

Samanna

een

Tokoinenammer mec

L_] Proefsieut eo

mn,

Afbeelding 9. Proefsleuven Sweco. De sleuven (bron: SWECO-rapport 2043: Bijlage 1).

t/m

Pagina Archeologie

West-Friesland

Nieuwe

Steen

liggen

7 van

hoogte

van

het

plangebied

Dergmeerweg

603,

1, 1625

Hoorn

Postbus

1620

Hoorn

(geanonimiseerd) m www.archeo

ter

SWECO

ries

Archeologie

West-Friesland

Enkhuizen,

Hoorn,

is het

archeologisch samenwerkingsverband van de gemeenten Drechterland, Koggenland, Medemblik, Opmeer, Schagen, Stede Broec en Texel

'Ì

Legenda

NAP-hoogte:

È.

mn B

+ 17: 1.43

Tanen

1.14 haf

-0.857

-0.571

400

IA Afbeelding 5.

st a 10.

eer

Ligging plangebied

op Actueel

SE Hoogtebestand

Gespecificeerde archeologische

Op basis

kaartmateriaal

verwachting

lage archeologische verwachting voor huisplaatsen Tijd. Voor eventuele resten uit de Prehistorie tot aan de Middeleeuwen geldt een middelhoge tot lage verwachting. Deze resten bevinden zich onder het middeleeuwse kleidek. Indien er veen aanwezig is geldt voor vindplaatsen uit de periode IJzertijd tot Late Middeleeuwen een middelhoge verwachting. Op de dichtgeslibde getijdengeul kunnen resten uit de Bronstijd worden aangetroffen. Voor vindplaatsen uit de Bronstijd geldt een middelhoge verwachting. De kans op resten uit het Neolithicum is vanwege de ligging in een getijdengeul zeer klein. De proefsleuven die zijn uitgevoerd in het kader van de aanleg van de Harenkarspelweg (Ontbrekende Schakel) hebben geen veenpakketten, organische lagen of vegetatiehorizonten opgeleverd. Een potentieel bewoonbaar niveau in de Bronstijd is eveneens niet aangetoond. Om de archeologische verwachting te toetsen is een Inventariserend Veldonderzoek in de vorm van een verkennend booronderzoek de meest logische vervolgstap. uit

van

historisch

Nederland.

Nieuwe

Conclusie Advies

geldt

een

gemeente Schagen onderzoekt de mogelijkheid om een woonuitbreiding te realiseren ten oosten van Warmenhuizen, aan de Dergmeerweg. De nieuwbouwwijk heeft een oppervlakte van ca. 4 ha. De Er zijn op dit moment concrete vrijstellingsgrens wordt hierdoor overschreden. nog geen bouwplannen. Archeologie West-Friesland adviseert de vrijstellingsgrens van de Beleidskaart Archeologie te handhaven. Dit betekent dat bij bodemingrepen groter dan 1 ha en dieper dan 50 cm rekening gehouden dient te worden met eventueel aanwezige archeologische resten. De

Vooruitlopend van

een

op de concrete bouwplannen kan het Inventariserend Veldonderzoek (IVO) in de vorm verkennend booronderzoek worden uitgevoerd. Als leidraad voor het booronderzoek dient

Pagina Archeologie

West-Friesland

Nieuwe

Steen

8 van

1, 1625

10 HV

Hoorn

Postbus

603,

1620

Hoorn

(geanonimiseerd)

Archeologie

West-Friesland

Enkhuizen, een

is het

Hoorn,

door het bevoegd

archeologisch samenwerkingsverband van de gemeenten Drechterland, Koggenland, Medemblik, Opmeer, Schagen, Stede Broec en Texel

gezag

goedgekeurd Plan van Aanpak te worden opgesteld. De gespecificeerde uit onderhavige QuickScan volstaat. Een archeologisch bureauoderzoek

archeologische verwachting is niet noodzakelijk. Vanwege de aard van de archeologische resten uit met name de Bronstijd (geen vondst- of cultuurlagen aanwezig, weinig vondstmateriaal) is booronderzoek niet geschikt voor het opsporen Doel van het verkennend booronderzoek is drieledig: van vindplaatsen. het in kaart brengen van het prehistorische landschap en daarmee de mogelijkheden voor bewoning in de Bronstijd. Hierbij dient te worden vermeld dat een gestapeld landschap aanwezig kan zijn; vaststellen of er nog veenpakketten, organische lagen of vegetatiehorizonten aanwezig zijn; bepalen van de intactheid van de bodem. -

-__

dergelijk onderzoek dient te worden uitgevoerd door een gecertificeerd archeologisch(e) bedrijf of instelling. De kosten van een dergelijk onderzoek zijn, conform de Erfgoedwet (hoofdstuk 9 8 1), voor rekening van de initiatiefnemer. Op basis van bovengenoemd archeologisch onderzoek zijn in principe vier opties mogelijk: het terrein wordt vrijgegeven, omdat er geen archeologische waarden (meer) aanwezig zijn; indien er een resten blijkt dat de archeologische grotendeels zijn verstoord, kan worden bouwbegeleiding geadviseerd; -___archeologische waarden worden in de bodem veiliggesteld (behoud in situ). Indien niet dieper dan 50 cm wordt verstoord, is het mogelijk eventuele archeologische resten in situ te bewaren; potentieel aanwezige archeologische waarden worden nader opgespoord door middel van het graven van proefsleuven. Een

-__

Bronnen

AHN3

(www.ahn.nl)

Archis

3.0

Bex,

J. & J.B.

Veenstra,

2017.

Inventariserend 2043.

Archeologisch onderzoek Ontbrekende Schakel gemeente Schagen. Sweco Archeologische Rapporten van proefsleuven.

veldonderzoek door middel Nederland B.V., Groningen.

Sweco

Boon, H., W.A. van Breda & J. Bex, 2014. Archeologisch Onderzoek De Ontbrekende Schakel, gemeente Schagen; Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek door middel van boringen. Grontmij Archeologische Rapporten 1277. Grontmij, Alkmaar. Burck, P. du, 1957. Een bodemkartering van het tuinbouwdistrict Geestmerambacht. De Bodemkartering van Nederland deel XVII/Verslagen van landbouwkundige onderzoekingen Stichting voor Bodemkartering, Wageningen. Grontmij, 2016. Bestemmingsplan De Ontbrekende Schakel, gemeente 2016) NL.IMRO.0441.BPLGHKOntbrSchakel-VAO1.

No.

Schagen(vastgesteld

63.3.

09-02-

Klooster, B., 2009. Archeologisch Onderzoek van Plangebied Tussenweg te Tuitjenhorn, gemeente Harenkarspel; Bureauonderzoek. Grontmij Archeologische Rapporten 842. Grontmij, Alkmaar. Nijdam,

L.C.

ArGeoBoor

2013.

rapport

Warmenhuizen,

Dergmeerweg

(gemeente Schagen).

Nyst, C.L., EJ. van Rooijen & J.M. van der Veen, 2011. Beleidsnota Harenkarspel. Stichting Cultuur Erfgoed Noord-Holland, Haarlem.

Pagina Archeologie

Een

bureauonderzoek.

1241.

West-Friesland

Nieuwe

Steen

9 van

1, 1625

Cultuurhistorie

Gemeente

10 HV

Hoorn

Postbus

603,

1620

Hoorn

(geanonimiseerd)

Archeologie

West-Friesland

Enkhuizen,

Hoorn,

is het

archeologisch samenwerkingsverband van de gemeenten Drechterland, Koggenland, Medemblik, Opmeer, Schagen, Stede Broec en Texel

Schermer, A & Jb. Westra, 1978: Oud-Warmenhuizen op terpen. (Westfriese Oudheden (XVIII) 1978. Mededelingen van de Archeologische Werkgroep ‘Westfriesland’ van het Historisch Genootschap ‘Oud West-Friesland’). pp. 208-230. Vos, P. & S. de Vries 2013. 2e generatie palaeogeografische kaarten van Nederland Deltares, Utrecht. Op 20-04-2017 gedownload van www.archeologieinnederland.nl.

(versie

2.0).

Westfries Archief.

Zijverden, West-Frisia

W.K.

van, 2017. After the deluge, a palaeogeographical (2000-800 BC). Sidestone Press, Leiden.

Archeologie

West-Friesland

Nieuwe

Pagina

van

Steen

1, 1625

Hoorn

reconstruction

Postbus

of Bronze Age

603,

1620

Hoorn

(geanonimiseerd)

bestemmingsplan Wijkuitbreiding Dergmeerweg te Warmenhuizen

Bijlage 4 Archeologisch bureauonderzoek booronderzoek

verkennend

West-Friese Archeologische Notities 64

Woningbouwlocatie Dergmeerweg Een bureauonderzoek en verkennend booronderzoek binnen plangebied Dergmeerweg in Warmenhuizen gemeente Schagen ,

West-Friese Archeologische Notities 64 , Warmenhuizen , Dergmeerweg

Colofon West-Friese Archeologische Notities 64 Titel

Woningbouwlocatie Dergmeerweg Een bureauonderzoek en verkennend booronderzoek binnen Dergmeerweg in Warmenhuizen , gemeente Schagen

Plangebied

plangebied

Dergmeerweg , Warmenhuizen , gemeente Schagen

Auteurs

(KNA-archeoloog MA , Archeologie West-Friesland) (senior KNA-prospector , Archeologie West-Friesland)

Redactie

(senior KNA-archeoloog , Archeologie West-Friesland)

Veldwerk

verveelvoudigd en/of openbaar

gemaakt

door middel van druk , film ,

fotokopie , digitaal of geautomatiseerd systeem zonder voorafgaande toestemming van de copyrighthouders en de auteur. De

uitgever

heeft

inhoud

met

grootst

mogelijke

zorgvuldigheid

samengesteld.

Ondanks

deze

zorgvuldigheid kunnen gegevens zijn veranderd of onjuist zijn weergegeven. Pagina 1 van 31 Archeologie West-Friesland is het archeologisch samenwerkingsverband van de gemeenten Drechterland , Enkhuizen , Hoorn , Koggenland , Medemblik , Opmeer , Schagen , Stede Broec en Texel

West-Friese Archeologische Notities 64 , Warmenhuizen , Dergmeerweg

Administratieve

gegevens

Project

Dergmeerweg , Warmenhuizen , gemeente Schagen

Projectnummer

19012

Landelijk registratienummer

5208984100

Type onderzoek

Bureauonderzoek

Locatie/toponiem

Dergmeerweg , Warmenhuizen , gemeente Schagen

Kaartblad

14W

Centrale coördinaat

Kadastrale

I32 , I189 , I195 , I541 , I630 , I633 Warmenhuizen

gegevens

Afbakening onderzoeksgebied

verkennend booronderzoek

111. 650 | y: 527. 090

Het verkennend booronderzoek is uitgevoerd in het gehele plangebied.

Datum rapportage

19-05-2022

Datum veldonderzoek

05-04-2022

Bevoegde overheid

Gemeente Schagen

Archeologisch deskundige Beheer

plaats documentatie

Depot gemeente Hoorn

Opdrachtgever

Bügel Hajema

Opdrachtnemer

Archeologie West-Friesland

Status

Goedgekeurd door Bevoegd Gezag

Pagina 2 van 31 Archeologie West-Friesland is het archeologisch samenwerkingsverband van de gemeenten Drechterland , Enkhuizen , Hoorn , Koggenland , Medemblik , Opmeer , Schagen , Stede Broec en Texel

West-Friese Archeologische Notities 64 , Warmenhuizen , Dergmeerweg

Samenvatting In verband met de geplande woningbouw binnen plangebied Dergmeerweg in Warmenhuizen is een archeologisch

onderzoek

uitgevoerd.

landschappelijke , historische verwachting opgesteld

voor

Tijdens

het

archeologische

bureauonderzoek

gegevens

een

aan

gespecificeerde

hand

van

archeologische

het plangebied. Een verkennend booronderzoek is uitgevoerd

deze

bronnen in het bureauonderzoek

een

archeologische verwachtingen te toetsen. het plangebied is

Voor

basis

de geraadpleegde

van

middelhoge tot lage archeologische verwachting

voor

vindplaatsen uit de prehistorie tot

aan

Middeleeuwen geformuleerd. Indien aanwezig , bevinden de prehistorische resten zich onder het middeleeuwse kleidek. De kans op resten uit het Neolithicum is vanwege de ligging in de getijdengeul

zeer

klein. Op de dichtgeslibde getijdengeul kunnen wel resten uit de Bronstijd worden

aangetroffen

indien

aanwezig

veen

is , geldt ook

voor

vindplaatsen vanaf

voor

vindplaatsen uit de Middeleeuwen

middelhoge verwachting. De archeologische verwachting

de IJzertijd

een en

Nieuwe Tijd is laag. Het

doel

het verkennend booronderzoek is het in kaart brengen

van

landschap , het achterhalen bepalen

de diepteligging

van

de mogelijk

van

maaiveld

intact

geen

bodemprofiel

aanwezig

archeologische

lagen , oude

veronderstelde

middeleeuwse

Laagpakket

van

Wormer

door het ontbreken

ontbreken

van

relatief

hoger

bodemhorizonten kleidek

veenpakket is de kans kan

bijgesteld Gezien

ontkalkte

verwachting

in het kader

behoeve

van

diepte

Tijdens

het

onderzoek

indicatoren

onderscheiden

het

van

zijn

geen

aangetroffen. het

van

Het

onderliggende

vegetatiehorizonten of laklagen. Vanwege

het

kan

gesteld

worden

het ontbreken

binnen het plangebied

van

voor

alle perioden binnen

de Archeologische

West-Friesland adviseert het plangebied vrij te Ten

van

voor

dat

kans

restant van een zeer klein. Op basis

een

alle perioden worden

lage verwachting.

de lage verwachting

onderzoek

van

klein is. Vanwege

zeer

een

vindplaatsen uit de IJzertijd/Romeinse tijd eveneens

de gespecificeerde

naar een

is.

of archeologische

is niet goed

gelegen

vindplaatsen uit de prehistorie hiervan

interessante niveaus

de intactheid van de bodem.

van

Uit het verkennend booronderzoek blijkt dat in het plangebied tot onder

het (pre)historisch

van

het

vervaardigen

van

een

het plangebied , is nader

Monumentenzorg geven

archeologisch

niet noodzakelijk. Archeologie

met betrekking tot het aspect archeologie.

bestemmingsplan

kan

gesteld

worden

dat

dubbelbestemming Waarde-Archeologie kan komen te vervallen.

Pagina 3 van 31 Archeologie West-Friesland is het archeologisch samenwerkingsverband van de gemeenten Drechterland , Enkhuizen , Hoorn , Koggenland , Medemblik , Opmeer , Schagen , Stede Broec en Texel

West-Friese Archeologische Notities 64 , Warmenhuizen , Dergmeerweg

Afbeelding 1. De locatie van plangebied Dergmeerweg binnen de gemeente Schagen (rode stip).

Pagina 4 van 31 Archeologie West-Friesland is het archeologisch samenwerkingsverband van de gemeenten Drechterland , Enkhuizen , Hoorn , Koggenland , Medemblik , Opmeer , Schagen , Stede Broec en Texel

West-Friese Archeologische Notities 64 , Warmenhuizen , Dergmeerweg

1. Inleiding 1. 1 Aanleiding In opdracht

van

Bügel Hajema

uitgevoerd ten behoeve

van

is in april 2022

het

voorgenomen

een

plan

archeologisch een

verkennend booronderzoek

nieuwbouwwijk te realiseren binnen

plangebied Dergmeerweg in Warmenhuizen , gemeente Schagen (afb. 1 en 2). De gemeente

Schagen

kapwoningen

is voornemens

infrastructuur

waterpartijen binnen plangebied Dergmeerweg (afb. 3). Het plangebied heeft een oppervlakte

van

circa

44,

hectare.

appartementengebouwen

vrijstaande woningen , rijwoningen , twee-onder-een-

realiseren

inrichtingsplan

kan

met

bijbehorende

basis

van

het

worden

gesteld

dat

geplande

ontwikkeling het bodemarchief

naar

verwachting dusdanig zal verstoren dat behoud

van

eventueel

aanwezige archeologische resten niet mogelijk is.

Afbeelding 2. De ligging van plangebied Dergmeerweg (rode stippellijn) op een recente luchtfoto (bron: PDOK).

Pagina 5 van 31 Archeologie West-Friesland is het archeologisch samenwerkingsverband van de gemeenten Drechterland , Enkhuizen , Hoorn , Koggenland , Medemblik , Opmeer , Schagen , Stede Broec en Texel

West-Friese Archeologische Notities 64 , Warmenhuizen , Dergmeerweg

1. 2 Onderzoeksopzet Het

onderzoek

richtlijnen

bestaat

uit

bureauonderzoek

een

verkennend booronderzoek. Het doel

een

veldonderzoek in de

vorm

van

booronderzoek is het toetsen

een

van

het verkennend

een

bureauonderzoek uitgevoerd. 1 Dit onderzoek is echter

van

archeologische verwachting. Voor onderhavig plangebied is in 2009

niet beschikbaar (Archisnummer 2258097100). In 2019 is vervolgens een archeologische quickscan uitgevoerd waarin een gespecifieerde archeologische verwachting is geformuleerd. 2 Op basis

van

de quickscan

gespecificeerde verwachting is een Plan

het Plan

van

Aanpak zijn voorgaand

aan

van

Aanpak opgesteld. In

het veldonderzoek de onderzoeksdoelen

–methoden

vastgelegd. 3 Het onderzoek is uitgevoerd volgens de van

het Besluit archeologische

normen

de archeologische beroepsgroep (zie artikel 24

van

monumentenzorg) , de Kwaliteitsnorm

(KNA , versie 4. 1) en het Kwaliteitshandboek

Nederlandse

Archeologie

Hoorn. 4

1. 3 Geplande ingrepen Huidige situatie Het

plangebied

ligt tussen de Oostwal

in het westen , de Dergmeerweg

in het zuiden

Harenkarspelweg in het noordoosten (afb. 2). Binnen het zuidelijk deel stonden tot een

schuur

kas. Deze

inmiddels

zijn

gesloopt.

Het

plangebied

is verder

voor

kort nog

onbebouwd

momenteel grotendeels in gebruik als akkerland. Volgens

Bodemkaart

poldervaaggronden; Voorafgaand kabels in

het

aan

Nederland

van

zware

heeft

zavel , profielverloop

het

plangebied

grondwatertrap

(kalkrijke

5). 5

het onderzoek is een KLIC-melding gedaan. 6 Binnen het plangebied zijn

leidingen aanwezig die een risico vormen. In het zuidelijk deel

KLIC-overzicht

alleen

een

puntlocatie

‘riool

vrijverval’

van

geen

van

het plangebied staat

gemeente

Schagen

aangegeven.

Toekomstige situatie Het

plangebied is

ongeveer

44,

hectare

groot. De

gemeente

woningen , rijwoningen , twee-onder-een-kapwoningen met bijbehorende infrastructuur

voornemens

appartementengebouwen

vrijstaande te realiseren

waterpartijen (afb. 3).

1 Klooster 2009. 2 Soonius & De Groot 2019. 3 De Groot & Soonius 2022. 4 Archeologie West-Friesland 2016. 5 Alterra , schaal 1 : 50. 000. 6 KLIC-melding: 22G213995_1.

Pagina 6 van 31 Archeologie West-Friesland is het archeologisch samenwerkingsverband van de gemeenten Drechterland , Enkhuizen , Hoorn , Koggenland , Medemblik , Opmeer , Schagen , Stede Broec en Texel

West-Friese Archeologische Notities 64 , Warmenhuizen , Dergmeerweg

Het bouwen

van

woningen

het aanleggen

van

riolering

waterpartijen zal ervoor

zorgen

dat

eventuele archeologische resten tot op een zekere diepte zullen worden verstoord. Mogelijk hebben de geplande ingrepen ook een verandering in het grondwaterpeil tot gevolg.

Afbeelding

Stedenbouwkundig

plan

woongebied

Dergmeerweg

(naar

document

218. 00. 10. 02. 00/001

BügelHajema Adviseurs bv , 25-05-2021).

Pagina 7 van 31 Archeologie West-Friesland is het archeologisch samenwerkingsverband van de gemeenten Drechterland , Enkhuizen , Hoorn , Koggenland , Medemblik , Opmeer , Schagen , Stede Broec en Texel

West-Friese Archeologische Notities 64 , Warmenhuizen , Dergmeerweg

2. Beleidskader 2. 1 Rijks beleidskader Het

rijkskader wordt gevormd

door de Erfgoedwet 2016. Voorheen

Monumentenwet 1988. Deze wet is op 1 juli 2016

werd dit beschreven in de

in de Erfgoedwet. De Erfgoedwet

overgegaan

vormt samen met de Omgevingswet het wettelijk fundament voor de cultuurhistorie in Nederland. In de Erfgoedwet is vastgelegd hoe met ons erfgoed wordt omgegaan , wie daarbij welke verantwoordelijkheden heeft bestaande wetBovendien

regelgeving

zijn

hoe daarop het toezicht wordt uitgeoefend. De Erfgoedwet bundelt

aan

behoud

voor

Erfgoedwet

een

beheer

van

het cultureel erfgoed in Nederland.

aantal

nieuwe

bepalingen

toegevoegd.

Het

beschermingsniveau zoals die in oude wetten en regelingen golden blijven gehandhaafd. Onderdelen van de Monumentenwet die de fysieke leefomgeving betreffen , worden overgeheveld de

naar

Omgevingswet

die

2023

overgangsregeling in de Erfgoedwet

kracht

van

opgenomen

wordt.

Voor

deze

onderdelen

een

gebied

van

de periode 2016-2023.

voor

Het betreft dan: 1.

Vergunningen tot wijziging , sloop of verwijdering

rijksmonumenten;

Verordeningen , bestemmingsplannen , vergunningen

van

ontheffingen

het

archeologie; 3.

Bescherming

van

stads-

dorpsgezichten.

In grote lijnen wordt hier het ‘Verdrag van Malta’ onderschreven. In het Verdrag van Malta , in 1992 gesloten te Valletta , wordt de bescherming daarbij is dat van

het archeologisch erfgoed geregeld. Uitgangspunt

van

mogelijk archeologische resten bewaard dienen te blijven. Bij de ontwikkeling

waar

ruimtelijk beleid moet het archeologisch belang , of beter het cultuurhistorisch belang , van af

het begin

meewegen

in de besluitvorming.

2. 2 Provinciaal beleidskader Inleiding

2. 2. 1

De Provincie Noord-Holland streeft

behoud

naar

van

het erfgoed in situ (in de bodem). Om de

archeologische waarden zoveel mogelijk veilig te stellen , raden zij aan archeologievriendelijk te bouwen. Waar behoud in de bodem niet mogelijk is , dient

een

archeologisch onderzoek plaats te

vinden. De

visie

gewenste

Cultuurhistorie 7 . Deze

ruimtelijke

leidraad

was

kwaliteit tot

voor

is vastgelegd

in de

Leidraad

kort

Provinciale

verankerd

Landschap

Ruimtelijke

Verordening (PRV). Het plangebied bevindt zich binnen ensemble West-Friesland West met

een

gebied

samen

Het

oud zeekleilandschap met hoger gelegen kreekruggen

Tuitjenhorn

omgeving

van

Waarland ,

Warmenhuizen

valt

laaggelegen kommen. is

ingrijpend

ruilverkaveld. De voormalige getijdegeulen zijn nog herkenbaar als hoger gelegen kreekruggen. 7 Provincie

Noord-Holland 2018. Pagina 8 van 31

Archeologie West-Friesland is het archeologisch samenwerkingsverband van de gemeenten Drechterland , Enkhuizen , Hoorn , Koggenland , Medemblik , Opmeer , Schagen , Stede Broec en Texel

West-Friese Archeologische Notities 64 , Warmenhuizen , Dergmeerweg

2. 2. 2

Omgevingsverordening NH2020

De omgevingsverordening NH2020 , geldig vanaf 17 november 2020 , integreert 21 verordeningen die betrekking hebben

de fysieke leefomgeving. Het doel is daarmee de provinciale regels te

vereenvoudigen , harmoniseren , en

onderdelen

ruimte te bieden voor lokaal en regionaal maatwerk en bestuurlijke afweging. Dit betekent dat de omgevingsverordening deze verordeningen op

meer

geheel heeft vervangen. Relevant voor archeologie , cultuurhistorie en aardkundige waarden zijn: •

Provinciale Ruimtelijke Verordening;

•

Provinciale Milieuverordening;

•

Erfgoedverordening NH (Provinciaal Monument Westfriese Omringdijk).

De aardkundige monumenten worden vanaf

beschermd via de Omgevingsverordening NH2020

als NNN-gebieden of Bijzonder Provinciaal Landschap. De aardkundig waardvolle gebieden worden niet

vanuit provinciaal beleid beschermd.

meer

Volgens

Omgevingsverordening

NH2020

zijn

binnen

het

plangebied

NNN-gebied

geen

Bijzonder Provinciaal Landschap aanwezig. In de directe omgeving liggen ook

geen

aardkundig

waardevolle gebieden. 2. 3 Lokaal beleidskader Het

plangebied

ligt in het bestemmingsplan

Ontbrekende

2016). 8 In het bestemmingsplan is voor het gehele plangebied Archeologie plaatsvindt

(Artikel 6). Dit betekent

opgenomen over

oppervlak groter dan 500

een

Schakel een

dieper dan 50

cm ,

09-02-

dubbelbestemming

dat bij ontwikkelingen

m 2 en

(vastgesteld

Waarde-

waarbij bodemroering het aspect archeologie

dient te worden meegewogen.

de beleidskaart

plangebied

een

archeologie zone

archeologische verwachting m 2 en

rekening

gemeente

Hier

2010

voor

alle perioden. Dit is vertaald in een vrijstellingsgrens

van

terreinen”.

uit

“vergraven

geëgaliseerde

Harenkarspel

geldt

ligt het een

van

lage

10. 000

4). 9

het plangebied staat

de beleidskaart

een

zone aangegeven

waar

moeten worden gehouden met het aspect archeologie bij alle bodemroering. Deze betreft een terp die niet correct is begrensd. Archeologie West-Friesland werkt momenteel

zone aan

de voormalige

van

dieper dan 50 cm (afb.

In het zuidwestelijk deel

van

een

zou

nieuwe archeologische beleidskaart

voor

de gehele gemeente Schagen. Daarin zijn onder

andere de archeologische waarden , zoals ook deze terp , herbegrensd. De terp ligt in werkelijkheid meer

langs de Oostwal

de vrijstellingsgrens 8

valt zo goed als volledig buiten onderhavig plangebied. Daarbij komt dat

de nieuwe beleidskaart waarschijnlijk zal worden verhoogd naar 100 m 2 .

NL. IMRO. 0441. BPLGHKOntbrSchakel-VA01 e. a. 2010.

9 Nyst

Pagina 9 van 31 Archeologie West-Friesland is het archeologisch samenwerkingsverband van de gemeenten Drechterland , Enkhuizen , Hoorn , Koggenland , Medemblik , Opmeer , Schagen , Stede Broec en Texel

West-Friese Archeologische Notities 64 , Warmenhuizen , Dergmeerweg

Opvallend is dat de vrijstellingsgrens die in het bestemmingsplan wordt gehanteerd (500 cm) , afwijkt van hetgeen

de beleidskaart archeologie staat aangegeven (10. 000

m 2 en

50 cm).

Beide vrijstellingsgrenzen worden echter overschreden door de geplande ontwikkeling.

Afbeelding 4. Ligging van plangebied Dergmeerweg (zwarte stippellijn) op de beleidskaart archeologie van de voormalige gemeente Harenkarspel (naar Nyst e. a. 2010).

Pagina 10 van 31 Archeologie West-Friesland is het archeologisch samenwerkingsverband van de gemeenten Drechterland , Enkhuizen , Hoorn , Koggenland , Medemblik , Opmeer , Schagen , Stede Broec en Texel

West-Friese Archeologische Notities 64 , Warmenhuizen , Dergmeerweg

4. Bureauonderzoek 3. 1 Methode Het

bureauonderzoek

stellen.

Daartoe

verzameld

zijn

is uitgevoerd reeds

bekende

gespecificeerde

een

archeologische ,

archeologische

historische

is het grondgebruik in het plangebied in het heden

verwachting

aardkundige

gegevens

verleden geïnventariseerd.

De volgende bronnen zijn voor dit bureauonderzoek geraadpleegd: •

Archeologische Monumenten Kaart (AMK);

•

Actueel Hoogtebestand Nederland (AHN3);

•

Cultuurhistorische Waardenkaart (CHW);

•

Bodemkaart schaal 1 : 16. 667 Geestmerambacht 10 ;

•

Paleogeografisch kaartmateriaal 11 ;

•

Kadastrale minuut 1819 , Gemeente Warmenhuizen , sectie C , genaamd Oostwal , eerste blad 12 ;

•

Relevant historisch kaartmateriaal;

•

Recent kaartmateriaal;

•

Archis 3.

3. 2 Landschappelijk kader 3. 2. 1

Ontwikkeling

van

het landschap;

In de prehistorie drongen grote getijdengeulen West-Friesland binnen via het Zeegat Rond 2750 voor

voor

Chr. lag het plangebied middenin

Chr. vond in het wijd vertakte kreken-

als gevolg

van een

een

grote

getijdengeul. 13

kommensysteem

een

Tussen 1800

bleef in westelijk West-Friesland

een

Bergen. en

1700

grote omslag plaats , mogelijk

stormvloed. In een groot deel van West-Friesland ontstond

waarbij het sediment hoog opslibde. Toen het evenwicht rond 1700

van

weer

was

hersteld

kleine opening in de kust bestaan. Rond 1500

voor

Chr. lag

voor

Chr.

kweldergebied

een

5). 14

het plangebied in een getijdenzone met wadden en slikken (afb. Na sluiting van het zeegat van Bergen ontstond uiteindelijk een uitgestrekt veengebied. Vanaf de IJzertijd zijn delen van dit veengebied bewoonbaar geweest. Op de dichtgeslibde getijdengeul kunnen resten uit de Bronstijd worden

aangetroffen.

getijdengeul

10 11 12 13 14

zeer

kans

resten

uit het

Neolithicum

vanwege

ligging

klein.

Du Burck 1957. Van Zijverden 2017. beeldbank. cultureelerfgoed. nl. Vos et al. 2018. Van Zijverden 2017. Pagina 11 van 31

Archeologie West-Friesland is het archeologisch samenwerkingsverband van de gemeenten Drechterland , Enkhuizen , Hoorn , Koggenland , Medemblik , Opmeer , Schagen , Stede Broec en Texel

een

West-Friese Archeologische Notities 64 , Warmenhuizen , Dergmeerweg

Afbeelding

Globale

ligging

plangebied

(blauwe

ster)

locatie

Druppels

(blauwe

cirkel)

paleogeografische kaarten van de situatie rond 1500 en 900 voor Chr. (naar Van Zijverden 2017).

3. 2. 2

Bodem , Geo(morfo)logie , en reliëf

Aan de hand van bodemkaarten kan inzicht worden verkregen in de verwachting uit de prehistorie. Op de bodemkaart

van

het Geestmerambacht

voor

vindplaatsen

zijn binnen het plangebied

een

aantal verschillende bodemtypen zichtbaar (afb. 6). Het zuidelijke deel is opgebouwd uit Rekeregorskleigronden , circa 50 bevindt zich

een

dik , op pikklei (code MRp3). In het noordelijk deel van het plangebied

zavelige delgrond (code MEe2). Het bovenste deel

van

het bodemprofiel bestaat

uit middeleeuwse mariene afzettingen. Hieronder kan zich een dun veenpakket bevinden. Op de geomorfologische kaart ligt het plangebied

op een

vlakte

van

getijafzettingen (code 2m35).

De geomorfologische kaart is in deze rapportage niet afgebeeld. Op het Actueel Hoogtebestand 3 is weinig reliëf te zien ter plaatse westen van

van

het plangebied (afb. 7). Ten

de Oostwal ligt het maaiveld wel hoger. Dit correspondeert waarschijnlijk met het hart

de getijdengeul.

Pagina 12 van 31 Archeologie West-Friesland is het archeologisch samenwerkingsverband van de gemeenten Drechterland , Enkhuizen , Hoorn , Koggenland , Medemblik , Opmeer , Schagen , Stede Broec en Texel

West-Friese Archeologische Notities 64 , Warmenhuizen , Dergmeerweg

Afbeelding 6. Ligging plangebied Dergmeerweg (rode stippellijn) op de bodemkaart Geestmerambacht (naar Du Burck 1957).

Afbeelding 7. Ligging plangebied op het Actueel Hoogtebestand Nederland 3 (bron: www. ahn. nl). Het terpenlint van Warmenhuizen tekent zich fraai af ten westen van het plangebied. Pagina 13 van 31 Archeologie West-Friesland is het archeologisch samenwerkingsverband van de gemeenten Drechterland , Enkhuizen , Hoorn , Koggenland , Medemblik , Opmeer , Schagen , Stede Broec en Texel

West-Friese Archeologische Notities 64 , Warmenhuizen , Dergmeerweg

3. 2. 3

Bodemverstoringen

Voorafgaand kabels

aan

het onderzoek is een KLIC-melding gedaan. 15 Binnen het plangebied zijn

leidingen aanwezig die een risico vormen of een verstoring

geen

de bodem teweeg hebben

van

gebracht. In het zuidelijk deel van het plangebied staat in het KLIC-overzicht alleen een puntlocatie ‘riool vrijverval’ van de Gemeente Schagen aangegeven. In 1998

uitgevoerd

2001 zijn binnen het plangebied verkennende bodemonderzoeken (conform NEN5740) onderzoek te doen

naar

eventuele bodemverontreiniging. Daaruit blijkt dat het

grondwater hier potentieel ernstig verontreinigd is. Er zal daarom worden

nader onderzoek moeten

nog

uitgevoerd. 16

Verder is bekend

dat het plangebied in de jaren ’60

’70

van

de 20 ste

ruilverkaveld (zie pag. 16). Dit heeft mogelijk geleid tot een verstoring 3. 3 Archeologisch

van

ingrijpend is

eeuw

het bodemarchief.

historisch kader

3. 3. 1 Historische situatie Middeleeuwen

Nieuwe Tijd

Het plangebied ligt ten oosten

van

Warmenhuizen , een dorp dat is samengesteld uit verschillende

vroegmiddeleeuwse bewoningsterpen. Na de Middeleeuwen zette de bewoning niet op alle terpen door; sommige werden verlaten , andere geïncorporeerd in het dorp. Het is zeer waarschijnlijk dat de locatie van de kerk al vanaf de Middeleeuwen hetzelfde is. Voor het bepalen gemaakt

van

de aanwezigheid van bewoningsresten uit de Nieuwe Tijd kan gebruik worden

historisch kaartmateriaal. Op de kaart

van

Dou (1651-1654 , niet afgebeeld)

van

kadastrale minuut uit 1819 (afb. 8) is geen bebouwing aanwezig binnen het plangebied. Ten zuiden het plangebied staat een molen doorkruist onderhavig plangebied. van

Tijdens

ruilverkaveling

Warmenhuizen. een

met huis

hebben Schermer

erf

aangegeven.

Westra

In hun artikel uit 1978 zijn de terpen

waarnemingen

van

sloot langs

gedaan

flinke vaarsloot die zorgde

voor

artikel wordt tevens melding gemaakt dat bij het maken

van

Zuideinde vroeg

een paar

ontstaan

In de 20 ste

van

eeuw

een

rondom

Warmenhuizen beschreven. Terp S is

langgerekte terp (afb. 9). In 1615 heet de terp “Brouwers Hoge Werff”. De terp wordt

oostzijde begrensd door

molen

aan

verbinding met het achterland. In het garage op

het

vroegmiddeleeuwse Badorfscherven zijn gevonden. Deze kunnen duiden op

een

smeerput

voor

terp S.

is op kaartmateriaal

eveneens geen

bebouwing zichtbaar binnen het plangebied.

Wel is mooi te zien dat na de oorlog de terp van de Oostwal is bebouwd (afb. 10).

15 16 17

KLIC-melding: 22G213995_1. Gegevens bodemloket ODNHN. Schermer & Westra 1978. Pagina 14 van 31

Archeologie West-Friesland is het archeologisch samenwerkingsverband van de gemeenten Drechterland , Enkhuizen , Hoorn , Koggenland , Medemblik , Opmeer , Schagen , Stede Broec en Texel

West-Friese Archeologische Notities 64 , Warmenhuizen , Dergmeerweg

Afbeelding 8. Ligging plangebied (zwarte stippellijn) op kadastrale minuut uit 1819. Het langwerpige perceel ten westen van het plangebied betreft de terp aan de Oostwal.

Afbeelding 9. Ligging plangebied (zwarte stippellijn) op de kaart van Schermer & Westra uit 1978 , geprojecteerd op de huidige topografie. Pagina 15 van 31 Archeologie West-Friesland is het archeologisch samenwerkingsverband van de gemeenten Drechterland , Enkhuizen , Hoorn , Koggenland , Medemblik , Opmeer , Schagen , Stede Broec en Texel

West-Friese Archeologische Notities 64 , Warmenhuizen , Dergmeerweg

Recente Tijd In de jaren ’60

’70

de 20 ste eeuw is het plangebied ingrijpend ruilverkaveld. Hierbij is het

middeleeuwse

ontginningslandschap volledig uitgewist.

enkel verband

meer

van

De huidige gebiedsinrichting

houdt

geen

met de historische verkavelingsstructuur. Het is niet bekend in hoeverre de grond is omgezet tijdens de ruilverkaveling. Mogelijk zijn vooral sloten dichtgeschoven en is de verstoring vanaf maaiveld relatief beperkt. Op

een

topografische kaart

van

voor

de ruilverkaveling is zichtbaar dat in het verleden

grote hoeveelheid dwarsslootjes aanwezig was binnen ruilverkaveling zijn al deze sloten dichtgeschoven.

het plangebied

(afb. 10).

een

vrij

Tijdens

Afbeelding 10. Globale ligging van het plangebied en de boorpunten op een topografische kaart van rond 1952 (bron: TopoTijdReis). Links de inmiddels bebouwde terp langs de Oostwal. De boringen worden besproken in hoofdstuk 4.

3. 3. 2 Bekende archeologische vindplaatsen Binnen

het plangebied zijn

historische dorpskern archeologische

waarde

van op

geen

AMK-terreinen aanwezig. Het dichtstbijzijnde terrein betreft de

Warmenhuizen. De gehele dorpskern basis

van

de AMK

van

Warmenhuizen heeft

(AMK-monumentnummer

een

hoge

14798 , CHW-code

WFR

312A).

Pagina 16 van 31 Archeologie West-Friesland is het archeologisch samenwerkingsverband van de gemeenten Drechterland , Enkhuizen , Hoorn , Koggenland , Medemblik , Opmeer , Schagen , Stede Broec en Texel

West-Friese Archeologische Notities 64 , Warmenhuizen , Dergmeerweg

Cultuurhistorische als

aangegeven

Waardenkaart hoge

van

Provincie

historisch-geografische

Noord-Holland

waarde

als

staat

voorbeeld

Oostwal van

een

binnenwaterkerende dijk (CHW-code WFR045G). De bijbehorende middeleeuwse nederzetting terpen is tevens

van

hoge historisch-geografische waarde (CHW-code WFR437G).

De nabijgelegen stolpboerderij

aan

de Oostwal 62 is een provinciaal monument

heeft

hoge

bouwhistorische waarde (CHW-code WFR084B).

Afbeelding 11. Ligging plangebied (zwarte stippellijn) ten opzichte cultuurhistorische elementen en Archis vondst- en onderzoeksmeldingen.

van

nabijgelegen

AMK-terreinen ,

3. 3. 3 Archeologische onderzoeken In de directe omgeving

van

het plangebied staan verschillende onderzoeken geregistreerd in Archis

(afb. 11). Voor onderhavig plangebied is in 2009

een

bureauonderzoek uitgevoerd. 18 Dit is niet

beschikbaar (Archisnummer 2258097100). In het kader

van

(Archisnummer

de aanleg

van

2381768100) 19

de Ontbrekende Schakel heeft Grontmij/Sweco en

uitgevoerd. In het gebied ten oosten 18 19 20

proefsleuvenonderzoek

een van

de Oostwal

een

(Archisnummer

booronderzoek 3995880100) 20

(proefsleuven 8 t/m 17) zijn tijdens het

Klooster 2009. Boon e. a. 2014. Bex & Veenstra 2017. Pagina 17 van 31

Archeologie West-Friesland is het archeologisch samenwerkingsverband van de gemeenten Drechterland , Enkhuizen , Hoorn , Koggenland , Medemblik , Opmeer , Schagen , Stede Broec en Texel

West-Friese Archeologische Notities 64 , Warmenhuizen , Dergmeerweg

proefsleuvenonderzoek sleuven 12 t/m 17 geen

archeologische

geen

grenzen

in omdat

basis

of cultuurhistorische waarden gevonden. De

het plangebied Dergmeerweg (afb. 9). Hier zijn in de ondergrond

aan

veenpakketten , organische

verwachting

sporen

lagen

of vegetatiehorizonten

van

het

voorgaande

aangetroffen.

booronderzoek

Dit dit

was

tegen

oostelijk

gebied

antropogene lagen of horizonten werden verwacht. Hiervan is tijdens het gravend onderzoek spoor

geen

te herkennen geweest.

Ten zuiden

van

het plangebied (Dergmeerweg 54) is in 2013

Op basis van dit bureauonderzoek wordt graafwerkzaamheden dieper dan 30

bureauonderzoek uitgevoerd. 21

terp verwacht. Indien zouden worden uitgevoerd diende de nieuwbouw van de

een

dat perceel de randzone

woning archeologisch begeleid te worden conform het protocol

van een

opgraven.

Het is onduidelijk of dit is

gebeurd. De nieuwbouw is inmiddels gerealiseerd.

Afbeelding 12. Proefsleuven Sweco. De sleuven 12 t/m 17 liggen ter hoogte van het plangebied Dergmeerweg (bron: Bijlage 1 SWECO-rapport 2043).

Binnen

het

plangebied

zijn

geen

losse

vondstmeldingen

geregistreerd

het

landelijke

registratiesysteem Archis.

21 Nijdam 2013.

Pagina 18 van 31 Archeologie West-Friesland is het archeologisch samenwerkingsverband van de gemeenten Drechterland , Enkhuizen , Hoorn , Koggenland , Medemblik , Opmeer , Schagen , Stede Broec en Texel

West-Friese Archeologische Notities 64 , Warmenhuizen , Dergmeerweg

Inmiddels zijn twee archeologische proefschriften verschenen waarin landschap

bewoning in

West-Friesland ten tijde van de Bronstijd uiteen zijn gezet. 22 3. 4 Gespecificeerde archeologische verwachting In de eerder uitgevoerde archeologische

quickscan is reeds

verwachting geformuleerd. 23 Op basis

de quickscan met gespecificeerde verwachting is een

Plan

van

een

gespecifieerde

archeologische

Aanpak opgesteld. De daarin geformuleerde archeologische verwachting wordt hieronder

nogmaals uiteengezet. Rond 2750

Chr. lag het plangebied middenin

voor

het plangebied in een getijdenzone met wadden ontstond

hier

veengebied

uiteindelijk

bewoonbaar

uitgestrekt

een

geweest. Indien

grote getijdengeul. Rond 1500

voor

Chr. lag

slikken. Na sluiting van het zeegat

van

Bergen

een en

veengebied. veen

Vanaf

aanwezig

IJzertijd zijn

is binnen het plangebied , geldt

vindplaatsen uit de periode IJzertijd tot Late Middeleeuwen

dit

van

voor

middelhoge verwachting. Op de

een

dichtgeslibde getijdengeul kunnen daarnaast resten uit de Bronstijd worden aangetroffen. Voor vindplaatsen

uit

de Bronstijd

geldt

middelhoge

een

Neolithicum is vanwege de ligging in de getijdengeul De

proefsleuven

die

zijn

uitgevoerd

in het

verwachting.

zeer

kader

De kans

resten uit

het

klein.

van

aanleg

van

Harenkarspelweg

(Ontbrekende Schakel) vlak naast het plangebied hebben geen veenpakketten , organische lagen of vegetatiehorizonten opgeleverd. Een potentieel bewoonbaar niveau uit de Bronstijd is eveneens niet aangetoond. 24 Het plangebied ligt ten oosten

van

Warmenhuizen , een dorp dat is samengesteld uit verschillende

vroegmiddeleeuwse bewoningsterpen. Na de Middeleeuwen zette de bewoning niet door; sommige weiland.

alle terpen

werden verlaten , anderen geïncorporeerd in het dorp. Waarschijnlijk beperkte de

bewoning zich in de Nieuwe Tijd tot de dorpskern , het gebied eromheen en/of

basis

van

historisch

kaartmateriaal

worden

was

binnen

in gebruik als akker

het

plangebied

geen

huisplaatsen verwacht uit de Nieuwe Tijd. Het is niet bekend in hoeverre de grond is omgezet tijdens de ruilverkaveling. Mogelijk zijn vooral sloten dichtgeschoven Voor

eventuele

resten

is de verstoring vanaf maaiveld relatief beperkt. uit

prehistorie

tot

aan

Middeleeuwen

geldt samenvattend

een

middelhoge tot lage archeologische verwachting. Indien aanwezig , bevinden deze resten zich onder het middeleeuwse kleidek. De archeologische verwachting en

22 23 24

voor

vindplaatsen uit de Middeleeuwen

Nieuwe Tijd is laag.

Van Zijverden 2017; Roessingh 2018. Soonius & De Groot 2019. Bex & Veenstra 2017. Pagina 19 van 31

Archeologie West-Friesland is het archeologisch samenwerkingsverband van de gemeenten Drechterland , Enkhuizen , Hoorn , Koggenland , Medemblik , Opmeer , Schagen , Stede Broec en Texel

West-Friese Archeologische Notities 64 , Warmenhuizen , Dergmeerweg

4. Veldonderzoek 4. 1 Doel en vraagstellingen Het doel middel

van

het verkennend booronderzoek is het toetsen

de archeologische verwachting door

van

van:

het in kaart brengen

voor

bewoning

van

het prehistorische landschap

in de Bronstijd.

Hierbij

dient te

daarmee ook de mogelijkheden

worden

vermeld

dat

een

gestapeld

landschap aanwezig kan zijn; vaststellen of

nog

veenpakketten , organische lagen of vegetatiehorizonten aanwezig

zijn; bepalen

De aanwezigheid basis

van een

de intactheid van de bodem.

van

kleine nederzettingsterreinen

van

nederzettingen zonder vondstlaag kan

verkennend booronderzoek niet worden vastgesteld. Op basis

booronderzoek kunnen wel

zones

worden

aangewezen

waar

van

het verkennend

van

archeologische

de aanwezigheid

vindplaatsen wel of niet kansrijk wordt geacht. 4. 2 Methode Het

inventariserend veldonderzoek bestond

uit

een

booronderzoek (verkennende

fase)

van

het

type IVO-Overig. Het onderzoek is uitgevoerd conform Protocol 4003: Specificatie Inventariserend Veldonderzoek VS03 Tijdens

van

de KNA 4. 1.

het veldonderzoek zijn 17

boringen

gezet verspreid

het plangebied

over

boorbeschrijvingen in Bijlage 1). Er is geboord tot maximaal 200 ,

-mv.

(afb. 13

Er is gebruik gemaakt

Edelmanboor met een diameter van 7 cm en een gutsboor met een diameter van 3 cm. De boringen zijn lithologisch conform NEN 5104 beschreven (Nederlands Normalisatie-instituut , 1989) van een

en een

verwerkt in het programma Deborah 3 (Bijlage 1). Alle boringen zijn ingemeten met behulp GPS (x- , y-

aanwezigheid

van

verbrande leem

het kalkgehalte

z-waarden). Het opgeboorde materiaal is in het veld gecontroleerd archeologische

indicatoren

zoals

houtskool ,

fosfaatvlekken. Tevens is aandacht besteed van

het sediment. Er zijn

geen

monsters

aan

vuursteen ,

aardewerk ,

van

de bot ,

de aard van de laagovergangen

genomen.

Pagina 20 van 31 Archeologie West-Friesland is het archeologisch samenwerkingsverband van de gemeenten Drechterland , Enkhuizen , Hoorn , Koggenland , Medemblik , Opmeer , Schagen , Stede Broec en Texel

West-Friese Archeologische Notities 64 , Warmenhuizen , Dergmeerweg

Afbeelding 13. De gezette boringen (zwarte stippen) binnen het plangebied Dergmeerweg in Warmenhuizen (zwarte stippellijn). De zones binnen de rode kaders waren niet toegankelijk.

4. 3 Resultaten 4. 2. 1 Veldsituatie Het plangebied is in gebruik als akkerland (afb. 14). De omstandigheden tijdens het veldonderzoek waren

vrij nat. Aan het oppervlak is recent vondstmateriaal (badkamertegels

puin) aanwezig.

Dit is niet verzameld. In het uiterst noordelijke

deel

van

Vanwege het vrij hoge hek is dit deel Hetzelfde geldt voor

een

het plangebied is van

een

het plangebied tijdens het veldonderzoek niet betreden.

afgescheiden tuin aan de oostzijde van het plangebied , achter Oostwal 79.

Binnen het zuidelijke deel

van

het plangebied zijn grasland

puin aanwezig (afb. 16). Hier stonden tot voor kort nog en

omheind terrein aanwezig (afb. 15).

verschillende grote hopen zand

een

schuur

-NAP

varieert tussen 088 ,

kas. Boring 17 is hier gezet

gestuit op puin.

De NAP-hoogte

van

de boringen ligt gemiddeld

(boring 17)

128 ,

11,

-NAP (boring 14). Boring 17 is gezet

en een

-NAP

braakliggend terrein en ligt

daardoor relatief hoog.

Pagina 21 van 31 Archeologie West-Friesland is het archeologisch samenwerkingsverband van de gemeenten Drechterland , Enkhuizen , Hoorn , Koggenland , Medemblik , Opmeer , Schagen , Stede Broec en Texel

West-Friese Archeologische Notities 64 , Warmenhuizen , Dergmeerweg

Afbeelding 14. De situatie binnen het plangebied , kijkend vanuit het oosten richting de Oostwal. Rechts de omgeploegde akkergrond (foto AWF).

Afbeelding 15. De omheining binnen het noordelijk deel van het plangebied , gezien vanuit het zuiden. Op de voorgrond de omgeploegde akkergrond (foto AWF). Pagina 22 van 31 Archeologie West-Friesland is het archeologisch samenwerkingsverband van de gemeenten Drechterland , Enkhuizen , Hoorn , Koggenland , Medemblik , Opmeer , Schagen , Stede Broec en Texel

West-Friese Archeologische Notities 64 , Warmenhuizen , Dergmeerweg

Afbeelding 16. De situatie binnen het zuidelijk deel van het plangebied (foto AWF).

4. 2. 2 Bodemopbouw De bouwvoor

in het plangebied heeft

bestaat uit kalkarme

tot

kalkrijke licht humeuze bruingrijze uiterst siltige klei. Hieronder bevindt zich in veel gevallen

een

kalkrijke menglaag. Hierin zijn delen tijdens

dikte

een

loopt door tot circa 70-80

Boring 12

16 hebben onder de menglaag

pikkleilaag

van

de bodemkaart circa 2

diepploegen)

Vanaf gemiddeld

de oude bouwvoor vermengd. De menglaag is ontstaan

van

ruilverkavelingswerkzaamheden

van

circa 40

van

’60

jaren

van

eeuw

(egalisatie ,

cm -mv.

nog

stugge kleilaag. Dit komt

een

overeen

met de

Du Burck (zie afb. 6).

-NAP (circa 90

-Mv)

gaan

meer

kleiige mariene afzettingen

geleidelijk over in een lichtgrijze kalkrijke sterk siltige uiterst fijne zandlaag. Theoretisch gezien zou deze

tot

het

Laagpakket

vegetatiehorizonten Walcheren

van

laklagen

Laagpakket

van

Wormer

kunnen

onderscheid

geen

behoren , te

maar

maken

door

het

ontbreken

van

tussen

het

Laagpakket

van

Wormer. Het veenpakket dat volgens de paleogeografische kaarten

aanwezig is geweest , ontbreekt in zijn geheel.

Pagina 23 van 31 Archeologie West-Friesland is het archeologisch samenwerkingsverband van de gemeenten Drechterland , Enkhuizen , Hoorn , Koggenland , Medemblik , Opmeer , Schagen , Stede Broec en Texel

West-Friese Archeologische Notities 64 , Warmenhuizen , Dergmeerweg

Tot slot is opvallend dat er geen ontkalkte trajecten in de profielen zijn waargenomen. Dit kan duiden dat de mariene sedimenten nooit lang ongeschikt

waren voor

aan

het oppervlak hebben gelegen

erop

daardoor

bewoning of dat de potentieel bewoonbare niveaus zijn geërodeerd.

4. 2. 3 Archeologische interpretatie Archeologische lagen of (eenduidige) archeologische indicatoren zijn niet aangetroffen. In boring 2 en van

7 zijn de resten

van

een

de greppels zichtbaar

dichtgegooide sloot of greppel op

20 ste -eeuwse

Mogelijk betreft dit één

waargenomen.

topografische kaarten (zie afb. 10). In

geen

van

boringen is een oude bodemhorizont aangetroffen. Vanwege het ontbreken op

van

relatief hoger gelegen ontkalkte delen kan gesteld worden dat de kans

vindplaatsen uit de prehistorie

veenpakket is de kans hiervan bijgesteld

kan

klein is. Vanwege het ontbreken

van

een

vindplaatsen uit de IJzertijd/Romeinse tijd eveneens

de gespecificeerde

naar een

zeer

verwachting

binnen het plangebied

voor

zeer

restant

van

een

klein. Op basis

alle perioden worden

lage verwachting.

Pagina 24 van 31 Archeologie West-Friesland is het archeologisch samenwerkingsverband van de gemeenten Drechterland , Enkhuizen , Hoorn , Koggenland , Medemblik , Opmeer , Schagen , Stede Broec en Texel

← Vorig deel

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/15793982/1