Bijlage ARP Schagen EINDVERSIE februari 2021

Deze ondergrondse luiercontainers worden dan naast de huidige ondergrondse glas- en textielcontaineropstelling nabij de supermarkten en de wijkwinkelcentra geplaatst. Op deze manier heeft elk dorp of centrumgebied de beschikking over een continu beschikbaar inzamelpunt.

Gemeente Schagen

pagina 27

5.2

Maatregelen bij kostenniveau; afvalstoffenheffing

De visie: Kostenniveau; Betaalbaar, waarbij de vervuiler meer betaalt willen we met de navolgende maatregelen bereiken c.q. nastreven.  Accuraat containermanagement (2021-2022) Ingevolge de Wet Milieubeheer zijn gemeenten wettelijk verplicht om huishoudelijk afval (gescheiden) in te zamelen. Via de afvalstoffenverordening worden huishoudelijke afvalstoffen op een doeltreffende, doelmatige en rechtmatige wijze aangeboden, ingezameld, verhandeld en verwerkt. De afvalstoffenheffing wordt uitsluitend in rekening gebracht bij de geregistreerde woningen in de gemeente Schagen. Dit komt overeen met de plicht van gemeente Schagen om louter bij woningen huishoudelijk afval in te zamelen. De zogenaamde ’niet-woningen’; zoals kantoren, instellingen, verenigingen, winkels, horeca, campings, bungalowparken, aannemingsbedrijven, etc. dienen hun afval door een erkende bedrijfsafvalinzamelaar op te halen. Op grond van wet- en regelgeving is de inzameling van niet-huishoudelijk afval nadrukkelijk voorbehouden aan de private afvalinzamelaars die eveneens milieu- en maatschappelijk verantwoord ondernemen. Het overgrote deel van de afvalcontainers in de gemeente Schagen zijn niet gechipt en geadministreerd.

Het gaat vooral om de groene- en grijze afvalcontainers die sinds de periode Holland Collect tot 2017 (toen gemeente Schagen ingevolgde de oude DVO nog het beheer en onderhoud over de afvalcontainers had) in omloop zijn gebracht. Daarmee is het voor gemeente Schagen (opdrachtgever) en HVC (opdrachtnemer) niet te overzien of tegenover de ter lediging aangeboden afvalcontainers ook de betaling van (extra) afvalstoffenheffing staat. Ook is niet te overzien of er naast huishoudelijk afval ook bedrijfsmatig afval ter lediging wordt aangeboden. Het hebben van een accuraat containermanagement zorgt ervoor dat enkel huishoudelijk afval wordt opgehaald en dat de juiste tarifering van de afvalstoffenheffing in rekening wordt gebracht. Een accuraat containermanagement sluit de zogenaamde ‘freeriders’ uit en zorgt daarmee voor lagere en eerlijker verdeelde kosten.  Met afvalpas toegang tot huishoudelijk afvalbrengstation (2022-2025) Ook het huishoudelijke afvalbrengstation (ABS) wordt nog geregeld bezocht door zogenaamde ‘freeriders’, ofwel doelgroepen die niet behoren tot de doelgroep van de geregistreerde woningen in de gemeente Schagen. Zo komt het voor dat bijvoorbeeld aannemers en zzp-ers hun bedrijfsmatige klusafval achterlaten op het afvalbrengstation. Dit is onwenselijk.

Men betaalt immers niet mee aan de collectieve voorziening van de fijn én grof huishoudelijk afvalinzameling en verwerking die gefinancierd wordt uit de afvalstoffenheffing. Daarnaast zorgt het voor een verhoogde en daarmee een scheve hoeveelheid restafval per inwoner per jaar. Om de ‘freeriders’ eveneens op het afvalbrengstation uit te sluiten is het noodzakelijk om een strikter en nauwlettender toegangscontrole te hebben. Slechts op vertoon van een HVC afvalpas, die op huisadres is uitgegeven, zou je voortaan toegang tot het afvalbrengstation mogen krijgen. Dit zorgt voor lagere en eerlijker verdeelde kosten.

Gemeente Schagen

pagina 28

 Inrekening bijdrage grofvuilinzameling aan huis (2022-2025) De toegang tot het afvalbrengstation is (en blijft) gratis. Inwoners van de gemeente Schagen kunnen op vertoon van hun afvalpas kosteloos hun afval over meer dan 18 afvalstromen gescheiden inleveren. Dit zorgt voor een hoog scheidingspercentage. Op dit moment is ingevolge de huidige DVO de grofvuilinzameling aan huis eveneens gratis. Bewoners kunnen hun grofvuil door HVC kosteloos laten ophalen. Bij deze faciliteit wordt er echter minimaal afval gescheiden. Dit is niet milieuvriendelijk. Voorts is deze faciliteit een vrij kostbare dienstverlening. Om de dienstverlening van de grofvuilinzameling aan huis meer in balans te brengen met de kosten (chauffeur, vrachtwagen en mechanische nascheiding) zal een bescheiden ophaaltarief bij de inwoner (de aanvrager) in rekening worden gebracht. Een dergelijk bescheiden ophaaltarief houdt de afvalstoffenheffing betaalbaar en zorgt ervoor dat concrete uitvoering wordt gegeven aan het principe dat de vervuiler ook meer betaalt.

 Verdere beoordeling beprijzen (‘recycletarief’) van restafval (2025 en verder) Onder de term ‘recycletarief’ enthousiasmeert HVC haar gemeenten in het westen van Nederland eveneens over te gaan tot een diftar-systeem met een duidelijke prijsprikkel op de diverse keren dat inwoners restafval aanbieden. In bijlage 3 wordt het recycletarief nader door HVC uitgelegd. Op 1 januari 2021 is de eerste HVC-gemeente; Noordoostpolder (Provincie Flevoland) van start gegaan met het recycletarief. Het door HVC gewenste systeem van een recycletarief, waarbij sprake is van een vast tarief met daar bovenop een variabel tarief voor het aantal keren dat men restafval aanbiedt wordt in gemeente Schagen voorlopig niet (in ieder geval tot en met 2025) ingevoerd. Dit systeem zou namelijk kunnen schuren met de realisatie van het omgekeerd inzamelen, de nieuwe focus op kwaliteit van de waardevolle stromen en de huidige pmd-inzameling via het bronscheidingsmodel met de nadrukkelijker risico’s van afkeurkosten hierbij. Er is nog te weinig bekend hoe deze krachten met elkaar gaan verhouden2. Mogelijk zou als gevolg van ‘ontwijkend gedrag’ veel restafval in de (oranje) pmd-containers of de (blauwe) papiercontainer kunnen geraken.

Afhankelijk van bovengenoemde ontwikkelingen en risico’s alsmede de ervaringen in gemeenten elders zal in 2025 beoordeeld worden of een recycletarief na 2025 in gemeente Schagen ingevoerd gaat worden. 2 PMD: Handvatten voor kwaliteitsverbetering, Onderzoek kwaliteit PMD, Bundeling Nedvang, augustus 2020.

Gemeente Schagen

pagina 29

5.3

Maatregelen bij milieu-rendement; vang-doelstellingen

De visie: Milieu-rendement; Belangrijk, maar niet tegen elke prijs en serviceverschraling willen we met de navolgende maatregelen bereiken c.q. nastreven.  Circulariteit en kringloop Gemeente Schagen hanteert (net als alle andere gemeenten in Nederland) de afvalhiërarchie van de ”ladder van Lansink”. Hierbij wordt onderscheid gemaakt in drie categorieën van omgaan met afval. Preventie en hergebruik hebben de hoogste prioriteit. Vervolgens recycling en hoogwaardige energiewinning. De minste voorkeur heeft het verbranden of storten van afval. Met name bij hergebruik zijn nog veel verbeteringen te realiseren. Kringloopbedrijven zorgen door producthergebruik voor een significante bijdrage aan de circulaire economie. Binnen de gemeente Schagen zijn mogelijkheden om circulariteit te bevorderen door (nog) meer synergie de te bewerkstelligen tussen HVC en kringloopbedrijven(zoals Rataplan). Nog te vaak verdwijnen nog goed functionerende goederen danwel huishoudelijke apparaten met een klein defect bij het grof huishoudelijk afval. Dit is zonde want goederen moeten langer kunnen mee gaan dan slechts eenmalig gebruik. In het verlengde van populaire landelijke platforms als Marktplaats en Vinted zal gemeente Schagen met afvalverwerker HVC en kringloopbedrijf Rataplan onderzoeken welke mogelijkheden er lokaal (nog) zijn om levensduur van nog herbruikbare goederen te verlengen.

Waar mogelijk kan er binnen de huidige structuur van HVC en Rataplan nog ruimte en mogelijkheden gecreëerd worden voor enthousiaste en pionierende circulaire ambachtscentra’s (CAC) zoals een demontagehal, een bouwkringloop, een repaircafé of een gereedschapsbibliotheek. Deze vorm van samenwerking tussen gemeenten, afvalinzamelaars/verwerkers, kringloopwinkels, onderwijsinstellingen en zelfs kunstenaars wint in rap tempo aan populariteit in Nederland. Na enkele succesvolle voorbeelden, werken steeds meer gemeenten aan hun eigen invulling van deze ‘milieustraat 2.0’ of ‘duurzaamheidsplein’. Qua tonnages zal het niet de grootste kanteling teweegbrengen, maar het draagt wel bij aan de ontwikkeling van een circulair bewustzijn die nodig is om tot een volledige circulaire economie in 2050 te komen.

Gemeente Schagen

pagina 30

 Communicatie afvalmindering, afvalscheiding en afvalpreventie Inwoners van gemeente Schagen zijn milieubewust. Over het algemeen begrijpen inwoners het belang van afvalscheiden. Ook realiseert men dat we niet oneindig kunnen doorgaan met het maken van veel afval. Inwoners zijn daarmee ontvankelijk om minder afval te maken en waar nog wel afval vrijkomt deze zo goed mogelijk te scheiden. Via een herkenbare huisstijl, een duidelijke website, een interactieve milieuapp, inspirerende vlogs & presentaties en breed geëtaleerde sociale media zetten Gemeente Schagen en HVC zich in om de kernboodschap van minder afval, betere afvalscheiding en afvalpreventie bij zoveel mogelijk inwoners onder het voetlicht te brengen. Deze dienstverlening van brede en doeltreffende communicatie zit via een uitgebreid en gespecificeerd productblad reeds in de dienstverleningovereenkomst (DVO) inbegrepen. Daarnaast zal gemeente Schagen doorgaan met het lobbyen en ondersteunen van maatregelen die afval ‘aan de voorkant’ preventief verminderen. Denk bijvoorbeeld aan de succesvolle statiegeldalliantie, waardoor op kleine plastic flesjes per 1 juli 2021 en op blikjes per 1 januari 2023 15 cent statiegeld wordt geheven.

 Introductie Ja-sticker (2023 – 2025) Veel ongeadresseerde reclamefolders belandt zonder te lezen en veelal nog voorzien van plasticverpakking rechtstreeks bij het oudpapier. Deze verspilling van grondstoffen is zonde en zou net als de gratis plastic tasjes voorkomen moeten worden. Onlangs heeft gemeente Rotterdam middels de “Ja-sticker” een juridisch houdbaar, concreet en slagvaardig instrument ingeregeld om te zorgen dat ongeadresseerde reclamefolders3 slechts bij inwoners die wél ongeadresseerde reclame willen ontvangen (herkenbaar via de Ja sticker) mogen worden bezorgd. Veel gemeenten hebben belangstelling in deze omgekeerde benadering getoond en VNG beoordeelt of een (optionele) bepaling over de ja-sticker in de model afvalstoffenverordening en algemeen plaatselijke verordening kan worden toegevoegd. Ook voor gemeente Schagen zou een dergelijke Ja sticker interessant zijn om verspilling van grondstoffen tegen te gaan. Parallel aan de beoordeling van de VNG wordt in 2021 en 2022 de voorbereidingen getroffen om een dergelijk Ja sticker per 2023 in gemeente Schagen mogelijk te maken. Hiervoor is aanpassing van de afvalstoffenverordening en de algemeen plaatselijke verordening door de gemeenteraad noodzakelijk. Uiterlijk 2022 wordt de gemeenteraad in positie gebracht om over deze Ja sticker finaal te besluiten.

3 Huis-aan-huisbladen vallen niet onder de reikwijdte van de Ja-sticker.

Gemeente Schagen

pagina 31

 Flexibiliteit behouden bij bronscheiding cq. nascheiding pmd. Er is veel over te doen in de media: ‘bronscheiding of nascheiding’. Bij nascheiding gaat het om het nascheiden van plastic, metalen en drinkenpakken vanuit het restafval. Moeten mensen dit ‘pmd’ zelf thuis gaan scheiden (bronscheiding) of doet een machine dit later (nascheiding)? HVC heeft beide systemen in huis en pleit voor “bronscheiding waar het kan, en nascheiding waar het moet”. HVC Naar de mening van HVC levert bronscheiding de meest schone stromen op, is relatief goedkoper en leidt tot het hoogste percentage recycling. De kwaliteit en afzetbaarheid van brongescheiden pmd is beter dan die van nagescheiden materiaal. Dit vertaalt zich onder andere in een hogere prijs dan voor nagescheiden plastic. Ook maakt bronscheiding inwoners bewuster van de hoeveelheid afval die zij hebben, het maakt het letterlijk zichtbaar. De praktijk laat zien dat als inwoners een extra bak krijgen, bijvoorbeeld voor plastic, metalen en drinkpakken, ook andere stromen, zoals gft/e en papier, beter worden gescheiden. In de discussie bronscheiding of nascheiding wordt dit effect vaak niet besproken, zodat er een te rooskleurig beeld voor nascheiding overblijft. Het is belangrijk om het effect op alle afvalstromen te bekijken en niet alleen die van pmd.

In hoogbouw en sterk verstedelijkte gebieden is het lastiger om afval goed te scheiden. Er is vaak simpelweg minder ruimte om het afval goed apart te houden. Nascheiding is dan een goede optie. Gemeente Schagen Welke methode beter is, varieert per gemeente (en diens stedelijkheidsklasse), per type woningbouw en diens perceelgrootte. In gemeenten met een lage stedelijkheidsklasse en overwegend veel laagbouw adviseert HVC bronscheiding. Gemeente Schagen staat nochtans achter deze methodiek van bronscheiding van pmd binnen haar gemeente. De (lage) stedelijkheidsklasse van gemeente Schagen is hiervoor geschikt. De voordelen van bronscheiding kunnen daarmee goed benut worden. Flexibiliteit Wel worden de actuele ontwikkelingen van brongescheiden pmd en de nascheiding van pmd uit het restafval op de voet gevolgd. Bronscheiding kent namelijk ook zijn kwetsbaarheid. Naast de bovengenoemde voor- en nadelen tussen bronscheiding en nascheiding op het gebied van milieu en service heeft bronscheiding het extra risico dat het aangeleverde pmd aan de poort streng(er) beoordeeld wordt. Aan de hand van een serieus beoordelingsprotocol pmd4 mag het aangeleverde brongescheiden pmd geen (0%) stoorstoffen type I (bv. gevaarlijk afval) en maximaal 15% stoorstoffen type II (bv. kitkokers, videobanden, mondkapjes, verfblikken, spuitbussen) bevatten.

In 2025 wordt deze acceptatiegrens nog zelfs verlaagd tot 10% stoorstoffen type II. Daarnaast zijn er allerlei stoorstoffen gedefinieerd zoals landbouwfolie, worteldoek, tuinslangen, touwen, snoeren, zwembadjes en kerstboomnetten en volle verpakkingen die eveneens meetellen als vervuiling. Deze strenge acceptatievoorwaarden zorgen snel voor gedeeltelijke of gehele afkeurde vrachten, waardoor inkomsten worden misgelopen en afkeurkosten betaald moeten worden. Alleen goedgekeurd pmd komt namelijk in aanmerking voor de inzamelvergoeding ad. € 245,- (2021) per ton. Afgekeurd pmd komt niet in aanmerking voor de inzamelvergoeding. Sterker nog. Gemeente Schagen betaalt voor elke ton afgekeurd pmd € 235,- (2021). 4 Platform Ketenorganisatie; Beoordelingsprotocol PMD versie 14-12-2020,

Gemeente Schagen

Ketenovereenkomst Verpakkingen 2020-2029

pagina 32

Veel gemeenten in Nederland worstelen inmiddels met de zuiverheid (en daarmee de financiële consequenties), van brongescheiden pmd die soms ver boven de acceptatievoorwaarden uitsteekt. Bij nascheiding speelt deze problematiek niet. Daar is de inzamelvergoeding van € 8,90 per ton aangeleverd restafval zonder beoordelingsprotocol van toepassing. Weliswaar een fors lagere inzamelvergoeding, maar niet afhankelijk van afkeurkosten of iets dergelijks. Aankomende jaren wordt meer duidelijk hoe de opbrengsten en kostenstructuur zich bij bronscheiding en nascheiding in de nieuwe Ketenovereenkomst Verpakkingen 2020-2029 zich gaat ontwikkelen. Zolang deze duidelijkheid ontbreekt, gunt gemeente Schagen zich de flexibiliteit om de juiste methodiek in de gegeven omstandigheden te kiezen. Grootschalige investeringen op het gebied van brongescheiden pmd, zoals de plaatsing van ondergrondse pmd-containers of zelfs pmd-perscontainers, worden dan ook niet gedaan. De Schagense inzamelmethodiek wordt zo vorm gegeven dat overschakelen naar nascheiding te allen tijden mogelijk is en geen kapitaalvernietiging plaatsvindt.

Gemeente Schagen

pagina 33

6

Flankerend beleid

In dit afval en recyclingplan staat de afvaldriehoek (service, milieu en kosten) binnen het huishoudelijk afval centraal. Voorts zijn er een aantal aanpalende beleidsterreinen die in meer en mindere mate op het huishoudelijk afval inhaken. We onderscheiden in paragraaf 6.1. t/m 6.3. drie belangrijke aanpalende beleidsterreinen en schetsen hierbij de huidige en toekomstige ontwikkeling.

6.1

Afvalscheiden bij basisscholen en middelbare scholen

Gemeente Schagen wil basisscholen in de gelegenheid stellen om het afval beter te scheiden. Afgelopen jaren is binnen de afvalbranche onderzocht wat de mogelijkheden en onmogelijkheden zijn om het bedrijfsafval van scholen onder de noemer van huishoudelijk afval te brengen, zodat HVC het afval mag inzamelen en verwerken. De afvalbranche staat een verruiming uitsluitend toe bij de afvalinzameling bij basisscholen. In 2019 is de aangepaste afvalstoffenverordening gemeente Schagen 2019 in werking getreden om een en ander ook formeel mogelijk te maken. Vervolgens is besloten basisscholen met het programma: ‘Schoon belonen’ in de gelegenheid te stellen om afvalcontainers (voor binnen én buitengebruik) te ontvangen en deze voortaan door de publieke afvalinzamelaar HVC- gemeente Schagen te laten legen. HVC coördineert en organiseert, namens gemeente Schagen, de werkzaamheden en leegt de verschillende afvalcontainers aan de hand van hetzelfde inzamelschema als de naastgelegen woningen. Op deze manier kunnen basisscholen een voordelig afvalabonnement aan geboden worden die jaarlijks door de gemeente Schagen bij de betreffende school in rekening wordt gebracht. Inmiddels zijn 4 basisscholen (allen behorend tot Surplus) van hun private bedrijfsafvalzamelaar overgestapt naar de publieke bedrijfsafvalinzamelaar HVC – Gemeente Schagen.

Het is de bedoeling dat meer basisscholen in de gemeente Schagen dit voorbeeld gaan volgen. Middelbare scholen kunnen echter geen gebruik maken van de publieke afvalscheiding en afvalinzameling van HVC en gemeente Schagen. De private bedrijfsafvalinzamelaars verzetten zich hiertegen. Om het Regius College en het Clusius College toch in de gelegenheid te stellen om hun afval te scheiden zijn beide middelbare scholen in 2019 door gemeente Schagen voorzien van een financiële bijdrage om daarmee hun afvalinzameling op hun school te verduurzamen. Het Regius College heeft met deze financiële bijdrage speciale indoorafvalbakken aangekocht. De afvalinzameling is bij de betreffende bedrijfsafvalinzamelaar gebleven. Hierbij moet overigens vermeld worden dat veel private bedrijfsafvalinzamelaars ook ruime mogelijkheden van afvalscheiding aan hun klanten aanbieden.

Gemeente Schagen

pagina 34

6.2

Toekomst papier inzamelende verenigingen

Binnen gemeente Schagen zijn 20 verenigingen actief die zich bezighouden met inzameling van oud papier. Elke papier inzamelende vereniging heeft zo zijn eigen vaste krantenwijk, waarbij vrijwilligers van de vereniging (of betaalde inhuurkrachten in opdracht van de vereniging) het oud papier en karton maandelijks van straat oprapen en in het inzamelvoertuig gooien. Voor deze klus ontvangen de 20 verenigingen een vaste papiervergoeding van € 42,50 per ton ingezameld oudpapier. De onderverdeling van de krantenwijken en de geselecteerde papier inzamelende verenigingen zijn in de (verre) geschiedenis ontstaan, staan vast en sinds de gemeentelijke fusie van de gemeenten Harenkarspel, Schagen en Zijpe tot de nieuwe gemeente Schagen onveranderd gebleven. Omdat binnen het restafval nog veel oud papier en karton aanwezig is, wordt het serviceniveau op oud papier en karton verhoogd en geprofessionaliseerd. Elke grondgebonden woning krijgt uiterlijk 2025 de beschikking over een (blauwe) papiercontainer. Op deze manier wordt meer en droger oudpapier ingezameld en verwaaid minder papier als zwerfafval in de wijk. Daarmee komt een eind aan het oud papier wat maandelijks los-aan-de-weg wordt aangeboden. Dit betekent echter niet dat de papier inzamelende vereniging op een zijspoor belanden. Integendeel.

Ook met de introductie van de (blauwe) papiercontainer aan huis kunnen de 20 papier inzamelende verenigingen een rol blijven spelen. Gemeente Schagen stelt de papier inzamelende vereniging namelijk de vrije keuze of ze het oudpapier willen blijven ophalen (model a) of dat ze hun werkzaamheden willen verleggen naar het periodiek opruimen van zwerfafval (model b). Beide modellen worden hieronder uitgelegd en voorzien van een inmiddels werkend praktijkvoorbeeld. Model a). Inzameling door vereniging én HVC via achterlader In dit model blijft de vereniging het oud papier inzamelen. De inzameling vindt plaats via een (blauwe) papiercontainer in plaats van los-aan-de-weg. De vereniging zorgt, evenals in de oude situatie, voor minimaal twee (18+) beladers die de aangeboden papiercontainers aan de achterlader van het HVC-inzamelvoertuig haken. Voor deze inspanningen blijft de vereniging de papiervergoeding van € 42,50 per ton ingezameld oud papier ontvangen. Wijkvereniging Groeneweg haalt op deze manier inmiddels het oud papier in Nes-Noord (Schagen) op en zal dit per 2021 ook gaan doen in Groeneweg (Schagen). Het is een prima werkende inzamelmethodiek waarbij de vrijwilligers extra kunnen toezien op de kwaliteit (vrij van restafval!) van het oud papier in de aangeboden (blauwe) papiercontainers.

Papierinzameling door vereniging via (blauwe) papiercontainers en achterlader van HVC

Gemeente Schagen

pagina 35

Model b). Inzameling door HVC via zijlader, vereniging gaat zwerfafval inzamelen In dit model wordt het oud papier voortaan door HVC via zijlader ingezameld. De inzameling vindt plaats via een (blauwe) papiercontainer in plaats van los-aan-de-weg. Omdat de zijlader van het inzamelvoertuig de papiercontainers mechanisch van hun aanbiedlocatie ‘grijpt’, zijn er geen inspanningen van de vereniging meer noodzakelijk. De vereniging verlegd haar werkzaamheden naar het periodiek opruimen van zwerfafval. Daarmee wordt de papierinzamelvergoeding omgezet naar een zwerfafvalinzamelvergoeding. Met de vereniging worden afspraken gemaakt over het aantal zwerfafvalopruimacties die gehouden moeten worden. Sportvereniging Petten (2018) en GeelZwart ’t Zand (2020) zijn inmiddels op dit model overgestapt. Deze verenigingen organiseren met de gehele jeugdafdeling meerdere zwerfafvalopruimacties per jaar en ontvangen hiervoor hun voormalige papierinzamelvergoeding, echter nu in de vorm van een zwerfafvalinzamelvergoeding.

Uitsterfconstructie Het kan ook zijn dat een papierinzamelende vereniging op een gegeven moment ophoud te bestaan, een te beperkt aantal leden heeft of niet meer voldoende kan putten uit vrijwilligers die zich fysiek kunnen inzetten voor de vereniging. In dat geval komt de ‘krantenwijk’ terug naar de gemeente én toe aan de HVC die de papierinzameling vanuit hun professie in het vervolg zal gaan uitvoeren. Zo heeft bijvoorbeeld Wijkvereniging Muggenburg (in 2018) en de Schager Drumband (in 2019) vrijwillig hun ‘krantenwijk’ bij de gemeente Schagen ingeleverd. Sinds die tijd zamelt HVC het oudpapier in de wijken Muggenburg en het Schagen Centrum naar ieders tevredenheid professioneel in. Hierbij is de financieel voordelige gelegenheid aangegrepen om de inzameldag van het oudpapier van de drukke zaterdag naar een doordeweekse werkdag te verplaatsen.

Gemeente Schagen

pagina 36

6.3

Tegengaan van zwerfafval, bijplaatsingen en dumpingen

Naast huishoudelijke afvalinzameling regelt gemeente Schagen ook de inzameling van zwerfafval. Voor het opvangen van zwerfafval worden reguliere prullenbakken én Nederland Schoon afvalboeien ingezet. Deze zwerfafvalbakken staan goed zichtbaar op locaties waar zwerfafval kan ontstaan en goed bereikbaar zijn voor het inzamelvoertuig van gemeente Schagen danwel het werkvoorzieningsschap PRO Schoon. Denk aan locaties: in het stadscentrum, op strandopgangen, naast drukke looproutes, bij (wijk) winkelcentra, op parkeerplaatsen, bij kinderspeelplaatsen, bij hondenuitlaatgebieden, etc. Ook worden werkende initiatieven overgenomen van gemeenten elders. Zo zijn er gemeenten die door jongeren ontworpen borden plaatsen op hangplekken waar veel zwerfvuil ontstaat. Schagen wil ook graag samen met jongeren een dergelijke creatieve oplossing toepassen ter voorkoming van zwerfvuil. Daarmee wil de gemeente vooral een signaal afgeven. Natuurlijk aan de jongeren zelf. En zeker ook aan omwonenden van de zwerfvuilplek. Daarnaast worden de ondergrondse huishoudelijke restafvalcontainers standaard voorzien van een zogenaamd zwerfafvalklepje. Winkelend publiek, wandelaars en/of hondenbezitters kunnen zich daarmee makkelijk en laagdrempelig ontdoen van hun snoepwikkel of hondenpoepzakje.

Door de gefaseerde plaatsing van de ondergrondse restafvalcontainers binnen de bebouwde kom van de diverse dorpen ontstaat daarmee een dekkend netwerk van openbare zwerfafvalbakken met ruime capaciteit. De omliggende (zeer arbeidsintensieve) reguliere prullenbakken, worden vervolgens gefaseerd verwijderd. Dit bespaart structurele reinigingskosten en zorgt daarmee voor lagere afvalbeheerkosten. Bij de ondergrondse afvalcontainers kunnen soms zogenaamde ‘bijplaatsingen’ optreden. Dit is afval wat helaas niet in de ondergrondse container wordt gedeponeerd, maar ernaast. Deze ‘bijplaatsingen’ zijn vaak het gevolg van een tijdelijke defecte of een volle container of simpelweg omdat de afvalfractie niet in de inworptrommel past. Denk aan een kastje naast de ondergrondse restafvalcontainer of een plantenvaas naast de ondergrondse glascontainer. Voor de snelle verwijdering van ‘bijplaatsingen’ hebben gemeente Schagen en HVC, via de dienstverleningsovereenkomst (DVO), duidelijke afspraken gemaakt. Indien sprake is van een tijdelijk defecte of volle afvalcontainer, dan ruimt HVC deze bijplaatsingen snel op. Indien sprake is van bijgeplaatst grof huishoudelijk afval wat niet in de roltrommel past, dan zorgt gemeente Schagen voor een snelle verwijdering. Daarmee wordt de openbare ruimte snel en adequaat schoon gehouden.

Gemeente Schagen

pagina 37

Afvaldumping is afval wat ergens achteraf, in de wegberm of in een natuurgebied wordt gedumpt. Ook zie je afvaldumping ontstaan in situaties waarbij inwoners onaangekondigd gaan ‘meeliften’ met de grofvuilinzameling aan huis die door een buurtbewoner wordt afgeroepen. Naast de aangemelde defecte wasmachine wordt bijvoorbeeld een ledikant met matras onaangekondigd geplaatst. De aangemelde defecte wasmachine gaat vervolgens mee in de grofvuilinzamleing (wit en bruingoed) en de onaangekondigde gedumpte ledikant en matras blijven over, waardoor gedumpt afval ontstaat. Bij beide soorten van afvaldumping tracht afdeling toezicht en handhaving de stiekeme ontdoener te achterhalen. Wordt deze achterhaalt, dan wordt hij/zij aangezegd om het op te ruimen of de gemeente zal dat doen op zijn/haar kosten. Vaak blijft de persoon helaas onbekend, waarna gemeente Schagen de afvaldumping snel en adequaat opruimt.

Gemeente Schagen heeft in zijn algemeenheid weinig last van bijplaatsingen danwel afvaldumping. Dit heeft onder andere te maken met de verantwoordelijke mentaliteit van de inwoners en de grote mate van sociale controle binnen de gemeente. Ook is er thans geen prijsprikkel op restafval en is de ruime toegang tot het afvalbrengstation voor de inwoners gewoonweg gratis. Derhalve is er geen financiële reden c.q. motivatie om restafval elders neer te gooien dan in de grijze afvalbak, de ondergrondse restafvalcontainer of bij het afvalbrengstation. De gemeentelijke inspanningen, gericht op het tegengaan van bijplaatsingen en afvaldumping zijn daarmee van een betrekkelijk gering niveau. Met de voorgenomen verbetermaatregelen en optimalisaties (waarin géén prijsprikkel op restafval wordt ingevoerd) binnen dit afval en recycleplan wordt hierin geen wezenlijke verandering verwacht. Anders gezegd. Het voorliggende Afval en recycleplan gemeente Schagen kan binnen de huidige gemeentelijke handhavings- en reinigingscapaciteit uitgevoerd worden.

Gemeente Schagen

pagina 38

7

Financiën

De inspanningen en maatregelen zoals vermeld in hoofdstuk 5: Maatregelen gemeente Schagen (2021 - 2025) vergen urencapaciteit van gemeente Schagen en HVC. Ook vergen sommige tactische en operationele maatregelen en optimalisaties eenmalige investeringen. In de begroting 2021 en het meerjarenperspectief is reeds geanticipeerd op de uitvoering van het Afval en recycleplan gemeente Schagen. Voor de jaarschijven 2021 tot en met 2024 is € 200.000,- per jaar gereserveerd. Voor jaarschijf 2025 is € 600.000,- benodigd. Jaarschijf 2025 vergt een aanmerkelijk hogere investering omdat in dit kalenderjaar de bebouwde kom van de grote kernen: Warmenhuizen én Tuitjenhorn (inclusief Kerkbuurt) moet worden voorzien van ondergrondse restafvalcontainers en (blauwe) papiercontainers aan huis. Zie hiervoor de conceptplanning in bijlage 1.

Acties

2021

2022

2023

2024

2025

TOTAAL

Uitvoering Afval en recycleplan Gemeente Schagen

200.000

200.000

200.000

200.000

600.000

1.400.000

De financiële middelen, zijnde een totaal van € 1.400.000,- om daarmee uitvoering te geven aan het Afval en recycleplan Gemeente Schagen gedurende de periode 2021 – 2025 (5 jaar) wordt gekapitaliseerd in de afvalbegroting opgenomen. Ook de financiële gevolgtrekkingen van de diverse verbetermaatregelen en optimalisaties zullen in de diverse afvalbegrotingen worden opgenomen. Samen met de kosteninvloeden van externe factoren en het DVO-tarief van HVC zullen deze meer- en minderkosten jaarlijks worden verrekend naar de 100% kostendekkende afvalstoffenheffing. De tarieven van de afvalstoffenheffing zullen vervolgens jaarlijks bij de behandeling van de kadernota en de begroting inzichtelijk worden gemaakt.

8

Uitvoeringsprogramma en planning

Uitvoeringsacties: Afval en recycleplan

2021

2022

2023

2024

2025

x

x

x

x

x

x

x

x

x

x

x

x

Maatregelen op serviceniveau (zie hoofdstuk 5.1): Gefaseerd doorgaan met omgekeerd inzamelen (zie bijlage 1) Introductie GFT/e inzameling bij hoogbouw Voorbereiding (businesscase) inzameling van luiers

x

x

Inzameling van luiers (bij positieve businesscase) Maatregelen op kostenniveau (zie hoofdstuk 5.2): Accuraat containermanagement

x

x

Met afvalpas toegang tot huishoudelijk afvalbrengstation

x

x

x

x

Inrekening bijdrage grofvuilinzameling aan huis

x

x

x

x

Verdere beoordeling beprijzen (‘recycletarief’) van restafval

x

Maatregelen op milieurendement (zie hoofdstuk 5.3): Aandacht voor hergebruik en kringloopgoederen

x

x

x

x

x

Communicatie afvalvermindering, afvalscheiding en afvalpreventie Voorbereiding Ja-sticker

x x

x x

x

x

x

x

x

x

x

x

x

x

x

Introductie Ja-sticker Flexibiliteit behouden bij discussie bronscheiding cq. nascheiding pmd

Gemeente Schagen

pagina 39

Bijlage 1. Planning omgekeerd inzamelen Programma: Meer waarde uit afval -> In (delen van) grote woonkernen: gft/e + pmd+ papier via 3 mini-containers ‘aan huis’ en het restafval via ondergrondse afvalcontainers ‘in de wijk’. Zie groene arcering in tabel -> In de dorpen en bij lintbebouwing: gft/e + pmd + papier + restafval via 4 mini-containers ‘aan huis’. Zie oranje arcering.

Nr.

Woonwijken

Kern / Rayon

Aantal wha

Planning OC’s

1.

Waarland

2. 2A.

Harenkarspel

1000

2024

Wel al woonwijkje “Molenzicht” (21 woningen)

Warmenhuizen

Harenkarspel

2500

2025

Wel al woonwijkje “Dorpsveld’ (40 woningen)

Warmenhuizen Huisweid

Harenkarspel

NIET

= bedrijventerrein met woningen; -> 4 MINI’S

3.

Tuitjenhorn + Kerkbuurt

Harenkarspel

2025

Wel al woonwijkje “Oostwalkwartier” (29 won.)

4.

Schoorldam

Harenkarspel

NIET

4X MINI’S: pbd + opk + gft/e + restafval aan huis

5.

Krabbendam/Eenigenburg

Harenkarspel

NIET

4X MINI’S: pbd + opk + gft/e + restafval aan huis

6.

Kalverdijk

Harenkarspel

NIET

4X MINI’S: pbd + opk + gft/e + restafval aan huis

7.

Dirkshorn

Harenkarspel

8.

Stroet + Rijpje

Harenkarspel

9.

Sint Maarten

Harenkarspel

10.

Groenveld + Valkoog

Harenkarspel

11.

Schagerbrug

12. 13.

1500

700

Bijzonderheden

2023 NIET

4X MINI’S: pbd + opk + gft/e + restafval aan huis

800

2023

Zijpe

800

2022

Callantsoog

Zijpe

1200

2022

‘t Zand

Zijpe

950

2020

14.

Oudesluis

Zijpe

300

2022

15.

Groote Keeten

Zijpe

NIET

4X MINI’S: pbd + opk + gft/e + restafval aan huis

16.

Petten

Zijpe

750

2018

pbd + opk + gft/e aan huis, restafval via OC

17.

Sint Maartenszee

Zijpe

NIET

4X MINI’S: pbd + opk + gft/e + restafval aan huis

18.

Sint Maartensvlotbrug

Zijpe

250

2017

Enkel de rijenwoningen. Linten -> 4 MINI’S

19.

Sint Maartenbrug

Zijpe

300

2023

Enkel de rijenwoningen. Linten -> 4 MINI’S

20.

Burgervlotbrug

Zijpe

NIET

4X MINI’S: pbd + opk + gft/e + restafval aan huis

21.

Burgerbrug

Zijpe

2023

Enkel de rijenwoningen. Linten -> 4 MINI’S

22.

Lagedijk

Schagen

NIET

= bedrijventerrein met woningen; -> 4 MINI’S

23.

Witte Paal

Schagen

NIET

= bedrijventerrein met woningen; -> 4 MINI’S

24.

Nes Noord

Schagen

500

2019

pbd + opk + gft/e aan huis, restafval via OC

25.

Hoep Noord

Schagen

ntb

2021

26.

Hoep Zuid

Schagen

ntb

2021

27.

Muggenburg

Schagen

800

2019

28.

Groeneweg

Schagen

ntb

2021

29.

Centrum Schagen

Schagen

1900

2016

pbd + gft/e aan huis, restafval via OC. Géén opk.

30.

Waldervaart Zuid

Schagen

800

2016

pbd + opk + gft/e aan huis, restafval via OC

31.

Waldervaart Noord

Schagen

1100

2016

pbd + opk + gft/e aan huis, restafval via OC

XX.

BUITENGEBIED - LINTEN

NIET

4X MINI’S: pbd + opk + gft/e + restafval aan huis

NIET

300

Gemeente Schagen

4X MINI’S: pbd + opk + gft/e + restafval aan huis

pbd + opk + gft/e aan huis, restafval via OC

pbd + opk + gft/e aan huis, restafval via OC

pagina 40

Bijlage 2. Bronscheiding vs nascheiding pbd volgens HVC

Gemeente Schagen

pagina 41

Gemeente Schagen

pagina 42

Gemeente Schagen

pagina 43

Bijlage 3. Recycletarief volgens HVC

Gemeente Schagen

pagina 44

Gemeente Schagen

pagina 45

Gemeente Schagen

pagina 46

Gemeente Schagen

pagina 47

Gemeente Schagen

pagina 48

Gemeente Schagen

pagina 49