Bijlage 4 Voorstel juridische structuur

Stichting Sportgebouwen Groenoord

Voorstel opzet juridische structuur Voor de herontwikkeling en verduurzaming van Sportpark Groenoord (versie 1.2, september 2024)

Opstellers: John Pannekeet (SSG) i.s.m. Arnold Weijs (Gemeente Schagen)

Inhoudsopgave

1. Het vertrekpunt: Samenwerking gericht op de herontwikkeling en verduurzaming van Sportpark Groenoord ............................................................................................................................3 2. De randvoorwaarden als belangrijke basis voor de voorgestelde structuur ..............................4 3. Ingewonnen advies zorgt voor voldoende comfort over het voorstel .........................................5 4. Voorstel juridische structuur voldoet aan gestelde randvoorwaarden........................................6 a. Kenmerken juridische structuur haalbaarheidsfase.........................................................................8 b. Kenmerken juridische structuur realisatie/bouw fase ......................................................................8 c. Kenmerken juridische structuur exploitatie/beheer fase ..................................................................8 d. Samenvattend overzicht van de kenmerken per fase .....................................................................9 5. Voorgestelde juridische structuur komt grotendeels overeen met de structuur van Campus de Terp in Wieringerwerf, maar er is ook een verschil ....................................................................10 6.

Implementatie ..................................................................................................................................11 7. Conclusie .........................................................................................................................................12

2

1. Het vertrekpunt: Samenwerking gericht op de herontwikkeling en verduurzaming van Sportpark Groenoord Gemeente Schagen en Stichting Sportgebouwen Groenoord zijn voornemens om met elkaar een samenwerking aan te gaan voor een haalbaarheidsstudie naar de herontwikkeling en verduurzaming van Sportpark Groenoord te Schagen. De afspraken voor deze samenwerking worden na instemming van de Gemeenteraad vastgelegd in een Samenwerkingsovereenkomst (SOK). In artikel 1.2 van de concept SOK is opgenomen dat in de haalbaarheidsfase een juridische en financiële structuur wordt uitgewerkt. In artikel 3.1. sub d is opgenomen dat de uitwerking van de juridische structuur tot de taken van SSG behoort. Dit document is daar de basis voor. Afstemming hierover heeft plaatsgevonden met de projectgroep en stuurgroep van de gemeente. In deze notitie werken wij een voorstel uit voor de opzet van de juridische structuur met als doel dit met de verschillende stakeholders te bespreken, draagvlak te creëren en er een besluit over te kunnen laten nemen.

3

2. De randvoorwaarden als belangrijke basis voor de voorgestelde structuur De juridische structuur moet aan een aantal essentiële voorwaarden voldoen, namelijk: • • •

• •

•

• • •

In lijn met het huidige Accommodatiebeleid wenst Gemeente Schagen geen eigenaar te zijn van het te realiseren vastgoed (sporthallen en multifunctioneel sport annex ontmoetingsgebouw) op Sportpark Groenoord en wenst ook geen investeerder te zijn; Gemeente Schagen wenst ook geen bouwheer te zijn voor de realisatie van het Sportpark omdat dit niet past bij de kerntaken en kernkwaliteiten van de Gemeente; Gemeente Schagen beoogt ‘slechts’ garant te staan (gelet op haar rol als maatschappelijk verantwoordelijk voor adequate algemene sportvoorzieningen voor onderwijs en verenigingsleven) voor de door de investeerder/eigenaar van het te realiseren vastgoed aan te trekken lening en zich verder alleen bezig te houden met haar publiekrechtelijke taken; Gemeente Schagen wenst geen direct opdrachtgeverschap voor de bouw en realisatie van Sportpark Groenoord; Het maatschappelijk belang voor de inwoners van de gemeente Schagen van de realisatie van Sportpark Groenoord is evident. Sportpark Groenoord moet zorgen voor een sportbeleving van voldoende kwaliteit, toegankelijk voor iedereen en zo betaalbaar mogelijk.

Het is daarom van belang dat de Gemeente met voldoende afstand grip en controle kan houden op de organisatie die de verantwoordelijkheid is voor de realisatie en exploitatie van het sportpark; Om de investeringskosten te beheersen is het essentieel dat de juridische structuur voldoet aan de Europese Btw-richtlijn en het daardoor mogelijk maakt om de omzetbelasting (vrijwel altijd 21%) over de investering terug te kunnen vragen bij de Belastingdienst zodat dit geen onderdeel van de investering wordt; Gelet op de voortdurende onzekerheden rond de BOSA en SPUK regelingen en de onzekerheden over de tijdspanne die met de realisatie van het Sportpark gepaard gaan dient de juridische structuur niet afhankelijk te zijn van de grillen van deze subsidieregelingen; Voor een optimale maatschappelijke bedrijfsvoering is het belangrijk dat er een duidelijk onderscheid komt tussen eigendom en beheer van het vastgoed en de exploitatie van de sporthallen en het sport- annex ontmoetingsgebouw; Het is belangrijk dat de gebruikers van de sportfaciliteiten, zowel buitensport, binnensport, onderwijsinstellingen en overige gebruikers, in nauw contact staan met het bestuur en de toekomstige beheerder;

4

3. Ingewonnen advies zorgt voor voldoende comfort over het voorstel Om tot een weloverwogen voorstel voor de juridische structuur te komen hebben wij op verschillende manieren advies ingewonnen, namelijk: •

•

•

Wij hebben advies ingewonnen bij Maatschappelijk Financieren, met name voor de fiscale houdbaarheid van de juridische structuur. In hun presentatie van 9 maart 2023 aan het toenmalige projectteam hebben zij de voorgestelde structuur beoordeeld als fiscaal haalbaar en houdbaar. Wij hebben overleg gehad met Campus de Terp om na te gaan welke structuur zij hebben opgezet voor hun project in Wieringerwerf en met name welke afwegingen zij hebben gehad om daarvoor te kiezen. Hierbij is de oriëntatie gericht geweest op de bestuurlijke en organisatorische aspecten. Wij hebben advies ingewonnen bij de achterban van SSG waarin een aantal ervaren bestuurders en toezichthouders zitten.

5

4. Voorstel juridische structuur voldoet aan gestelde randvoorwaarden De herontwikkeling en verduurzaming van Sportpark Groenoord kent meerdere fases. Voor deze notitie onderscheiden wij de volgende drie fases: • • •

De haalbaarheidsfase De bouw/realisatie fase De beheer en exploitatie fase

Elke fase heeft zo zijn eigen kenmerken en aandachtspunten. In het vervolg van deze notitie werken wij uit hoe de structuur in de verschillende fases van de herontwikkeling er uit zou kunnen zien. In basis stellen wij voor uit te gaan van de volgende juridische structuur (de gekozen namen van de Stichting en B.V.’s zijn werktitels, die kunnen nog worden aangepast):

Voorkeursoptie: Externe Stichting met aparte B.V. voor eigendom vastgoed en exploitatie Gemeente houdt grip via rol in RvT

Raad van Toezicht

Gemeente Schagen

Gemeente verstrekt bankgarantie

Financier

Stichting Open Sportpark Groenoord

Subsidie DOV erfpacht

100% Sportgebouwen Groenoord Vastgoed B.V.

3 hoofdige RvT, naast Gemeente , sport en financieel profiel

3 hoofdig bestuur met profielen sport, financieel en vastgoed Stichting fungeert als aandeelhouder en bestuurder van B.V.’s 100% Sportgebouwen Groenoord Exploitatie B.V.

Maandelijkse huur vanuit exploitatie aan vastgoed B.V.

Gebruikers Regelmatig Gebruikersoverleg

De voorgestelde structuur voldoet aan de gestelde voorwaarden zoals blijkt uit de volgende tabel: Randvoorwaarden (zie hoofdstuk 2) In lijn met het huidige Accommodatiebeleid wenst Gemeente Schagen geen eigenaar te zijn van het te realiseren vastgoed (sporthallen en multifunctioneel sport annex ontmoetingsgebouw) op Sportpark Groenoord en wenst ook geen investeerder te zijn. Gemeente Schagen wenst ook geen bouwheer te zijn voor de realisatie van het Sportpark omdat dit niet past bij de kerntaken en kernkwaliteiten van de Gemeente. Gemeente Schagen beoogt ‘slechts’ garant te staan voor de door de investeerder/eigenaar van het te realiseren vastgoed aan te trekken lening.

Mate waarin voorstel juridische structuur hieraan voldoet In de voorgestelde structuur is Sportgebouwen Groenoord B.V. de investeerder en eigenaar van het vastgoed. Deze B.V. gaat een lening aan met een financiële instelling waarvoor Gemeente Schagen een garantie afgeeft. Aan deze voorwaarde wordt voldaan. In de voorgestelde structuur treedt de Stichting c.q. Sportgebouwen Groenoord B.V. op als bouwheer. Aan deze voorwaarde wordt voldaan. In de voorgestelde structuur staat Gemeente Schagen garant voor de lening die Sportgebouwen Groenoord B.V. aantrekt. Aan deze voorwaarde wordt voldaan. 6

Gemeente Schagen wenst geen bestuurlijke verantwoordelijkheid voor de realisatie van Sportpark Groenoord.

Het maatschappelijk belang voor de inwoners van de gemeente Schagen van de realisatie van Sportpark Groenoord is evident. Sportpark Groenoord moet zorgen voor een sportbeleving van voldoende kwaliteit, toegankelijk voor iedereen en zo betaalbaar mogelijk. Het is daarom van belang dat de Gemeente met voldoende afstand grip en controle kan houden op de organisatie die de verantwoordelijkheid is voor de realisatie en exploitatie van het sportpark. Om de investeringskosten te beheersen is het essentieel dat de juridische structuur voldoet aan de Europese Btw-richtlijn het daardoor mogelijk maakt om de omzetbelasting (vrijwel altijd 21%) over de investering terug te kunnen vragen bij de Belastingdienst zodat dit geen onderdeel van de investering wordt.

Gelet op de voortdurende onzekerheden rond de BOSA en SPUK regelingen en de onzekerheden over de tijdspanne die met de realisatie van het Sportpark gepaard gaan dient de juridische structuur niet afhankelijk te zijn van de grillen van deze subsidieregelingen. Voor een optimale maatschappelijke bedrijfsvoering is het belangrijk dat er een duidelijk onderscheid komt tussen eigendom en beheer van het vastgoed en de exploitatie van de sporthallen en het sport- annex ontmoetingsgebouw. Het is belangrijk dat de gebruikers van de sportfaciliteiten, zowel buitensport, binnensport, onderwijsinstellingen en overige gebruikers, in nauw contact staan met het bestuur en de toekomstige beheerder.

In het voorstel wordt het bestuur van Sportgebouwen Groenoord B.V. gevormd door de Stichting. De Stichting wordt bestuurd door een onafhankelijk bestuur. Het bestuur is belast met de dagelijkse operaties. Aan deze voorwaarde wordt voldaan. In de voorgestelde structuur kan Gemeente Schagen zitting nemen of een toezichthouder benoemen die de maatschappelijke belangen van het Sportpark bewaakt. Denk aan toegankelijkheid, prijsstelling en kwaliteit. De Raad van Toezicht benoemt en ontslaat de bestuursleden van de Stichting. Zij is niet belast met de dagelijkse operaties. Aan deze voorwaarde wordt voldaan. De investering wordt gedaan door Sportgebouwen Groenoord B.V. De statuten van de B.V. worden zo vormgegeven dat dit een winst beogende vennootschap is, zij het dat het om maatschappelijk verantwoorde resultaten moet gaan. Deze B.V. oefent omzetbelastingplichtige prestaties (mogelijk maken van actieve sportbeoefening). Om die reden wordt aan de voorwaarden van de Wet op de Omzetbelasting voldaan. Vanwege het cruciale belang zullen wij de status omzetbelasting vroegtijdig afstemmen met de Belastingdienst. De structuur is niet afhankelijk van de toekomst van BOSA en SPUK, maar voldoet aan het normenkader van de wet op de Omzetbelasting. Deze wetgeving ligt verankerd in onder andere EU wetgeving waarvan de verwachting is dat die niet (snel) zal wijzigen.

Aan deze voorwaarde wordt voldaan. In het voorstel wordt uitgegaan van aparte B.V. ’s voor de exploitatie en het beheer en eigendom van het vastgoed. Aan deze voorwaarde wordt voldaan. Het bestuur van de Exploitatie B.V. zal een gebruikersoverleg opstarten met alle kerngebruikers van het Sportpark.

7

a. Kenmerken juridische structuur haalbaarheidsfase De juridische structuur blijft in dit voorstel in opzet gelijk gedurende de verschillende fases van het project, maar de praktische invulling verschilt. In de haalbaarheidsfase is sprake van een intensieve samenwerking met de Gemeente met als basis de eerder genoemde SOK. In die fase hoeft de Raad van Toezicht nog niet geïmplementeerd te worden. De bestuurssamenstelling van de Stichting blijft in deze fase zoals die nu is, maar er moet al wel worden nagedacht over het betrekken van de binnensport bij het project. De haalbaarheidsfase eindigt (naar wij hopen) met een instemmend Raadsbesluit om binnen de financiële kaders de realisatie van het Sportpark ter hand te nemen. b. Kenmerken juridische structuur realisatie/bouw fase In deze fase wordt begonnen met de planontwikkeling, bouwtekeningen, schetsontwerp, opzet Stiko, planning, omgevingsvergunning en andere ruimtelijke procedures en selectie van een bouwpartner. En vervolgens met de bouw/realisatie van het Sportpark en de sloop van de huidige hallen. Uiteraard in nauwe samenspraak met de Gemeente, bewoners en andere betrokkenen. In deze fase zal het bestuur van SSG naar ons idee uitgebreid moeten worden met een vertegenwoordiging vanuit de binnensport en met een expert op het gebied van vastgoed/projectontwikkeling.

Ook zal er actief gecommuniceerd moeten worden met de toekomstige gebruikers van het Sportpark. Hiervoor wordt een klankbordgroep opgezet. Dit is ook het moment om de Raad van Toezicht te installeren die toezicht houdt op het beleid zoals dat door het bestuur van de Stichting wordt gevoerd. Wij stellen voor om uit te gaan van een driehoofdige Raad van Toezicht waarin zitting hebben: • • •

Een lid vanuit of voorgedragen door de Gemeente Schagen Een lid met een sportprofiel Een lid met bestuurlijke en financiële expertise

Deze fase eindigt met de oplevering van de opstallen. c. Kenmerken juridische structuur exploitatie/beheer fase Als de oplevering is geweest treedt de volgende fase aan, namelijk de fase van beheer en exploitatie van het Sportpark. In die fase treedt het huidige bestuur van SSG terug en treedt een nieuw bestuur aan, aangesteld door de dan zitting hebbende Raad van Toezicht. In het 3-koppige bestuur zijn de volgende profielen vertegenwoordigd: • • •

Een bestuurslid lid met vastgoedkennis Een bestuurslid met kennis van sport en bewegen Een bestuurslid met financiële kennis

Het overleg met de toekomstige gebruikers verandert naar een overleg met de (voornaamste) gebruikers van het complex. En uiteraard wordt net als in de vorige fase regelmatig gecommuniceerd en verslag gedaan met en aan de Gemeente en andere stakeholders.

8

d. Samenvattend overzicht van de kenmerken per fase Samenvattend leidt dit tot de volgende invulling van de juridische structuur per fase Kenmerk Invulling Raad van Toezicht Stichting

Haalbaarheidsfase Nog niet actief

Invulling bestuur Stichting

Huidige bestuur SSG

Adviesraad gebruikers

Nog niet van toepassing

Verantwoording naar Gemeente en andere stakeholders Contract met beheerder

Loopt via SOK

Beloning Raad van Toezicht

Niet van toepassing

Beloning bestuur Stichting

Geen beloning

Nog niet van toepassing

Bouw/realisatiefase 3 leden, iemand benoemd vanuit Gemeente, iemand met een sportprofiel en iemand met een financieel profiel Huidige bestuur SSG aangevuld met vertegenwoordiging vanuit de binnensport en met vastgoedexpert Introductie van periodiek overleg met focus op bouw/realisatie Maandelijks over voortgang bouw en Stiko Selectie uitvoeren naar geschikte partijen en contractvorming Maatschappelijke verantwoorde beloning passend binnen bijvoorbeeld WNT normen Maatschappelijk verantwoorde beloning passend binnen WNT normen

Beheer/exploitatiefase Idem vorige fase

Toetreden nieuwe bestuurders met profielen sport, vastgoed en finance Overleg focust op het gebruik Per kwartaal over exploitatie en nader te benoemen kpi’s Start samenwerking met beheerder Sportpark Idem vorige fase

Idem vorige fase

9

5. Voorgestelde juridische structuur komt grotendeels overeen met de structuur van Campus de Terp in Wieringerwerf, maar er is ook een verschil De afgelopen jaren heeft SSG een aantal keren overleg gehad met het bestuur van Campus de Terp in Wieringerwerf. Zij zijn met een soortgelijke ontwikkeling bezig en lopen in hun proces een aantal jaren voor op ons project. In maart 2024 heeft een werkbezoek plaatsgevonden aan Campus de Terp waarbij het college van B&W, de Gemeenteraad en de projectgroep leden aanwezig waren. Het is daarom relevant om na te gaan waar de voorgestelde structuur overeenkomt of afwijkt van de structuur van Campus de Terp. De voorgestelde structuur komt grotendeels overeen onder andere op de volgende onderdelen: • • • • • • •

Er is een structuur opgericht met een Stichting aan het hoofd en een besloten vennootschap waarin het vastgoed wordt ondergebracht. Daarnaast is er een aparte B.V. voor de exploitatie van de sporthallen en het sportgebouw; De investering wordt niet gedaan door de Gemeente, maar door de vastgoed/beheer vennootschap; Er is een Stichting opgericht die als bestuurder van de vastgoed vennootschap optreedt; De gemeente treedt niet op als bouwheer of bank, maar heeft een garantie verstrekt aan de financier van Campus de Terp; Er is een adviesgroep opgericht waarin de gebruikers participeren; Er wordt periodiek verantwoording afgelegd aan de Gemeente en andere stakeholders.

Op het volgende aspect verschilt het voorstel van Campus de Terp: •

Bij Campus de Terp is geen Raad van Toezicht geïnstalleerd, maar een 11 hoofdig bestuur waarin vele stakeholders vertegenwoordigd zijn. De Gemeente heeft via de subsidieregelingen afgedwongen dat er jaarlijks verantwoording plaatsvindt over de exploitatie en heeft op die wijze ook een aantal andere voorwaarden gesteld. Wij zijn van mening dat de slagvaardigheid en besluitvorming gebaat zijn met een structuur met een overzichtelijke hoeveelheid bestuurders met een Raad van Toezicht die de bestuurders benoemt, in moet stemmen met belangrijke besluiten en toezicht houdt op de maatschappelijke prestaties van de Stichting en de onder de Stichting vallende rechtspersonen.

10

6. Implementatie Nadat er een akkoord is op dit voorstel zullen in samenspraak met de notaris de Statuten en Reglementen van de Stichting worden aangepast zoals in dit voorstel opgenomen. De effectuering wordt door SSG opgepakt en zal ongeveer een maand in beslag nemen.

11

7. Conclusie Wij zijn van mening dat de voorgestelde juridische structuur voldoet aan alle randvoorwaarden en dat de structuur een goede basis is om het project tot een succes te maken.

Schagen, Namens Stichting Sportgebouwen Groenoord Lous Kruijer, voorzitter Gert Tuinsma, secretaris John Pannekeet, penningmeester

12