Bijlage 1. Het Agressieprotocol: Veilig Publieke Taak voor politieke ambtsdragers Schagen 2025

Veilig Publieke Taak voor politieke ambtsdragers Schagen 2025 Agressieprotocol gemeente Schagen 2025

Datum 16-12-2025

Inhoudsopgave Hoofdstuk 1: Inleiding

3

Hoofdstuk 2: Grenzen stellen, een norm

5

Hoofdstuk 3: Preventieve maatregelen

7

Hoofdstuk 4: Repressieve maatregelen

8

Hoofdstuk 5: Wat te doen bij agressie en geweld

9

Hoofdstuk 6: Nazorg en trainingen

11

2

Hoofdstuk 1: Inleiding 1.1: Voor wie Deze handreiking “Veilig Publieke Taak voor politieke ambtsdragers Schagen 2025”, voorts het: Agressieprotocol gemeente Schagen 2025 genoemd, geldt als basisdocument voor alle politieke ambtsdragers (burgemeester, wethouders, raadsleden en steunfractieleden). Waar in deze handreiking wordt gesproken over politieke ambtsdragers worden ook bedoeld voormalig politieke ambtsdragers voor zover grensoverschrijdend gedrag betrekking heeft op hun functioneren in hun voormalig ambt.

1.2: Agressie en geweld Als politieke ambtsdrager staat u midden in de samenleving. Dat brengt mooie ervaringen met zich mee, maar soms ook minder mooie. Want niet alle burgers kunnen hun frustraties over beleid en standpunten die hen niet bevallen emotioneel even goed verwerken. In toenemende mate worden politieke ambtsdragers geconfronteerd met agressie en geweld dat ontevreden burgers tegen hen gebruiken. Het kan u ook overkomen. Agressie en geweld kunnen verschillende vormen aannemen. Het varieert van uitschelden tot molesteren en in sommige gevallen kan het niet alleen u raken maar ook uw gezins- of familieleden. Geen enkele vorm van agressie en geweld is acceptabel. De overheid ziet erop toe dat burgers hiervan zoveel mogelijk gevrijwaard blijven en dat in voorkomende gevallen wordt ingegrepen. De reden om voor politieke ambtsdragers een speciale handreiking op te stellen ligt hierin, dat een uiting van agressie of geweld jegens een politieke ambtsdrager niet alleen een aanval op die persoon is, maar ook op het democratisch bestel als geheel. Op het moment dat een politieke ambtsdrager in de uitoefening van zijn/haar publieke taken wordt belemmerd door incidenten van agressie en geweld, komt het democratisch proces in gevaar. Dan dient er ingegrepen te worden en moet de politieke ambtsdrager er op kunnen rekenen dat hij/zij er niet alleen voor staat.

1.3: Rol van de gemeente Gemeente Schagen draagt de verantwoordelijkheid voor het garanderen van de veiligheid van haar ambtenaren. In het bijzonder voor ambtenaren die veelvuldig burgercontacten hebben en een aanzienlijk risico lopen om met agressieve burgers geconfronteerd te worden. Het college heeft een veiligheidsprotocol voor het ambtelijk apparaat vastgesteld. Hiermee geeft Schagen invulling aan de wettelijke plicht om te zorgen voor een veilige werkomgeving voor elke functionaris. De gemeente ondersteunt bepaalde processen zoals het doen van aangifte, biedt opvang en nazorg en registreert incidenten. Politieke ambtsdragers (kunnen) gerelateerd aan de uitvoering van hun publieke taak, worden geconfronteerd met normoverschrijdend gedrag van burgers. Denk daarbij bijvoorbeeld aan belediging, persoonlijke bedreiging of bedreiging richting familie, stalken, fysiek geweld of vernieling. Normoverschrijdend gedrag kan de besluitvorming beïnvloeden, raakt dan aan de integriteit van het lokale bestuur en is ondermijnend voor de democratie. 3

Het maakt daarbij niet uit van wie het normoverschrijdende gedrag afkomstig is. Dat kan gaan over een individuele burger, een collectief, of een persoon die namens een bedrijf, organisatie of groepering handelt.

1.4: Doel en strekking Agressieprotocol gemeente Schagen 2025 -

Om de lokale democratie en politieke ambtsdragers tegen normoverschrijdend gedrag te beschermen.

-

Om politieke ambtsdragers zo goed mogelijk te ondersteunen wanneer zij te maken krijgen met normoverschrijdend gedrag.

-

Om normoverschrijdend gedrag te voorkomen door preventieve maatregelen.

-

Om inzicht te geven in de te nemen maatregelen bij normoverschrijdend gedrag.

Het uitgangspunt van het Agressieprotocol gemeente Schagen 2025 (lees: het nieuwe Agressieprotocol) is dat: -

agressie en geweld (Normoverschrijdend gedrag) tegen politieke ambtsdragers onacceptabel is.

4

Hoofdstuk 2: Grenzen stellen, een norm In dit hoofdstuk staat de gezamenlijke norm die de gemeente Schagen hanteert voor normoverschrijdend gedrag.

2.1: Gezamenlijke norm voor normoverschrijdend gedrag Het is belangrijk dat de politieke ambtsdragers vaststellen binnen welke gezamenlijk kaders er sprake is van normoverschrijdend gedrag. Dit is van belang voor het nemen van maatregelen. Eenduidigheid in normstelling draagt bij aan een consequente aanpak. Dit moet een preventieve werking te weeg brengen, waardoor normoverschrijdend gedrag afneemt en voorkomen kan worden. Een ieder beleeft en ervaart gebeurtenissen als agressie, geweld, intimidatie en bedreigingen, ookwel normoverschrijdend gedrag genoemd, op een andere wijze. Voor een effectieve aanpak van normoverschrijdend gedrag is het daarom van belang dat politieke ambtsdragers een gezamenlijke norm hanteren.

2.2: ABCD-model Om duiding te geven welke gedragingen getolereerd (emotioneel gedrag) worden en welke gedragingen als normoverschrijdend worden beschouwd, wordt het ABCD-model gebruikt. Dit geldt voor alle vormen van contact (c.q. schriftelijk, fysiek, via sociale media etc). A-gedrag: Zeuren, begrip vragen of om uitzonderingen vragen. B-gedrag: Kritiek uiten op de regels, - organisatie, - beleid. C-gedrag: Schelden, pesten, vernederen, schreeuwen, beledigen en vals beschuldigen. D-gedrag: Fysiek geweld, dreigen met geweld (verbaal/schriftelijk) of intimidatie.

2.3: Emotioneel gedrag (A en B – gedrag) Bij emotioneel gedrag is het de burger die op een emotionele wijze begrip vraagt voor zijn/haar situatie, dat kan zich richten op de gemeentelijke organisatie, de regels of het beleid. Dit gedrag is vaak van korte duur en laat zich corrigeren. In het geval dit gedrag blijft aanhouden kan dit als overschrijdend ervaren worden. Dit gedrag valt onder A en B – gedrag. Bij dit soort gedrag, helpt het om goed te luisteren en (deels) mee te bewegen met de persoon, dit houdt dus in door samen te vatten en door te vragen. Ook als hiermee verdere escalatie (naar bijvoorbeeld C en D – gedrag), is het van belang hier altijd melding van te maken.

5

2.4: Normoverschrijdend gedrag (C en D – gedrag) Dit gedrag kenmerkt zich door aanhoudende emotie, boosheid en beledigingen en dit gedrag verandert niet of wordt erger nadat de betreffende persoon daarop is aangesproken. Dit gedrag is gericht op de persoon en is herkenbaar als treiteren, uitlokken, schelden, intimideren of beledigen. Vormen van (dreigen met) geweld, het tonen van wapens, emotioneel chanteren van politieke ambtsdragers en/of nabije contacten (bijvoorbeeld familie). Deze gedragsvormen vallen onder C en D-gedrag. Dit gedrag is onacceptabel. Bij dit soort gedrag is het sterk afhankelijk van de mate van agressie, wat de beste manier van handelen is. Indien er nog geen sprake is van fysiek geweld, kunt u de persoon tot orde roepen en benoemen dat het gedrag grensoverschrijdend is. Indien er sprake is van (dreiging van) fysiek geweld, dan dient het gesprek afgeschaald / gestopt te worden en wordt de politie ingeschakeld.

2.5: Slotnoot Bij het hanteren van dit model, is het van belang dat elke vorm van normoverschrijdend gedrag wordt gemeld, ongeacht het soort (ABCD) gedrag. Daarnaast geldt voor C- en D gedrag, dat er ten sterkste wordt aangemoedigd om aangifte te (laten) doen, al dan niet namens de gemeente. Tot slot dient opgemerkt te worden dat het ABCD-model wordt gebruikt als gezamenlijke norm en daarmee dus niet sluitend is. Zo is het vanzelfsprekend mogelijk dat er op enig moment, sprake kan zijn van gedrag dat zich niet laat ondervangen in het model. In dergelijke situaties geldt dus, dat de maatregelen verderop in dit protocol, eveneens van toepassing zijn.

6

Hoofdstuk 3: Preventieve maatregelen In dit hoofdstuk staan de preventieve maatregelen binnen de gemeente Schagen, om te voorkomen dat agressie en geweld zich manifesteren en daarmee leiden tot escalatie.

3.1: Afspraken griffier en bodes Op het gemeentehuis van Schagen zijn afspraken/werkinstructies gemaakt tussen de griffier en bodes. De bodes hebben instructies over wat te doen bij incidenten tijdens bijeenkomsten en vergaderingen. Op andere momenten kunnen politieke ambtsdragers in onaangename situaties het beste contact opnemen met de politie op 0900-8844 en bij spoed natuurlijk 112.

3.2: Openbare vergaderingen en cameratoezicht Voor elke openbare vergadering wordt een risico-inschatting door de griffie gemaakt over mogelijke veiligheidsrisico’s. Daarnaast is er sprake van cameratoezicht in de foyer en rondom het gemeentehuis, hetgeen een preventieve werking zou moeten hebben en de veiligheid van de politieke ambtsdragers vergroot. Indien er een onderwerp staat geagendeerd wat risico’s met zich brengt (veel belangstelling publieke tribune, veel emoties, veel boosheid over voorliggende plannen, specifieke risico doelgroep) dan treedt de griffie altijd in overleg met de voorzitter van de raad, de bodes en eventueel andere betrokken functionarissen. In ieder geval worden de ambtenaren van Openbare Orde en Veiligheid vooraf ingelicht in het geval er een vergadering is waarbij er dergelijke maatschappelijk beladen thema’s op de agenda staan. Hierdoor kunnen potentiële risicovolle situaties tijdig in kaart worden gebracht en kunnen er waar nodig, (extra) preventieve maatregelen worden getroffen. Indien nodig wordt in overleg met de politie een risicoanalyse gemaakt. Waar nodig worden extra beveiligers en of agenten ingezet (in een andere ruimte, in burger op de publieke tribune of in politie-outfit op de publieke tribune) of andere aanvullende maatregelen.

Op bijeenkomsten waarbij een politieke ambtsdrager in gesprek gaat met de inwoners en/of vertegenwoordigers van maatschappelijk instanties of bedrijven waarbij een gevoelig onderwerp besproken wordt, wordt een risicoanalyse opgesteld door de organisator van deze bijeenkomst. Op deze locaties worden dan waar nodig ook extra veiligheidsmaatregelen getroffen (o.a. extra inzet politie/handhaving).

3.3: Bedrijfshulpverlening (BHV) Binnen het gemeentehuis is een pool van gediplomeerde BHV-ers aanwezig. Tijdens kantooruren is altijd een BHV-er beschikbaar. Praktische tip: let als politieke ambtsdrager altijd op de plek waar u gaat zitten tijdens bijeenkomsten/vergaderingen. Bijvoorbeeld bij hoorzittingen kunnen de emoties hoog oplopen. Kies bij voorkeur een plek waar u goed het overzicht heeft en waar mensen niet achter u langs naar de uitgang moeten lopen.

7

Hoofdstuk 4: Repressieve maatregelen Naast de in het vorige hoofdstuk beschreven preventieve maatregelen, heeft de gemeente Schagen ook de mogelijkheid om repressieve maatregelen te treffen, voor in het geval er zich een incident met agressie en/of geweld (normoverschrijdend gedrag) heeft voorgedaan. Deze repressieve maatregelen staan in dit hoofdstuk benoemd. Risicoanalyse De politie kan op basis van de informatie en in overleg met de burgemeester een risicoanalyse maken over de ernst van de situatie. Afhankelijk van de inschatting over de ernst van de situatie kunnen eventuele instructies gegeven worden over hoe te handelen of waar op te letten. Indien nodig kunnen specifieke maatregelen getroffen worden. Waarschuwingsbrief Een waarschuwingsbrief kan worden gegeven bij hinderlijk, onacceptabel gedrag, verbaal geweld, telefonische agressie, schriftelijke agressie en stalking. In de waarschuwingsbrief wordt aangegeven dat de dader een grens heeft overschreden en dat dit niet wordt getolereerd. De gemeente waarschuwt dat bij een volgende misdraging zwaardere maatregelen worden getroffen zoals een pand- of gebiedsverbod. Pandverbod De burgemeester kan bij vernieling of agressief gedrag iemand de toegang tot een pand (bijv. het gemeentehuis) ontzeggen.

Gebiedsverbod De burgemeester kan op basis van de APV een persoon een verblijfsontzegging opleggen voor een gedeelte van de gemeente. Ook kan de burgemeester een op basis van de wet Maatregelen Bestrijding Voetbalvandalisme en Ernstige Overlast een gebiedsontzegging opleggen voor bijvoorbeeld het gemeentehuis of een straat in de gemeente Schagen. Contactverbod De officier van Justitie kan een contactverbod opleggen. Dit kan bijvoorbeeld als er aangifte is gedaan van stalking, waarbij de politieke ambtsdrager zich bedreigd voelt of heeft gevoeld. Bewaken en beveiligen Indien uit de risicoanalyse van de politie blijkt dat de politieke ambtsdrager (of diens familie) een veiligheidsrisico loopt, kunnen er maatregelen getroffen worden in het kader van bewaken en beveiligen. Hierbij wordt contact gelegd met de eenheid bewaken en beveiligen van het Openbaar Ministerie. Bedreigde personen (en de aangever van de bedreiging of agressie) worden periodiek actief geïnformeerd over het verloop van de dreiging en de getroffen maatregelen. Belangen rond inlichtingen, opsporing of vervolging kunnen aanleiding zijn om de bedreigde persoon niet tot in detail te informeren. Verhalen van materiële en of immateriële schade op de dader(s). In geval van schade kan(kunnen) de dader(s) mogelijk financieel verantwoordelijk gesteld worden voor zijn gedrag.

Dit geldt voor zowel materiële als immateriële schade. 8

Hoofdstuk 5: Wat te doen bij agressie en geweld In dit hoofdstuk staat met wie men wanneer, waarvoor, contact op kan nemen, in het geval er sprake is van agressie en geweld, danwel normoverschrijdend gedrag.

5.1: Gevallen van nood 112: In de ergste situatie, bij strafbare feiten van (bedreiging met) geweld tegen personen, vernieling gerelateerd aan agressief gedrag of mishandeling altijd direct 1-1-2 bellen. Politie: Bij gevallen waar het bovenstaande niet van toepassing is, of indien u dat wens, kunt u een persoonlijk gesprek aanvragen met de politie. Dit kan bij u thuis, maar ook op het politiebureau. U kunt de politie bereiken, eventueel via de burgemeester, op het nummer 0900- 8844.

5.2: Interne contactpersonen Griffie: Voor het klankborden en voor advies inzake normoverschrijdend gedrag, kunnen politieke ambtsdragers contact opnemen met de griffie of via de griffie, met de ambtenaren Openbare Orde en Veiligheid. Burgemeester: Een politieke ambtsdrager kan bij geweld, bedreiging of intimidatie ook contact opnemen met de burgemeester. De burgemeester zal in overleg met de betrokkene en indien nodig de politie maatregelen treffen.

5.3: Melden en aangifte Het is belangrijk dat elke vorm van agressie en geweld gemeld wordt. Voor raadsleden is de griffier het meldpunt wanneer hij/zij te maken krijgt met agressie en geweld. Voor collegeleden is dat de gemeentesecretaris. Belangrijk is dat de politieke ambtsdrager zijn/haar verhaal kwijt kan en ook de zekerheid heeft dat vervolg gegeven wordt aan de melding. Melden dient zo volledig mogelijk te gebeuren. Als de agressor bekend is, naam adres en woongegevens opgeven; als er een vermoeden bestaat dat er direct een verband is met een door de politieke ambtsdragers of door zijn/haar partij ingenomen standpunt, dit melden; als de politieke ambtsdrager een brief of mail heeft ontvangen, afschrift afgeven etc. De burgemeester brengt de raad en het college op de hoogte van de melding. Naast de melding wordt de politieke ambtsdrager - indien er sprake is van een strafbaar feit ten zeerste aangeraden altijd direct aangifte te doen bij de politie. Afhankelijk van de bewijslast doet de politie dan het advies om aangifte te doen of om melding te doen van bedreiging. Voor het doen van aangifte zijn twee opties: 1. 2.

De gemeente doet met toestemming van betrokkene aangifte bij de politie, zodat een hitteschild rondom de politieke ambtsdrager kan worden gevormd; De politieke ambtsdrager doet zelf aangifte bij de politie.

9

Ad 1 In de landelijke praktijk blijkt dat bedreigde politieke ambtsdragers vaak geen aangifte durven te doen of vrezen niet langer waardevrij hun werk te kunnen voortzetten. Die individuele afweging draagt niet bij als collectief een heldere grens te bekrachtigen. Er wordt een krachtig signaal afgegeven door de gemeente Schagen in alle gevallen, met welnemen van de betrokkene, aangifte te laten doen wanneer strafbare feiten zijn vastgesteld. Aangifte door de gemeente in plaats van door de betrokkene vormt een ‘hitteschild’ waardoor de betreffende politieke ambtsdragers worden beschermd en hun werkzaamheden kunnen blijven uitvoeren. De politieke ambtsdrager die het betreft wordt in beginsel als getuige gehoord. Het is hierbij niet mogelijk voor de bedreigde politieke ambtsdrager om anoniem te blijven. Wel kan het adres van de gemeente worden gebruikt in plaats van het privéadres. Ad 2 Het doen van aangifte van een strafrechtelijk strafbaar feit is persoonsgebonden. Degene die wordt bedreigd doet daarvan aangifte. Dit ligt in het verlengde van het voornemen van de politie om slachtoffers van misdrijven voortaan extra vragen te stellen over hun persoonlijke omstandigheden. Aan de hand daarvan wordt bepaald of ze hulp of bescherming nodig hebben. Bij het zelf doen van aangifte wordt de politieke ambtsdrager zo nodig ondersteund door de gemeentelijke organisatie.

Persoonlijk aangifte doen voorkomt dat de relatie kan worden gelegd met de politieke besluitvorming. Vervolgstappen naar aanleiding van de aangifte, bijvoorbeeld het in beroep gaan of een klacht indienen over de rechtsgang is een persoonlijke afweging. Informatievoorziening over verloop van het onderzoek door politie, OM De politieke ambtsdrager en/of degene die aangifte heeft gedaan worden door politie en OM optimaal geïnformeerd over hun positie en de mogelijkheden in het strafproces en de strafrechtelijke afhandeling van de zaak. De burgemeester informeert de raad en het college over de procesmatige voortgang van de aangifte en verloop van het onderzoek.

5.4: Incidentenregistratie De griffier registreert meldingen over agressie en geweld, in het Gemeentelijk Incidenten Registratiesysteem (GIR). Het GIR is een landelijke webapplicatie, waarmee op simpele en eenduidige wijze agressie incidenten tegen werknemers met een publieke taak en politieke ambtsdragers kunnen worden geregistreerd. Het GIR is een beleidsondersteunend systeem. De registraties in GIR zijn een middel om inzicht te verkrijgen in de aard en omvang van agressie en geweld. Ook biedt GIR de mogelijkheid om overheidsorganisaties onderling te vergelijken.

10

Hoofdstuk 6: Nazorg en trainingen In dit hoofdstuk staan de mogelijkheden inzake nazorg naar aanleiding van incidenten én wordt er beknopt in gegaan op de beschikbare relevante trainingen.

6.1: Nazorg De vertrouwenslijn Object zijn van agressie en geweld kan hard aankomen en iemand echt raken. In veel gevallen is goede opvang uit de directe omgeving (familie, vrienden, partijgenoten) voldoende. Het gevolg kan ook zijn dat de bedreigde zich langdurig angstig, onzeker, machteloos, ongeremd woedend voelt. In dat geval is het raadzaam een deskundige te raadplegen. Dit kan de huisarts zijn. Voor politieke ambtsdragers en hun familie is er een vertrouwenslijn waarin om ondersteuning gevraagd kan worden. Via 0800-2800 200 of www.devertrouwenslijn.nl Slachtofferhulp Nederland Slachtofferhulp (0900-0101, www.Slachtofferhulp.nl ) biedt praktische en juridische adviezen en emotionele steun na een misdrijf (geweld, stalking etc.) of een verkeersongeluk. Schade Het kan zijn dat er schade is geleden, dit kan in het algemeen verhaald worden op de dader(s). Het gaat hier om het verhalen van materiële kosten, zoals de kosten van medische behandeling en re-integratie of immateriële schade. Enkele voorbeelden zijn inbreuk op privacy, gederfde levensvreugde, psychische schade zoals slapeloosheid etc. Voor informatie over het verhalen van schade op de dader, kan de griffier waar nodig, ook ondersteuning bieden aan raadsleden. Politieke ambtsdragers zijn meeverzekerd in de molestverzekering van de gemeente Schagen. Het is ook raadzaam de eigen verzekeraar te raadplegen.

Advocaatkosten Als het nodig lijkt een advocaat in te schakelen om schade te verhalen of om een maatregel bij de rechtbank te verzoeken, dient dit bij de griffier of gemeentesecretaris gemeld te worden. Deze legt de zaak voor aan Juridische Zaken of brengt de betreffende ambtsdrager met een medewerker van juridische zaken in contact. Juridische zaken adviseert over de betreffende claim of vordering en adviseert over het inschakelen van een advocaat. Politieke ambtsdragers kunnen een verzoek tot vergoeding van de kosten indienen bij de burgemeester. Naar aanleiding van een concreet verzoek kan de burgemeester op advies van de griffier of gemeentesecretaris, na kennis genomen te hebben van het advies van Juridische Zaken, beslissen dat de advocaatkosten naar redelijkheid en billijkheid door de Gemeente Schagen betaald worden.

11

6.2: Trainingen Er zijn verschillende trainingen beschikbaar waarin wordt geleerd hoe om te gaan met agressie en geweld en wat in bepaalde situaties wel of juist niet moet worden gedaan. Indien gewenst kunnen voor politieke ambtsdragers trainingen op maat georganiseerd worden. In elk geval wordt in het introductieprogramma van de raad en het college aandacht besteed aan het onderwerp veiligheid en agressie.

6.3: Aanvullende informatie De volgende websites kunnen worden geraadpleegd voor meer informatie omtrent agressie en normoverschrijdend gedrag: - https://www.veiligepubliekedienstverlening.nl/ - https://weerbaarbestuur.nl/

12