Bijlage 1. Economische agenda Schagen v5.0 (inclusief amendementen)

1: Behouden van reeds in de gemeente en regio gevestigde bedrijven Netwerkcongestie Actie 1.1: Gemeente en bedrijfsleven moeten de krachten bundelen en samen met de regio en de provincie meer druk uit gaan oefenen op de netbeheerder Liander om dit probleem voortvarend op te pakken en zeker aan voor de regio ‘essentiële’ bedrijven voorrang te geven. Actie 1.2: Als gemeente gaan we de mogelijkheden om Smart Energy Hubs in onze gemeente te realiseren, onderzoeken op basis van ervaringen in andere gemeenten.

Bereikbaarheid Actie 1.3: De Samenwerkingsagenda Kop van Noord-Holland en de bijbehorende Werkagenda Mobiliteit wordt uitgevoerd. Gemeente Schagen moet zich actiever gaan inzetten in de regio, omdat de hierin geformuleerde doelstellingen alleen tot stand kunnen komen op regionaal / bovenregionaal schaalniveau. Door de snelle opmars van de e-bike worden ook de fietsverbindingen steeds belangrijker, zowel voor scholieren, recreanten als voor medewerkers van bedrijven. Door een actievere betrokkenheid van Schagen bij de uitvoering van deze regionale werkagenda kunnen we er voor zorgen dat hierin meer rekening gehouden wordt met specifieke wensen vanuit onze gemeente. Actie 1.4: De gemeente gaat zich inzetten om op zo kort mogelijke termijn het glasvezel netwerk in de hele gemeente compleet te hebben. Actie 1.4.1: De gemeente gaat zich inzetten om het huidige OV-netwerk te verbeteren door in gesprek te gaan met onder andere Conexxion, de provincie en NS over het in stand houden en opschalen van de huidige dienstregeling om een zo aantrekkelijk mogelijk economische regio te zijn.

Ruimte

31 Economische agenda van en voor de gemeente Schagen

Actie 1.5: We gaan de lokale behoefte aan bedrijfskavels inventariseren. Als deze behoefte concreet in beeld is, gaan we hierover het gesprek aan met de regio en de provincie. Vooral een uitbreiding van één of meerdere van de bestaande bedrijventerreinen lijkt in de toekomst noodzakelijk. Actie 1.6: Samen met het (georganiseerde) bedrijfsleven gaan we onderzoeken of de kwaliteit van onze bedrijventerreinen nog aansluit op de wensen van de bedrijven. We sluiten hiervoor aan bij initiatieven die reeds lopen en/of gaan starten op regionaal en provinciaal niveau. Actie 1.7: We gaan als gemeente kritisch kijken naar de vestigingsmogelijkheden die kleine bedrijven worden geboden binnen onze bestemmingsplannen. Dit om aan de vraag naar informele werklocaties tegemoet te kunnen komen. Actie 1.8: Invulling geven aan “juiste bedrijf op de juiste plaats”. Dit doen we door bij het indelen van bedrijventerreinen regionale bedrijven op regionale bedrijventerreinen te plaatsen en bedrijven met een bedrijfstype binnen de gemeente te plaatsen in gemeentelijke bedrijventerreinen.

Arbeidsmarkt Actie 1.9: We gaan afspraken maken met bedrijven en onderwijsinstellingen over de inhoudelijke opzet van het onderwijsprogramma en over stageplaatsen en leerwerkplaatsen. In het reguliere overleg tussen gemeente en georganiseerd bedrijfsleven wordt dit een vast agendapunt. De gemeente, de ondernemers en de onderwijsinstellingen blijven betrokken bij regionale initiatieven zoals bijvoorbeeld bij het platform Op Kop en de uitwerking van de vier sectorplannen arbeidsmarkt en onderwijs uit de regionale samenwerkingsagenda “Samen op Kop”.

Woon- en leefklimaat Actie 1.10: De gemeente gaat waar mogelijk meer vaart maken met het realiseren van nieuwe woningen. Belangrijk daarbij is ook dat de doorstroming wordt bevorderd. Het gaat dus niet alleen om het aantal woningen, maar vooral ook om het type woningen. Actie 1.11: Om de mogelijkheden en de kwaliteit van het winkelgebied te verbeteren en zo de binnenstad aantrekkelijker te maken als verblijfsgebied, inzichtelijk te maken, gaat de gemeente samen met alle betrokken partijen een (integrale) centrumvisie opstellen. Actie 1.12: Door het opstellen van een eigen toeristisch-recreatieve visie kan de gemeente Schagen haar unieke positie binnen de regio versterken en zo input leveren voor de regionale visie. Actie 1.13: Huisvesting van arbeidsmigranten is een regionaal project samen met de provincie en

32 Samen kom je verder

de Kop van Noord-Holland. Na reeds gedaan onderzoek is het aan de gemeente om invulling te geven aan grootschalig opvang. Er zal worden gekozen voor een integrale en vooral humane insteek.

Intensivering contact overheid – bedrijfsleven Actie 1.14: De contacten tussen gemeente en het (georganiseerde) bedrijfsleven worden geïntensiveerd en geprofessionaliseerd. Met name in de contacten met de niet aangesloten ondernemers speelt de gemeentelijke bedrijfscontactfunctionaris de rol van spin in het web. Actie 1.15: Belangrijk is dat zowel de gemeente als de ondernemers en de onderwijsinstellingen beter betrokken worden / blijven bij (boven)regionale initiatieven, zoals de economische agenda NHN, de op te stellen Regiodeal NHN en ROM InWest.

2: Stimuleren en faciliteren startende ondernemers Actie 2.1: De gemeente gaat samen met het bedrijfsleven, maar zeker ook met makelaars in bedrijfsmatig onroerend goed, onderzoeken of en zo ja waar er behoefte is aan kleinschalige bedrijfs- en kantoorruimten. Alleen op locaties waar duidelijk behoefte is, zal de gemeente overwegen om de ontwikkeling van nieuwe bedrijfsunits toe te staan en aangeven onder welke voorwaarden. Actie 2.2: Om de vraag naar informele werklocaties te kunnen faciliteren, gaat de gemeente onderzoeken of het mogelijk en wenselijk is om met name bestaande bedrijfspanden en -kavels te splitsen, de vestigingsmogelijkheden te verruimen in leegstaande panden zoals (solitaire) bedrijfspanden, winkels, scholen. Actie 2.3: De gemeente gaat onderzoeken hoe ze een succesvol startersbeleid kan voeren. Of er samen met partijen als met name KVK en Rabobank een zogenoemd ‘totaalpakket’ kan worden aangeboden, zodat de bedrijven meer zicht hebben op hetgeen op hen afkomt. Of dat de gemeente aansluiting zoekt bij Het Startersloket. Het organiseren van (gezamenlijke) startersbijeenkomsten hoort hier ook bij.

3: Verbreden en verdiepen Energy & Health Campus / ecosysteem Actie 3.1: Binnen de gemeente wordt een accountmanager voor de EHC aangewezen. Deze persoon moet het aanspreekpunt voor het EHC worden en moet er zorg voor dragen dat ook de relatie met de regio, de provincie, het Ontwikkelingsbedrijf NHN, maar zeker ook met de betrokken ministeries, geoptimaliseerd wordt. Belangrijk is dat de contactpersoon goed op de hoogte is van wat er speelt bij de EHC, maar nadrukkelijk binnen de gemeentelijke organisatie over voldoende mandaat beschikt om snel, adequaat en integraal te kunnen anticiperen op ontwikkelingen.

33 Economische agenda van en voor de gemeente Schagen

4: Verbreden en verdiepen zaadveredelingsecosysteem / Seed Valley Actie 4.1: Binnen de gemeente wordt een accountmanager voor Seed Valley aangewezen. Deze persoon moet er voor zorgdragen dat de relatie met de andere gemeenten, de regio en de provincie wordt geoptimaliseerd. Goede afstemming met de bestaande inzet van andere gemeenten en het Ontwikkelingsbedrijf NHN is belangrijk.

34 Samen kom je verder

8.

Vervolgstappen

Nu keuzes zijn gemaakt en prioriteiten zijn gesteld is het essentieel dat we gezamenlijk aan de slag gaan met de uitvoering. In hoofdstuk 7, het Uitvoeringsprogramma zijn per beleidsdoel meerdere acties benoemd. De Economische Agenda is opgesteld in nauwe samenwerking met het (georganiseerde) bedrijfsleven en de onderwijsinstellingen Vonk en Regius. De uitvoering van het uitvoeringsprogramma is ook een gezamenlijke verantwoordelijkheid. Niet alleen van de hier genoemde partijen, maar ook van stakeholders zoals ons regionaal samenwerkingsverband, het Ontwikkelingsbedrijf NHN, Greenport NHN, ROM InWest en de provincie. Per actie moet bekeken worden wie trekker / probleemeigenaar is en welke andere stakeholders hierbij betrokken moeten worden. De volgende stap is dan ook dat jaarlijks met de OFS en andere betrokken stakeholders, een jaarplan wordt opgesteld waarin wordt aangegeven welke acties in het komende jaar worden opgepakt. Per actie wordt aangegeven welke partij zich als trekker aanmeldt en welke andere partijen betrokken worden bij de uitvoering. Het college maakt uiteindelijk de integrale afweging in de prioritering en de beschikbare capaciteit voor de inzet van de gemeente. De bij alle partijen beschikbare capaciteit en middelen zijn van groot belang. We moeten geen verwachtingen scheppen die we niet kunnen waarmaken.

Alleen zo komen we tot een haalbaar en realiseerbaar jaarplan.

Schagen maart 2024

35 Economische agenda van en voor de gemeente Schagen

9- Bijlage: Relevante trends en ontwikkelingen stuwende sectoren (Maak)industrie In haar brief ‘Visie op de toekomst van de industrie in Nederland’ (30 oktober 2020) gaat het vorige Kabinet in op de goede industriële basis die Nederland heeft. Bovendien is de industrie de sector met de meeste uitstraling naar andere sectoren. Naast de bekende grote bedrijven kent Nederland een breed en krachtig industrieel midden- en kleinbedrijf, vaak betreft het familiebedrijven. De wisselwerking tussen het groot bedrijf en het mkb is intensief, veel mkb-ers zijn toeleveranciers van Nederlandse en buitenlandse multinationals. In de Kamerbrief ‘Het verschil maken met strategisch en groen industriebeleid’ (8 juli 2022) wordt door het Kabinet de visie en uitvoeringsagenda voor strategisch en groen industriebeleid uiteen gezet. Hierin wordt nadrukkelijk aangegeven dat het belang van de industrie groter is dan ooit: “Het is een sector waarin ruim achthonderdduizend mensen werkzaam zijn. En nog eens honderdduizenden mensen werken in bedrijven die deze industrie ondersteunen. Daarmee is deze sector van ongekend belang voor ons land. …. Waarin in de vorige eeuw het geld is verdiend waarmee we de belangrijke voorzieningen hebben opgebouwd die inmiddels zo kenmerkend voor Nederland zijn.

Onze zorg, ons onderwijs, maar ook de infrastructuur van ons land.” De industrie speelt ook een sleutelrol in de verduurzaming van het energieverbruik en het circulair maken van het grondstoffengebruik. En ze is de motor van onze innovatieve economie door het ontwikkelen en toepassen van digitale en andere sleuteltechnologieën, aldus het Kabinet. De industrie is daarmee een van de belangrijkste motoren achter de economie en zorgt voor bedrijvigheid en werkgelegenheid. Voor onze brede welvaart, inclusief de transitie naar een duurzame economie, hebben we in Nederland voldoende verdiencapaciteit nodig om dat te financieren. Met een sterke industrie is de economie bovendien meer gediversifieerd en schokbestendig dan een economie die zich alleen op diensten richt.

Agribusiness In de regionale samenwerkingsagenda wordt aangegeven dat de agribusiness een belangrijk en breed cluster is en alles omvat wat te maken heeft met de veredeling, productie, verwerking en uiteindelijk de consumptie van agrarische producten. De agribusiness is dan ook een belangrijke economische pijler van de regio. De regio kent een grote diversiteit aan primaire sectoren: grootschalige glastuinbouw en akkerbouw, een groot bollenareaal, veehouderij en een groot vollegrondsgroente productiegebied.

36 Samen kom je verder

Foto 9: Tulpenvelden vanuit de lucht

Duidelijk is dat bij bedrijven die gericht zijn op de productie van agrarische producten (de primaire sector) ook de komende jaren de trend van schaalvergroting door zal zetten. Dit heeft o.a. te maken met problemen rondom bedrijfsopvolging, de stikstofproblematiek, maar vooral ook met de eisen die er in toenemende mate gesteld worden en waarvan de investeringen door de kleinere bedrijven vaak niet haalbaar zijn. Het aantal VAB’s (Vrijkomende Agrarische Bebouwing) zal dan ook toenemen. De nadruk komt meer en meer te liggen op het realiseren van kwaliteitsverbeteringen (bijvoorbeeld in het kader van nieuwe wet- en regelgeving), innovaties en de implementatie daarvan. Dat de stikstofproblematiek van grote invloed zal zijn op deze bedrijven staat buiten kijf. Gezien de vele onduidelijkheden hierover is nog niet duidelijk in welke mate dit zal zijn. Een belangrijke partij in deze is Greenport Noord-Holland Noord, dat ook door Schagen financieel wordt ondersteund. Greenport NHN is een dynamische en krachtige vertegenwoordiger van de agribusiness in Noord-Holland Noord en streeft naar een structurele verbinding van kennis, ervaring en ambitie. Het is een samenwerkingsverband van ondernemers, overheid en kennisinstellingen dat staat voor versterking van de agribusiness in de regio. Dit belang komt dan ook terug in het commitment van gemeenten in Greenport.

Groei wordt, zeker in onze regio, vooral voorzien in het type bedrijvigheid dat we gemakshalve scharen onder de noemer Seed Valley. Hier vinden innovaties plaats en ontstaat nieuwe bedrijvigheid en werkgelegenheid.

Bouw In haar recente sectorprognoses voor de bouw is de Rabobank positief over de ontwikkeling van de bouw, omdat de economie tot voor kort boven verwachting draaide. Tegelijkertijd zijn de vooruitzichten op dit moment minder positief, vooral door de effecten van de geopolitieke spanningen, de hoge inflatie, maar ook door

37 Economische agenda van en voor de gemeente Schagen

personeelstekorten, de stikstofproblematiek en verstoringen in de ketens. De bouw is immers een sector die sterk conjunctuurgevoelig is. Naast gestegen energiekosten hebben veel ondernemers ook te maken met duurdere en schaarse materialen en werknemers. De winstgevendheid staat onder druk, aangezien bedrijven niet alle kostenstijgingen kunnen doorberekenen. Er is sprake van productieverlies door leveringsproblemen en een relatief hoog ziekteverzuim. Personeel is schaars; aannemers moeten inventief zijn om personeel aan te trekken en te behouden. Bedrijven gaan daarom meer intern opleiden en bieden vaker baangaranties. De werkvoorraad van vrijwel de gehele bouw blijft tot op heden redelijk op peil. Een uitzondering is de grond-, water- en wegenbouw (GWW), die een lichte krimp laat zien. De ‘natte GWW’ heeft veel werk, evenals de installateurs. Vastgoedonderhoudsbedrijven kunnen jaren vooruit om de 3,2 miljoen huurwoningen te renoveren/verduurzamen. Het aantal afgegeven bouwvergunningen voor woningen blijft echter vooralsnog achter bij de ambities van het Kabinet. Mede gezien het aantal beschikbare bouwlocaties en recente ontwikkelingen in de markt, is de productie van jaarlijks 100.000 nieuwbouwwoningen dan ook zeer ambitieus.