Document · PDF

Beleidskader Kunst en cultuur Schagen 2026-2029

Gemeenteraad 4 november 2025, gemeente SchagenBij agendapunt: Beleidskader Kunst en cultuur Schagen 2026-20298.272 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen

Beleidskader 2026-2029 Kunst en cultuur Schagen

Datum 04-11-2025

Inlichtingen bij Katinka John Team Sociale Ontwikkeling

Afdeling Samenleving

Doorkiesnummer 0224 210 400

Gemeente Schagen | 1

Voorwoord Voor u ligt het beleidskader Kunst en Cultuur, een document dat tot stand is gekomen in nauwe samenwerking met diverse vertegenwoordigers uit de kunsten cultuursector. De waardevolle input vanuit deze sector heeft ons geholpen om scherp in beeld te brengen wat er al gebeurt, wat werkt en wat breed gedragen wordt door onze samenleving. Het is bijzonder om te constateren hoeveel initiatieven voortkomen uit de gemeenschap zelf. Dat onderstreept de kracht van kunst en cultuur als verbindende en inspirerende elementen in onze lokale context. Met dit beleidskader hebben we nu een duidelijke missie, visie en concrete ambities geformuleerd, waarmee we gericht kunnen bouwen aan de toekomst. Een belangrijk uitgangspunt is dat kunst en cultuur van en voor iedereen is. Inclusiviteit, toegankelijkheid en verbinding staan centraal. We zien bovendien volop kansen om de komende jaren verder te investeren in cultuurontwikkeling, met speciale aandacht voor de jeugd in brede zin. Ook willen we actief de verbinding zoeken met andere domeinen, zoals onderwijs, welzijn en ruimtelijke ontwikkeling. Zo zorgen we voor een duurzame verankering van kunst en cultuur in onze samenleving.

Zoals de Franse schrijver Victor Hugo ooit zei: "Kunst is een schaduw van goddelijke perfectie." Laten we samen blijven werken aan een samenleving waarin kunst en cultuur ruimte krijgen om te groeien, te verbinden en te verrijken.

Puck de Nijs-Visser Wethouder Kunst en Cultuur

Gemeente Schagen | 2

Inhoudsopgave Inleiding

Leeswijzer

1. Wat verstaan we onder cultuur?

2. Waarom kunst en cultuur belangrijk zijn

3. Missie

4. Visie

5. Ambities

6. Overzicht financiële consequenties

7. Monitoring en evaluatie

Bronnenlijst

Bijlagen

Huidige stand van zaken kunst- en cultuursector gemeente Schagen

Gemeente Schagen | 3

Inleiding De gemeente Schagen kent een rijk en veelzijdig aanbod op het gebied van kunst en cultuur. Toch ontbreekt het aan een duidelijke, samenhangende visie en actueel beleid. Sinds de herindeling in 2013, waarbij drie gemeenten zijn samengevoegd, is er geen integraal cultuurbeleid meer vastgesteld. Wel zijn er enkele losse beleidsnota’s opgesteld, maar deze zijn inmiddels verouderd en niet herzien. Ook is er tot nu toe geen algemene visie geformuleerd over de richting waarin de gemeente zich op cultureel gebied wil ontwikkelen. Daarom is besloten een integraal beleidskader op te stellen waarin kunst en cultuur in de breedste zin worden meegenomen. Dit kader is gebouwd op een overkoepelende visie en heeft als doel richting te geven aan de rol van kunst en cultuur binnen de gemeente. De basisvisie is dat de gemeente Schagen een stimulerende en faciliterende rol speelt in plaats van een bepalende en sturende rol, om zo toe te werken naar een kunst- en cultuursector die duurzaam, toegankelijk en herkenbaar is voor iedereen. Vanuit het culturele veld is een initiatiefgroep ontstaan die in gesprek is gegaan met uiteenlopende vertegenwoordigers uit de sector. Uit deze gesprekken bleek dat er breed draagvlak is voor het opstellen van een gemeentelijke kunst- en cultuurvisie.

Niet alleen om samenwerking en kennisdeling te bevorderen, maar ook om knelpunten aan te pakken, zoals de participatie van jongeren en de beschikbaarheid van vrijwilligers. Hoewel het samenbrengen van kunst en cultuur in beleid een zekere samenhang suggereert, is de praktijk juist rijk en divers. Het culturele aanbod in de gemeente Schagen is breed, verspreid over stad, dorpen en kernen, en sterk geworteld in lokale identiteiten. Deze culturele verscheidenheid vormt de kracht van Schagen en vraagt om beleid dat enerzijds richting geeft aan de gemeentelijke visie, en anderzijds ruimte biedt voor lokaal maatwerk en eigen initiatief. De gemeente Schagen kiest daarom bewust voor een faciliterende en stimulerende rol. Niet alles wordt voorgeschreven: het beleid ondersteunt waar nodig, en creëert ruimte voor initiatieven die bijdragen aan een levendige, duurzame en toegankelijke kunst- en cultuursector. Zo werken we toe naar een sector die voor iedereen bereikbaar is, én die bijdraagt aan een herkenbaar cultureel gezicht van Schagen. Met dat culturele gezicht bedoelen we geen strak omlijnd profiel, maar een gedeelde identiteit die zichtbaar wordt in de optelsom van wat er lokaal ontstaat: van festivals en tentoonstellingen tot erfgoed, amateurkunst en professionele producties.

Tegelijkertijd willen we dat deze identiteit niet alleen voelbaar is voor inwoners, maar ook aantrekkelijk is voor bezoekers van buiten de gemeente en

Gemeente Schagen | 4

regio. Kunst en cultuur spelen hierin een sleutelrol; als uitdrukking van lokale trots én als motor voor toeristische aantrekkingskracht.

Gemeente Schagen | 5

Leeswijzer Dit beleidskader over kunst en cultuur begint met een begripsbepaling: wat verstaan we onder kunst en cultuur in dit kader? Daarna lichten we toe waarom kunst en cultuur van waarde zijn voor onze gemeente. Op basis daarvan formuleren we onze missie en visie. De missie en visie zijn vervolgens vertaald naar een aantal ambities. Deze ambities vormen de uitgangspunten van ons kunst- en cultuurbeleid. Voor elke ambitie is verdere uitwerking nodig. In de bijlage schetsen we de huidige situatie van de kunst- en cultuursector in gemeente Schagen. Om de stap te maken van de bestaande situatie naar de gewenste toekomst, wordt een uitvoeringsprogramma opgesteld. Dit programma bevat concrete acties die bijdragen aan het realiseren van onze ambities. De verdere uitwerking van het uitvoeringsprogramma gebeurt op basis van de kaders die met dit beleidsstuk worden vastgesteld. Sommige acties overlappen met andere beleidsvelden, zoals het subsidiebeleid, en worden daar verder uitgewerkt. Hoewel dit beleidskader niet het subsidiebeleid omvat, is er wel nadrukkelijk behoefte aan een helder en samenhangend subsidiebeleid. Dit wordt in samenhang met dit beleidskader verder ontwikkeld.

Gemeente Schagen | 6

1. Wat verstaan we onder cultuur? Cultuur is een breed begrip dat alles omvat wat mensen in een samenleving hebben ontwikkeld. Het gaat hierbij om kunst en ambachten, maar ook om taal, kennis, tradities, wetenschap, godsdienst, filosofie en geschiedenis. Cultuur verbindt mensen, versterkt de identiteit van de gemeenschap, stimuleert persoonlijke groei en maakt Schagen aantrekkelijker, leefbaarder en economisch vitaler. Omdat cultuur een breed begrip is, scheppen we in dit beleidskader duidelijkheid over de reikwijdte. Hoewel er overlap is met andere terreinen, zoals monumentaal erfgoed, richten we ons hier op podiumkunsten (muziek, theater en dans), beeldende kunst, amateurkunst, musea, film, bibliotheek, literatuur, poëzie en cultuureducatie; de kern van het culturele leven. Monumenten en evenementen vallen buiten dit kader. Daar bestaan eigen richtlijnen en/of beleidskaders voor, zoals de erfgoedagenda. Uiteraard wordt er waar kan samengewerkt.

2. Waarom kunst en cultuur belangrijk zijn Kunst en cultuur vormen een essentieel onderdeel van een veerkrachtige, inclusieve en leefbare samenleving. Het brengt mensen samen, stimuleert reflectie, biedt ontspanning en draagt bij aan inspiratie en zingeving. Cultuur weerspiegelt wie we zijn, waar we vandaan komen en welke waarden we delen. Het versterkt de sociale cohesie en vergroot het wederzijds begrip, ook in een samenleving die steeds diverser wordt door de komst van nieuwe inwoners. Zij verrijken het bestaande culturele aanbod met nieuwe perspectieven en expressievormen. De actieve deelname aan kunst en cultuur, zowel als maker als als toeschouwer, draagt aantoonbaar bij aan het welzijn van inwoners (Poll et al., 2023). Het bevordert sociale contacten, vermindert gevoelens van eenzaamheid en vergroot het gevoel van verbondenheid binnen buurten en dorpen. Veel inwoners zijn actief in amateurkunst, zoals beeldende kunst, muziek, dans, theater, schrijven en nieuwe media. Deze betrokkenheid draagt bij aan een gedeeld verhaal en werkt verbindend in een tijd waarin polarisatie op de loer ligt. Daarnaast heeft cultuurparticipatie een positief effect op de persoonlijke ontwikkeling en het leervermogen. Het stimuleert creativiteit, zelfvertrouwen en expressie, en biedt ruimte voor talentontwikkeling.

Kunst houdt ons ook een spiegel voor: het confronteert, zet aan tot nadenken en stelt vragen. Via kunst en cultuur kunnen mensen elkaar ontmoeten en bevragen in de zoektocht naar hoe de samenleving ervoor staat en welke problemen en

Gemeente Schagen | 7

vragen daarin spelen. Ook op het gebied van gezondheid speelt kunst en cultuur een betekenisvolle rol. Onderzoek van de WHO uit 2019 (Fancourt & Finn, 2019) toont aan dat culturele activiteiten bijdragen aan zowel fysieke als mentale gezondheid. Ze ondersteunen bij het omgaan met stress, ziekte en rouw, en dragen bij aan een gezonde leefstijl. Binnen het sociaal domein, bijvoorbeeld in de ouderenzorg en bij mensen met een beperking, kunnen kunstprojecten bovendien een waardevolle aanvulling zijn op het reguliere zorgaanbod. Ten slotte leveren kunst en cultuur ook een economische meerwaarde. Ze vergroten de aantrekkelijkheid van een gemeente als plek om te wonen, werken en recreëren. In combinatie met toerisme kan een bloeiend cultureel klimaat bijdragen aan extra bezoekersstromen, versterking van de lokale economie en werkgelegenheid. Amateurkunst, zoals zang, muziek, theater en dans in de vrije tijd, vormt een belangrijk onderdeel van het culturele leven in onze gemeente. Het biedt inwoners van alle leeftijden de mogelijkheid tot ontmoeting, samenwerking en plezier. Denk hierbij aan lokale fanfares, toneelverenigingen of jongeren die gezamenlijk muziek maken.

Deze vormen van cultuurbeoefening dragen niet alleen bij aan de persoonlijke ontwikkeling en sociale cohesie, maar hebben ook een positieve invloed op andere maatschappelijke domeinen, zoals welzijn, zorg en de participatie van nieuwkomers. Tegelijkertijd is de aanwezigheid van professionele kunst- en cultuurbeoefenaars van grote waarde. Zij brengen niet alleen kwaliteit en verdieping in het culturele aanbod, maar spelen ook een sleutelrol in de educatie en inspiratie van kinderen en jongeren. Hun vakmanschap, creativiteit en ervaring zijn van onschatbare betekenis voor de culturele ontwikkeling van de volgende generatie. In de propositie ‘Samen cultuur borgen’ (2024) onderstreept de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) het belang van kunst en cultuur als gelijkwaardig aan andere publieke basisvoorzieningen, zoals onderwijs, gezondheid en welzijn. In lijn met dit standpunt pleit de VNG voor heldere taakverdeling en structurele financiering vanuit overheden. De gemeente Schagen onderschrijft deze visie en erkent de maatschappelijke waarde van een sterk cultuurbeleid. Met dit cultuurbeleid streven we naar een integrale benadering waarbij kunst en cultuur worden verbonden met andere beleidsvelden, waaronder gezondheid, participatie en economie.

Door deze koppeling dragen we bij aan een inclusieve en veerkrachtige samenleving waarin iedere inwoner kan meedoen, zich gehoord voelt en trots kan zijn op zijn of haar leefomgeving. Kunst en cultuur krijgen zo een structurele, herkenbare plek binnen het gemeentelijke beleid.

Gemeente Schagen | 8

3. Missie De gemeente Schagen stimuleert en ondersteunt kunst en cultuur als een verbindende kracht, die bijdraagt aan persoonlijke ontwikkeling, gemeenschapszin en maatschappelijke participatie. We geloven in de waarde van cultuur als basisvoorziening, die iedereen in staat stelt om mee te doen, zich uit te drukken en zich thuis te voelen, als amateur of professional.

4. Visie In gemeente Schagen is ruimte voor traditie én vernieuwing, voor initiatief, diversiteit en samenwerking. Kunst en cultuur hebben er een vaste plek; zichtbaar, waardevol en gedragen door de gemeenschap. De gemeente vervult hierin een faciliterende en stimulerende rol, zonder op te leggen of voor te schrijven. We ondersteunen waar nodig, maar leggen de nadruk op het versterken van eigenaarschap, zelfredzaamheid en samenwerking. Daarbij bevorderen we de autonomie van culturele instellingen en stimuleren we maatschappelijke betrokkenheid en partnerschappen met bijvoorbeeld het onderwijs, het sociaal domein en het bedrijfsleven. Zo dragen we bij aan een toekomstbestendige samenleving, waarin cultuur bijdraagt aan persoonlijke ontwikkeling, verbondenheid en een inclusieve leefomgeving voor iedereen.

5. Ambities Op basis van de hierboven geformuleerde missie en visie hebben we zeven ambities geformuleerd, die richting geven aan het kunst- en cultuurbeleid van onze gemeente. Deze ambities vormen het kader voor de inzet in de komende jaren: we willen bouwen aan een toegankelijke, veelzijdige en maatschappelijke culturele sector, die verankerd is in de gemeenschap. In dit hoofdstuk lichten we elke ambitie toe. Daarbij geven we een doorkijk naar de wijze waarop we deze ambities in de praktijk willen brengen. De concrete uitwerking van deze aanpak wordt vastgelegd in een afzonderlijk uitvoeringsprogramma.

Cultuurdeelname en culturele voorzieningen zijn toegankelijk voor alle inwoners We zetten ons in voor een brede en inclusieve cultuursector, waarin iedereen kan meedoen ongeacht leeftijd, achtergrond, beperking, opleidingsniveau en financiële mogelijkheden. Iedereen moet in staat worden gesteld om actief deel te nemen aan kunst en cultuur; als maker, deelnemer of bezoeker. De

Gemeente Schagen | 9

gemeente werkt samen met de sector aan een toegankelijk en zichtbaar cultureel aanbod, zowel fysiek als digitaal. Dat doen we door het verbeteren van de vindbaarheid van activiteiten, door het zorgen voor aansluiting bij kwetsbare groepen in samenwerking met welzijnsorganisaties en het stimuleren van een divers cultureel programma. Ook is er aandacht voor financiële toegankelijkheid, onder meer via het Kindpakket en minimaregelingen. Met deze inzet willen we drempels wegnemen, zodat cultuur écht van en voor iedereen is. -

Culturele initiatieven vanuit de gemeenschap bloeien dankzij ondersteuning die eigenaarschap en samenwerking stimuleert Cultuur leeft dankzij mensen die zich ervoor inzetten. We ondersteunen en faciliteren culturele initiatieven vanuit de inwoners, waarbij inwoners en verenigingen zelf de regie voeren. Eigenaarschap, zelfredzaamheid en samenwerking staan hierbij centraal. Ondersteuning bieden we onder andere middels een structureel Kunst- en Cultuurfonds, waarbij een onafhankelijke commissie de aanvragen beoordeeld. Daarnaast willen we de verbinding versterken tussen initiatiefnemers door netwerkbijeenkomsten en kennisdeling via de Kunst- en cultuuradviesraad Schagen (KCARS) en door het inzetten van een cultuurmakelaar. Een cultuurmakelaar brengt kunstenaars, culturele organisaties en andere betrokkenen bij elkaar en zorgt voor samenwerking tussen verschillende culturele initiatieven. Een cultuurmakelaar denkt ook mee bij het ontwikkelen van culturele projecten, bijvoorbeeld door het aandragen van ideeën of meedenken over financieringsmogelijkheden of beheer van een project. We creëren een vindplaats voor informatie en ondersteuning bij het realiseren van plannen. Zo stimuleren we eigenaarschap en geven we het kunst- en cultuurbeleid vorm samen met de gemeenschap.

Er is een sterke samenhang en samenwerking tussen cultuur en andere maatschappelijke domeinen Kunst en cultuur hebben een krachtig verbindend en vernieuwend vermogen en kunnen bijdragen aan brede maatschappelijke doelen, zoals inclusie, preventie en leefbaarheid. We zetten in op verbinding tussen kunst en cultuur en andere beleidsvelden, zoals onderwijs, gezondheid, welzijn, participatie en economie. Dit doen we bijvoorbeeld door het opzetten van pilots en cofinanciering van projecten waarin kunst als middel wordt ingezet, zoals bij het bestrijden van eenzaamheid, versterken van mentale gezondheid of bevorderen van ontmoeting. Door cultuur te verweven met andere domeinen creëren we nieuwe kansen en vergroten we de maatschappelijke waarde ervan.

Traditie en vernieuwing krijgen beide de ruimte binnen een dynamisch cultureel landschap

Gemeente Schagen | 10

Onze gemeente kent een rijk cultureel verenigingsleven dat we blijven ondersteunen en koesteren. We zorgen goed voor wat ons bindt: waardevolle kunstwerken, herdenkingsmonumenten en de gemeentelijke kunstcollectie worden met zorg beheerd en onderhouden. Tegelijkertijd maken we ruimte voor vernieuwing; bijvoorbeeld voor nieuwe vormen van kunst die de blik verruimen en soms schuren of ontregelen. We zien kunst als een middel om verschillende stemmen te laten klinken en de samenleving in al haar gelaagdheid te weerspiegelen. Een ander voorbeeld van vernieuwing is moderne en hedendaagse kunst een plek te geven in de openbare ruimte, ook bij gebiedsontwikkelingen. Zo zoeken we bewust de balans tussen behoud en vooruitgang, waarbij traditie en innovatie niet tegenover elkaar staan, maar elkaar versterken. -

Een sterke en samenhangende culturele infrastructuur vormt de basis voor een bloeiend cultureel leven Een bloeiend cultureel leven vraagt om een stevige basis. We investeren in een sterke culturele infrastructuur, waarin instellingen, netwerken en voorzieningen als musea, de bibliotheek en oefenruimtes optimaal kunnen functioneren. Daarbij hebben we oog voor de knelpunten van instellingen, verenigingen en stichtingen, zoals oplopende kosten voor onderhoud en personeel, en vergrijzing van bestuursleden. We bevorderen samenwerking tussen professionals, amateurs en vrijwilligers, en bestuurlijke samenwerking tussen verenigingen en stichtingen. We brengen culturele voorzieningen beter in kaart, stimuleren gedeeld ruimtegebruik en uitwisseling van materialen, en maken afspraken met kerninstellingen over hun bijdrage aan het culturele aanbod. Daarbij blijven we samenwerken met partners en onderzoeken we de mogelijkheden voor een percentageregeling voor kunst in de openbare ruimte en de behoefte aan nieuwe of verbeterde culturele voorzieningen, zoals een theater met een grotere publiekscapaciteit.

Cultuureducatie en talentontwikkeling voor de jeugd zijn stevig verankerd en breed toegankelijk

Kinderen en jongeren moeten volop kansen krijgen om hun creatieve talenten te ontdekken en ontwikkelen. We blijven cultuureducatie op basisscholen ondersteunen via programma’s als Cultuureducatie met Kwaliteit en Muziek in de Klas, zodat alle kinderen op jonge leeftijd in aanraking komen met kunst en cultuur. Ook wordt het voor scholen buiten de kern gemakkelijker om culturele instellingen te bezoeken. Daarnaast zetten we in op versterking van buitenschoolse kunsteducatie, talentontwikkeling en samenwerking met partners uit onderwijs, cultuur en zorg. Daarbij richten we ons specifiek op de jeugd van 12 tot 18 jaar. Voor deze doelgroep is er nauwelijks aanbod. Zij moeten in hun vrije tijd de mogelijkheid hebben om hun talenten te ontdekken en ontwikkelen. Zo bouwen we aan een sterke culturele basis voor de toekomst, waarin jonge makers zich kunnen ontwikkelen en hun bijdrage aan het culturele landschap kunnen vormgeven. -

Kunst en cultuur zijn structureel geïntegreerd in gemeentelijk beleid en leveren een bijdrage aan brede maatschappelijke opgaven

Gemeente Schagen | 11

We positioneren kunst en cultuur als een volwaardige pijler binnen gemeentelijk beleid en zorgen voor structurele aandacht, middelen en een jaarlijkse evaluatie. Cultuur wordt meegenomen in beleid rond subsidies, accommodaties, inclusie, gezondheid en sociaal domein breed. We ondersteunen het bibliotheekwerk als maatschappelijke voorziening en ontwikkelen een toekomstvisie op lokale media indien nodig. Via jaarlijkse evaluatie en samenwerking met de Kunst- en cultuuradviesraad Schagen (KCARS) en het jongerenteam werken we aan een cultuurvriendelijke organisatie en een beleidsmatig stevig fundament voor de toekomst.

6. Overzicht financiële consequenties Het kunst- en cultuuraanbod in onze gemeente wordt grotendeels mogelijk gemaakt door inzet en financiering vanuit de samenleving: inwoners, verenigingen en commerciële en particuliere partijen spelen hierin een centrale rol. De gemeente vervult een aanvullende rol als financier. Als eerste overheid is zij, na deze maatschappelijke spelers, de belangrijkste publieke ondersteuner van kunst en cultuur. De gemeentelijke bijdrage is bedoeld om initiatieven te versterken die aantoonbaar bijdragen aan de ambities van dit beleidsplan. Dit kunnen initiatieven zijn die volledig zelfstandig of met ondersteuning tot stand komen. Deze bijdrage kan een financiële impuls zijn, maar mogelijk ook bestaan uit netwerkondersteuning, promotie via gemeentelijke communicatiekanalen of het faciliteren van samenwerking en advies. De voorgenomen acties kunnen deels worden uitgevoerd binnen de bestaande financiële kaders. Voor enkele onderdelen is echter al duidelijk dat aanvullende financiering of een structurele groei van het budget noodzakelijk is om een goede uitvoering te waarborgen. Dat betekent soms een verschuiving van budgetten van cultuur naar basisvoorziening maar ook verhoging van budgetten om de gewenste beleidsdoelen te kunnen realiseren.

In dit kunst- en cultuurbeleid zijn per onderdeel de financiële consequenties opgenomen zoals die nu worden ingeschat.

Cultuureducatie en talentontwikkeling De cultuureducatie wordt momenteel uitgevoerd door Triade en bestaat uit verschillende onderdelen, waaronder Cultuureducatie met Kwaliteit, Muziek in de Klas en bemiddeling bij culturele activiteiten. Hiervoor is jaarlijks €62.483 beschikbaar voor Cultuureducatie met Kwaliteit en de bemiddeling bij culturele activiteiten, en €145.300 voor Muziek in de Klas. In het verleden heeft Triade ook een talentontwikkelprogramma uitgevoerd dat werd bekostigd vanuit de activiteitensubsidie. Dit programma willen we in de vorm van een pilot nieuw leven in blazen. Daarnaast is er een wens om

Gemeente Schagen | 12

scholen te ondersteunen door busvervoer naar culturele instellingen beschikbaar te stellen, zodat alle leerlingen toegang hebben tot cultuur. Tot slot willen we het buitenschoolse aanbod voor cultuureducatie versterken. Toekomst: De bestaande cultuureducatie blijft ongewijzigd voortbestaan. Om de pilot talentontwikkeling, het busvervoer en de versterking van de buitenschoolse cultuureducatie mogelijk te maken, wordt het cultuureducatiebudget verhoogd, van de huidige € 207.783 naar € 250.000. Hiermee ontstaat één integraal budget voor cultuureducatie, talentontwikkeling en cultuurtoegang voor het onderwijs.

Cultuurfonds Het Cultuurfonds werd in 2017 ingesteld met een eenmalig budget van € 200.000. Op basis van een motie uit juli 2024 is dit in 2024 en 2025 incidenteel aangevuld met € 25.000 per jaar. Het fonds is inmiddels uitgeput. Toekomst: Voor de toekomst wordt vanaf 2026 structureel een jaarlijks budget van € 40.000 beschikbaar gesteld (exclusief uitvoeringskosten). Dit wordt vanaf 2027 opgenomen in de gemeentelijke begroting.

Activiteitensubsidie voor kunst- en cultuurverenigingen, musea en muziekschool De kunst- en cultuurverenigingen, zoals muziekverenigingen en toneelverenigingen, een aantal van de musea en de muziekschool ontvangen een activiteitensubsidie. Op dit moment ontvangen de verenigingen en stichtingen een vaste bijdrage en/of een bijdrage per jeugdlid, afhankelijk van het type vereniging of stichting. Toekomst: De wijze van subsidieverstrekking wordt heroverwogen en meegenomen bij de herijking van het bredere subsidiebeleid. Vooruitlopend op de herijking van het subsidiebeleid is bij de behandeling van de kadernota 2026 een motie aangenomen om de activiteitensubsidie vanaf 2026 met 33% te verhogen. Deze verhoging is in de begroting 2026 verwerkt. Verdere financiële consequenties als gevolg van de herijking van het subsidiebeleid worden op een later moment bepaald.

Gemeente Schagen | 13

Bibliotheek De huidige bijdrage bestaat uit een budgetsubsidie van € 829.859, aangevuld met decentralisatiegelden van € 140.845, wat het totaal op € 970.704 brengt. Toekomst: De decentralisatiegelden zijn toegekend voor 2025 en 2026, Daarna wordt extra financiering voor de bibliotheek beschikbaar gesteld via het gemeentefonds. De subsidie voor de bibliotheek zal vanaf 2027 structureel worden verhoogd met € 140.845, in lijn met de decentralisatiegelden. Deze structurele verhoging wordt meegenomen in de kadernota 2027. De bibliotheek wordt voortaan aangemerkt als basisvoorziening.

Lokale omroep Op dit moment ontvangt de lokale omroep een bijdrage van € 174.726 per jaar. Toekomst: Er wordt op korte termijn een wijziging verwacht in de landelijke financiering via de Mediawet. De precieze impact hiervan is nog onbekend.

Onderhoud van kunst in de openbare ruimte (eigendom gemeente) Voor het onderhoud van bestaande kunstwerken is momenteel een jaarlijks budget van € 25.163 beschikbaar. Toekomst: Op basis van een meerjarenonderhoudsplan wordt in kaart gebracht welke aanvullende investeringen nodig zijn. De financiële effecten hiervan worden opgenomen in de kadernota 2027.

Realisatie van nieuwe kunst in de openbare ruimte Voor nieuwe kunst wordt jaarlijks € 27.500 gereserveerd. Toekomst: Dit bedrag wordt aangevuld met extra middelen die via de percentageregeling voor kunst (bij bouwprojecten) mogelijk kunnen worden vrijgemaakt.

Samenwerkende Musea Schagen

Gemeente Schagen | 14

De samenwerkende musea ontvangen jaarlijks een vast budget van € 40.000. Toekomst: Hierin worden geen wijzigingen voorgesteld.

KCARS (Kunst en Cultuur Adviesraad Schagen) Voor de KCARS is een werkbudget beschikbaar van € 7.500 per jaar, verstrekt als subsidie. Toekomst: De toekomst van deze ondersteuning wordt betrokken bij de herijking van het subsidiebeleid. Eventuele aanpassingen worden op een later moment bepaald.

Cultuurmakelaar en communicatie De rol van communicatie binnen het cultuurbeleid is nieuw en wordt belangrijker, met als doel om beleidsontwikkelingen en mogelijkheden beter zichtbaar te maken voor inwoners en culturele partners. Ook de rol van de cultuurmakelaar is nieuw. Deze is gericht op het verbinden van kunstenaars, culturele organisaties en andere betrokkenen en denkt mee bij het ontwikkelen van culturele initiatieven. De rol is vergelijkbaar met de maatschappelijk makelaar die is benoemd in het burgerakkoord en het seniorenbeleid. Toekomst: De communicatie en de invulling van de rol van de cultuurmakelaar zal verder worden vormgegeven in samenwerking met partners. Daarbij wordt gekeken naar mogelijkheden voor koppeling aan bestaande gemeentelijke opdrachten. Om de inzet van een makelaar mogelijk te maken, wordt een budget beschikbaar gesteld van € 30.000 voor 2026. De verdere financiële effecten hiervan worden opgenomen in de kadernota 2027.

Behoefteonderzoek naar uitbereiding theatervoorziening Dit betreft een nieuw beleidsvoornemen. Toekomst: Voor het uitvoeren van dit behoefteonderzoek zal apart budget worden aangevraagd via een separate besluitvorming.

Gemeente Schagen | 15

7. Monitoring en evaluatie Om het beleid in de komende jaren goed te kunnen volgen en waar nodig bij te stellen, hanteren we de volgende afspraken voor monitoring en evaluatie: 

Jaarlijkse voortgangsrapportage aan de gemeenteraad: we rapporteren jaarlijks aan de gemeenteraad over de voortgang van het beleid, op basis van zowel kwalitatieve als kwantitatieve indicatoren. Hierbij kijken we onder andere naar participatiegraad, bereik en het aantal ondersteunde of gerealiseerde initiatieven.



Inzicht in ontwikkelingen: de rapportage bevat daarnaast een actualisatie van relevante ontwikkelingen in het culturele veld en de maatschappelijke context waarin dit beleid wordt uitgevoerd. Het uitvoeringsprogramma kan op basis hiervan worden bijgesteld.



Tussentijdse evaluatie: in de eerste helft van 2028 organiseren we een evaluatie van het uitvoeringsprogramma met betrokken stakeholders, waaronder de KCARS en de subsidiepartners, om gezamenlijk de balans op te maken.



Beleidsdoorontwikkeling: de inzichten en resultaten uit monitoring en evaluatie vormen input voor de herijking van het cultuurbeleid en de programmering na 2029.



Cultuurmakelaar: de cultuurmakelaar vervult een belangrijke rol bij het verzamelen van gegevens voor de monitoring en het volgen van relevante ontwikkelingen binnen het culturele veld. De inzet van de cultuurmakelaar zal ook geëvalueerd worden.

Bronnenlijst Fancourt, D., & Finn, S. (2019). What is the evidence on the role of the arts in improving health and well-being? A scoping review. World Health Organization. Regional Office for Europe. Poll, J., Notten, N., de Kleijn, M., Faber, P., Herschoe, L., & Kommers, M.-J. (2023). Kunst als (ver)wondermiddel. Over de inzet van actieve cultuurparticipatie voor Positieve Gezondheid in de eerstelijns-zorg. LKCA. Vereniging van Nederlandse Gemeenten. (2024). Samen cultuur borgen. VNG.

Gemeente Schagen | 16

Bijlagen Huidige stand van zaken kunst- en cultuursector gemeente Schagen In de gemeente Schagen speelt kunst en cultuur een centrale rol in het dagelijks leven. De gemeente kent een rijk en actief verenigingsleven, waarin veel inwoners op uiteenlopende manieren participeren. Via muziekverenigingen, dansgroepen, toneelgezelschappen en schrijverscollectieven nemen inwoners actief deel aan het culturele leven. Deze vormen van amateurkunst zijn diep geworteld in zowel de stad als de dorpen, en dragen bij aan de onderlinge verbondenheid en sociale samenhang. De kracht van het culturele leven in Schagen zit in de zelforganisatie en de betrokkenheid van inwoners. Mensen nemen initiatief, werken samen en versterken op die manier de gemeenschap. Nieuwe inwoners brengen op hun beurt andere perspectieven en culturele invloeden mee, wat de diversiteit vergroot en het culturele aanbod verrijkt. Kortom: kunst en cultuur zijn niet alleen van culturele, maar ook van maatschappelijke waarde. Ze vormen een bindmiddel binnen de gemeenschap en dragen bij aan een sterke, diverse en veerkrachtige samenleving in Schagen. 1.1 Verenigingen met betrokken vrijwilligers De organisatie van culturele activiteiten in Schagen draait vooral op vrijwilligers. Zij zijn de motor achter verenigingen, musea, theaters en evenementen zoals de Westfriese Markt.

Hun inzet is groot, maar veel vrijwilligers hebben een relatief hoge leeftijd. Er zijn zorgen over het vinden van nieuwe vrijwilligers. Dit maakt het lastig om alles goed te blijven organiseren. Ook landelijk is hier aandacht voor. De meeste verenigingen krijgen steun van de gemeenschap via contributie, sponsoring, donaties en kaartverkoop. Soms helpt de gemeente ook, bijvoorbeeld met subsidie voor jeugdactiviteiten. Toch merken veel verenigingen dat het aantal leden afneemt, vooral door minder jonge aanwas. Jongeren voelen zich vaak minder betrokken. Daarom is het belangrijk om te zoeken naar nieuwe vormen om aansluiting te vinden bij de wensen en behoefte van de jeugd. 1.2 Culturele voorzieningen en accommodaties De gemeente Schagen beschikt over een breed palet aan culturele accommodaties, verspreid over zowel de stad Schagen als de andere dorpskernen. Voorzieningen zoals cultuurhuizen, filmhuizen, cultuurkerkjes, dorpshuizen en expositieruimtes vormen belangrijke pijlers van het lokale culturele aanbod. Deze locaties worden veelal beheerd door stichtingen, verenigingen of cultuurondernemers en functioneren grotendeels op zelfvoorzienende basis. De infrastructuur biedt vooral ruimte aan amateurkunst en kleinschalige initiatieven. Voor grotere, professionele producties ontbreken passende faciliteiten binnen de gemeente en wijken inwoners uit naar buurgemeenten.

Daarnaast is er in Schagen geen permanente expositieruimte voor hedendaagse beeldende kunst. Dit beperkt de zichtbaarheid van zowel lokale als externe kunstenaars, evenals de gemeentelijke kunstcollectie. Uit onderzoek blijkt bovendien dat de regio relatief weinig poppodia en galerieën kent. Ook jongeren geven aan behoefte te hebben aan een eigentijdse voorziening waar beginnende artiesten kunnen repeteren en optreden. 1.3 Beeldende kunst De gemeente Schagen hecht traditioneel veel waarde aan beeldende kunst en ziet kunst in de openbare ruimte als een belangrijk middel om de leefomgeving te verfraaien en te

Gemeente Schagen | 17

versterken. Kunst draagt bij aan identiteit, beleving en herkenbaarheid van plekken in stad en dorpen. Om dit te ondersteunen is in 2017 de notitie Kaders Beeldende Kunst vastgesteld, waarin uitgangspunten voor aankoop, beheer en plaatsing zijn vastgelegd. De gemeente beschikt over een waardevolle kunstcollectie in de buitenruimte, waarvoor structureel onderhoudsbudget beschikbaar is. Voor nieuwe kunstwerken wordt geput uit een gemeentelijke kunstreserve. Adviezen over aankopen en opdrachten worden ingewonnen bij een onafhankelijke werkgroep, die onder meer betrokken is bij burgerinitiatieven. Participatie van inwoners speelt hierin een belangrijke rol. Hoewel structurele regelingen voor kunst gekoppeld aan nieuwbouwprojecten zijn vervallen, blijft de behoefte aan nieuwe en zichtbare kunst in de openbare ruimte onverminderd aanwezig. Digitale initiatieven, zoals een kunstroute en QR-codes bij kunstwerken, maken bestaande kunst toegankelijker voor inwoners en bezoekers. Inwoners van de gemeente zijn op uiteenlopende manieren zelf actief in de beeldende kunst, bijvoorbeeld via een schilderclub of kunstkring. Hun werk krijgt zichtbaar een plek in de samenleving, onder meer door exposities in openbare ruimtes. 1.4 Kunstcollectie van de gemeente De gemeente Schagen heeft een grote kunstcollectie.

Veel van deze kunst komt uit de tijd dat scholen kunstwerken van de overheid in bruikleen kregen. Ook via een oude regeling (de Beeldende Kunstenaars Regeling) kwamen er veel kunstwerken bij. Later, toen de gemeenten Schagen, Zijpe en Harenkarspel zijn samengevoegd, is de collectie verder gegroeid. Zo kwamen er ook kunstwerken uit de gemeentehuizen van Zijpe en Harenkarspel bij. Een groot deel van de kunst hangt nu in het gemeentehuis, op scholen of in musea. Een kleiner deel ligt in opslag. De gemeente heeft zelf geen plek beschikbaar om kunst op te slaan, dus dat gebeurt via een externe partij. De kunst wordt soms opgeknapt, bijvoorbeeld opnieuw ingelijst. Maar er is geen vaste planning voor onderhoud, terwijl dat wel belangrijk is. Omdat veel kunst in openbare gebouwen hangt, kunnen de werken sneller beschadigen. Ook de verzekering moet goed geregeld zijn. De laatste jaren is er geen nieuwe kunst bijgekocht. Daardoor is de collectie weinig veranderd. De gemeente zou meer met de collectie kunnen doen. Bijvoorbeeld door kunstwerken te ruilen, te verkopen of uit te lenen aan inwoners of instellingen, zoals dat in andere gemeenten ook gebeurt. 1.5 Musea De gemeente Schagen heeft tien musea binnen haar grenzen en daarnaast nog een aantal particuliere collecties. De meeste musea zijn klein en worden gerund door vrijwilligers.

De musea richten zich vooral op de lokale geschiedenis en het dagelijks leven van vroeger. Ook is er aandacht voor bijzondere thema’s, zoals de eerste en tweede wereldoorlog en het werk van de molenaar. De musea zijn vaak ontstaan uit particulier initiatief van inwoners die hun geschiedenis wilden bewaren en delen. Ze dragen bij aan de identiteit van de stad en dorpen. De verzamelingen zijn vooral cultuurhistorisch van aard; hedendaagse kunst en actuele thema’s zijn nauwelijks aanwezig. Twee van de musea, Museum Vreeburg en het Zijper Museum, zijn opgenomen in het Nederlands Museumregister, dat staat voor kwaliteit en professionaliteit. Bij de fusie van de gemeente is de notitie Kaders Museumbeleid opgesteld. Hierin is onder andere vastgelegd hoe subsidie verdeeld wordt. De Samenwerkende Musea Schagen is opgericht om ervoor te zorgen dat de musea beter kunnen samenwerken. Door projecten samen uit te voeren en zich als groep te presenteren, kunnen de musea meer publiek trekken. Arrangementen of thematische routes kunnen hierbij helpen. De musea werken ook samen met scholen. Kinderen leren zo meer over hun eigen geschiedenis en omgeving. Toch is het bereik nog beperkt. De openingstijden zijn vaak kort en de gebouwen zijn soms lastig toegankelijk voor mensen die slecht ter been zijn.

Gemeente Schagen | 18

Ook is er soms te weinig ruimte om de collecties goed te tonen. De gemeente vindt het belangrijk dat het cultureel erfgoed behouden blijft en voor iedereen zichtbaar en toegankelijk is. Inwoners en bezoekers moeten actief en passief kunnen meedoen. Daarom is het nodig om de musea te helpen met verbetering van de toegankelijkheid, samenwerking en vernieuwing van het aanbod. 1.6 Bibliotheek Volgens de Wet stelsel openbare bibliotheekvoorzieningen (Wsob) vervult de bibliotheek vijf maatschappelijke functies: 1. Kennis en informatie 2. Ontwikkeling en educatie 3. Leesbevordering en literatuur 4. Ontmoeting en debat 5. Kunst en cultuur Deze wettelijke taken zijn uitgewerkt in het Bibliotheekconvenant en de Netwerkagenda, die ook richting geven aan het beleid van KopGroep Bibliotheken. De bibliotheek speelt een steeds belangrijkere rol in de samenleving. Van een uitleenpunt voor boeken is zij uitgegroeid tot een laagdrempelige publieke voorziening die bijdraagt aan grote maatschappelijke opgaven, zoals het bestrijden van laaggeletterdheid, het bevorderen van digitale inclusie en het ondersteunen van een leven lang leren. Via initiatieven als Taalhuizen en Informatiepunten Digitale Overheid werkt de bibliotheek hierin nauw samen met gemeenten, onderwijs en maatschappelijke organisaties.

De bibliotheek is hiermee niet alleen een plek voor boeken, maar een motor voor persoonlijke ontwikkeling, ontmoeting en gelijke kansen voor alle inwoners. Om bibliotheken toegankelijk te houden, wil het Rijk dat iedereen binnen 3,5 km een volwaardige vestiging kan bereiken. Daarom wordt de Wsob aangepast: vanaf 2026 zijn gemeenten wettelijk verantwoordelijk voor voldoende en toekomstbestendige bibliotheekvoorzieningen. Deze ‘zorgplicht’ wordt structureel ondersteund met rijksmiddelen: vanaf 2025 ontvangen gemeenten €2,95 per inwoner in de vorm van decentralisatiegelden, later via het gemeentefonds. In Schagen en Tuitjenhorn zijn volwaardige vestigingen van de KopGroep Bibliotheken aanwezig. In ’t Zand is een kleinere locatie met beperkte openstelling. In Petten, Waarland en Callantsoog zijn er ‘Bibliotheken op school’: jeugdbibliotheken waar ook volwassenen materialen kunnen afhalen of retourneren. 1.7 Lokale omroep De huidige aangewezen lokale omroep in gemeente Schagen is Noordkop Centraal. Tot 6 augustus 2026 heeft de gemeente een convenant met Noordkop Centraal, waarin is vastgelegd dat zij uitvoering geeft aan de huidige wettelijke plicht om een lokaal toereikend media-aanbod te garanderen. De wettelijke opdracht van de omroep is vastgelegd in artikel 2.70 van de Mediawet 2008.

De lokale omroep verzorgt mediaaanbod dat informatief, cultureel en educatief van aard is, toegesneden op de gemeente, en gericht op maatschappelijke behoeften. Dit gebeurt via radio, tv en internet, met een evenwichtig en onpartijdig programmabeleid. Daarmee vervult de lokale omroep een publieke taak van algemeen nut. Om uitvoering te geven aan de wettelijk taak, ontvangt de gemeente een bijdrage per huishouden via het gemeentefonds. Vanuit de gemeentelijke begroting wordt deze bijdrage aangevuld met een subsidie. De mediawet zal per 1 januari 2028 wijzigen. De belangrijkste wijzigingen zijn het vervallen van de instandhoudingsplicht van gemeenten en het stoppen van de bijbehorende financiering via het gemeentefonds. De formele verantwoordelijkheid voor de lokale media ligt dan niet meer bij de gemeente en het Rijk neemt deze

Gemeente Schagen | 19

verantwoordelijkheid over via het Commissariaat voor de Media. Gemeenten zijn dan niet langer verplicht een lokale omroep financieel te ondersteunen. Daarnaast worden lokale omroepen omgevormd tot streekomroepen. De lokale omroep van Schagen speelt hier al op in door de samenwerking op te zoeken met Regio Noordkop, de lokale omroep van gemeente Den Helder en Hollands Kroon. 1.8 Cultuureducatie In onze gemeente maken vrijwel alle kinderen en jongeren kennis met kunst en cultuur via school en naschoolse activiteiten. Een belangrijk onderdeel hiervan is het programma Cultuureducatie met Kwaliteit (CmK), dat wordt gefinancierd door het Fonds voor Cultuurparticipatie, de provincie en de gemeente. Triade voert het programma uit in gemeente Schagen en stimuleert scholen om cultuureducatie structureel op te nemen in het curriculum. Kunstvakdocenten verzorgen kunstlessen in alle groepen, geven teamtrainingen en co-teachen met leerkrachten. Zo worden scholen ondersteund in het versterken van de creatieve ontwikkeling van leerlingen, vanuit een procesgerichte didactiek en afgestemd op de vraag van de school. CmK draagt bij aan deskundigheidsbevordering, doorlopende leerlijnen en 21e-eeuwse vaardigheden. De voortgang wordt gevolgd via stuurgroepbijeenkomsten met gemeente en Plein C. In 2025 is een nieuwe programmaperiode gestart.

Inmiddels nemen 17 van de 24 scholen in de gemeente Schagen deel. Waar de focus eerder op het primair onderwijs lag, richt CmK zich nu ook op het voortgezet onderwijs. Aanvullende programma’s van Triade zijn onder andere Muziek in de klas, uitgevoerd op alle basisscholen en het speciaal onderwijs in gemeente Schagen. Leerlingen maken kennis met zang, muzikale vorming en instrumenten, afgestemd op thema’s van de scholen. Leerkrachten doen actief mee, wat bijdraagt aan hun muzikale vaardigheden. Dit programma bevordert kansengelijkheid en muzikale ontwikkeling. Daarnaast biedt Triade bemiddeling voor voorstellingen in het Scagon theater, workshops van kunstenaars en projecten op maat voor scholen. Een knelpunt blijft het vervoer naar culturele instellingen, wat deelname voor sommige scholen belemmert. Buiten schooltijd is er veel aanbod via verenigingen en particuliere initiatieven, zoals muziek, dans en theater. Voor jongeren van 12 tot 18 jaar is het aanbod echter beperkt en sluit dit niet altijd aan bij hun belevingswereld. Uit het project Street Art van het Regius College bleek de behoefte aan vraaggestuurd kunstaanbod, waarin jongeren zelf richting geven aan hun creativiteit. Docenten onderstrepen het belang hiervan. Een nieuw initiatief, wat hier op inspeelt, is het Ateljeee.

Het biedt cultuureducatie buiten schooltijd aan voor zowel basis- als middelbare scholieren en is ondersteund vanuit het Cultuurfonds. 1.9 Brede regeling combinatiefuncties De Brede Regeling Combinatiefuncties (BRC) is een landelijke regeling waarmee gemeenten professionals kunnen inzetten die bruggen slaan tussen cultuur of sport en andere domeinen, zoals onderwijs, zorg of welzijn. Het doel is om meer mensen, met name kinderen en jongeren, actief te laten deelnemen aan sport, bewegen en cultuur, en om deze activiteiten beter te verankeren in andere maatschappelijke sectoren. Een van de mogelijkheden binnen deze regeling is het aanstellen van een cultuurmakelaar. Deze professional, ook wel cultuurcoach of cultuurverbinder genoemd, stimuleert cultuurdeelname, verbindt cultuuraanbieders met partners in bijvoorbeeld het onderwijs of de zorg, en maakt cultuur toegankelijk voor een brede doelgroep. Op dit moment zet onze gemeente nog geen cultuurmakelaar in, maar dit is voor de toekomst een waardevolle aanvulling om ambities op het gebied van cultuurparticipatie en inclusie te realiseren. 1.10 Topcultuurfonds In 2020 startte de gemeente Schagen een pilot voor talentontwikkeling onder de naam

Gemeente Schagen | 20

‘Verder met je talent – Breng talent verder’, ook wel bekend als het ‘Topcultuurfonds’. Deze pilot werd uitgevoerd door Triade en had als doel om jeugd en jongeren tot 21 jaar met artistiek of creatief talent te ondersteunen in hun ontwikkeling en te helpen excelleren. De doelgroep bestond uit jongeren die zich wilden verdiepen in een specifiek kunstvak, zich voorbereidden op een creatieve vervolgopleiding, of zich wilden specialiseren. Het programma bood talentvolle jongeren een ontwikkeltraject binnen een regionale opzet, zodat zij ook in contact konden komen met leeftijdsgenoten met vergelijkbare ambities. Talentherkenning en -aanmelding kon plaatsvinden via docenten, coaches of begeleiders van verenigingen. Voor hen vormde het programma een waardevol hulpmiddel om richting te geven aan verdere talentontwikkeling. Hoewel het concept inhoudelijk sterk was, bleef de bekendheid van de pilot beperkt. Hierdoor heeft slechts één jongere daadwerkelijk deelgenomen. Dit onderstreept het belang van een hernieuwde start, met specifieke aandacht voor communicatie en zichtbaarheid in het onderwijs en bij culturele partners. Een goed ingebed talentenprogramma geeft docenten en begeleiders houvast bij het herkennen én begeleiden van kunstzinnig talent. Zonder dit aanbod blijft het onduidelijk hoe talent structureel verder kan worden ondersteund.

Een nieuwe pilot, met bredere bekendheid en actieve werving, is daarom gewenst. 1.11 Muziek Binnen de gemeente zijn veel muziekverenigingen, fanfares, koren en muziekscholen actief. Zij geven optredens en concerten, spelen bij herdenkingen en evenementen, en geven muzieklessen aan kinderen en volwassenen. Een deel van deze organisaties krijgt subsidie op basis van het aantal jeugdleden. Het vinden van nieuwe (jonge) leden is echter lastig. Ook op scholen is er aandacht voor muziek. Alle basisscholen in de gemeente hebben via het project Muziek in de Klas ondersteuning van muziekdocenten (zie ook het onderdeel cultuureducatie). Soms werken scholen ook samen met muziekverenigingen of muziekscholen. 1.12 Dans In de gemeente is een gevarieerd aanbod op het gebied van dans. Verschillende particuliere aanbieders, waaronder dansscholen en Stichting balletschool Schagen, bieden lessen aan op alle niveaus en voor uiteenlopende leeftijden. Het aanbod varieert van klassiek ballet tot hiphop en streetdance. Ook is er aandacht voor specifieke doelgroepen, zoals ouderen, bijvoorbeeld via programma’s als "Meer Bewegen voor Ouderen", waarin dans wordt ingezet als laagdrempelige en plezierige manier om fit te blijven en sociaal actief te zijn. 1.13 Theater In de gemeente zijn meerdere toneelverenigingen actief.

Veel van deze amateurgezelschappen bestaan al lange tijd en spelen regelmatig eigen voorstellingen, vaak in dorpshuizen of in het Scagon theater. Voor kinderen en jongeren zijn er ook speelmogelijkheden via toneelverenigingen en Theaterschool Schagen. Het organiseren van deze eigen voorstellingen vraagt veel inzet, onder andere door de hoge kosten van repetitie- en theaterruimte. Het Scagon de Luxe biedt ook een podium aan andere voorstellingen, waaronder toneelgroepen uit de regio en ook kinder- en jeugdtheater. Voor deze doelgroep is extra aandacht bij het samenstellen van het programma. 1.14 Kunst- en CultuurAdviesraad Schagen Sinds september 2014 beschikt de gemeente Schagen over een Kunst- en CultuurAdviesraad Schagen (KCARS). Met deze adviesraad is een convenant afgesloten dat nog altijd van kracht is. Hierin zijn de rol en taken van de KCARS vastgelegd, evenals

Gemeente Schagen | 21

de verplichtingen van het gemeentebestuur ten aanzien van deze samenwerking. De KCARS heeft als doel het bevorderen van een samenhangend kunst- en cultuurbeleid in de gemeente Schagen. Zij fungeert als adviesorgaan voor het college én als representatief overlegplatform voor aangesloten verenigingen en organisaties uit het culturele veld. De KCARS bestaat uit een groot aantal leden, beschikt over een eigen website, brengt een nieuwsbrief uit en werkt volgens een zelfstandig opgesteld werkplan. De KCARS tracht haar doel te bereiken door: - Het geven van gevraagd en ongevraagd advies aan het gemeentebestuur; - Het rapporteren over het gemeentelijk kunst- en cultuurbeleid; - Het onderhouden van contacten met relevante instellingen en adviesorganen; - Het behartigen van belangen van culturele verenigingen en andere leden; - Het bevorderen van samenwerking en samenhang binnen het culturele werkveld. Het gemeentebestuur verplicht zich om bij het opstellen of wijzigen van kunst- en cultuurbeleid altijd advies in te winnen bij de KCARS. Minimaal twee keer per jaar vindt structureel overleg plaats tussen de gemeente en de adviesraad. Naast haar adviserende rol, stimuleert de KCARS ook de onderlinge samenwerking tussen culturele organisaties. Door kennisdeling en krachtenbundeling wil de adviesraad bijdragen aan een bloeiend en bruisend cultureel leven in de gemeente Schagen.

1.15 Cultuurfonds In september 2017 besloot de gemeenteraad om eenmalig € 200.000 beschikbaar te stellen voor de oprichting van een Cultuurfonds. Dit bedrag werd gefinancierd uit het overschot binnen het sociaal domein van 2016 en uit extra middelen uit de meicirculaire van 2017. Het fonds was bedoeld om vernieuwende projecten op het gebied van kunst en cultuur binnen de gemeente Schagen te ondersteunen. Het Cultuurfonds fungeerde als tijdelijke impuls en verstrekt geen structurele of jaarlijkse subsidies. De bijdragen waren bedoeld voor specifieke activiteiten, noodzakelijke investeringen of vernieuwingen binnen het culturele veld. Een aanvraag kon slechts één keer worden gehonoreerd en gaf geen recht op vervolgfinanciering. Wel kon het fonds bijdragen aan het perspectief van verenigingen die in hun voortbestaan bedreigd werden. De maximale looptijd van een bijdrage was twee jaar. Hoewel het mogelijk was dat een opstart- of doorstartfase langer duurt dan één jaar, bleef het tijdelijke karakter van de ondersteuning voorop staan. Bij de beoordeling van aanvragen speelde vernieuwing en variatie een belangrijke rol. Culturele verenigingen en instellingen konden een aanvraag indienen bij de Kunst- en CultuurAdviesraad Schagen (KCARS), die de aanvragen inhoudelijk beoordeelde en het college adviseerde over de toekenning.

Het college heeft de Nadere Regeling Cultuurfonds Schagen vastgesteld, waarin de criteria voor beoordeling en toekenning zijn vastgelegd. Bij de oprichting van het fonds was het ook de bedoeling dat de KCARS door fondsenwerving bij lokale partners, zoals bedrijven, fondsen en particulieren, zou bijdragen aan het versterken van het fondsvermogen. Dit kon onder meer in de vorm van giften, legaten of sponsoring. In de praktijk bleek dit echter lastig uitvoerbaar. Een belangrijke reden hiervoor was dat de KCARS zich niet in een concurrerende positie wilde plaatsen ten opzichte van haar eigen leden. Sinds de oprichting zijn meer dan 75 projecten ondersteund met een bijdrage uit het Cultuurfonds. Daarmee heeft het fonds een belangrijke impuls gegeven aan vernieuwing en versterking van het culturele aanbod in de gemeente. Inmiddels is het fonds uitgeput. Om deze vorm van ondersteuning van kunst- en cultuurinitiatieven niet weg te laten vallen, zal het worden omgezet in een structureel Kunst- en cultuurfonds waar jaarlijks middelen voor beschikbaar worden gesteld. Hierbij zal de Nadere Regeling Cultuurfonds Schagen worden vernieuwd en opnieuw worden vastgesteld door het college. Tot de overgang naar het nieuwe kunst- en cultuurfonds wordt uitvoering gegeven volgens de oude regels.

Gemeente Schagen | 22

1.16 Lokale samenwerking Samenwerking binnen de culturele sector en met partners uit recreatie, toerisme, maar ook zorg, biedt waardevolle kansen voor wederzijdse versterking en het vergroten van maatschappelijk en economisch effect. In de gemeente zijn al diverse inspirerende voorbeelden zichtbaar waarin samenwerking leidt tot nieuwe mogelijkheden en versterking van het lokale culturele ecosysteem: - Westfriese Markt: de markt trekt jaarlijks duizenden bezoekers naar de regio en vormt een belangrijk cultureel erfgoed. Dankzij de samenwerking met lokale middenstand, horeca en recreatiebedrijven blijft dit evenement duurzaam in stand, onder meer via sponsoring en gezamenlijke promotie. - Ku(n)stroute Zijpe aan Zee: dit twee weken durende kunstfestival brengt kunst, cultuur en recreatie samen op en rond de strandpaviljoens in Groote Keten, Callantsoog, Sint Maartenszee en Petten. Lokale culturele groepen, zoals theatergezelschappen, koren, dansscholen en kunstenaarscollectieven, krijgen hier een podium. Het evenement wordt mede mogelijk gemaakt door bijdragen van paviljoenhouders en recreatieondernemers. - Samenwerking tussen museum Eenigenburg en toneelvereniging SPOT 70: tijdens het museumweekend in 2023 werd een historische familiegeschiedenis op theatrale wijze tot leven gebracht in museum Eenigenburg.

Deze samenwerking versterkte zowel de beleving van het museum als de zichtbaarheid van de toneelvereniging, wat leidde tot een toename van bezoekers én nieuwe leden. - SPOT in de Kop is een creatief project voor jongeren met een psychische kwetsbaarheid. Het bestond al in de regio en is vanuit het Integraal Zorgakkoord ook in de Kop van Noord-Holland opgestart. SPOT biedt een laagdrempelige plek waar jongeren onder begeleiding van jonge kunstvakdocenten, ervaringsdeskundigen en een GGZprofessional werken aan herstel en veerkracht. De kunsten staan centraal. Jongeren kiezen zelf wat ze doen; hun ideeën vormen het vertrekpunt. SPOT biedt een veilige omgeving waarin talenten worden ontdekt, zelfvertrouwen groeit en perspectief terugkeert. SPOT werkt zowel preventief als herstelgericht, en verbindt cultuur en zorg op een vernieuwende manier. Deze voorbeelden illustreren hoe samenwerking bijdraagt aan een levendig cultureel klimaat, versterkt toeristisch aanbod en betrokkenheid van inwoners en ondernemers. Verdere stimulering van dit soort samenwerkingen kan bijdragen aan duurzame ontwikkeling van het culturele ecosysteem in de gemeente.

1.17 Cultuurprofiel Noord-Holland Noord In de periode 2018–2021 hebben de 17 gemeenten in Noord-Holland Noord, waaronder gemeente Schagen, gezamenlijk gewerkt aan de totstandkoming van een regionaal cultuurprofiel met de titel “Zee aan ruimte, land vol cultuur”. Dit profiel is in het najaar van 2021 door alle colleges vastgesteld. Het vormt de basis voor een gezamenlijke regionale inzet op cultuur, met als voornaamste doelen: 1. Het versterken van de cultuursector in Noord-Holland Noord; 2. Erkenning verkrijgen als officiële stedelijke cultuurregio vanaf de Kunstenplanperiode 2025. Doelstelling 2 is in 2024 gerealiseerd: Noord-Holland Noord is officieel erkend als landelijke cultuurregio door het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW). In het verlengde daarvan wordt momenteel gewerkt aan concrete projectvoorstellen ter versterking van de culturele infrastructuur in de regio (doelstelling 1). De erkenning van Noord-Holland Noord als cultuurregio maakt deel uit van het landelijke cultuurbeleid, waarin overheden samenwerken om cultuur voor iedereen toegankelijk te maken. Noord-Holland Noord vormt een logische regio met een eigen profiel en culturele identiteit. Het cultuurprofiel van Noord-Holland Noord richt zich op het versterken van het makersklimaat en het vergroten van de betrokkenheid van het publiek.

Gemeente Schagen | 23

De regionale samenwerking in Noord-Holland Noord is gebaseerd op drie inhoudelijke thema’s die recht doen aan de diversiteit van de regio. Gezamenlijk vormen ze de kern van het cultuurprofiel: - Mensen maken cultuur: de kracht van de regio zit in haar inwoners: als makers, vrijwilligers, amateurs, professionals en als publiek. Dit thema benadrukt hun onmisbare bijdrage aan het culturele klimaat. - Het landschap als podium: het unieke Noord-Hollandse landschap dient als inspiratiebron, decor én speelveld voor culturele activiteiten. - Van oudsher het vizier vooruit: de regio is rijk aan materieel en immaterieel erfgoed. Door het continu verbinden van historische verhalen met actuele thema’s blijft de geschiedenis levend en relevant. Deze thema’s vormen samen het fundament onder de beleidsontwikkeling en cultuurprogrammering in Noord-Holland Noord richting de nieuwe Kunstenplanperiode. Het proces rond het cultuurprofiel Noord-Holland Noord is tot nu toe een lang en moeizaam proces. Dat heeft met name te maken met het grote aantal gemeenten dat hierbij betrokken is en de uiteenlopende prioriteiten. Daarom richten wij ons in eerste instantie met name op onze eigen subregio, de Kop van Noord-Holland. 1.18 Regionale samenwerking Het kunst- en cultuuraanbod binnen de gemeente wordt aangevuld met voorzieningen in omliggende gemeenten en (boven)regionale centra.

Voor grootschaligere producties, zoals professionele theatervoorstellingen, muziekconcerten of tentoonstellingen, maken inwoners regelmatig gebruik van het aanbod in nabijgelegen steden of in Amsterdam. De mobiliteit van inwoners maakt dit goed mogelijk, zowel met de auto als met het openbaar vervoer. Binnen de gemeente is het podiumaanbod vooral gericht op lokale verenigingen en eigen producties. Het cultuuraanbod voor jongeren is relatief beperkt, waardoor deze doelgroep vaker buiten de gemeente op zoek gaat naar passend aanbod. Met name met de andere gemeenten in de Kop van Noord-Holland is een nauwe samenwerking rond het kunst- en cultuuraanbod mogelijk. Zeker op het vlak waar cultuur, recreatie en toerisme elkaar ontmoeten is het interessant om samen op te trekken. De gemeenten in de Kop hebben veel met elkaar gemeen en de inwoners gebruiken voorzieningen over de gemeentegrenzen heen. Er zit ook veel overlap in samenwerkingspartners, zoals de bibliotheek en lokale omroep, wat het vergemakkelijkt om samen op te trekken. Als eerste stap in de versterking van de samenwerking kan het interessant zijn om te onderzoeken of een samenwerking met gemeente Hollands Kroon rond het cultuurfonds mogelijk is.

Gemeente Schagen | 24

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/15986750/2