Beeldkwaliteitsplan deel 2
Tekst van het document
1.3 Cluster 1.3.1 Functies & routing In het oostelijke cluster zijn ECN, NRG en Mallinckrodt
Het cluster wordt ontsloten door een centrale
actief. In tegenstelling tot de overige clusters zijn dit veel
hoofdweg van rode baksteen met een trottoir van grijze
verschillende bedrijven. In het zuidelijke deel van het
betontegels. Parkeren vindt op diverse plekken plaats
cluster staan gebouw 02 en 03 van ECN. De laatste is een
tussen de gebouwen en op enkele plekken voor de
leegstaand gebouw met een parkeergarage. Rondom
gebouwen, aan de hoofdweg. Het cluster krijgt in het
deze twee gebouwen staan wat kleinere testopstellingen,
centrumdeel een rommelige uitstraling door toepassing
zoals gebouw 64 met zonnepanelen. Het beeld wordt
van veel verschillende verhardingsmaterialen, het
echter gedomineerd door ruige duinvegetatie. Dit deel
parkeren aan de weg en de aanwezigheid van veel kleine
heeft een natuurlijke uitstraling.
bijgebouwtjes.
Richting het centrum van het cluster staan grotere
De hoofdweg is vrij breed en goed herkenbaar als
gebouwen (04/05/07/201) met verspreid staande
hoofdontsluiting. De grote gebouwen (04/05/07/15)
kleine dienstgebouwtjes. Hier is meer de sfeer van
worden via een verbindingweg achter de gebouwen langs
een bedrijventerrein. Het gebouw van Mallinckrodt is
ontsloten. Hierdoor ontstaat er minder drukte in het
opvallend vanwege de omheining met zwarte hekwerken
centrumdeel van het cluster. Bij gebouw 201 is dit niet
en brede palen. Gebouw 201 is een groot complex
het geval en wordt het aanzicht gedomineerd door grote
van Mallinckrodt, met een kantoor aan de voorzijde en
oppervlaktes verharding en geparkeerde vrachtwagens.
distributie aan de zijkant. Verder naar het noorden staan een aantal kantoorpanden van NRG en Mallinckrodt.
1> Centrale hoofdweg met voetpad aan de zuidzijde van het cluster
2> Toepassing van veel verschillende verhardingsmaterialen
3> De groene ruimte in het centrum van de oostvallei is versnipperd door de
4> Op de grote verhardingsoppervlakten worden auto’s verspreid geparkeerd.
hoeveelheid verharding
BEELDKWALITEITSPLAN PALLAS april 2017 I john.boon@arcadis.com
33
paaltjes langs de weg
hoge flux reactor
trottoir en rijbaan naast elkaar
duinstruweel bij entree
entree gebouw is onherkenbaar
5> Gebouw 05, één van de oudste gebouwen op de OLP
hogere duinen net zo hoog als
parkeren langs de
leeg gebouw
hoofdas gericht
voetpad langs de
grote verscheidenheid
veel testopstellingen verspreid
het gebouw
hoofdas
langs hoofdas
op zijkant gebouw
weg
in architectuur
langs de hoofdas
6> Testopstellingen met zonnepanelen langs de hoofdweg
34
1.3.2 Visueel ruimtelijk
gebouw achter
heldere benummering van de
onherkenbare entree naar
opslagruimte van toiletten
duinvegetatie
gebouwen op de OLP
gebouw 60
en containers
Bebouwing Er staan veel tijdelijke werkunits met zeer lage bouwkwaliteit tussen gebouwen die voor de langere termijn zijn gebouwd. Ook staat verspreid langs de hoofdweg een aantal proefopstellingen zoals gebouw 54, waar zonnepanelen getest worden. Enkele gebouwen lijken niet meer te worden gebruikt. De uiteenlopende bouwstijlen en leeftijdscategorieën geven een onoverzichtelijke en rommelige indruk. Het geheel krijgt enige consistentie door een strakke rooilijn langs de hoofdweg. Verharding In het cluster worden veel verschillende verhardingsmaterialen gebruikt. Dit verschilt van baksteen tot stelconplaten. Er is heel veel verharding aanwezig in het centrumdeel van het cluster. Hierdoor parkeren veel mensen niet op de daartoe aangewezen plekken. Meubilair Langs de hoofdweg staan veel kleine objecten als een container, rokershokje en fietsenstallingen. Ook worden heel veel paaltjes, lantaarnpalen en verkeersborden gebruikt langs de wegen. Het geheel oogt hierdoor rommelig. In de buitenruimte zijn geen verblijfsplekken te ontdekken, afgezien van de afgesloten rokersruimten. Het ontbreekt aan bankjes en prullenbakken. Vegetatie De kwaliteit van de vegetatie verschilt in het cluster. Aan de zuidzijde is veel helmgras met her en der mooie orchideeën en kruidenvegetatie. De gebouwen staan mooi in het groen ingepakt.
Richting het centrum ontstaan er hoge struwelen van bloeiende rozenstruiken. In het centrum van het cluster is er minder aantrekkelijke en meer versnipperde vegetatie te vinden. Hier staan veel grassen en onkruiden in de plantvakken, met her en der een rozenstruik. 7> Gebouwen 60 & 11 achter de duinbeplanting
BEELDKWALITEITSPLAN PALLAS april 2017 I john.boon@arcadis.com
35
Functioneel
200
230 102
02
420 13
400
201 07 06
204
10
oo
05
04
r
ste
lu
ec
lijk
ste
60
Legenda
15
OLP grens oostvallei ECN
03
NRG Mallinckrodt HRC complex
55
Bestaande gebouwen met gebouwnummers in de oostvallei
36
59
1.4 Architectuur De OLP is decennia geleden ontworpen door diverse
dragen bij aan de rommelige uitstraling van het cluster.
rijksbouwmeesters. Het terrein kan gezien worden als
Opvallend is dat veel van deze gebouwen in onbruik
een staalkaart van verschillende stijlen en periodes. De
lijken te zijn, maar niet zijn weggehaald.
ontstaansgeschiedenis en ontwikkeling is af te lezen aan
Doordat het duinlandschap zo sterk en karakteristiek is,
de architectuur op het terrein.
is het terrein in balans gebleven. Het duinlandschap is
Latere toevoegingen en achterstallig onderhoud hebben
zo groot en aanwezig, waardoor al deze stijlen samen
er voor gezorgd dat het terrein verrommeld is geraakt.
toch een stedenbouwkundig morfologische eenheid zijn gebleven. Er is altijd een relatie met het landschap, de
Kijkend naar de stijlen en leeftijden in het oostelijk cluster
duinen vinden tussen de clusters hun eigen weg.
wordt zichtbaar dat ook in dit cluster verschillende tijdslagen met verschillende kwaliteitsniveaus te vinden
De nieuwe reactor, met zijn innovatieve karakter, is een
zijn.
belangrijke toevoeging aan deze staalkaart.
Gebouwen met een relatief hoogwaardige kwaliteit zijn
De ontwikkeling door de jaren heen, zorgt er voor dat
05, 04, 15 en 400. De eerste twee zijn het bakstenen
ook deze ontwikkeling als een nieuwe tijdslaag gezien kan
vleugelgebouw die in de jaren ‘60’ is neergezet. De
worden. En dus vrijheid geeft om hier een eigen karakter
beoogde bouwlocatie van de nieuwe reactor is bij
aan te geven.
gebouw 05 / 06, de hoogwaardige oudbouw. Nummer
Zo blijft de authenticiteit van deze plek, van verschillende
3 zijn de duurzame woningen, die op het moment geen
stijlen binnen het stevige duinlandschap, intact.
dienst meer doen. De laatste is het NRG gebouw aan de
In de uitwerking is het de uitdaging om een nieuw
noordzijde. Dit is een relatief nieuw gebouw van donker
tijdslaag van kwaliteit te genereren, iets moois toe te
rode baksteen.
voegen aan deze staalkaart. Deze toevoeging kan een
Gebouw 07 is een zeer streng beveiligd gebouw met
kwaliteitsimpuls geven aan het gehele terrein.
200
102 420 201
zwarte hekwerken, camerabewaking en brede zwarte
07 06
palen. Dit gebouw springt door de aanwezigheid van de veiligheidsobjecten zeer in het oog. Om
04
veiligheidsredenen zijn er geen foto’s van dit gebouw gemaakt.
15
Er tegenover staat gebouw 201 van Mallinckrodt. Op de hoek staat een vriendelijk ogend toegangsgebouw met
Legenda
03
OLP
kantoren en een zwart dak. Achter dit voorgebouw staan grote stalen loodsen met bakstenen dienstgebouwen. Ten oosten van dit gebouw is een groot verhardingsvlak waar
grens oostvallei
02
gebouwen vanaf 1960
distributie van goederen plaatsvindt. Dit gebouw heeft geen hoogwaardige architectonische kwaliteit.
gebouwen vanaf 1970
Tussen deze gebouwen staan goedkoop gebouwde
gebouwen vanaf 1980
dienstgebouwtjes zoals 03, 11 en 60. Deze gebouwen
gebouwen vanaf 2000
BEELDKWALITEITSPLAN PALLAS april 2017 I john.boon@arcadis.com
37
03
15
55
56
04
60
64
11
204
Reeks gebouwen in de oostelijke duinvallei
38
58
201
102
400
201
420
05
203
60
BEELDKWALITEITSPLAN PALLAS april 2017 I john.boon@arcadis.com
39
40
PALLAS 2. Beleid- terrein
BEELDKWALITEITSPLAN PALLAS april 2017 I john.boon@arcadis.com
41
Legenda
Ecologische verbindingszone Ecologische hoofdstructuur (EHS) Natura 2000 Weidevogelgebied EHS grote wateren Aardkundig waardevol gebied Waterstaatswerk waterstaatswerk (indicatief ) Beschermingszone Buitenbeschermingszone
Kaart met provinciaal beleid
42
2.1 Beleid en verordeningen In dit hoofdstuk worden de beleidsstukken en
Waterveiligheid
Ecologie
verordeningen die van toepassing zijn op de OLP
De afgelopen jaren is hard gewerkt aan de
Het duinlandschap is onderdeel van de Ecologische
Recreatie
geïnventariseerd. De beleidsstukken hebben betrekking
kustversterking voor de zwakke schakels Noord-Holland.
hoofdstructuur en Natura 2000-gebied. Achter de
Het strand en de duinen hebben een hoge recreatieve
op provinciaal en gemeentelijk niveau.
Deze kustversterking heeft betrekking op het versterken
zeereep in het zuidelijke deel, de Pettemerduinen, liggen
waarde die voor het gebied van groot economisch belang
van de duinwaterkering bij Callantsoog en de dijk en
goed ontwikkelde duinvalleien, zoals de Korfwateren,
is. Om alle kustplaatsen veilig, leefbaar en economisch
In een Provinciale ruimtelijke verordening (PRV) staan
duinen tussen Sint Maartenzee, Petten en Camperduin.
en droge duinen. Door de grote variatie in milieu’s in
vitaal te houden, werkt de Provincie Noord-Holland sinds
de regels waaraan bestemmingsplannen, wijzigings- en
De Hondsbossche en Pettemer Zeewering (HPZ) maakt
het gebied, variërend van droog tot zeer nat en van
2012 samen met de Noord-Hollandse kustgemeentes
uitwerkingsplannen, beheersverordeningen en (tijdelijke)
onderdeel uit van deze versterking.
kalkrijk tot kalkarm, is een grote verscheidenheid van
aan de aantrekkelijkheid én diversiteit van het aanbod
omgevingsvergunningen, (waarbij wordt afgeweken van
Het doel van deze realisatie is een veilige waterkering
vegetatietypen aanwezig waarin tal van zeldzame
langs haar kust. In Noord-Holland betekent dit zowel het
het bestemmingsplan), dienen te voldoen.
die voor een periode van 50 jaar aan de wettelijke
plantensoorten voorkomen.
bieden van ruimte aan rust en natuur als aan intensieve
In de ‘reisgids voor ruimtelijke kwaliteit’ van de Gemeente
veiligheidseisen voldoet, evenals het handhaven en
Schagen staat de OLP aangemerkt als werkgebied en als
versterken van de ruimtelijke kwaliteit. Rijkswaterstaat en
Het gebied is aangewezen voor de volgende natuurlijke
Voor het strand geldt dat er strandpaviljoens slechts
bijzonder gebouw.
Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier (HHNK)
habitats:
op specifieke plekken neergezet mogen worden. In
zijn een samenwerkingsverband aangegaan.
•
Embryonale wandelende duinen
dit gebied is dat bij het dorp Petten en noordelijker bij
2.1.1 Provinciale uitgangspunten en prioritering (Vastgesteld op 28-09-2015)
De feitelijke kustversterking bestaat uit een volledige
•
Wandelende duinen op de strandwal met ‘ witte
kustplaats Sint-Maartenszee. De identiteit van deze
duinen’
kustplaats is ‘ lekker op jezelf, ‘ Het is wat het is’, ‘in de
Op provinciaal niveau spelen de volgende
aan sterkte wordt aangevuld door het zeewaarts
•
‘Grijze duinen’
verte’ en ‘verstoppertje’.
beleidsonderdelen in het gebied rondom het terrein:
uitbouwen van strand en vooroever. Zeewaarts van de
•
Duinheiden met kraaihei
Hondsbossche zeewering maakt ook een duin onderdeel
•
Atlantische vastgelegde duinen
Aardkundige waarden
uit van deze aanbouw. Na versterking is de waterkerende
•
Duinbossen
De gehele duinenrij met uitzondering van de OLP
functie verzorgd door het geheel van vooroever, strand
•
Kruipwilgstuwelen
heeft de status: aardkundig monument (beschermd via
en duin en is de waterkerende functie van de bestaande
•
Vochtige duinvalleien
Provinciale Milieuverordening). Wel heeft de OLP met de
dijk komen te vervallen. Dit is in de huidige situatie
•
Heischrale graslanden
duinen de status: Aardkundig waardevol gebied. Dit zijn
zichtbaar door het nieuwe profiel van de nieuwe dijk
•
Blauwgraslanden
onderdelen in het landschap die iets vertellen over de
drukte en vertier.
zandige zeewaartse kustversterking, waarbij het tekort
(incl. fietspad), zichtbare vooroever, verbreding van
natuurlijke ontstaanswijze van het gebied.
het strand, de aanleg van duinen en de aanleg van de
Het ecologisch netwerk Natura 2000 moet de betrokken
In de toelichting van een bestemmingsplan wordt
superduin als uitkijkpunt, ter hoogte van Petten. De
natuurlijke habitats en leefgebieden van soorten in hun
aangegeven in hoeverre rekening is gehouden met de in
oude Hondsbossche zeewering is nog steeds als zeedijk
natuurlijke verspreidingsgebied in een gunstige staat
het gebied voorkomende aardkundige waarden.
herkenbaar.
van instandhouding behouden of in voorkomend geval
In het MER is aangegeven dat het bouwen van nieuwe
De grotere stranden en duinverbinding kunnen in het
herstellen. Onder het begrip “instandhouding” wordt een
faciliteiten voor de onderzoekslocatie Petten (licht)
gebied leiden tot een grotere bezoekersstroom en
geheel aan maatregelen verstaan die nodig zijn voor het
negatieve effecten kunnen hebben voor respectievelijk
toeristen. Tevens ontstaat er een vitale ecologische
behoud of herstel van natuurlijke habitats en populaties
aardkundig waardevolle gebieden en het aardkundig
verbinding van de Schoorlse- en Pettemerduinen.
van wilde dier- en plantensoorten in een gunstige staat
monument Duinen van Petten tot Den Helder. Voor
van instandhouding. De OLP is geen officieel onderdeel
het tegengaan van negatieve effecten wordt voor
van het Natura 2000 en EHS gebied, maar ligt er wel
wat betreft de bouwmogelijkheden voor de OLP
grotendeels door omsloten. Ook heeft het beleid
naar vergunningsplicht op basis van de Provinciale
betrekking op dezelfde habitats die op de OLP te vinden
milieuverordening verwezen.
zijn.
BEELDKWALITEITSPLAN PALLAS april 2017 I john.boon@arcadis.com
43
2.1.2 Provinciale ruimtelijke verordening
2.1.3 Leidraad Cultuurhistorie
De provinciale Ruimtelijke Verordening stelt regels voor
De OLP ligt in het jonge duinlandschap, een kenmerkend
Dorps DNA kustdorp Petten:
nieuwe stedelijke ontwikkelingen. Deze ontwikkelingen
landschapstype van de provincie Noord-Holland. Dit
•
Badcultuur en badplaatsarchitectuur;
zijn slechts toegestaan indien die in overeenstemming
landschap is direct gerelateerd aan zee, en is door
•
Door het reliëf is het duinlandschap regelmatig
zijn met de binnen de regio gemaakte schriftelijke
invloeden van wind en zee constant aan veranderingen
zichtbaar vanuit het dorp, en ook binnen de
afspraken. Voor de term stedelijke ontwikkeling wordt in
onderhevig.
bebouwing zijn vaak hoogteverschillen aanwezig;
de Verordening aangesloten bij het Barro. Gelet op het
Voor de OLP zijn de volgende kernkwaliteiten van belang.
gegeven dat de PALLAS-reactor wordt gesitueerd op een
Deze dienen dan ook behouden en daar waar mogelijk
bestaand bedrijventerrein waarbij geen toename van de
versterkt te worden.
bebouwingsmogelijkheden plaatsvindt, is er geen sprake
•
bebouwing; •
Fijnmazig stratenpatroon;
•
Van oudsher loopt de hoofdweg van oost naar west
is van een nieuwe stedelijke ontwikkeling. De regels van de
(structuurdrager). Bebouwing in eerste instantie
Verordening die toezien op nieuwe stedelijke ontwikkelingen
Ondergrond:
zijn dus niet van toepassing. De Verordening stelt geen
•
grote diversiteit aan reliëf; de OLP maakt onderdeel
specifieke eisen voor een bedrijfsmatige functieomzetting
uit van een reliëfrijk gebied (verschillen tussen de 20
binnen een bestaand bedrijventerrein, zoals dat hier aan de
en 50m +NAP);
orde is.
•
scherpe overgangen van de duin naar de polder;
•
het begraven archeologisch landschap (5e tot 10e
In de gemeentelijke reisgids wordt aangegeven dat een
eeuw).
bijzonder welstandsregime niet nodig is om de werkgebieden aantrekkelijk te houden. De ondernemer is zelf namelijk
Landschaps-DNA:
als eerste gebaat bij een aantrekkelijk onderkomen.
•
Samenhang tussen bedrijfspanden met een individuele herkenbaarheid zijn gewenst. Voor sommige gebieden
historische lijnen en structuren; •
De contrasten in openheid op de overgangen van duin-strand naar en duin-open polderlandschap is
gelden de gebiedsgerichte criteria. Voor het onderhavige
zeer kenmerkend; •
De mate van openheid is opvallend: er is een
Ook wordt in de reisgids aangegeven dat voor bijzondere
combinatie van matig open gebied (reliëfrijke
ontwikkelingen in de gemeente Schagen
duinen) en zeer open gebied (strandvlakten,
beeldkwaliteitsplannen met daarin criteria worden opgesteld
polderlandschap). Alzijdig begrensde ruimten, massa
op basis waarvan plannen getoetst kunnen worden.
en continue ruimten wisselen elkaar af.
Gelet op de ontwikkeling in een duinengebied, waarbij de hoogte mogelijk zichtbaar is vanuit het omringende gebied is het wenselijk dat een beeldkwaliteitsplan op grond van de reisgids opgesteld wordt. Zie 2.1.4 voor de algemene principes.
44
De vaarten in de nabije omgeving zijn bepalende
gelden speciale beeldkwaliteitsplannen, voor de rest bedrijventerrein geldt momenteel geen beeldkwaliteitsplan.
Compacte bebouwingsstructuur, aaneengesloten
gericht op zee; •
Later vaak boulevard/kustweg haaks op de hoofdweg gebouwd: bebouwing gericht naar zee.
2.1.4 Algemene principes ruimtelijke kwaliteit (Bron: reisgids voor ruimtelijke kwaliteit)
Gebiedsgerichte beoordelingscriteria werkgebied
Gebiedsgerichte beoordelingscriteria bijzondere ontwikkeling
De reisgids voor ruimtelijke kwaliteit geeft duidelijkheid
Ligging
over het beoordelen van plannen aan ruimtelijke
•
kwaliteitseisen. De beoordeling van een bouwplan vindt plaats aan
•
de hand van een aantal aspecten: het gebouw in zijn
Hoofdbebouwing staat aan de straat-zijde en is
Voor bijzondere ontwikkelingen wordt een BKP
georiënteerd op de weg;
opgesteld, waarin het voorliggend document de
Minder aantrekkelijke functies zijn niet zichtbaar
uitwerking van is. De criteria komen in het afsluitende
vanaf de openbare ruimte;
hoofdstuk aan bod.
omgeving, het gebouw op zichzelf, de detaillering en het kleur- en materiaalgebruik. De algemene
Hoofdvorm
welstandscriteria zijn van toepassing op alle
•
vergunningsplichtige bouwactiviteiten.
Het hoofdgebouw bestaat uit een helder en eenduidig volume;
•
Bij aan- of uitbouwen blijft de helderheid van
Het terrein en de bouw van een nieuwe reactor (PALLAS
het hoofdgebouw zichtbaar en is de uitbreiding
reactor) vallen binnen de reisgids voor ruimtelijke
qua uitstraling en volume ondergeschikt aan het
kwaliteit onder ‘ bedrijventerrein’ en ‘ bijzondere
hoofdgebouw;
ontwikkeling’. Voor beide typen zijn gebiedsgerichte
•
beoordelingscriteria opgesteld.
Bijgebouwen en overkappingen moeten qua uitstraling en volume ondergeschikt zijn aan het hoofdgebouw;
Kenmerken van bedrijventerreinen in de Gemeente
•
Schagen.
Dakkapellen of andere kleine dakopbouwen mogen niet domineren in het dakvlak;
Bedrijventerreinen zijn functioneel ontworpen, vaak met een eigen wegenstelsel. De opzet is gericht op de
Vormgeving
infrastructuur en door de inpassing gaat het als het ware
•
Voor werkgebieden op zichtlocaties geldt dat de
op in het landschap. De zijkanten en achterkanten van
vanaf openbaar toegankelijk gebied zichtbare
de gevels zijn vaak gesloten en eenvoudig vormgegeven.
gebouwen en gevels een representatieve uitstraling
De voorzijden zijn meer representatief en vaak
moeten hebben;
gedetailleerder vormgegeven. De bedrijfsbebouwing is
•
sterk individueel, divers en doorgaans groot van schaal.
Gevels hebben onderlinge samenhang en ondersteunen individuele herkenbaarheid;
•
Gevelwijzigingen mogen niet tot gevolg hebben
Gevels hebben onderlinge samenhang en ondersteunen
dat de samenhang en het ritme in straatwanden
individuele herkenbaarheid. De inrichting van de
worden verstoord; Detaillering van aan- of uitbouwen
openbare ruimte en het groen ondersteunt de
moet zijn afgestemd op de architectuur van het
representativiteit van kantoorlocaties.
hoofdgebouw; •
Reclame-uitingen moeten geïntegreerd worden in of bij de architectuur van het gebouw;
•
Bewegende lichtreclame en geluid-producerende reclame-uitingen zijn niet toegestaan;
BEELDKWALITEITSPLAN PALLAS april 2017 I john.boon@arcadis.com
45
46
PALLAS 3. Visie - terrein
BEELDKWALITEITSPLAN PALLAS april 2017 I john.boon@arcadis.com
47
Architectuur
Cluster
Terrein
Landschap
48
3. Visie In het hoofdstuk Visie wordt de gewenste beeldkwaliteit
oostcluster als een entiteit wordt beschouwd.
voor de OLP beschreven en verbeeld. De visie borduurt
De laatste korrel is de architectuur van de nieuwe
voort op de analyse op vier schaalniveau’s (landschap,
gebouwen. De algemene principes voor ruimtelijke
terrein, cluster en architectuur) en het beleid dat op de
kwaliteit van de welstandscommissie van Schagen
OLP van toepassing is.
worden apart behandeld. De relatie tussen vorm, gebruik en constructie wordt behandeld, alsook het kleurgebruik,
De visie geeft een set uitgangspunten die leidend zijn in
de sociaal-culturele betekenis, de balans tussen
toekomstige ontwikkelingen op de OLP. Bij het vaststellen
helderheid en complexiteit en materiaal, maatvoering,
van deze visie is gekeken naar de ruimtelijke impact van
textuur en licht komen allemaal aan bod.
mogelijke toekomstige ontwikkelingen op de omgeving. Hierbij worden zowel de gewenste als de niet gewenste
De laatste paragraaf beschrijft de beeldkwaliteit van
opties verbeeld en beschreven.
de buitenruimte. De hoofdweg, parkeerplaatsen, welkomstpleinen en wandelvoorzieningen worden hierin
Op het terreinniveau wordt gekeken naar de
behandeld. De inrichting van de buitenruimte vormt één
hoofdstructuur die wordt gevormd door de bestaande
geheel.
bebouwing, functies, natuur en infrastructuur. Grofweg wordt de gewenste situatie voor de hele OLP geschetst.
Aan het einde van dit hoofdstuk is een samenvatting van
Nieuwe ontwikkelingen kunnen de hoofdstructuur op
alle eisen en aanbevelingen opgenomen.
het gehele terrein versterken of wijzigen. De bouw van de nieuwe reactor kan dan ook gezien worden als een kwaliteitsimpuls voor de hele OLP. Binnen het oostcluster is de oriëntatie en plaatsing van de bebouwing van groot belang. De nieuwe ontwikkelingen dienen in de clusters plaats te vinden en in afstemming met de bestaande bebouwing en onderling. Een belangrijk uitgangspunt is dat het
BEELDKWALITEITSPLAN PALLAS april 2017 I john.boon@arcadis.com
49
Visueel-Ruimtelijk
Zichtbaar maar opgaan in het landschap
‘Vorm volgt functie’
In het duinlandschap verstopt
Iconisch/Branding 50
Verschillende mate van iconiteit vanuit de silhouet van het gebouw
3.1 Landschap 3.1.1 Visueel-Ruimtelijk Visueel ruimtelijk heeft de komst van de nieuwe reactor impact op twee landschapstypen (naast het jonge duinlandschap, ook vanuit het polderlandschap bezien). Vanuit het landschap gezien zijn alleen de gebouwen hoger dan 17 meter beeldbepalend.
De nieuwe bebouwing wijkt qua hoogte niet substantieel af van
Ook de nieuwe reactor zal boven de duinen uitsteken.
de overige hogere gebouwen (schoorstenen daarbij uitgesloten)
Door de nieuwe reactor een orthogonale vorm te geven, zal deze vorm aansluiten bij de orthogonale architectuur van de bollenschuren in de polder (Zijpe). Voor alle hogere gebouwen geldt dat ze wel zichtbaar mogen zijn maar dienen op te gaan in het landschap. Dit betekent dat ze terughoudend worden vormgegeven en
Vreemde vorm
dat hun kleur zich aanpast aan het landschap. Tevens geldt dat de hoogte van nieuwe gebouwen niet aanzienlijk mag afwijken van de bestaande hogere gebouwen (de ventilatiepijpen daarbij uitgesloten).
Achter het duinlandschap verstopt
Voor het landschap gelden de volgende uitgangspunten: • Het Nucleaire Eiland is zichtbaar maar terughoudend vormgegeven; het gebouw gaat qua kleurstelling op in zijn omgeving. • Het Nucleaire Eiland wijkt qua hoogte niet aanzienlijk af van de overige hogere gebouwen (ventilatiepijpen daarbij uitgesloten). • Het Nucleaire Eiland is op een afstand niet als een nucleair gebouw te herkennen en heeft geen opvallende vorm ten opzichte van de overige gebouwen. Visualisatie ‘24 meter tov maaiveld’ van het Nucleaire Eiland, vanaf de strandopgang Burgemeester Breebaartweg (oost)
BEELDKWALITEITSPLAN PALLAS april 2017 I john.boon@arcadis.com
51
Ontwikkelmogelijkheden 2>
1>
no
ord
elij
Het Nucleaire Eiland
Legenda OLP Bebouwingsgrens
r
Nieuwe gebouwen, parkeerplaatsen (indicatief )
c
te
jke
s we
li ste
Nieuw te bestemmen zone
e lijk
oo
Nucleair gebied
te lus
clu r ste
Toekomstige ontwikkelingen vinden plaats in de clusters
52
ke
clu
ste
r
3.2 Terrein 3.2.1 Ontwikkelmogelijkheden
rug
Nieuwe gebouwen dienen zoveel mogelijk in de clusters
uitsluitend vanaf de valleikant ontsloten worden om
(de duinvalleien) gebouwd te worden en zijn in dat geval
zodoende verdere aantasting van duinen te voorkomen.
herkenbaar als gebouw. Als er in een duin gebouwd
Tussen de drie clusters ligt altijd een natuurlijke,
worden, dan geldt dat het bouwwerk ‘onder’ het
onbebouwde corridor. Deze corridor is beperkt
landschap wordt gestopt en dus minder als gebouw
ontsloten voor voetgangers en wordt slechts incidenteel
herkenbaar is. Door de toevoeging van nieuwe duinen
onderbroken door infrastructuur.
flank
vallei
wordt het landschap als middel ingezet om het zicht op deze gebouwen te verhullen waardoor de nieuwe reactor meer status krijgt. Dergelijke gebouwen mogen
Toekomstige ontwikkelingen vinden plaats in de huidige clusters (de valleien)
rug
flank
vallei
2> Gebouw in de duinflank in het noordelijke cluster
Voor het terrein gelden de volgende uitgangspunten: • Toekomstige ontwikkelingen vinden plaats in de duinvalleien. Het duinlandschap wordt gerespecteerd en/of hersteld. • Mocht er om welke reden dan ook toch in een duin gebouwd moeten worden dan geldt dat de bijgebouwen ‘onder’ het landschap gestopt dient te worden. Door deze bijgebouwen ‘onder’ nieuwe duinen te leggen wordt het landschap als middel ingezet waardoor de nieuwe reactor meer status krijgt. • • De clusters worden onderling van elkaar gescheiden door een natuurlijke corridor (zie pag. 54). Ontwikkelingen op de flanken van de valleien worden volledig ontsloten aan de valleizijde en dienen geheel bedekt te worden met duinvegetatie.
BEELDKWALITEITSPLAN PALLAS april 2017 I john.boon@arcadis.com
53
Natuur & Ecologie
no
ord
Het Nucleaire Eiland
Legenda Vernatuurlijken clusters
r
Groene corridor
te
s we
jke
(indicatief )
c
li ste
Nieuwe gebouwen/parkeerplaatsen
e lijk
oo
Bestaande gebouwen
te lus
clu r ste
Uitgangspunt: trek de natuur zo dicht mogelijk naar de bebouwing toe en probeer het te integreren in de buitenruimte
54
elij
ke
clu
ste
r
3.2.2 Natuur & Ecologie De OLP leent een groot deel van zijn ruimtelijke kwaliteit aan de aanwezigheid van ruige duinvegetatie. Vooral in het zuidelijke deel van de oostcluster is er veel ruimte tussen de gebouwen waardoor deze in het landschap staan. Dit geeft een hoogwaardig beeld dat behouden moet blijven. Kleine objecten aan de voorzijden van nieuwe gebouwen, zoals rokershokjes en containers, dienen uit de rooilijn te staan. Deze objecten komen bij voorkeur aan de zijkant of achterkant van het gebouw te staan. De corridors tussen de clusters dienen een zo natuurlijk mogelijk karakter te krijgen. Deze corridor dient onbebouwd te blijven (of het maaiveld dient over het dak heen te lopen). Voor zover daar voldoende maat voor is dienen ook de restruimtes tussen de gebouwen in de valleien een natuurlijk karakter te krijgen.
Voor het terrein gelden de volgende uitgangspunten: • Trek de natuur zo dicht mogelijk naar de bebouwing toe. • Geef de restruimtes tussen de gebouwen in de valleien een natuurlijk karakter. • Maak een natuurstrook langs de hoofdontsluiting en vermijdt daar kleine objecten en bouwwerken. • De corridor tussen de clusters dient zo natuurlijk mogelijk te blijven. • Kleine objecten aan de voorzijde van de nieuwe gebouwen (containers, rokershokjes) dienen uit de rooilijn te staan. Trek de natuur zo dicht mogelijk naar de bebouwing toe
BEELDKWALITEITSPLAN PALLAS april 2017 I john.boon@arcadis.com
55
Routing, entrees & infrastructuur
no
ord
Het Nucleaire Eiland
Legenda Hoofdontsluiting
r
Ontsluiting distributie
te
s we
jke
(indicatief )
c
li ste
Nieuwe gebouwen/parkeerplaatsen
e lijk
oo
Bestaande gebouwen
te lus
clu r ste
Uitgangspunt: zorg voor een herkenbare hierarchische routing op de OLP.
56
elij
ke
clu
ste
r
3.2.3 Routing, entrees & infrastructuur De OLP heeft twee ontsluitingssystemen: het noordelijke cluster wordt via een lus ontsloten via de noordelijke
Voor de veiligheid op de OLP is het bevorderlijk dat het
entree en de west- en oostclusters worden samen door
vrachtverkeer en distributie zoveel mogelijk plaatsvindt
een grote rondweg ontsloten via de zuidelijke entree.
op zijwegen en achter de gebouwen. In geval van
De hiërarchie is aanwezig, maar door gebruik van
calamiteiten zal de hoofdweg niet geblokkeerd worden.
verschillende verhardingsmaterialen op veel plekken onduidelijk. De hiërarchie in de routing kan benadrukt worden door bijvoorbeeld consistent gebruik van een bepaald verhardingsmateriaal. De oriëntatie en veiligheid op de OLP zal hierdoor vergroten. Parkeren dient naast of achter de gebouwen plaats te vinden in de vorm van grote/middelgrote parkeervelden. Een goed voorbeeld is het parkeervlak achter gebouw 200 en 230. Kleine parkeervlakken en plaatsing van voertuigen aan de voorzijde van de gebouwen is niet toegestaan.
Sportpark Houtrust - Den Haag; herkenbare, hierarchische routing over het terrein
Voor het terrein gelden de volgende uitgangspunten: • Zorg voor een herkenbare, hiërarchische routing over het terrein. • Maak grotere parkeeroppervlakten aan de zij- of achterkant van de gebouwen met een directe verbinding aan de hoofdontsluiting. • Laat distributie aan de zij- of achterkant van het gebouw plaatsvinden met een eigen ontsluitingsweg. • Buitenruimte wordt bepaald door zeer zorgvuldige detaillering. Grote parkeerterreinen zijn overzichtelijk
Beeldkwaliteit van de buitenruimte wordt bepaald door zeer zorgvuldige detaillering.
BEELDKWALITEITSPLAN PALLAS april 2017 I john.boon@arcadis.com
57
beeldkwaliteit clusters
no
ord
Het Nucleaire Eiland Legenda Hoofdontsluiting Ontsluiting distributie Bebouwing westcluster
r
Bebouwing oostcluster
te
s we
jke
Bebouwing noordcluster
c
li ste
oostcluster
e lijk
oo
Nieuwe bebouwing/parkeerplaatsen
te lus
clu r ste
Uitgangspunt: de toekomstige ontwikkelingen versterken de identiteit van het oostcluster
58
elij
ke
clu
ste
r
3.3 Cluster 3.3.1 Identiteit van de clusters Sinds de komst van de bestaande hoge flux reactor is er op de OLP contstant gebouwd en uitgebreid. In de tijd zijn er drie clusters ontstaan in de duinvalleien. Binnen de clusters is er een soort wildgroei van verschillende bouwstijlen, wat op het moment een rommelige indruk geeft. Desondanks is vaak in een cluster een specifiek bedrijf vertegenwoordigd. In de westvallei is dit ECN en NRG, de noordvallei JCR en de oostvallei een mix NRG en Mallinckrodt. De bedrijven bepalen voor een groot deel de identiteit van een cluster. Elk cluster heeft zijn eigen identiteit en deze identiteit wordt versterkt met de toekomstige ontwikkelingen op
Capp Gemini, Utrecht - Aantrekkelijk welkomstplein en achtergelegen kantoren
het terrein. Het westcluster is een ‘ontvangst’ cluster toegespitst op het publiek. Dit cluster presenteert de onderzoekslocatie Petten. Het oostcluster is een productief cluster. Hier worden testen gedaan, producten gemaakt en gedistribueerd. De oostvallei is functioneel en sober. In de architectuur van de gebouwen en de inrichting van de buitenruimte kan dit meer tot uitdrukking komen door in een cluster een eenduidige materiaalkeuze te hanteren.
Voor het cluster gelden de volgende uitgangspunten:
Cono kaasmakers, Beemster - Het functionele fabrieksgebouw en het publiekelijke kaasmuseum dragen dezelfde architectonische stempel
• Elk cluster heeft een eigen identiteit die wordt versterkt met de toekomstige ontwikkelingen. • Binnen een cluster wordt voor een hoge mate van verwantschap in materialisatie gekozen. • Het oostcluster is functioneel en sober ingericht.
Wijnbouwbedrijf Martin Berdugo - Robuuste, stoere en tevens warme uitstraling en eenduidig gebruik van materialen
BEELDKWALITEITSPLAN PALLAS april 2017 I john.boon@arcadis.com
59
beeldkwaliteit oostcluster
Het Nucleaire Eiland en bijgebouwen worden bij elkaar geplaatst en vormen een herkenbaar geheel.
Het is niet gewenst het Nucleaire Eiland en de bijgebouwen samen te voegen in één bouwvolume omdat dan een gebouw ontstaat dat in maat en schaal teveel afwijkt van de stedenbouwkundige korrelgrootte.
Bij toekomstige ontwikkelingen wordt de rooilijn gerespecteerd door de voorgevel aan de rooilijn te plaatsen.
Het is niet gewenst om buiten de rooilijn te bouwen en de gebouwen niet op de hoofdontsluiting te oriënteren. Orthogonale positionering en bepaalde ritmiek
60
3.3.2 Beeldkwaliteit oostcluster In de oostcluster is er weinig consistentie in de
situatie te creëren. Alle gebouwen, ook het Nucleaire Eiland,
architectuur door de aanwezigheid van verschillende
dienen wel georiënteerd te worden binnen hetzelfde
bedrijven en organisaties en de verschillende leeftijden
orthogonale grid als de bestaande gebouwen.
van de gebouwen. Doordat de gebouwen aan de voorzijde wel in één rooilijn staan, ontstaat er toch
Naast de afstemming van de nieuwe ontwikkelingen op de
enige consistentie. Dit is een belangrijk gegeven welke
maat en schaal van de bestaande bebouwing is het ook van
grotendeels de beeldkwaliteit van de oostcluster
belang dat de nieuwe ontwikkelingen op elkaar worden
bepaald.
afgestemd. In dat geval gaat het niet alleen om de maat en
Exacte ligging van de rooilijn dient in de toekomst nog
schaal maar ook om de architectonische verschijningsvorm.
onderzocht te worden in relatie tot de te amoveren
Het Nucleaire Eiland en de bijgebouwen zijn architectonisch
gebouwen.
gezien ‘familie’ van elkaar en vormen daardoor een
< ROOILIJN
geheel. De komst van de nieuwe lage flux reactor met De toekomstige ontwikkelingen in de oostcluster dienen
bijgebouwen dient een trendbreuk in te zetten. Van min of
afgestemd te worden op de maat en schaal van de overige
meer willekeurige oriëntatie en weinig samenhang zal het
gebouwen en met de voorgevel aan de rooilijn te worden
architectonische beeld in een cluster met een herkenbare
gebouwd. Het Nucleaire Eiland (is reactorgebouw plus direct
beeldkwaliteit en duidelijke ruimtelijke hierarchie veranderen.
< ORIENTATIE
daaraan grenzende bebouwing) vormt de enige uitzondering
ste
oo
op deze regel; dit gebouw mag afwijken van de rooilijn om
ec
lijk
stedenbouwkundig en/of architectonisch een interessante
r
ste
lu
Voor het oostcluster gelden de volgende uitgangspunten: • De toekomstige ontwikkelingen worden afgestemd op de maat en schaal van de bestaande hoofdgebouwen in het cluster. • Bij toekomstige ontwikkelingen wordt de rooilijn gerespecteerd door de voorgevel aan de rooilijn te plaatsen. De exacte ligging van de rooilijn dient nog bepaald te worden i.v.m. te amoveren gebouwen. De enige uitzondering op deze regel vormt het Nucleaire Eiland (is stedenbouwkundige en architectonische verbijzondering). Deze mag zowel voor als achter de rooilijn geplaatst worden. Veiligheid en beveiliging krijgen de grootste prioriteit.
< ORIENTATIE
< ROOILIJN
• Het Nucleaire Eiland en bijgebouwen worden bij elkaar geplaatst en vormen een herkenbare architectonische familie. • Het noodzakelijk bouwterrein dient na gebruik heringericht te worden volgens de eisen en aanbevelingen, zoals aangeduid in dit BKP.
Bij toekomstige ontwikkelingen wordt de (nog exact te bepalen) rooilijn (roze) en de oriëntatie van de bestaande gebouwen (zwart) gerespecteerd. e
BEELDKWALITEITSPLAN PALLAS april 2017 I john.boon@arcadis.com
61
beeldkwaliteit van het Nuclaire Eiland
Het Nucleaire Eiland gebouw C
gebouw A
Het is niet gewenst installaties en kleine subonderdelen buiten het hoofdvolume van het Nucleaire Eiland te plaatsen.
gebouw B
Het Nucleaire Eiland en bijgebouwen vormen samen één ensemble waarbij de bijgebouwen een meer horizontale vorm hebben (lengte groter dan hoogte) en het Nucleaire Eiland een vertikaal accent vormt.
62
De installaties en klein programma worden geïntegreerd in de basisvorm van het Nucleaire Eiland.
3.4 Architectuur 3.4.1 Beeldkwaliteit van het Nucleaire Eiland De gewenste uitstraling die PALLAS wil voor de
veranderen gedurende de seizoenen en zijn afhankelijk
gebouwen is:
van het weer. Het materiaalgebruik van de nieuwe
-nadruk op het medische karakter;
gebouwen dient hier op afgestemd te worden. Tevens
-’State of the art’;
mag de veroudering en/of vervuiling van het materiaal
-bescheiden en veilig;
geen negatieve invloed op de beeldkwaliteit hebben.
-niet verstoppen en transparantie. Naast het Nucleaire Eiland zijn er een aantal Het Nucleaire Eiland wordt niet herkenbaar als een
bijgebouwen nodig. Het geheel wordt duidelijk als
nucleair gebouw. Het gebouw mag zowel vanuit de
één stedenbouwkundig en architectonisch ensemble
omgeving als op de OLP wel zichtbaar zijn, maar het
ontworpen. Hierdoor zal deze ontwikkeling een duidelijke
moet onopvallend blijven. Het krijgt een simpele
trendbreuk vormen met een positieve invloed op de
basisvorm, vergelijkbaar met de bestaande bebouwing
beeldkwaliteit. Installaties en kleine subonderdelen
in het oostcluster. De nieuwe gebouwen nemen de
worden in de hoofdvolumes geïntegreerd.
kleur van hun (natuurlijke) omgeving aan. Deze kleuren
Voor de architectuur gelden de volgende uitgangspunten:
Waterzuivering, Hilversum - Complex ontworpen als architectonisch geheel
• Het Nucleaire Eiland mag zichtbaar zijn, maar moet onopvallend blijven en het heeft kleuren van de omgeving. • Het Nucleaire Eiland vormt met de bijgebouwen een architectonisch geheel. • De installaties en klein programma worden geïntegreerd in de basisvorm van de bebouwing.
BATA kousenfabriek, Best - Onopvallend gebouw met een simpele basisvorm
BEELDKWALITEITSPLAN PALLAS april 2017 I john.boon@arcadis.com
63
Waterzuivering, Hilversum - Alle gebouwen zijn met hetzelfde materiaal vormgegeven en vormen daardoor een ensemble
64
3.4.2 Relatie tussen vorm, gebruik en constructie Uit gesprekken met de omgevingspartijen is duidelijk
De kern van het Nucleaire Eiland krijgt vanuit zijn functie
naar voren gekomen dat men niet positief is over de
en constructie zeer waarschijnlijk een koepelvorm. Door
verschijningsvorm van de huidige reactor. De koepelvorm
hier een schil omheen te zetten met een orthogonale
is een veelgebruikte vorm voor kernenergie centrales
vorm, wordt deze koepelvorm niet fysiek beleefbaar.
(vaak in combinatie met koeltorens). Dit komt omdat
Tevens is tussen de koepel en de schil ruimte voor
deze vorm goed aansluit bij het functioneren van een
installaties en kleine voorzieningen.
reactor. Mede door een aantal incidenten met dergelijke centrales is de koepelvorm in de beeldvorming synoniem
De bijgebouwen en het Nucleaire Eiland dienen samen
geworden voor ‘gevaar’. Omdat rondom Petten recreatie
een duidelijk ensemble te vormen. Waar bij het Nucleaire
en toerisme belangrijke economische peilers zijn -
Eiland gebruik en constructie niet nadrukkelijk in de
en ‘beleving’ daarbij een belangrijk issue is - wil men
vorm terug komen, moet het gebruik en de constructie
graag dat de vormgeving niet geassocieerd wordt met
van de bijgebouwen juist wel aanleiding zijn om een
dergelijke energiecentrales.
relatie met de vorm aan te gaan. De architectonische verschijningsvorm van de bijgebouwen is daardoor van
PALLAS streeft er eveneens naar dat haar gebouwen
invloed op de vormgeving van (de schil van) het Nucleaire
positief ervaren worden. De organisatie wil meer nadruk
Eiland en niet andersom.
leggen op het medische belang van haar activiteiten. Uiteraard heeft veiligheid de hoogste prioriteit. De vorm
Omdat één ensemble van gebouwen wordt nagestreefd is de vormgeving van de bijgebouwen leidend voor het geheel.
van het gebouw moet dan ook niet geassocieerd worden met onveiligheid.
Voor de architectuur gelden de volgende uitgangspunten: • Het hart van het Nucleaire Eiland krijgt wellicht een koepelvorm. Door een ‘schil’ om de (technische) installatie te plaatsen, wordt er op deze wijze geen relatie met de nucleaire vorm, gebruik en constructie gezocht, maar juist een relatie gelegd met de omliggende orthogonale bebouwing. Tevens is er op deze wijze zichtbaarheid op een massavorm vanuit de polder. • Voor de bijgebouwen geldt dat de vorm juist wel duidelijk een afgeleide dient te zijn van gebruik en installatie. • Omdat één ensemble van gebouwen wordt nagestreefd is de vormgeving van de bijgebouwen leidend voor het geheel.
De functie van het Nucleaire Eiland is niet zichtbaar in de vorm van het gebouw (vorm volgt functie is niet van toepassing).
BEELDKWALITEITSPLAN PALLAS april 2017 I john.boon@arcadis.com
65
Cono kaasmakers, Beemster - Licht metaal absorbeert de kleur van de omgeving
66
Nationale Nederlanden, Rotterdam - Gebouw kleurt mee met de omgeving
Waterzuivering, Hilversum - Grondkleur in het beton absorbeert de landschapskleuren
3.4.3 Kleurgebruik De gevels van de gebouwen dienen mee te kleuren met het landschap, daarbij rekening houdende met de verschillende seizoenen en weersbeelden. Materialen als glas, metaal en kunststof (met een terughoudend kleurgebruik) lenen zich hiervoor. Ook het gebruik van (vergrijzend) hout is zeer goed denkbaar, mede omdat dit aansluit bij de natuurlijke omgeving. Het consequent toepassen van kleurgebruik dient bij te dragen aan de ensemblewerking.
Voor de architectuur gelden de volgende uitgangspunten: • De gebouwen moeten meekleuren met de omgeving; sober en terughoudend. • De consequente toepassing van kleur draagt bij aan de ensemblewerking.
De gevels van de gebouwen dienen mee te kleuren met het landschap, daarbij rekening houdend met de verschillende seizoenen en weerbeelden.
BEELDKWALITEITSPLAN PALLAS april 2017 I john.boon@arcadis.com
67
Simpele basisvorm met veel detail in de gevel. Cacaofabriek - Helmond
68
3.4.4 Sociaal - culturele betekenis PALLAS heeft tot doel de realisatie van een ‘state
dit een belangrijke rol. Enerzijds moeten de gebouwen
of the art’ reactor, die geschikt is voor (medische)
maximaal transparant zijn en iets laten zien van hun
isotopenproductie en het uitvoeren van nucleair
betekenis voor (onder andere) de medische wereld.
technologisch onderzoek.
Anderzijds dienen noodzakelijke veiligheidsmaatregelen zeer zorgvuldig vormgegeven te worden zodat deze
De sociaal-culturele betekenis van het gebouw is
niet teveel het beeld bepalen. Denk daarbij bijvoorbeeld
niet eenvoudig. PALLAS streeft naar zoveel mogelijk
ook aan het voorkomen van hekken door bijvoorbeeld
transparantie als mogelijk is. PALLAS is trots op wat
gevels van bijgebouwen als begrenzing van het terrein te
zij doet en wil haar activiteiten niet verstoppen. Veel
benutten.
mensen, waaronder ook tegenstanders van kernenergie, staan positief tegenover de medische toepassing
Bij calamiteiten dienen de werknemers en bezoekers het
van isotopen. Daar staat tegenover dat er strenge
gebouw en de OLP makkelijk en snel te kunnen verlaten.
veiligheidsregels gelden waardoor het gebouw slechts
In het gebouw dient er een heldere route te zijn naar
voor een select gezelschap toegankelijk is. Bij de
de parkeerplaatsen. De parkeerplaatsen worden direct
architectonische vormgeving van de gebouwen speelt
ontsloten door de hoofdweg, die in verbinding staat met de zuidelijke entree.
Voor de architectuur gelden de volgende uitgangspunten: • Zorgvuldig vormgeven van de noodzakelijke veiligheidsmaatregelen zodat deze niet teveel het beeld bepalen. • Er komt een heldere en snelle ontsluiting van het gebouw naar de zuidelijke entree i.v.m. veiligheid en toegankelijkheid. Het is belangrijk dat de gebruiker vanzelfsprekend de bedoelde in- en uitgang vindt. • Gebouwen moeten minimaal transparant zijn en iets laten zien van hun betekenis voor (o.a.) de medische wereld.
Vanuit het veiligheidsaspect krijgen de gebouwen een directe en snelle ontsluiting naar de parkeerplaatsen en vanaf de parkeerplaats naar de zuidelijke entree.
BEELDKWALITEITSPLAN PALLAS april 2017 I john.boon@arcadis.com
69
Cono kaasmakers, Beemster - De ritmiek van de gevels van de bijgebouwen komt terug in die van het hoofdgebouw
Nederlands Instituut voor Ecologie (NIOO-KNAW), Wageningen. Het hoofdgebouw kan een getrapte vorm krijgen, doordat de reactor boven de basisvorm uitsteekt. Dit moet wel geintegreerd worden in de architectuur zoals in de bovenstaande referentie.
70
Zollverein, Essen - Programma en installaties zijn bedekt achter de gevel
3.4.5 Balans helderheid en complexiteit De nieuwe gebouwen dienen een heldere vorm te hebben. Dat betekent dat een orthogonale vorm het uitgangspunt is en dat installaties en services binnen de hoofdvorm worden ondergebracht. Van afstand straalt de orthogonale hoofdvorm rust een eenvoud uit. Dichterbij zorgt de zorgvuldige detaillering voor voldoende complexiteit om een aantrekkelijk gevelbeeld te creëren.
Voor de architectuur gelden de volgende uitgangspunten: • Van een afstand zorgt de orthogonale vorm van nieuwe gebouwen voor helderheid. • • Bijgebouwen worden afgestemd op hoofdgebouw/ het geheel. • Dichterbij zorgt de zorgvuldige detaillering voor voldoende complexiteit om een interessant gevelbeeld te bieden.
Nieuwe gebouwen hebben een orthogonale basisvorm die visueel rust en eenvoud uitstraalt
De installaties en klein programma worden geïntegreerd in de basisvorm
BEELDKWALITEITSPLAN PALLAS april 2017 I john.boon@arcadis.com
71
Kantoor met horizontale orientatie in de gevel
Gevel met verschillende structuren geweven
Horizontaliteit van het landschap wordt benadrukt in de gevel
Strakke maar speelse gevel van een bedrijfspand
72
3.4.6 Materiaal, maatvoering, textuur en licht Het materiaalgebruik dient bij te dragen aan de gewenste
De gebouwen dienen in hun hoofdopzet duidelijk
eenvoud en bescheidenheid. Dit betekent niet dat het
een horizontale gelaagdheid te hebben. Dit sluit aan
gebouw er ‘goedkoop’ uit moet zien. De materialisering
bij de bestaande bebouwing. Daarbinnen mogen, op
draagt tevens bij aan het professionele karakter en
een duidelijk ondergeschikt niveau, vertikale accenten
straalt veiligheid uit op een vriendelijke manier.
worden aangebracht.
De maatvoering van de gebouwen is gebaseerd op een
De ritmiek van de bijgebouwen wordt voor een belangrijk
eenduidige orthogonale gridmaat. Deze maatvoering
deel bepaalt door de (constructieve) stramienen en
wordt bepaald door de functie en constructie van de
vensters. De ritmiek van de gevels van de bijgebouwen
bijgebouwen en vervolgens ook in enige vorm toegepast
dient in enige vorm terug te komen in die van het
op de schil rondom het Nucleaire Eiland.
Nucleaire Eiland.
De textuur van de gevels is van grotere afstand
De kleur van de gevels past zich aan aan het landschap.
ondergeschikt aan de hoofdvorm en wordt pas goed
Daarbij dient rekening te worden gehouden met de
zichtbaar vanaf een kleinere afstand.
seizoenen en verschillende weerbeelden.
Voor de architectuur gelden de volgende uitgangspunten: • Het materiaalgebruik draagt bij aan de gewenste eenvoud en bescheidenheid. • • Detiallering is sober en doelmatig. • De maatvoering van de gebouwen is gebaseerd op een eenduidige orthogonale gridmaat. • De textuur van de gevels is van grotere afstand ondergeschikt aan de hoofdvorm en wordt pas goed zichtbaar vanaf een kleinere afstand. • De ritmiek van de bijgebouwen wordt voor een belangrijk deel bepaalt door de (constructieve) stramienen en vensters. De ritmiek van de gevels van de bijgebouwen dient in enige vorm terug te komen in die van het Nucleaire Eiland. • De kleur van de gevels past zich aan aan het landschap.
Van Nellefabriek, Schiedam - Vertikale en horizontale ritmiek wordt voor een belangrijk deel bepaald door de stramienen en vensters
BEELDKWALITEITSPLAN PALLAS april 2017 I john.boon@arcadis.com
73
3.5 Buitenruimte Het beeld van de buitenruimte van Het Nucleaire Eiland
zal het landschappelijke beeld meer gaan spreken.
wordt bepaald door het natuurlijke duinlandschap. Het
De beeldkwaliteit van de openbare ruimte wordt niet
beeld wordt versterkt door de duinvegetatie zo veel
bepaald door de toepassing van dure materialen (zoals
mogelijk door te laten geven tot aan de gevel van de
natuursteen) maar door de zeer zorgvuldige detaillering.
gebouwen. De materialisering van de openbare ruimte
Deze detaillering verduidelijkt ook de hierarchie (voor/
dient aan te sluiten bij het duingebied.
achter, hoofdweg/bijweg, etc.) Het ontwerp van de
Door zo min mogelijk verharding en eenheid in het
buitenruimte dient zodanig te zijn dat er zo minimaal
verhardingsmateriaal toe te passen in de buitenruimte
mogelijk gebruik gemaakt hoeft te worden van paaltjes,
Voor de buitenruimte gelden de volgende uitgangspunten: • Het natuurlijke duinlandschap bepaald het beeld en loopt zoveel mogelijk door tot aan de gevels van gebouwen. Materialisering dient aan te sluiten bij het duingebied.
verkeersborden en andere obstakels.
• Er dient zo min mogelijk verharding toegepast te worden (maar uiteraard wel
beeldkwaliteit rijbaan
beeldkwaliteit parkeerplaatsen
High tech campus - Eindhoven
Gestort beton met print. Kleurstelling van de verharding is op elkaar afgestemd
74
Rijbaan van betontegels met asfaltstrook voor fietsers
voldoende om de noodzakelijke functies goed en veilig te accomoderen). • Er dient zoveel mogelijk eenheid te zijn in materiaalgebruik (zowel verhardingen als straatmeubilair).
• Het ontwerp van de buitenruimte dient zodanig te zijn dat er zo minimaal
beeldkwaliteit welkomstpleinen/plinten
mogelijk gebruik gemaakt hoeft te worden van paaltjes, verkeersborden en andere obstakels. • De beeldkwaliteit van de buitenruimte wordt niet bepaald door de toepassing van dure materialen (zoals natuursteen) maar door de zeer zorgvuldige detaillering. Deze detaillering verduidelijkt ook de hiërarchie (voor/achter, hoofdweg/bijweg, etc.).
beeldkwaliteit trottoirs/wandelpaden
grote gebaren, geen versnipperde openbare ruimte of parkeerplaatsen Schiphol - Eenvoudige materialen maar zeer zorgvuldige detaillerin
Maximapark, Leidsche Rijn - Betontegels 15 x 15
Quirijnpark, Tilburg - Gestort beton als wandelpaden door de vegetatie
BEELDKWALITEITSPLAN PALLAS april 2017 I john.boon@arcadis.com
75
Architectuur
Cluster
Terrein
Landschap
76
3.6 Samenvatting 3.6.1 Doel van het BKP
3.6.2 Eisen en aanbevelingen
Voor u ligt het beeldkwaliteitsplan PALLAS, onderdeel
als kwaliteitsimpuls voor het hele gebied.
Eisen aan het oostcluster:
• De gebouwen moeten meekleuren met de omgeving;
van de aanvraag voor een wijziging van het
In het hoofdstuk visie is op vijf schaalniveaus (landschap-
• Het oostcluster heeft een eigen identiteit die wordt
sober en terughoudend.
bestemmingsplan. De aanleiding van dit document is het
terrein-(oost)cluster-architectuur-buitenruimte) een
versterkt met de toekomstige ontwikkelingen.
• Er komt een heldere en snelle ontsluiting van het
voornemen om in de oostvallei van de Onderzoekslocatie
aantal uitgangspunten gesteld. Deze uitgangspunten
• Bij toekomstige ontwikkelingen wordt de rooilijn
gebouw naar de zuidelijke entree i.v.m. veiligheid en
Petten (OLP) een multifunctionele nucleaire reactor te
kunnen onderverdeeld worden in harde eisen en
gerespecteerd door de voorgevel aan de rooilijn te
toegankelijkheid. Het is belangrijk dat de gebruiker
realiseren. De ambitie is om met deze nieuwe reactor
zachte aanbevelingen voor de verdere ontwikkeling en
plaatsen. De exacte ligging van de rooilijn dient nog
vanzelfsprekend de bedoelde in- en uitgang vindt.
wereldmarktleider te worden in de ontwikkeling en
het technisch ontwerp van het Nucleaire eiland èn zijn
bepaald te worden i.v.m. te amoveren gebouwen. De
• De textuur van de gevels is van grotere afstand
productie van (medische) isotopen en om een bijdrage te
omgeving.
enige uitzondering op deze regel vormt het Nucleaire
ondergeschikt aan de hoofdvorm en wordt pas goed
Eiland (is stedenbouwkundige en architectonische
zichtbaar vanaf een kleinere afstand.
leveren aan nucleaire kennisontwikkeling. Deze reactor dient ter vervanging van de huidige HFR in Petten, die op
De eisen dienen als kader voor de verdere uitwerking
verbijzondering). Deze mag zowel voor als achter de
• Van een afstand zorgt de orthogonale vorm van nieuwe
dit moment ruim vijftig jaar operationeel is en tegen het
van het ontwerp van de reactor en de inrichting
rooilijn geplaatst worden. Veiligheid en beveiliging krijgen
gebouwen voor helderheid.
einde van zijn economische levensduur loopt.
van de buitenruimte. Bij het verlenen van een
de grootste prioriteit.
• Dichterbij zorgt de zorgvuldige detaillering voor
Het beeldkwaliteitsplan PALLAS geeft richting aan
omgevingsvergunning voor bouwen dienen de eisen die
• Het Nucleaire Eiland en bijgebouwen worden bij elkaar
voldoende complexiteit om een interessant gevelbeeld te
de gewenste architectuur, het materiaalgebruik, de
toezien op architectonische vormgeving van gebouwen
geplaatst en vormen een herkenbare architectonische
bieden.
inbedding in de omgeving en ook meer specifieke eisen
bovendien mede als rechtstreeks toetsingskader. Dit is
familie.
ten aanzien van de maatvoering van de reactor en de
vastgelegd in de regels van het bestemmingsplan.
• Het noodzakelijk bouwterrein dient na gebruik
Eisen voor de buitenruimte:
bijgebouwen.
De aanbevelingen dienen ter inspiratie en als
heringericht te worden volgens de eisen en
• Het natuurlijke duinlandschap bepaald het beeld en
denkrichting bij uitwerking en ontwerp.
aanbevelingen, zoals aangeduid in dit BKP.
loopt zoveel mogelijk door tot aan de gevels van de
• Binnen cluster wordt voor een hoge mate van
gebouwen.
verwantschap in materialisatie gekozen.
• Materialisering in de openbare ruimte dient aan te
Nieuwe ontwikkelingen dienen in afstemming met de bestaande bebouwing en onderling plaats te vinden. Het
Eisen vanuit landschap:
oostcluster geldt als een (samenhangende) entiteit. De
• Het Nucleaire Eiland wijkt qua hoogte niet aanzienlijk af
inrichting van de buitenruimte vormt één geheel en sluit
van de overige hogere gebouwen (ventilatiepijpen daarbij
Eisen voor de architectuur:
• Er dient zoveel mogelijk eenheid te zijn in materiaalgebruik
aan bij de beeldkwaliteit van de gebouwen.
uitgesloten).
• Het Nucleaire Eiland vormt met de bijgebouwen een
(zowel verhardingen als straatmeubilair).
• Het Nucleaire Eiland is op een afstand niet als een
architectonisch geheel.
• Buitenruimte wordt bepaald door zeer zorgvuldige
Met dit beeldkwaliteitsplan wordt een eerste stap gezet
nucleair gebouw te herkennen en heeft geen opvallende
• Omdat één ensemble van gebouwen wordt nagestreefd
detaillering.
met de herontwikkeling van het totale terrein (OLP). De
vorm ten opzichte van de overige gebouwen.
is de vormgeving van de bijgebouwen leidend voor het
komst van de nieuwe reactor kan dan ook gezien worden
sluiten bij het duingebied.
geheel. Eisen voor het terrein:
• De installaties en klein programma worden
• De clusters worden onderling van elkaar gescheiden
geïntegreerd in de basisvorm van de bebouwing.
door een natuurlijke corridor.
• Het hart van het Nucleaire Eiland krijgt wellicht een
• Toekomstige ontwikkelingen vinden plaats in de
koepelvorm. Door een ‘schil’ om de (technische) installatie te
duinvalleien. Het duinlandschap wordt gerespecteerd en/
plaatsen, wordt er op deze wijze geen relatie met de nucleaire
of hersteld.
vorm, gebruik en constructie gezocht, maar juist een relatie
• Kleine objecten aan de voorzijde van de nieuwe
gelegd met de omliggende orthogonale bebouwing. Tevens
gebouwen (containers, rokershokjes) dienen uit de
is er op deze wijze zichtbaarheid op een massavorm vanuit de
rooilijn te staan.
polder.
• Zorg voor een herkenbare, hiërarchische routing over het terrein.
BEELDKWALITEITSPLAN PALLAS april 2017 I john.boon@arcadis.com
77
78
Aanbevelingen vanuit landschap.
• De consequente toepassing van kleur draagt bij aan de
• Het nucleaire eiland is zichtbaar maar terughoudend
ensemblewerking.
vormgegeven, het gebouw gaat qua kleurstelling op in
• Zorgvuldig vormgeven van de noodzakelijke
zijn omgeving.
veiligheidsmaatregelen zodat deze niet teveel het beeld bepalen.
Aanbevelingen voor het terrein:
• Gebouwen moeten minimaal transparant zijn en iets
• Trek de natuur zo dicht mogelijk naar de bebouwing
laten zien van hun betekenis voor (o.a.) de medische
toe.
wereld.
• Geef de restruimtes tussen de gebouwen in de valleien
• Het materiaalgebruik draagt bij aan de gewenste
een natuurlijk karakter.
eenvoud en bescheidenheid.
• Maak een natuurstrook langs de hoofdontsluiting en
• Detaillering is sober en doelmatig.
vermijdt daar kleine objecten en bouwwerken.
• De maatvoering van de gebouwen is gebaseerd op een
• De corridor tussen de clusters dient zo natuurlijk
eenduidige orthogonale gridmaat.
mogelijk te blijven.
• De ritmiek van de bijgebouwen wordt voor een
• Mocht er om welke reden dan ook toch in een duin
belangrijk deel bepaald door de (constructieve)
gebouwd moeten worden dan geldt dat alleen voor de
stramienen en vensters. De ritmiek van de gevels van de
bijgebouwen; door deze bijgebouwen ‘onder’ nieuwe
bijgebouwen dient in enige vorm terug te komen in die
duinen te leggen wordt het landschap als middel ingezet
van het Nucleaire Eiland.
en krijgt de nieuwe reactor nog meer status.
• De kleur van de gevels past zich aan aan het landschap.
• Maak grotere parkeeroppervlakten aan de zij- of achterkant van de gebouwen met een directe verbinding
Aanbevelingen voor de buitenruimte:
aan de hoofdontsluiting.
• Het ontwerp van de buitenruimte dient zodanig te
• Laat distributie aan de zij- of achterkant van het gebouw
zijn dat er zo minimaal mogelijk gebruik gemaakt hoeft
plaatsvinden met een eigen ontsluitingsweg.
te worden van paaltjes, verkeersborden en andere obstakels.
Aanbevelingen voor het oostcluster:
• De beeldkwaliteit van de buitenruimte wordt niet
• Het oostcluster is functioneel en sober ingericht.
bepaald door de toepassing van dure materialen (zoals
• De toekomstige ontwikkelingen worden afgestemd op
natuursteen) maar door de zeer zorgvuldige detaillering.
de maat en schaal van de bestaande hoofdgebouwen in
Deze detaillering verduidelijkt ook de hiërarchie (voor/
het cluster.
achter, hoofdweg/bijweg, etc.). • Er dient zo min mogelijk verharding toegepast
Aanbevelingen voor de architectuur:
te worden (maar uiteraard wel voldoende om de
• Voor de bijgebouwen geldt dat de vorm juist wel
noodzakelijke functies goed en veilig te accommoderen).
duidelijk een afgeleide dient te zijn van gebruik en installatie. • Bijgebouwen worden afgestemd op hoofdgebouw/ het geheel.
BEELDKWALITEITSPLAN PALLAS april 2017 I john.boon@arcadis.com
79
80
Bronvermelding Boeken S. Barends e.a., Het Nederlandse landschap: Een historisch -geografische benadering, Utrecht 1986 J.T.P. Bijhouwer, Het Nederlandse landschap, Amsterdam 1971 H.S. Danner e.a. ... die water keert. 800 jaar regionale dijkzorg in Hollands Noorderkwartier, Edam (etc) 1994 W. Rey, C.M. Steenbergen en D. Aten, Zee van land, Wormer 2005 W.J.A. Schouten, Petten (reactor centrum Petten), 1960 J.A. Goedkoop, Kernreactor bouwen, Geschiedenis van de Stichting energieonderzoek centrum Nederland, 2000 Rapporten Arcadis, Ontwikkelingskader natuurbeheer onderzoekslocatie Petten, 2008 Arcadis, Inspiratiedocument Ruimtelijke kwaliteit PALLAS, 2016 Gemeente Schagen, Reisgids voor de ruimtelijke kwaliteit, 2015 DHV architects, Landschappelijke inpassing en architectuur, 2011 Provincie Noord-Holland, Structuurvisie Noord Holland 2040, 2015 Provincie Noord-Holland, Profiel kustplaats, 2014 Provincie Noord-Holland, Provinciale ruimtelijke verordening 2016, 2016 Provincie Noord-Holland, Leidraad landschap en cultuurhistorie, 2010 Websites www.ahn.nl www.googleearth.nl www.watwaswaar.nl www.topotijdreis.nl Cartografie GBKN
BEELDKWALITEITSPLAN PALLAS april 2017 I john.boon@arcadis.com
81
Arcadis Nederland B.V. Postbus 220 3800 AE Amersfoort T. +31 (0)88 4261 144 arcadis.com
82