Technische vraag VVD + antwoord (Perspectievennota 2027)

TECHNISCHE VRAAG RAAD

vraag gesteld door:

Patrick Hereijgers / VVD-fractie

datum vergadering:

8 juli 2026

betreft:

Perspectievennota 2027

VRAAG: In het voorwoord bij de Perspectievennota is opgenomen dat de raad wordt uitgenodigd om de politiekbestuurlijke hoofdlijnen in de vorm van kaders voor 2027 en verder te definiëren. De VVD-fractie gaat graag op die uitnodiging in, en wil een actieve bijdrage in het debat leveren. De VVD-fractie constateert dat in de Perspectievennota, en de behandeling daarvan in de commissie ABM van 25 juni 2026, door het college onvoldoende duidelijk is gemaakt welke alternatieven aan (met name) de uitgavenkant zijn onderzocht, naast de door het college voorgestelde OZB-verhoging. Om de kaderstellende rol goed te kunnen vervullen, acht de VVD-fractie het noodzakelijk om dat inzicht wel te verkrijgen. Het gaat dan om de concrete mogelijkheden die zijn onderzocht om uiteindelijk te komen tot een sluitende begroting, inclusief de financiële, maatschappelijke en beleidsmatige consequenties daarvan. Wij hebben daarom de volgende vragen: 1.

Welke maatregelen aan de inkomstenkant zijn concreet verkend en/of uitgewerkt naar aanleiding van het (concept) Begrotingssaldo 2027 van € 1.985.440 negatief?

2.

De aangekondigde maatregel is een verhoging van de lokale OZB-inkomsten van in totaal € 2.250.000 (een verhoging van 51,6%): a.

Is in kaart gebracht wat hier de maatschappelijke effecten van zijn? Zo ja, wat zijn die effecten? Zo nee, waarom niet?

b.

Welke beleidsdoelen kunnen door deze maatregel onder druk komen te staan?

3.

Zijn er maatregelen aan de uitgavenkant concreet verkend en/of uitgewerkt naar aanleiding van het (concept) Begrotingssaldo 2027 van € 1.985.440 negatief?

4.

Indien het antwoord op vraag 3 ‘ja’ is, ontvangen wij graag een overzicht van de onderzochte maatregelen, met daarbij per concrete maatregel duidelijkheid over: a.

Wat waren de financiële effecten van deze potentiële maatregel?

b.

Wat waren de maatschappelijke effecten van deze potentiële maatregel?

c.

Welke beleidsdoelen (of wettelijke taken) zouden door deze maatregel onder druk kunnen komen te staan?

d.

De reden waarom deze maatregel uiteindelijk wel of niet is opgenomen in de voorliggende Perspectievennota.

5.

Indien het antwoord op vraag 3 ‘nee’ is, waarom niet?

6.

Als naar het totale investeringsprogramma en bestuurlijke prioriteiten wordt gekeken, op welke gebieden zouden er dan realistische besparingen voor 2027 mogelijk zijn? Graag een concreet overzicht, met daarbij ook de financiële en maatschappelijke effecten daarvan.

-2-

ANTWOORD: De door uw raad vastgestelde (financiële) kaders uit de begroting 2026 vormden na de verkiezingen, bij de start van de nieuwe bestuursperiode, de basis voor ons meerjarenperspectief. Daarin werd tot medio maart voor het jaar 2027 nog een (beperkt) positief saldo voorzien. Een analyse van de realisatiecijfers over 2025 en periodieke budgetactualisatie t.b.v. de 1e bestuursrapportage 2026 maakte tijdens de formatieperiode duidelijk dat ons meerjarenperspectief snel fors verslechterde door beperkt beïnvloedbare factoren. Het voorgaande college heeft, voorafgaand aan de coalitievorming, hun zorg daarover nog gedeeld in een brief aan alle fractievoorzitters. Onmiddellijk na onze installatie eind mei hebben we als nieuw college geduid welke oorzaken ten grondslag liggen aan onze verslechterde, financiële situatie. Daarbij hebben we op hoofdlijnen de mogelijkheden verkend om onze financiële gezondheid te herstellen. Bestaande financiële kaders zijn voor het college daarin het uitgangspunt. Het is aan de raad om jaarlijks, bij voorkeur bij het debat over de Perspectievennota, te bepalen of en zoja in welke richting kaders moeten worden bijgesteld. Het is aan ons om vervolgens daarop volgend maatregelen en voorstellen uit te werken om aan de (bijgestelde) kaders te kunnen (blijven) voldoen. Binnen die context ontvangt u hierbij de volgende antwoorden op uw vragen: 1.

De bestaande kaders uit de begroting 2026 zijn voor ons leidend tot het moment dat uw raad ze gewijzigd vaststelt. Gelet op onze rol in de P&C cyclus én de start van een nieuwe raads- en bestuursperiode was het daarom te vroeg om vóór de behandeling van de Perspectievennota 2027 al concrete maatregelen uit te werken. Na actualisatie van de kaders in de Perspectievennota 2027 hebben we geconstateerd dat ze niet (meer) passen bij structureel en reëel evenwicht. Daarom nodigen we uw raad uit om te bepalen of, en zo ja op welke wijze, u deze kaders wilt bijstellen. Zowel in de Perspectievennota 2027 als tijdens de raadsbijeenkomst van 16 juni hebben we u diverse mogelijkheden voor extra inkomsten voorgelegd welke het financieel perspectief kunnen verbeteren, waaronder verhoging van onze lokale heffingen zoals OZB, forensenbelasting en toeristenbelasting, maar ook kostenverhaal en subsidieverwerving. Indien uw raad dat wenst, zullen we alle of een deel van de beïnvloedbare inkomsten de komende periode verder uitwerken in concrete maatregelen. Daarin liggen o.i. kansen om ons financieel perspectief te verbeteren en/of invulling te kunnen geven aan (extra) ambities. Vanwege de vereisten van de toezichthouder moeten maatregelen wel realistisch, uitvoerbaar en voldoende concreet zijn voordat ze in het financieel perspectief kunnen worden meegenomen.

Dat betekent dat mogelijk niet alle inkomsten al in de begroting 2027 kunnen worden meegenomen. Het voorstel om de OZB-opbrengsten te herstellen tot het niveau van de ‘korting van het Rijk’ is geen maatregel maar een eerste stap om de, in de vorige bestuursperiode ontstane, disbalans tussen inkomsten en uitgaven te herstellen. Dat is ook in lijn met het coalitie-akkoord.

2.

a. Ja. Het maatschappelijke effect op individueel niveau betreft een hogere lastendruk voor inwoners en ondernemers. Overigens niet voor iedereen: voor sportverenigingen en culturele verenigingen geldt een compensatieregeling1. Het OZB-herstel dient echter een collectief, maatschappelijk effect: het is nodig om ons lokale voorzieningenniveau, onze uitvoeringskracht en de financiële stabiliteit en daarmee daadkracht van de gemeente te borgen. b. Het OZB-herstel vermindert juist de bestaande druk op onze beleidsdoelen; de betaalbaarheid

1

Compensatieregeling sportverenigingen Rucphen 2019 en Compensatieregeling sociaal culture instellingen Rucphen 2021

-3-

van onze voorzieningen en een financieel gezonde gemeente. Het OZB-herstel is een eerste stap om die druk te verminderen, maar is onvoldoende om de druk geheel weg te nemen. Uw raad is aan zet om aan te geven welke inhoudelijke beleidsdoelen dienen te worden bijgesteld om resterende financiële druk te elimineren en de balans tussen inkomsten en uitgaven te herstellen. 3.

Nee, zie ook toelichting bij vraag 1 (maatregelen inkomstenzijde).

4.

N.v.t.

5.

Nadat de afgelopen jaren al circa EUR 1.600.000 structureel, laagdrempelig en zonder maatschappelijk effect uit de begroting kon worden wegbezuinigd is dat nu niet meer mogelijk. Uitgangspunt voor ons college zijn de vastgestelde, bestaande beleidsmatige en financiële kaders. We hebben geen maatregelen uitgewerkt die deze kaders bijstellen, zonder dat we weten waar uw raad de prioriteiten legt (zie ook antwoord bij vraag 1). Binnen het mandaat dat we binnen de kaders hebben gekregen, ondernemen we wél actie om bestaande beleidsdoelen zo doelmatig en doeltreffend mogelijk te realiseren. Dat wil zeggen: zoveel mogelijk maatschappelijk effect voor het geld wat we beschikbaar hebben gekregen. Denkt u daarbij aan de volgende uitvoeringskeuzes: Doorlopende afweging nieuwe en bestaande bestuurlijke prioriteiten binnen kaders; Temporiseren, uitstellen of faseren van investeringen voorzover passend binnen wettelijke vereisten, vastgesteld en/of vigerend beleid; Project kostenbeheersing Jeugd en Wmo; Doorlopende kwaliteits- en efficiencyverbetering in de bedrijfsvoering/organisatie.

6.

Besparingsmogelijkheden investeringsprogramma Temporiseren of schrappen van nieuwe, voorgenomen investeringen uit het meerjarig investeringsprogramma heeft geen effect op het begrotingssaldo 2027. De achterliggende reden daarvoor is dat kapitaallasten pas in het jaar volgend op de investering in de begroting worden opgenomen. Het effect ontstaat daarmee niet eerder dan in 2028. Temporiseren van bestaande investeringen heeft ook geen effect, tenzij uw raad besluit een reeds toegekende en gestarte investering in zijn geheel terug te draaien en te schrappen (voorzover mogelijk binnen wettelijke kaders, vastgesteld en/of vigerend beleid). Besparingsmogelijkheden bestuurlijke prioriteiten Voor de bestuurlijke prioriteiten zoals vermeld in de Perspectievennota 2027 zijn geen extra middelen in het financieel perspectief opgenomen. Daardoor kan er ook niet op worden ‘bespaard’. Het zijn wél uitvoeringskeuzes voor het college (‘Hoe-vraag’) welke binnen de bestaande financiële kaders zullen moeten worden gemaakt. Het betekent dat als uw raad op het niveau van bestuurlijke prioriteiten zaken afwijst, wij ons niet langer kunnen verantwoorden over gemaakte keuzes om de daarmee verbonden beleidsdoelen te realiseren. Uw raad kan wel de kaders van het bijbehorende beleidsdoel beïnvloeden, waardoor dat de te maken uitvoeringskeuzes beïnvloedt.

We benadrukken dat structurele besparingen alleen realistisch zijn en verwerkt mogen worden als zij concreet en besloten zijn. Voor 2027 zien we geen mogelijkheid daarin concrete, uitgewerkte keuzes voor de benodigde omvang aan de raad voor te leggen. De daarmee samenhangende maatschappelijke impact vraagt immers om een zorgvuldige afweging van uw raad. Daarom kiezen we nu voor een combinatie van scherpe prioritering in de uitvoering, OZB-herstel en -samen met uw raad- verdere uitwerking van inkomsten- en besparingsopties richting 2028 en verder.