9 VNG lbr 21-071 Uitnodiging najaars alv 26 november 2021

Aan de leden

Datum

29 oktober 2021 Kenmerk

COS/U202100889 Lbr. 21/071 Telefoonnummer

070 3738393 Bijlage(n)

-

Onderwerp

Uitnodiging najaars-ALV 26 november 2021

Geachte leden van college en gemeenteraad, Hierbij ontvangt u de agenda en stukken voor de najaars Algemene Leden Vergadering (ALV) van vrijdag 26 november a.s., 13.45-15.30 uur. Deze ALV maakt deel uit van de bredere VNG Bestuurdersdag ‘Goed u weer te zien’, die voor het eerst sinds lange tijd weer als fysieke ontmoeting kan worden georganiseerd. U bent van harte welkom bij deze VNG Bestuurdersdag in NBC Congrescentrum in Nieuwegein. Het volledige programma (exacte tijden onder voorbehoud) ziet er als volgt uit: - 10.00-10.30 uur: Ontvangst met koffie en thee op het ‘Goed u weer te zien’ netwerkplein - 10.30-11.15 uur: Plenair programma VNG Bestuurdersdag - 11.15-12.30 uur: Ronde deelsessies georganiseerd door de VNG commissies - 12.30-13.45 uur: Netwerklunch - 13.45-15.30 uur: ALV - 15.30-16.00 uur: Afsluiting met een drankje. Meer informatie over het programma van de ochtend en hoe u zich kunt aanmelden vindt u hier: https://bestuurdersdag.vngconnect.nl/ In deze ledenbrief geven wij u een toelichting op: • Agenda en stukken voor deze ALV (zie de bijlagen voor de volledige agenda en stukken) • De besluitvormingsprocedure • De vergaderwijze en het uitbrengen van de stemmen.

Vereniging van Nederlandse Gemeenten Nassaulaan 12 Den Haag | Postbus 30435 | 2500 GK Den Haag 070 - 373 83 93 | info@vng.nl

U202100889

PROD

U kunt statutair tot uiterlijk maandag 15 november a.s. amendementen op voorstellen indienen. Wij vragen u nadrukkelijk om ook eventuele moties uiterlijk op deze datum in te dienen, zodat het VNG-bestuur tijdig preadviezen kan vaststellen en de leden hun standpuntbepaling kunnen voorbereiden. Wij zijn u daarvoor bij voorbaat dankbaar en u kunt voor vragen hierbij altijd contact opnemen met de VNG-medewerkers. Indienen amendementen en moties - Amendementen en moties kunt u indienen via e-mail: motiealv@vng.nl - Informatie over de procedure rond indiening en ondertekening vindt u op deze pagina - Moties en amendementen worden behandeld bij het betreffende agendapunt of de rondvraag.

Agenda en stukken ALV Agenda ALV De ALV start om 13.45 uur met de volgende agenda. Agenda ALV 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7.

Opening Mededelingen Benoeming van de notulencommissie najaars ALV 26 november 2021 (besluitvorming) Vaststelling notulen ALV 16 juni 2021 (besluitvorming) VNG Jaarplan 2022 (ter kennisneming) VNG-inzet voor de kabinetsformatie (ter kennisneming) Verantwoording uitvoering moties ALV, inclusief stand van zaken actuele thema’s a. Uitgelicht: 1- Herijking Gemeentefonds 2- Uitvoering Klimaatakkoord 3- Hervormingsagenda jeugd 4- Financiële compensatie en systematiek Abonnementstarief Wmo 5- Versterking integrale dienstverlening gemeenten 6- Voorbereiding op de raadsverkiezingen 7- Werving nieuwe leden VNG-bestuur en -commissies na de raadsverkiezingen 8- VNG Visie 2030 b. Bestuursvoorstel verantwoording over uitvoering moties (besluitvorming) 8. Rondvraag/WVTTK 9. Sluiting

Korte toelichting op de agenda 3. Benoeming van de notulencommissie najaars-ALV 26 november 2021 (ter vaststelling) 4. vaststelling notulen ALV 16 juni 2021 (ter vaststelling) In de ALV ontvangt u een voorstel voor de nieuwe notulencommissie. De notulen van de ALV van 16 juni 2021 geven volgens de toenmalige notulencommissie een goede weergave van hetgeen daar is besproken. Deze beide voorstellen leggen wij samen in een enkele stemming aan u voor.

Vereniging van Nederlandse Gemeenten

2/8

5. VNG Jaarplan 2022 Het Jaarplan 2022, inclusief begroting, wordt ter kennisneming aan de leden voorgelegd. Daarbij wordt bij het onderdeel GGU, naar aanleiding van de inbreng van burgemeester Naafs van Utrechtse Heuvelrug in de ALV in juni, aandacht besteed aan de versterking van de betrokkenheid van de leden in de GGU governance. 6. VNG-inzet voor de kabinetsformatie (ter kennisneming) Op de ALV van 12 februari jl. werd unaniem de resolutie de resolutie ‘Herstel van bestuurlijk en financieel vertrouwen’ aangenomen. De resolutie is daarmee de kern van onze onderhandelingsstrategie. Tussen de Tweede Kamerverkiezingen van 15-17 maart en de start van de formatie op 6 oktober hebben wij verschillende inspanningen verricht en ook resultaten geboekt. Hierbij geven wij een toelichting op de resultaten en leggen wij verantwoording daarover af. De inzet van de VNG voor de kabinetsformatie loopt langs 4 sporen: 1. Structurele financiën herstellen 2. Wet decentraal bestuur 3. Aanbod aan het nieuwe kabinet 4. Focus op uitvoering 7. Verantwoording uitvoering moties ALV, inclusief stand van zaken actuele thema’s 7a. Uitgelichte actuele thema’s 7a.1 Herijking Gemeentefonds Op 19 oktober jl. is het eindadvies van de ROB verschenen over het aangepaste verdeelvoorstel en de actualisatie van het verdeelvoorstel, zoals het ministerie van BZK dat in de zomer had gepubliceerd.

Het voorstel voor de nieuwe verdeling houdt volgens de Raad een verbetering in, maar deze is in de ogen van de Raad nog niet voldoende. De VNG vindt het belangrijk dat recht wordt gedaan aan de opmerkingen van de ROB. De VNG zal het ministerie van BZK vragen om een (proces)reactie op de kritiekpunten die de ROB naar voren brengt. De VNG benadrukt dat gemeenten doorgaan met het proces om tot een betere verdeling van het gemeentefonds te komen. Wat de VNG betreft hoeft deze stap dan ook geen consequenties te hebben voor het moment van invoering. Wij berichten u zo spoedig mogelijk over de betekenis hiervan voor de aangekondigde consultatieronde. 7a.2 Klimaatakkoord Het afgelopen jaar hebt u hard gewerkt aan de uitvoering van het Klimaatakkoord. Zo worden bijvoorbeeld eind dit jaar vrijwel alle Transitievisies Warmte vastgesteld, tellen de Regionale Energiestrategieën ruim op tot boven de ambitie met 55 TWh (terawattuur) en is de laadinfrastructuur sterk gegroeid naar 76.000 (semi-) publieke laadpunten. Als gemeente laat u zien dat u de afspraken uit het Klimaatakkoord nakomt. Het is nu aan het rijk om ook de benodigde stappen te zetten. Dat is hard nodig: we staan op het punt om van ‘het vormgeven van besluiten en beelden in (ruimtelijke) planvorming en kaders’ over te gaan naar de uitvoering.

Dat kan niet zonder de door u gestelde randvoorwaarden om de transitie haalbaar/betaalbaar te maken voor de samenleving, de beschikking over de juiste bevoegdheden en vergoeding van de uitvoeringslasten. Hierbij informeren wij u over de precieze financiële toezeggingen die het rijk tot op heden heeft gedaan en gaan wij in op de belangrijkste andere ontwikkelingen.

Vereniging van Nederlandse Gemeenten

3/8

7a.3 Hervormingsagenda jeugd In juni 2021 heeft de VNG op basis van de uitspraak van de commissie van Wijzen afspraken met het Rijk gemaakt. In de afgelopen maanden hebben we met onze partners samen de thema’s van de agenda bepaald en in negen werkgroepen zal de inhoud van de agenda worden opgesteld. In alle werkgroepen zijn meerdere gemeenten vertegenwoordigd en we stemmen consequent de gemeentelijke inbreng af. Daarnaast stelt de VNG op basis van vele gesprekken met gemeenten – o.a. diverse regionale gesprekken – een propositie op over een goede invulling van de reikwijdte van de Jeugdwet. Belangrijk hierbij zijn de financiële onderbouwing van de diverse initiatieven, de uitvoerbaarheid, de monitoring van de agenda en de organisatie van hulp dichtbij gezinnen. In een nazending voor de ALV ontvangt u nog een nadere invulling van de uitgangspunten voor de VNG voor het ondertekenen van de hervormingsagenda. Dit biedt vervolgens het kader voor de onderhandelingsdelegatie om het gesprek met het Rijk en de andere partners te voeren over de Hervormingsagenda. Ook informeren we u op korte termijn uitgebreid over de implementatie van de maatregelen die in 2022 al effect kunnen hebben. Meer informatie over het traject van de Hervormingsagenda vindt u hier: https://vng.nl/artikelen/hervormingsagenda-jeugd/.

7a.4 Financiële compensatie en systematiek Abonnementstarief Wmo Op 7 oktober jl. is in het bestuurlijk overleg met de demissionair minister van VWS, gesproken over de uitkomst van de derde monitor van het abonnementstarief in de Wmo (over het jaar 2020). De minister erkent dat de groei als gevolg van het abonnementstarief in 2020 heeft doorgezet (en dit ook de verwachting is voor 2021 en verder) en dat er maatregelen nodig zijn. Het is echter aan het nieuwe kabinet om deze maatregelen te nemen en dit onderwerp is (wat ons betreft) onderdeel van de kabinetsformatie. 7a.5 Versterking integrale dienstverlening gemeenten Het kabinet heeft in de beleidsreactie op het rapport ‘Ongekend onrecht’ uitgesproken dat de kinderopvangtoeslagenaffaire naast de fase van compensatie en ondersteuning van direct gedupeerden, ook structureel tot brede verbeteringen in beleid en uitvoering moet leiden. De versterking van de dienstverlening bij gemeenten maakt hier onderdeel van uit. ‘Betere samenwerking tussen uitvoeringsorganisaties is nodig om te voorkomen dat mensen tussen wal en schip vallen of van het kastje naar de muur worden gestuurd’. Deze door het kabinet verwoorde ambitie impliceert investeringen in de kwaliteit van de directe dienstverlening aan inwoners en aansluiting tussen de dienstverleningsconcepten van uitvoeringsorganisaties en gemeenten.

Om hieraan te werken stelt het rijk €150 miljoen structureel beschikbaar aan gemeenten. 7a.6 Raadsverkiezingen In de aanloop naar, tijdens en na de gemeenteraadsverkiezingen van 24 november 2021 (herindelingsverkiezingen) en 16 maart 2022 worden er vanuit de VNG verschillende werkzaamheden uitgevoerd, die gecoördineerd worden in een programma. Met het programma beogen we een aantal doelen te halen, namelijk: 1. Een doelmatige uitvoering van de verkiezingen stimuleren 2. Met één inzet de nieuwe bestuurders informeren

Vereniging van Nederlandse Gemeenten

4/8

3. Bekendheid creëren/ vergroten van het werk van de VNG bij de nieuwe raads- en collegeleden 4. Prioriteiten uit raads- en collegeprogramma’s door laten klinken in de VNG-prioriteiten. 7a.7 Werving nieuwe leden VNG-bestuur en -commissies na de raadsverkiezingen Het VNG-bestuur heeft in een evaluatie van de afgelopen periode geconcludeerd dat de formele kandidaatstellingsprocedure geen aanpassing behoeft. Het uitgangspunt blijft ‘kwaliteit met behoud van herkenbaarheid voor de achterban’. Daarbij is er onder andere aandacht voor regionale spreiding, gemeentegrootte, partijpolitieke verdeling (inclusief vertegenwoordiging van lokale partijen) en man/vrouw-verhouding. De begeleidende notitie gaat in op het tijdpad, de uitgangspunten en de belangrijkste mijlpalen in de procedure. Belangrijk aandachtspunt vooraf is het tempo van de collegeonderhandelingen na de raadsverkiezingen. Na de vorige raadsverkiezingen van 2018 konden door het VNG-bestuur begin juli waarnemende leden in bestuur en commissies worden benoemd. Indien de trend naar langer durende collegeonderhandelingen doorzet kan het echter nodig zijn om meer tijd te nemen en bijvoorbeeld te streven naar benoeming van waarnemers begin september. Het bestuur zal u te zijner tijd hierover nader informeren.

7a.8 VNG Visie 2030 ‘De VNG werkt aan een krachtige lokale overheid, door agendasettend te zijn op voor gemeenten relevante vraagstukken en ontwikkelingen, en door de lokale uitvoering centraal te stellen bij maatschappelijke opgaven’. Dit zijn de visie en missie van de VNG. Om deze te realiseren heeft de VNG 3 vaste pijlers, die een stevige basis aan de vereniging geven: platform voor kennisdeling, belangenbehartiging en dienstverlening. De verenigingsstrategie voor middellange termijn in 2019 is vastgesteld om richting te geven aan de inhoudelijke agenda van de vereniging: wat hebben we de komende tijd samen te doen? Maar een krachtige lokale overheid vraagt steeds meer samenwerking, in de regio, interbestuurlijk, of in ketens. Meer taken in een complexer speelveld vragen daarom ook om een visie op het samenspel en de positie van lokale overheden: hoe gaan we dat samen realiseren? Daarom is in mei 2021 door het bestuur besloten dat we aan de slag gaan met een visie voor de lange termijn. Waarin naar voren komt op welke scenario’s gemeenten en VNG zich moeten voorbereiden, maar ook hoe gemeenten in 2030 met elkaar samenwerken en de manier waarop de VNG daaraan kan bijdragen. 7b. Bestuursvoorstel verantwoording over uitvoering moties (besluitvorming) Gelet op het grote aantal aangehouden moties en nieuwe moties in de ALV van 16 juni jl.

wordt bij de verantwoording op inhoudelijke thema’s geclusterd, om tot een samenhangend verhaal richting de leden te komen. Het bestuur legt u een voorstel voor om de verschillende moties op basis van de afgelegde verantwoording aan te houden, dan wel als afgedaan te beschouwen. 9. Rondvraag/WVTTK Hier worden ook de moties behandeld die niet aan een ander agendapunt kunnen worden gekoppeld.

Vereniging van Nederlandse Gemeenten

5/8

Besluitvormingsprocedure Indienen amendementen en moties Statutair is het mogelijk amendementen in te dienen op aanhangige voorstellen. Amendementen kunnen tot uiterlijk 9 werkdagen voorafgaand aan de ALV worden ingediend. Dat betekent dat amendementen uiterlijk maandag 15 november a.s. bij het VNG-bureau moeten zijn ingediend. Vervolgens zullen wij de leden op de hoogte stellen van de ingediende amendementen en de preadviezen van het bestuur daarbij, zodat zij op basis daarvan de standpuntbepaling binnen de gemeente kunnen voorbereiden. Wij vragen u ook om moties uiterlijk maandag 15 november a.s. in te dienen. Dat stelt het bestuur in staat om de leden tijdig te informeren over de motie en het preadvies van het bestuur daarop. Op basis daarvan kunnen de leden de standpuntbepaling binnen de gemeente voorbereiden. Definitief ingediende moties worden gepubliceerd op de ALV-pagina op de VNG-site, voor zover beschikbaar met het preadvies van het bestuur. Voor moties geldt geen formele statutaire uiterlijke termijn voor indiening. Indienen amendementen en moties - Amendementen en moties kunt u indienen via e-mail: motiealv@vng.nl - Informatie over de procedure rond indiening en ondertekening vindt u op deze pagina - Moties en amendementen worden behandeld bij het betreffende agendapunt of de rondvraag.

Stemprocedure Zoals gebruikelijk is er ook bij de ALV sprake van een gewogen stemming, waarbij een vooraf aangewezen vertegenwoordiger van de gemeente de stemmen uitbrengt. In artikel 10 van de Statuten van de VNG worden regels gesteld voor het uitbrengen van de stemmen door een lid van de vereniging en voor het aantal stemmen dat door een lid van de vereniging kan worden uitgebracht. De volledige tekst luidt als volgt: Artikel 10 Stemmen 1. De stemmen van een lid worden ter algemene vergadering uitgebracht door de vertegenwoordiger van dat lid, bedoeld in artikel 9, lid 1. 2. Elke gemeente die lid is van de Vereniging, brengt door tussenkomst van haar vertegenwoordiger zoveel stemmen uit als het aantal veelvouden van éénduizend (1.000) inwoners dat de bevolking van de door haar gerepresenteerde gemeente telt, met dien verstande dat zij ten minste één en ten hoogste vijfenzeventig (75) stemmen uitbrengt. 3. Maatstaf voor het aantal stemmen van een gemeente is het aantal inwoners dat de gemeente telde op 1 januari van het voorafgaande jaar volgens de door het Centraal Bureau voor de Statistiek openbaar gemaakte bevolkingscijfers. Een voorstel is aangenomen als meer dan de helft van het aantal uitgebrachte stemmen het voorstel steunt, tenzij statutair een andere meerderheid is voorgeschreven.

Vereniging van Nederlandse Gemeenten

6/8

Werkwijze ‘hybride’ najaars-ALV Terug richting een fysieke ALV Als gevolg van de ontwikkelingen rond corona zijn de afgelopen ledenvergaderingen gepresenteerd door het VNG-bestuur, waarbij alleen aangemelde insprekers aanwezig konden zijn en anderen de ALV digitaal konden volgen. Het stemmen vond daarbij plaats op afstand door de aangewezen vertegenwoordigers van de gemeenten via hun eigen digitale apparaat. Nu de coronamaatregelen zijn teruggeschroefd en het weer mogelijk is om grote bijeenkomsten te houden, heeft het bestuur gekozen voor een fysieke ALV. Daarbij is het mogelijk om zowel in de zaal te stemmen als te stemmen op afstand. Daarmee vormt de fysieke vergaderwijze bij deze ALV voor gemeenten geen belemmering om van hun stemrecht gebruik te maken. Wijze van stemmen In deze najaars ALV kunnen de stemmen van de gemeenten derhalve zowel in de zaal als op afstand worden uitgebracht. De keuze is aan de gemeenten zelf, die zoals gebruikelijk zelf een vertegenwoordiger aanwijzen om de stemmen van de gemeenten uit te brengen. Beide wijzen van stemmen zijn in het verleden betrouwbaar gebleken en de combinatie ervan vormt geen probleem. Procedure voor aanwijzing van de stemgerechtigde vertegenwoordiger van de gemeente: -

Per gemeente is er één vertegenwoordiger die is gemachtigd om de stemmen van de gemeente uit te brengen Alle gemeentesecretarissen ontvangen op 12 november a.s., 2 weken voorafgaand aan de ALV, per e-mail een presentiekaart met een unieke code. De vertegenwoordiger van de gemeente kan: o voorafgaand aan de ALV op vertoon van de getekende presentiekaart aan de stembalie een stemkastje en stemkaartje (met het aantal stemmen van de betreffende gemeente) ophalen of o de stemmen op afstand uit kan brengen via tablet, laptop of desktopcomputer (bij voorkeur niet met de telefoon) door gebruik te maken van de unieke code. Dit is gelijk aan de wijze waarop in de afgelopen digitale ledenvergaderingen is gestemd.

Wijze van inspreken De mogelijkheden om in deze ALV in te spreken zijn: - Alle fysiek aanwezige deelnemers kunnen het woord vragen (doelgroepen: burgemeesters, wethouders, raadsleden, secretarissen en griffiers) - Niet fysiek aanwezige deelnemers (inclusief de niet aanwezige stemgerechtigde vertegenwoordigers van de gemeenten) kunnen zich vooraf bij het VNG-bureau aanmelden om het woord te kunnen voeren. Zij kunnen dan via een (vooraf geteste) digitale verbinding het woord voeren. Wij vragen u om dit tijdig kenbaar te maken via e-mail: motiealv@vng.nl De vergadering wordt live openbaar gestreamd, zodat alle vertegenwoordigers van de gemeenten de vergadering via www.vng.nl/ALV kunnen volgen. Hiervoor is geen toegangscode nodig.

Ik kijk er naar uit om u weer in levende lijve te ontmoeten bij deze VNG Bestuurdersdag. Goed u weer te zien.

Vereniging van Nederlandse Gemeenten

7/8

met vriendelijke groet, Vereniging van Nederlandse Gemeenten

mr J.H.C. van Zanen, voorzitter

Vereniging van Nederlandse Gemeenten

8/8

VNG Jaarplan 2022 Beleidsinzet & Gezamenlijke Gemeentelijke Uitvoering

97

Over de VNG De Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) werkt aan een krachtige lokale overheid. We zetten voor gemeenten relevante vraagstukken op de agenda en zetten de uitvoering in gemeenten centraal. De VNG is een lerende organisatie; we stellen ons continu de vraag waar we staan en wat we kunnen verbeteren. We zijn trots op de bevlogenheid en de betrokkenheid van onze medewerkers. Zij zijn in staat snel en goed in te spelen op urgente vraagstukken. Wendbaar, dienstbaar en gericht op maatschappelijke meerwaarde. De VNG heeft drie pijlers: • Behartigen van de belangen van gemeenten. • Platformfunctie: gemeenten leren met en van elkaar. • Ondersteunen van de uitvoering in gemeenten.

1

Voorwoord

Geachte leden, In 2019 stelden de leden van de VNG de verenigingsstrategie Gemeenten 2024 vast. Deze strategie schetst een beeld van de grote en talrijke ontwikkelingen en opgaven die men zag afkomen op gemeenten. Die opgaven zijn er nog steeds. Tegelijkertijd stond het maatschappelijk debat niet stil. Milieumaatregelen, duurzaamheid, schuldenproblematiek, een toenemende tweedeling in de samenleving; maar ook de aanpak van de coronapandemie, een oververhitte woningmarkt en verhoogde asielinstroom. Ontwikkelingen met een grote impact op het werk van gemeenten. Gemeenten hebben de afgelopen tijd opnieuw laten zien onmisbaar te zijn voor een goed functionerende overheid. Dat gaat niet vanzelf maar vraagt keer op keer een stevige krachtsinspanning van gemeentelijke medewerkers en bestuurders. De VNG ondersteunt haar leden daarbij door relevante vraagstukken voor gemeenten op de agenda te zetten waarbij de uitvoering in gemeenten centraal staat. Voor de inzet van de VNG is de verenigingsstrategie daarbij richtinggevend. Om de opgaven in de verenigingsstrategie actueel te houden, hebben de leden op de jaarvergadering op 16 juni jl. de Kadernota 2022 vastgesteld. In die kadernota is ook een vertaling van de gemeentelijke opgaven naar de inzet van de VNG gemaakt. Deze kadernota is verder uitgewerkt en geconcretiseerd in dit Jaarplan 2022.

Naast de platformfunctie vormen beleidsinzet en uitvoering twee belangrijke pijlers in het werk van gemeenten en daarmee in dat van de VNG. Vanwege de wisselwerking tussen beide pijlers werken we vanaf 2022 met een geïntegreerd Jaarplan voor beleid en Gezamenlijke Gemeentelijke Uitvoering (GGU). Een belangrijke stap in de verdere ontwikkeling van onze vereniging. In dit VNG Jaarplan zetten we eerst de belangrijkste lijnen voor 2022 uit. Vervolgens gaan we dieper in op de inzet op de verschillende thema’s. We realiseren ons dat de gekozen inzet ambitieus is en de realisatie ervan mede afhangt van de impact van corona, de plannen van het nieuwe kabinet en het verloop van de gemeenteraadsverkiezingen en de daarop volgende collegevorming. Maar met elkaar kunnen we zeker goede stappen zetten. Jan van Zanen Voorzitter Vereniging van Nederlandse Gemeenten

2

Inhoud

Voorwoord 1. Inleiding

5

2. Inclusieve Samenleving

9

Interview met Ali Rabarison, directeur Inclusieve Samenleving Kansengelijkheid Bestaanszekerheid Gezond leven

3. Leefomgeving Interview met Albert Vermuë, directeur Leefomgeving Leefomgeving Omgevingswet Energie en klimaat Regionale economie

4. Democratisch besturen Interview met Pieter Jeroense, plaatsvervangend algemeen directeur VNG Vitale lokale democratie Optimaal lokaal bestuur De veilige gemeente

5. Informatiesamenleving Interview met Nathan Ducastel, directeur Informatiesamenleving en VNG Realisatie Digitale transitie Digitale overheid Digitale veiligheid Verantwoord datagestuurd werken Ethiek, digitale grondrechten en innovatie

6. Uitvoering Interview met Nathan Ducastel , directeur VNG Realisatie Inclusieve dienstverlening Uitvoerbare wetgeving Gemeentelijke bedrijfsvoering: collectieve inkoop en beheer Gezamenlijke inkoop

3

10 11 15 19

21 22 23 27 29 32

33 34 35 37 39

41 42 43 48 52 55 58

61 62 63 65 66 66

7. Actieve Leden Organisatie Interview met Leonard Geluk, algemeen directeur VNG, en Pieter Jeroense, plaatsvervangend algemeen directeur VNG Gemeenteraadsverkiezingen, IBP2, Strategie 28 Programma Visie 2030 Netwerkorganisatie Werkgeversfunctie Financiële en juridische dienstverlening Europa en internationaal

8. Ondersteuning organisatie Bedrijfsvoering Communicatie Fondsbeheer, planning & control, en quality assurance Governance-ondersteuning extern

Bijlagen VNG Begroting 2022 GGU Begroting 2022

4

69 70 71 71 71 72 72 73

74 75 76 78 80

82 83 96

Inleiding

Werken aan Nederland na corona Het jaar 2022 staat voor gemeenten in het teken van verkiezingen en de start van nieuwe raden en colleges. Een start die gepaard gaat met beleidskeuzes en plannen. Soms door nieuwe accenten te leggen op bestaand beleid en uitvoering, maar ook door nieuwe prioriteiten. Maar wat de keuzes binnen de gemeente ook zullen zijn, ze worden allemaal gevoed door de vele opgaven die voortkomen uit lokale, nationale en internationale ontwikkelingen. En die opgaven zijn enorm – of het nu gaat om woningbouw, de Omgevingswet, de energietransitie of de jeugdzorg. Voor gemeenten staat er de komende jaren veel op het spel. De VNG zet zich in 2022 ervoor in dat gemeenten deze keuzes goed voorbereid en goed ondersteund kunnen maken. Richting het Rijk richt de VNG zich daarbij op het versterken van de financiële positie van gemeenten en het versterken van de interbestuurlijke verhoudingen. Op basis daarvan zijn gemeenten in staat om een inhoudelijk aanbod te doen voor de maatschappelijke opgaven waar Nederland voor staat, en om de focus te richten op de uitvoering. Maar als vereniging van gemeenten zetten we ons in 2022 ook in voor het versterken van de onderlinge verbondenheid en samenwerking, mede door het uitwisselen van kennis en ervaring. Binnen de brede scoop aan opgaven stelt de VNG voor 2022 de hierna volgende prioriteiten.

Gemeenteraadsverkiezingen De organisatie van de verkiezingen is bij gemeenten in vertrouwde handen. Tegelijkertijd stellen de naweeën van de coronapandemie, en een groeiende achterdocht wat betreft de overheid, extra eisen aan een zorgvuldig verloop. De advisering en ondersteuning van de VNG richt zich daarbij op uitvoerbare en controleerbare processen, en aldus op betrouwbare uitslagen. Vanuit de VNG besteden we daarbij, samen met de gemeenten, extra aandacht aan de bestrijding van desinformatie. De verkiezingen brengen ook voor de vereniging zelf veranderingen mee, doordat het bestuur en de commissies van de VNG opnieuw worden samengesteld. Voor een herkenbare vereniging is het belangrijk dat de invulling van de vacatures recht doet aan de rijke diversiteit van de leden. Het bestuur zal daarop samen met de voordrachtscommissie actief inzetten. Daarnaast maken we een begin met de vertaling van de college- en coalitieakkoorden naar de meerjarenvisie van de VNG. Daarbij kijken we niet alleen naar de inhoudelijke opgaven (Verenigingsstrategie Gemeenten 2028), maar ook naar het type vereniging dat daarbij past (Visie 2030).

Inclusieve samenleving Kansengelijkheid, bestaanszekerheid en gezond leven zijn belangrijke pijlers onder een samenleving waarbij iedereen mee kan doen. De gemeenten hebben daarvoor de afgelopen jaren veel inspanningen geleverd rond de jeugdzorg, arbeidsparticipatie en maatschappelijke ondersteuning. Daarbij zijn de knelpunten en aandachtsgebieden naar voren gekomen die om bijstelling van beleid en uitvoering vragen. Voor de VNG is daarbij, in 2022, de Hervormingsagenda Jeugd een belangrijke prioriteit.

5

1 – Inleiding

De kindertoeslagaffaire heeft de gevolgen van een strikte uitvoering van de rigide wet- en regelgeving pijnlijk zichtbaar gemaakt. Maar er zijn meer terreinen waarbij dit speelt. De VNG zal daarom in 2022 inzetten op een herziening van de Participatiewet om zo inkomensonzekerheid bij de ontwikkelstappen naar werk weg te nemen via soepele overgangen tussen de verschillende wetten. (Participatiewet, Wet educatie en beroepsonderwijs, en Wet Inburgering).

Woningbouw, energietransitie en klimaat Afgelopen jaar is de druk op de woningmarkt pijnlijk zichtbaar geworden. Onder meer door de milieueisen, en het grondstoffen- en personeelstekort worden er te weinig woningen gebouwd. Tegelijkertijd vergen klimaatverandering en energietransitie aanpassingen aan de bestaande bouw. Dit leidt tot een overspannen woningmarkt en de uitsluiting van een groeiende groep kopers en huurders. Voor gemeenten brengt dit daarnaast problemen met zich mee bij de huisvesting van specifieke groepen, zoals jongeren, statushouders, studenten en dak- en thuislozen. De ambitie van gemeenten om te bouwen aan een mooier Nederland, vraagt om een interbestuurlijke aanpak met de daarbij behorende voorwaarden. Alleen als aan die voorwaarden is voldaan, kunnen de gemeenten ook de verantwoordelijkheid nemen voor hun deel van de oplossing. Daarvoor zijn er afspraken nodig met het Rijk en met de koepels van provincies en waterschappen. De VNG wil die in 2022 vastleggen, zodat de eerste stappen kunnen worden gezet van de aanpak. Het gaat daarbij om afspraken voor: a. de aanpak van woningbouw en woningaanpassing. b. de versterking van de regionale economie, als bijdrage aan de economische herstelagenda voor Nederland. c. de uitvoering van het klimaatakkoord, om vaart te kunnen maken op de ingeslagen wegen.

Werken aan uitvoering Recente ervaringen met bijvoorbeeld de kinderopvangtoeslagen hebben ons geleerd dat rigide toepassing van wet- en regelgeving grote gevolgen voor betrokkenen kunnen hebben. Het is daarom van belang dat, in de uitvoering van massale processen, het perspectief van onze inwoners en ondernemers centraal komt te staan in de dienstverlening. Ook in 2022 is het versterken van de kwaliteit van de uitvoering een belangrijk landelijk, interbestuurlijk thema. Beleidsvoornemens zijn immers alleen realiseerbaar als de uitvoering ervan goed is ingericht, met aandacht voor de uitvoerbaarheid, de menselijke maat en de uitvoeringskracht. Aangejaagd door Samen organiseren ondersteunt de VNG vanuit het Fonds GGU met concrete diensten, om zo te komen tot een krachtige gemeentelijke uitvoering. Hiermee leggen de VNG en gemeenten een gezamenlijke basis voor de toekomstige continuïteit en betrouwbaarheid bij de transformatie in de domeinen, en bij generieke ondersteunende activiteiten. Het ondersteunen van gemeenten bij de implementatie van de nieuwe Omgevingswet, bij vraagstukken rondom digitale veiligheid en bij het verbeteren van hun (digitale) dienstverlening, zijn slechts enkele voorbeelden hiervan. Zoals vermeld in de GGU Kadernota 2022 zet de VNG in 2022 in op de nieuwe proposities Kwaliteit en rechtmatigheid zorg, Publieke gezondheid en Fysieke leefomgeving.

6

1 – Inleiding

Structurele Financiën De vele opgaven voor de gemeenten moeten worden gefinancierd. Het heeft daarom absolute prioriteit om de financiën van gemeenten structureel op orde te brengen. In 2021 zijn er met het Rijk al belangrijke stappen gezet, maar met veelal incidentele afspraken. De VNG wil daarom in 2022 met het kabinet structurele afspraken gaan maken over de financiën. De grote onderwerpen daarbij zijn een structurele aanpak van de tekorten in het sociaal domein op basis van de uitkomst van de arbitrage, de definitieve afschaffing van de opschalingskorting, en beheersing van het abonnementstarief. Maar ook zijn er structurele afspraken nodig over de financiering van de energietransitie, de gevolgen van de klimaatverandering, de aanpak van ondermijning en over een betrouwbare uitvoering. Daarnaast moet in 2022 de herijking van het Gemeentefonds zijn afgerond, zodat gemeenten zekerheid hebben over hun financiële positie.

Sterk decentraal bestuur De opgaven die op de gemeenten afkomen zijn groot. De tijd dat ze hun opgaven uitsluitend lokaal oppakten, ontwikkelden en uitvoerden maakt steeds vaker plaats voor regionale samenwerking. Het is van belang dat gemeenten daarbij zelf de regie voeren, en dat ze geen samenwerkingsvormen en samenwerkingsverbanden krijgen opgedrongen. Dat laatste zou de efficiëntie en transparantie (voor bijvoorbeeld de raad) niet ten goede komen. De VNG gaat hierover in 2022 het gesprek aan met de leden om zo te komen tot een gedeelde visie op de regionale samenwerking. Gemeenten opereren niet op zich, maar veelal in samenspel met het Rijk, de provincies en de waterschappen. De interbestuurlijke verhoudingen staan daarbij uit het lood. In de aanloop naar de Kamerverkiezingen van 2021 heeft de VNG een voorstel gedaan voor een wet die de interbestuurlijke verhoudingen moet verbeteren. Dit voorstel is goed ontvangen. Met het nieuwe kabinet willen we daarom in 2022 tot een invoering van dat voorstel komen.

Europees en internationaal perspectief De vele ontwikkelingen die op de gemeenten afkomen, staan niet alleen in een lokaal of nationaal perspectief. De Europese regelgeving heeft steeds vaker invloed op lokale keuzes qua beleid en uitvoering. Internationale en mondiale ontwikkelingen stellen ook de gemeenten voor uitdagingen. Soms op de lange termijn, zoals bij de klimaatverandering, soms acuut door een verhoogde asielinstroom. De VNG vertegenwoordigt daarom alle gemeenten ook in Europa, biedt hun een platform aan in Brussel en Straatsburg, en staat zo voor de lokale dimensie in Europees beleid en wetgeving. De VNG geeft daarin prioriteit aan de twee grote transities rond energie en digitalisering, en de verdere ontwikkeling van de Europese stedelijke agenda en een Europese plattelandsagenda. Dit doen we nadrukkelijk in samenwerking met het Rijk, de provincies en de waterschappen. Zo werken we aan een goed uitvoerbaar en voorspelbaar beleid, met zo min mogelijk administratieve lasten voor het lokale bestuur. Tevens zet de VNG in op de inzet van EU-fondsen, zoals het Europees Herstelfonds (RRF), voor de transities op lokaal niveau. Via ons lidmaatschap van United Cities and Local Governments, de wereldkoepel van de lokale overheden, is de VNG ook mondiaal vertegenwoordigd. Zo brengen wij ook in 2022 goede voorbeelden uit het Nederlandse lokale bestuur naar voren.

Daarnaast ontsluiten we

7

1 – Inleiding

voor onze leden de kennis en ervaringen uit andere landen aangaande dossiers die hoog op onze agenda staan. De Sustainable Development Goals (SDGs) van de Verenigde Naties zijn de verbindende taal tussen overheden wereldwijd, die de sociale, economische en ecologische aspecten van duurzaamheid integreren. Veel gemeenten sluiten met hun inzet aan op de SDGs, en de VNG sluit zich hierbij aan. In 2022 zal de VNG zich verder ontwikkelen als Global Goal 11-huis (Duurzame steden en gemeenschappen).

Visie 2030 De opgaven waar de gemeenten de komende jaren voor staan, beïnvloeden ook de VNG. In 2022 maken we de strategische visie bekend van de VNG, die in de ALV in het voorjaar van 2023 zal worden vastgesteld. In deze visie wordt uitgewerkt hoe de VNG zich verder zal gaan ontwikkelen tot netwerk van netwerken, hoe de relatie met gemeenten zal intensiveren, en zich verder ontwikkelt als een ‘vereniging van regio’s’, en zo verdere stappen zet met betrekking tot kennis, scholing, en het gebruik van data en visitaties.

8

2 Inclusieve samenleving 2.1 2.2 2.3

Kansengelijkheid Bestaanszekerheid Gezond leven

9

Ali Rabarison Directeur Inclusieve Samenleving

A

ls je investeert in het sociaal domein dan levert dat veel op, want als je problemen vooraf kan voorkomen hoef je die naderhand niet meer op te lossen. Daarom hebben we in de propositie ‘De winst van het sociaal domein’ samen met gemeenten aandacht gevraagd voor drie opgaven: het herstellen van bestaanszekerheid, het vergroten van kansengelijkheid en het makkelijker maken van gezond leven. Tijdens de coronacrisis is er snel veel nieuwe ondersteuning tot stand gebracht, zoals de Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers (TOZO). Daarmee hebben we gedeeltelijk kunnen voorkomen dat inwoners onzeker zijn geworden over hun werk of inkomen. Ook zagen we afgelopen jaar tijdens de coronapandemie dat vooral inwoners met overgewicht meer risico liepen om ziek te worden. Door gebruik te maken van data, weten we nu steeds beter in welke wijken er meer overgewicht voorkomt, en kunnen gemeenten samen met de GGD de gezondheid en het welbevinden van de mensen aldaar bevorderen, vooral onder de jeugd. Daarnaast vragen demografische ontwikkelingen zoals vergrijzing om een onderzoek naar de houdbaarheid van de WMO, zowel in financieel opzicht als ook ten aanzien van de beschikbaarheid van zorgpersoneel. Om gelijke kansen voor iedereen te creëren, is de Hervormingsagenda Jeugd de komende periode het grootste dossier.

Het huidige kabinet heeft gemeenten voor 2022 1,3 miljard euro gegeven – en dat biedt dus kansen, maar stelt ook nieuwe eisen aan de gemeentelijke uitvoering. We moeten strakker naar de jeugdhulp kijken, en we kunnen bezuinigen op administratieve lasten als we eenduidiger werken en standaarden gebruiken. We gaan met elkaar het

10

systeem slimmer regelen, en daarover zijn we volop in gesprek met gemeenten en aanbieders. Door de kinderopvangtoeslagaffaire hebben we kunnen zien hoe onzeker de bestaanszekerheid van sommige groepen kan worden door complexe regelingen van de overheid. We zullen de komende jaren inwoners moeten helpen met zowel financieel als emotioneel herstel. Dat geldt trouwens ook voor hulpvragen aangaande alle toeslagen en leefgebieden, zoals wonen en zorg. We moeten structureel inzetten op fundamentele verandering van het toeslagensysteem, het sociaal minimum en de Participatiewet. Gemeenten gaan de nieuwe Wet inburgering komend jaar uitvoeren waardoor zij beter in staat zijn om statushouders sneller leer- en werktrajecten aan te bieden, zodat ze zichzelf zo gauw mogelijk in Nederland kunnen redden. Om de uitstroom van statushouders naar de reguliere huisvesting te verbeteren, is de inventarisatie van rijks-, zorgen maatschappelijk vastgoed een goed initiatief, omdat we dit dan sneller kunnen ombouwen tot een tijdelijke huisvesting voor bijzondere doelgroepen. Ten slotte verwachten we van een nieuw kabinet dat het de samenwerking met gemeenten zal versterken, en zo de uitvoeringskracht van gemeenten zal vergroten. Een duurzame relatie tussen gemeenten en Rijk blijft noodzakelijk om knelpunten op te sporen en barrières weg te nemen.

Gemeenten kunnen naar behoefte hun kennis inbrengen, en daarmee de feedback loop voor bestaand en nieuw beleid versterken, zodat wetten en beleid uitvoerbaar zijn en blijven.

2.2.1

2.1 Kansengelijkheid Niet iedereen heeft ondersteuning vanuit de overheid nodig voor een goede startpositie in de samenleving. Om kansengelijkheid te vergroten, leggen gemeenten daarom de focus op die (groepen) inwoners die de ondersteuning het hardst nodig hebben. Vooral het versterken van de startpositie van jongeren is daarbij van belang. Door te investeren in kansengelijkheid versterken we hun kansen op het gebied van gezondheid, talentontwikkeling en inzet op de arbeidsmarkt. Investeren in kansengelijkheid is ook investeren in de prestatiekwalificaties en de sociaal-maatschappelijke rol van het onderwijs. Om zo kinderen en jongeren te kunnen bieden wat zij nodig hebben om hun weg te vinden in onze samenleving.

Beleidsinzet > In 2022 zetten wij ons in voor investeringen in een kansrijke start. Daardoor kunnen signalen van de zorg snel worden opgepakt, en wordt versterking van de kwaliteit van voorschoolse educatie en van onderwijsachterstandsprogramma’s door gemeenten mogelijk gemaakt. We verzorgen het voorwerk om van kinderopvang een basisvoorziening te maken, doen een landelijk onderzoek naar mogelijkheden om kansen te vergroten in het onderwijs, en we creëren een gemeenschappelijk beeld van prikkels voor scholen om leraren aan te trekken. > In 2022 streven we ernaar dat er structureel extra middelen beschikbaar zijn voor jeugdhulp en -zorg om passende ondersteuning en begeleiding van jongeren mogelijk te maken. Daarbij is de uitspraak van de Commissie van Wijzen leidend en stellen we samen met onze partners een hervormingsagenda op om de kosten op langere termijn beheersbaar te houden. Om extra aandacht te kunnen geven aan inwoners voor wie het benutten van kansen niet vanzelfsprekend is, bieden we gemeenten meer mogelijkheden om middelen te besteden aan digitale inclusie en ondersteunen we hen bij de uitvoering van het nieuwe inburgeringsstelsel dat in 2022 wordt ingevoerd.

11

2 – Inclusieve Samenleving

Landelijke inkoop Gezamenlijke uitvoering | Structurele diensten

Gemeenten willen hun opdrachtgevende rol in het sociaal domein zo goed mogelijk invullen. Door de landelijke inkoop Jeugd en Wmo (LTA) wordt er gegarandeerd dat hoogspecialistische jeugdhulp en Wmo beschikbaar zijn. > In 2022 beheren we veertig contracten Jeugd en Wmo met een omvang van ongeveer 130 miljoen euro, en verzorgen we de afstemming met gemeenten hierover. Daarnaast bereiden we ons voor op de nieuwe contracten die voor 2023 worden afgesloten.

Kennispositie sociaal domein en de jeugdbescherming Gezamenlijke uitvoering | Structurele diensten

Gemeenten willen tijdig worden betrokken bij de uitwerking van de nieuwe wet- en regelgeving om de uitvoerbaarheid en kosteneffectiviteit ervan te kunnen beoordelen. Daarvoor is een betere gemeentelijke informatiepositie noodzakelijk. > In 2022 betrekken we meer gemeenten bij onze proactieve kennispositie zodat we gezamenlijk beter kunnen anticiperen op de toekomstige wet- en regelgeving van het Ministerie van VWS.

Ketenbureau i-Sociaal Domein Gezamenlijke uitvoering | Structurele diensten

Het Ketenbureau i-Sociaal Domein vervult een regiefunctie op het vlak van standaarden en inhoudelijke ondersteuning om de administratieve lasten te verminderen en kosten te besparen. Via het Gemeentelijk Gegevensknooppunt (GGk) hebben gemeenten stabiele en betrouwbare toegang tot het berichtenverkeer aangaande de Wmo en de Jeugdwet, de signalen met betrekking tot de Wet langdurige zorg (Wlz) en de berichten over de Persoonsgebonden Budgetten (PGB). > In 2022 organiseren we contractmanagement voor het infrastructuurbeheer van de gegevensuitwisseling binnen de keten Wmo en de keten Jeugdwet. Daarnaast bieden we implementatieondersteuning en voeren we de regie op het change- en releaseproces in de keten op basis van de behoeften van gemeenten en aanbieders. > In 2022 brengen we meer uniformiteit aan in contracten waardoor de administratieve lasten bij gemeenten afnemen. Het is daarbij onze ambitie om per gemeente maximaal drie soorten contracten in het kader van de Wmo en de Jeugdwet te gebruiken. Ook ondersteunen we gemeenten en aanbieders met uniforme data vanuit het berichtenverkeer, en vergroten we de inzage in de eigen inkoop- en beleidsprocessen in relatie tot de gemaakte kosten. Verder passen we het Wmo-berichtenverkeer aan om de elektronische verstrekking van hulpmiddelen mogelijk te maken.

Ook wordt de huidige afsprakenkaart-applicatie vernieuwd, of zodanig aangepast dat deze kan worden ingezet als ‘contractgenerator’. Om het financieel-administratieve berichtenverkeer efficiënter af te handelen, doen we onderzoek naar ongestructureerd berichtenverkeer, en verbeteren we het abonnementstarief voor de inning eigen bijdragen, bijvoorbeeld bij het woonplaatsbeginsel Beschermd Wonen. Ook stellen we een procesbeschrijving op voor het gebruik van berichtenverkeer door gecertificeerde instellingen, en passen we het accountantsprotocol en de productieverantwoording aan om afhandeling van de jaarrekening door de accountant voor de Jeugdwet en de Wmo te versnellen. Tot slot ondersteunen we gemeenten bij de resterende effecten van de corona-pandemie op het gebied van meerkosten en continuïteitsbijdragen.

12

2 – Inclusieve Samenleving

Voorziening Vroegtijdig Aanmelden MBO Gezamenlijke uitvoering | Structurele diensten

Gemeenten ondersteunen scholen met de Voorziening Vroegtijdig Aanmelden MBO (VVA), zodat ze veilig en digitaal aanmeldinformatie van potentiële mbo-leerlingen kunnen uitwisselen. Door gebruik te maken van deze collectieve voorziening besparen gemeenten kosten. > In 2022 leveren we een financiële bijdrage aan het Inlichtingenbureau om het berichtenverkeer VVA te kunnen voortzetten.

Toezicht en handhaving kinderopvang Gezamenlijke uitvoering | Structurele diensten

Gemeenten zijn verantwoordelijk voor handhaving en toezicht in het kader van de Wet kinderopvang. Zij voeren de handhaving uit bij commerciële kinderopvanginstellingen en gastouders op basis van inspectierapporten die door de GGD’s worden opgesteld. We verbeteren de transparantie en kwaliteit van toezicht en de handhaving door standaardisatie van afspraken en bundeling van expertise. > In 2022 ontwikkelen we gemeentelijke modellen en handreikingen. Daarnaast maken we en volgen we uitvoeringsgerichte ketenafspraken op met GGD, GHOR NL, Inspectie van het Onderwijs, en brancheorganisaties uit de kinderopvang, om meer duidelijkheid te creëren over de medewerking van ketenpartners binnen de gemeentelijke uitvoering. Tot slot werken we samen met DUO aan het verbeteren van registraties.

Zorg voor Jeugd Gezamenlijke uitvoering | Ontwikkelingen in 2022

Gemeenten zoeken naar mogelijkheden om van elkaar te leren in de financiële en inhoudelijke sturing op de jeugdhulp. Daarom bieden we ondersteuning bij ingewikkelde vraagstukken en bijstand bij acute problematiek. Door de regionale samenwerking te versterken, krijgen gemeenten meer grip op het sociaal domein in het algemeen, en de jeugdhulp in het bijzonder. > In 2022 faciliteren we het bestuurlijk (BJ42) en ambtelijk (J42) netwerk van gemeenten voor jeugd om gemeenten te betrekken bij de hervormingsagenda. Hierdoor kunnen gemeenten van elkaar leren en een gezamenlijke koers bepalen binnen het sociaal domein. Ook ondersteunen we regio’s, in aansluiting op het Ondersteuningsteam Zorg voor de Jeugd (OZJ), bij de aanpak van complexe casuïstiek, wachttijden, regionale samenwerking en de beschikbaarheid van complexe zorg. Daarnaast verbeteren we als onderdeel van de Hervormingsagenda Jeugd het gezamenlijke gemeentelijk opdrachtgeverschap in de regio’s op basis van de Norm voor Opdrachtgeverschap Jeugd (NvO Jeugd). Tot slot werken we een voorstel uit om de onafhankelijkheid van de geschillencommissie te versterken en zetten we bestuurlijke ambassadeurs in bij acute problematiek, zoals omvallende instellingen en haperende regionale samenwerking.

Ketenregie in het sociaal domein en de jeugdbescherming Gezamenlijke uitvoering | Ontwikkelingen in 2022

Gemeenten willen dienstverlening aan groepen kwetsbare burgers kosteneffectief uitvoeren. Bijvoorbeeld door gebruik te maken van collectieve voorzieningen en gezamenlijke contracten. Want meer uniformiteit in contracten leidt tot minder doorbelasting van tarieven. Daarbij zetten we in op digitalisering, en maken we afspraken met ketenpartners over de governance en de financiering.

13

2 – Inclusieve Samenleving

> In 2022 richten we de keten Jeugdgezondheidszorg (JGZ) verder in door de relatie te versterken met de Bestuurlijke Adviescommissie Publieke Gezondheid (BAC PG) die gemeenten adviseert over bestuurlijke vraagstukken op het gebied van onder andere infectieziektebestrijding, jeugdgezondheidszorg en gegevensverzameling. Dit jaar staat de toekomstvisie JGZ op de agenda en vertegenwoordigen we gemeenten bij de ontwikkeling en uitvoering van het Rijksvaccinatieprogramma (RVP). > In 2022 richten we de ketens Jeugdwet (JW) en Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) verder in, en ondersteunen we de doordecentralisatie van Wmo-Beschermd Wonen (BW). In het kader van de Jeugdwet werken we mee aan de implementatie van de Wet wijziging woonplaatsbeginsel. Daarnaast vertegenwoordigen we gemeenten binnen de Stuurgroep i-Sociaal Domein die wij van adviezen voorzien. > In 2022 richten we de keten Wet verplichte ggz (Wvggz) verder in door ook de informatievoorziening binnen de keten op basis van de eerste ervaringen verder te ontwikkelen en te borgen. Ook ondersteunen we het strategisch leveranciersmanagement richting IT-leveranciers zoals Visma-Kohnraad. > In 2022 richten we de keten jeugdbescherming en de keten zorg en veiligheid (inclusief de Collectieve Opdracht Routeer Voorziening (CORV) en het Geïntegreerd Casusoverleg Ondersteunend Systeem (GCOS) in.

Ook leveren we een bijdrage aan de borging van de gestandaardiseerde berichtenuitwisseling in de keten jeugdbescherming, waarmee gemeenten kosten kunnen verminderen.

14

2.2.1

2.2 Bestaanszekerheid Om bestaanszekerheid te bieden, moeten de basisvoorwaarden op orde zijn, zoals de zekerheid van voldoende en voorspelbaar inkomen, de zekerheid van werk en van mee kunnen doen in de samenleving. Maar ook de zekerheid van een dak boven je hoofd bij een geschikte en betaalbare woning. En in een veilige en prettige omgeving, met snelle en toegankelijke dienstverlening in situaties die de veiligheid bedreigen. Gemeenten begeleiden inwoners naar passend werk, ondersteunen hen bij het oplossen van inkomens- of schuldenproblematiek, en hebben een regierol bij het inburgeren van nieuwkomers. Het is daarbij van belang dat gemeentelijke processen, dienstverlening en informatievoorziening worden ingericht vanuit het perspectief van de inwoners. We ondersteunen gemeenten bij de uitvoering van wetgeving, en bij het professionaliseren en inrichten van het informatielandschap op basis van Common Ground binnen de ketens Werk en Inkomen en Schulden en Inburgering (het WISI-domein).

Beleidsinzet De kinderopvangtoeslagaffaire heeft de gevolgen van strikte uitvoering van rigide wet- en regelgeving pijnlijk zichtbaar gemaakt. We delen de roep om een menselijke maat bij de uitvoering van wet- en regelgeving. > In 2022 zetten we ons in voor een herziening van de Participatiewet, waarbij inkomen bij ontwikkelstappen naar werk niet onzeker wordt en er aandacht is voor soepele overgangen tussen de verschillende wetten, zoals de Participatiewet, de Wet educatie en beroepsonderwijs (WEB) en de Wet Inburgering.

15

2 – Inclusieve Samenleving

> In 2022 richt onze belangenbehartiging zich bij werkzekerheid op voldoende middelen voor re-integratie en betere financieringsmogelijkheden voor scholing, leerwerkloketten en loonkostensubsidies. Ook moeten er significante stappen worden gezet op weg naar sterke sociale ontwikkelbedrijven, en zetten we een onderzoek naar basisbanen in gang. Om voor iedereen een voldoende en stabiel besteedbaar inkomen te garanderen, zetten we in op een toereikend inkomen van minima door het minimumloon en de bijstand te verhogen, op afschaffing van de kostendelersnorm tot 27 jaar, op een gemeentelijke bevoegdheid voor categorale bijstand, en op meer mogelijkheden bij het oplossen van schulden. Ook streven we ernaar dat gemeenten vanaf 2023 over structurele middelen kunnen beschikken om armoede en schulden te bestrijden. Voor de verbetering van woonzekerheid is het van belang dat er concrete stappen worden gezet om voor iedereen betaalbaar en geschikt wonen te garanderen. Daarom zetten we in op een langetermijnplan van het Rijk voor investering in sociale woningbouw, afschaffing van de verhuurdersheffing en voor het in positie brengen van corporaties om kwetsbare doelgroepen passende huisvesting te geven.

> In 2022 zetten we in op een samenhangende handelswijze bij dreigende onveiligheid door een vereenvoudiging binnen de jeugdbeschermingsketen, en door versterking van de positie en de financiering van zorg- en veiligheidshuizen, de invoering van een familierechter en het optimaliseren van de ketensamenwerking.

Vraagorganisatie en regie op het WISI-domein Gezamenlijke uitvoering | Structurele diensten

We ontwikkelen de ketens binnen het WISI-domein zodat deze beter aansluiten op de behoeften en mogelijkheden van de gemeentelijke uitvoering. Daarnaast informeren en adviseren we gemeenten over veranderingen in de WISI-ketenvoorzieningen, waardoor het gemeentelijk inzicht in het WISI-domein toeneemt door de samenhang van functies, diensten, instrumenten, applicaties en data. Op basis hiervan kunnen gemeenten hun informatiekundige behoefte exacter duiden, en sneller vanuit verschillende perspectieven reageren op procesveranderingen. Ook vullen we de opdrachtgeversrol in namens de gemeenten voor Suwinet. > In 2022 realiseren we ketenafspraken en voorzieningen, en standaardiseren we processen en informatiestromen vanuit het uitgangspunt dat de inwoner centraal staat. Ook toetsen we de uitvoerbaarheid en haalbaarheid in het WISI-domein van de implementatie van nieuwe wetten en regelgeving. We organiseren daarvoor gemeentelijke expertgroepen waarbij er knelpunten en aandachtspunten in de uitvoering worden gesignaleerd, gedefinieerd en beschreven. Zodoende brengen we de consequenties van voorgenomen wijzigingen in kaart voor wat betreft regelgeving, ketenwerkprocessen en keteninformatievoorzieningen. Deze kennis en expertise wordt gevraagd en ongevraagd gedeeld, en voorgelegd aan programma’s en projecten van VNG, SZW, UWV en Divosa.

Ketenverplichtingen zorg en veiligheid Gezamenlijke uitvoering | Structurele diensten

In de uitvoering van het sociaal domein werken gemeenten samen met ketenpartners. Door op landelijke niveau afspraken te maken, krijgen gemeenten inzicht in zorggebruik, de mogelijkheid voor aanbieders om geschillen te laten beoordelen en de domeinoverstijgende ondersteuning bij zorg en veiligheid waaronder de landelijke hoorfunctie. Omdat we op landelijk niveau een aantal verplichtingen zijn aangegaan, ondersteunen we de uitvoeringsketen zorg en veiligheid. In samenwerking met zorgverzekeraars werken we daarbij aan gezamenlijke regiobeelden.

16

2 – Inclusieve Samenleving

> In 2022 gaan we de Gemeentezorgspiegel implementeren. Daarnaast ondersteunen we het landelijke netwerk zorg- en veiligheidshuizen, en voeren we de landelijke agenda zorg- en veiligheid uit. Ook dragen we bij aan de onafhankelijke geschillencommissie en aan de landelijke hoorfunctie Wet verplichte geestelijke gezondheidszorg (Wvggz). Tot slot investeren we in de verbetering van cliëntervaringsonderzoeken en het jaarlijks onderzoek naar financiën in het sociaal domein.

Naleving Gezamenlijke uitvoering | Structurele diensten

We ondersteunen gemeenten in het sociaal domein bij de ketensamenwerking met partners gericht op projectmatige interventies. Dit doen we op basis van het convenant van de Landelijke Stuurgroep Interventieteams (LSI), waarin vertegenwoordigers van de landelijke ketenpartners samenwerken. Ook ondersteunen we het landelijk dekkend bestuurlijk netwerk van negen Regionale Platforms Fraudebestrijding (RPF). Door de uitvoering gezamenlijk op te pakken, kunnen complexe ketenafspraken met de inzet van gezamenlijke expertise efficiënter worden opgesteld en uitgevoerd. > In 2022 voeren we ten minste 22 interventieprojecten uit die direct een financiële besparing opleveren voor gemeenten en ketenpartners, doordat bijvoorbeeld uitkeringen worden beëindigd en ten onrechte uitgevoerde betalingen worden teruggevorderd. De interventieprojecten leveren ook indirecte besparingen op aangezien er een preventieve werking van uitgaat, en omdat de gemeentelijke uitvoering op basis van deze ervaringen verbetert.

Instrumentengidsen Werk-domein Gezamenlijke uitvoering | Ontwikkelingen in 2022

We ontwikkelen de ketens binnen het WISI-domein zodat deze beter aansluiten op de behoeften en mogelijkheden van de gemeentelijke uitvoering. > In 2022 bieden we instrumentengidsen aan in het Werk-domein om het matchingsproces te moderniseren. Ook verkennen we de mogelijkheden om de multi-problematiek van inwoners collectief als gemeenten aan te pakken. Daarnaast stellen we normenkaders vast voor ethisch verantwoorde datatoepassing, die de gegevensuitwisseling in het WISI-domein borgen, en die rekening houden met de digitale grondrechten en inspraak van inwoners.

Gemeentelijke Basisprocessen Inkomen Gezamenlijke uitvoering | Ontwikkelingen in 2022

Om de dienstverlening op het gebied van inkomenszekerheid te verbeteren, nemen gemeenten samen het initiatief om op basis van ervaringen goede oplossingen te bedenken, die snel en eenvoudig toepasbaar zijn – namelijk de Gemeentelijke Basisprocessen Inkomen (GBI). Eerst worden deze toepassingen door koplopersgemeenten beproefd en waar nodig verbeterd, daarna kunnen andere gemeenten de toepassing ook gebruiken. Door gezamenlijk op te trekken binnen het inkomensdomein wordt er bijgedragen aan een betere, gepersonaliseerde dienstverlening en aan efficiëntere processen. > In 2022 werken we aan een proces- en informatiearchitectuur met bijbehorende datamodellen voor het inkomensdomein. Daarbij maken we afwegingen over opschalingskansen en zoeken we naar manieren om de resultaten te borgen. We stellen voor leveranciers een programma van eisen op zodat zij, in lijn met de informatiekundige visie Common Ground, oplossingen kunnen ontwikkelen en aanbieden. We stellen bijvoorbeeld een conceptueel schema (de

17

2 – Inclusieve Samenleving

ontologie) voor het inkomensdomein vast, en specificeren koppelvlakken voor inkomstenberekening, bijzondere bijstand, individuele inkomenstoeslag en het Besluit bijstandsverlening zelfstandigen (Bbz). Door de regie te voeren op de gemeentelijke basisprocessen in het inkomensdomein, verbeteren we de gemeenschappelijke vraagarticulatie van gemeenten. Dit doen we voor de basisprocessen ALO-kop, Bbz en de bijzondere bijstand, door bijvoorbeeld pilots te begeleiden en de koplopergemeenten te faciliteren in hun rol van opdracht-gever en penvoerder.

Verbinden Schuldendomein Gezamenlijke uitvoering | Ontwikkelingen in 2022

De schuldenaanpak is een belangrijk gezamenlijk speerpunt van de Rijksoverheid en gemeenten. Daaronder vallen veel verschillende maatregelen en initiatieven, die grote impact hebben op de bedrijfsvoering en informatievoorziening van gemeenten. Met het programma Verbinden Schuldendomein bieden we overzicht bij al die trajecten en optimaliseren we de ketensamenwerking tussen gemeenten, UWV en SVB rond de schuldenaanpak. De focus ligt daarbij op advies en ondersteuning vanuit informatiekundige oplossingen. > In 2022 adviseren we het Ministerie van SZW en belangrijke ketenpartners op het gebied van informatievoorziening bij actuele wetswijzigingen rond de schuldhulpverlening. Verder brengen we landelijke, lokale en regionale initiatieven wat betreft de aanpak van schulden in kaart. We inventariseren, analyseren en categoriseren waardoor er mogelijkheden ontstaan voor inhoudelijke verbinding. Op basis hiervan kunnen gemeenten een afgewogen keuze maken om deel te nemen of in de uitvoeringspraktijk gebruik te maken van specifieke projecten (of de uitkomsten daarvan).

18

2.2.1

2.3 Gezond leven De gezondheid van een samenleving is af te meten aan de mate waarin individuen een gezond en gelukkig leven leiden. Verschillende factoren beïnvloeden de kwaliteit van leven, zowel op een negatieve als een positieve wijze. Als gemeenten in gezondheidsbevordering investeren dan is dit daarmee een breder thema voor gemeenten dan enkel de inzet van (medische) zorg en ondersteuning.

Beleidsinzet > In 2022 zetten we in op een structureel budget voor lokaal gezondheidsbeleid, met daarbij een financiële strategie gericht op gezamenlijke kostenbesparingen en populatiebekostiging om de publieke gezondheid te versterken. Ook streven we naar een gezamenlijke opdracht voor gemeenten en zorgverzekeraars en zorgkantoren, voor gezondheid en preventie en de wettelijke verankering ‘spiegelbepalingen’. Voor langdurige en gebundelde preventieprogramma’s en kennisbevordering beschikken gemeenten over regiobeelden voor effectieve preventieve inzet. > In 2022 zetten we stappen voor passende ondersteuning en zorg richting een toekomstbestendige sturing en financiering van de Wmo via afschaffing van het abonnementstarief en een wetswijziging die resultaatfinanciering mogelijk maakt. Ook starten we met een fundamenteel onderzoek naar de houdbaarheid van de Wmo binnen de context van de vergrijzing. Daarnaast versterken we de lokale regierol van gemeenten bij de uitvoering van een integrale, wijkgerichte ondersteuning en zorgaanbod met specifieke aandacht voor de borging van cliëntondersteuning, mantelzorgondersteuning en het landelijk afsprakenkader hulpmiddelen. Tot slot zetten we ons juridische team binnen het sociaal domein in voor advisering over juridische vraagstukken.

> In 2022 ondersteunen we de beweging Beschermd Thuis voor kwetsbare groepen door financiële en wettelijke randvoorwaarden voor de doordecentralisatie van beschermd wonen te organiseren, en implementatieondersteuning aan te bieden. Daarnaast geven we invulling aan het adviesrapport ‘Een thuis voor iedereen’ door stevig in te zetten op het realiseren van woningen en woonvoorzieningen voor kwetsbare groepen. Tot slot verbeteren we de rand-

19

2 – Inclusieve Samenleving

voorwaarden voor sociale inclusie in samenwerking met het Rijk, Valente (de brancheorganisatie voor participatie, begeleiding en veilige opvang) en cliëntvertegenwoordigers van het platform Mind.

Platform sociaal domein Gezamenlijke uitvoering | Structurele diensten

Het samenwerkingsplatform Sociaal Domein is een interbestuurlijk knooppunt ter versterking van de uitvoeringskracht van samenwerkende gemeenten en ketenpartners met betrekking tot vraagstukken in het sociaal domein. Vanuit dit platform bevorderen we de samenwerking tussen Rijk, gemeenten en ketenpartners gericht op een toekomstbestendig sociaal domein. > In 2022 zorgen we voor overzicht en bundeling van krachten bij lopende programma’s en borgen we de structurele inzet en ondersteuning in regio’s. Daarnaast versterken we de uitvoeringskracht van gemeenten en het gezamenlijk systeemleren. Ook vergroten we de responsiviteit van de overheid door een feedbackloop te creëren gericht op inhoud en randvoorwaarden. We richten ons daarbij op domeinoverstijgende- en inrichtingsvraagstukken en bieden inhoudelijke expertise om doorbraken te creëren bij complexe casuïstiek.