8 Burgemeester Breda Nota Verbonden Partijen

Afspraken over participatie

Ja Er kan ook gekozen worden voor geen participatie van inwoners en belanghebbenden. Advies: Daar waar de gemeenschappelijke regeling gaat over onderwerpen waar inspraak van inwoners en belanghebbenden gewenst is, de participatie via de gemeenschappelijke regeling regelen. Gaat het om een taak die gericht is op de uitvoering van door de gemeente vastgesteld beleid, dan de participatie via de deelnemende gemeenten laten verlopen. Concept VRMWB: geen participatie opgenomen.

Actieve informatieplicht

Ook een GR die slechts wettelijke regels uitvoert zou af moeten zien van participatie. VRMWB voert enkel en alleen wettelijk taken uit en is beleidsarm. Participatie biedt weinig meerwaarde. Voor het beleidsplan bestaat wettelijke regels voor vaststelling en zienswijze. Daarnaast blijft er weinig over voor participatie. Nee De Wgr schrijft voor dat het bestuur van de gemeenschappelijke regeling de raad alle inlichtingen geeft die de raad voor de uitoefening van zijn taak nodig heeft. Advies: Bepaal als raden gezamenlijk in overleg met de gemeenschappelijke regelingen welke inlichtingen nodig zijn en op welke wijze de raden deze inlichtingen willen ontvangen. De resultaten van dit overleg, leg je vast in een door het bestuur vast te stellen document. Concept VRMWB; opgenomen dat informatieverstrekking schriftelijk of mondeling in bijeenkomsten zal plaatsvinden. Geen specifieke documenten opgenomen.

Extra vergoeding voor lidmaatschap nieuwe gemeenschappelijke commissies

VRMVVB: wel afspraken maken, maar niet vastleggen in de GR zelf. Nee De wet geeft aan dat de leden van een gemeenschappelijke adviescommissie een vergoeding kunnen krijgen. Enige wat je af moet spreken is de hoogte van de vergoeding. Advies: Sluit voor de vergoeding aan bij het rechtpositiebesluit decentrale politieke ambtsdragers (toelage lid bijzondere commissie) Keuze VRMVVB: geen gemeenschappelijke adviescommissie volgens criterium beleidsarm. Indien toch bij unanimiteit verzocht, geen vergoedingen uit te keren, tenzij de gemeenten de financiële consequenties daar zelf voor dragen.

Recht van onderzoek of recht van enquête Onderzoeksmogelijkheden lokale rekenkamers Afspraken over evaluatie

Nee Dit recht ligt vast in artikel 155a Gemeentewet. Nee Dit ligt vast in hoofdstuk XIa Gemeentewet. Ja In de gemeenschappelijke regeling moet worden aangegeven of er wel of geen evaluatie plaatsvindt en zo ja met welke frequentie die evaluatie uitgevoerd moet worden. Advies: In beginsel eenmaal per raadsperiode (dus iedere vier jaar) een evaluatie naar de werkwijze en de bereikte effecten van een gemeenschappelijke regeling uitvoeren. Indien een meerderheid van de raden van de deelnemende gemeenten geen behoefte heeft aan een evaluatie kan van een evaluatie worden afgezien.

Aanpassing begrotingscyclus

Concept VRMWB. Wij stellen in de concept GR voor om te evalueren naar behoefte indien tenminste een aantal te bepalen gemeenten daarom verzoekt. Volgens artikel 11a wet gemeenschappelijke regelingen en de memorie van toelichting betreft het een evaluatie van de regeling zelf, de GR zelf dus. Wij rekken in de concept GR de reikwijdte van het evalueren op door de werkwijzen van de GR daarbij te betrekken. Nee De uiterlijke termijnen liggen vast in de Wgr. Advies: De termijnen niet op te nemen in de gemeenschappelijke regelingen maar te volstaan met de afspraken die in deze nota zijn vastgelegd. In een aantal gevallen (met name bij het aanbieden van de ontwerpbegroting voor een zienswijze en bij het aanbieden van de kaderbrief) is in deze nota de termijn naar 1 februari (voor de kaderbrief) en 15 april (voor de ontwerpbegroting) naar voren gehaald. Omdat het aanpassen van een GR een tijdrovend proces is stellen we voor te volstaan met de termijnen zoals in deze nota vastgelegd.

Afspraken over uittreden opnemen in de GR

Concept GR In het concept zijn de data van de Wgr genoemd. Ne Deze moeten worden opgenomen in de GR. Afspraken over uittreden opnemen in de GR Advies: leg de

bepalingen over uittreding vast op basis van staande jurisprudentie

Concept VRMWB: Uittreden uit een veiligheidsregio is alleen mogelijk indien de Wet veiligheidsregio daartoe wordt aangepast. De jurisprudentie geeft daarvoor geen passende oplossing. We hebben in het uittredingsbepaling daarom verwezen naar de geldende verdeelsleutels die gaan gelden bij uittreden van een gemeente.

VERSIE: DEFINITIEF 5 FEBRUARI 2024

1

Inhoudsopgave Leeswijzer ................................................................................................................. 3 1. Inleiding .............................................................................................................. 4 Afspraak 1.1. Elke vorm van samenwerking begint bij duidelijke afspraken over bevoegdheden, verantwoordelijkheden, kaders en verantwoording ...... 6 2. Publiekrechtelijke samenwerking op grond van de Wgr ................................ 7 Afspraak 2.1. Risicoprofiel als kader voor actieve informatieplicht, informatievoorziening en vorm van raadssamenwerking ................................. 7 Afspraak 2.2. Gemeenten zorgen voor gezamenlijke integrale aansturing en afstemming .......................................................................................................... 10 Afspraak 2.3. Gezamenlijke kaderstelling met financiële en beleidsmatige richtlijnen voor de begroting ............................................................................. 10 Afspraak 2.4......................................................................................................... 12 Termijnen voor behandeling van conceptbegroting en jaarrekening (1 april en 1 juli)..................................................................................................................... 12 Afspraak 2.5.

Evaluatie wordt 4-jaarlijks overwogen ....................................... 13 3. Privaatrechtelijke verbonden partijen op basis van het Burgerlijk Wetboek .. ........................................................................................................................... 14 Afspraak 3.1. Borgen van zeggenschap via statuten en beïnvloeding hiervan door wensen en bedenkingen ............................................................................ 15 Afspraak 3.2. Actief beheer, informatie uitwisselen en rapporteren op maatschappelijke effecten ................................................................................. 16 Afspraak 3.3. Evenwichtig samengestelde raden van bestuur, directies en raden van toezicht/commissarissen (benoemen, verlengen, schorsen en ontslaan) .............................................................................................................. 16 Afspraak 3.4. Geen bestuurders of ambtenaren van gemeenten in Raden van Commissarissen of Raden van Bestuur/directies ............................................ 17 Afspraak 3.5. Beloningsbeleid zoveel mogelijk conform WNT ....................... 17 Afspraak 3.6. Invloed op strategiebepaling door college en gemeenteraad .. 17 Afspraak 3.7.

Vermogenspositie en dividendbeleid bij deelnemingen periodiek herijken ............................................................................................... 18 Afspraak 3.8. Tijdig deponeren van jaarstukken, beoordeling en transparant publiceren daarvan ............................................................................................. 18 Bijlage 1 Nadere toelichting ................................................................................... 19 Nadere toelichting op de kernbegrippen van deze nota .................................. 19 Nadere toelichting op de afspraken voor gemeenschappelijke regelingen op basis van de Wgr ................................................................................................ 19 Nadere toelichting op de afspraken voor privaatrechtelijke verbonden partijen op basis van het BW ............................................................................. 25 Bijlage 2 Afwegingskader gemeenschappelijke adviescommissie .................... 30

2

Leeswijzer Voor u ligt de nota verbonden partijen en overige samenwerking in West-Brabant 2024 welke tot stand is gekomen na uitgebreide consultatie van gemeenten en verbonden partijen in West-Brabant. Deze nota geldt voor de periode 2024-2028. Dit betekent dat we deze nota in 2027 evalueren en actualiseren. In hoofdstuk 1 werken we het begrip verbonden partij nader uit. Ook geven we in dit hoofdstuk de algemene afspraken tussen colleges en gemeenteraden weer voor samenwerking die (nog) niet op grond van de Wet gemeenschappelijke regelingen (Wgr) of het Burgerlijk Wetboek (BW) plaatsvindt. In hoofdstuk 2 formuleren we de afspraken die gelden voor de publiekrechtelijke verbonden partijen op grond van de Wgr. In hoofdstuk 3 behandelen we de afspraken die gelden voor de privaatrechtelijke verbonden partijen op basis van het BW. De opbouw van deze drie hoofdstukken is gelijk. Dit betekent dat u in het hoofdstuk zelf de geldende afspraken leest met waar nodig een korte toelichting. Om de nota voor dagelijks gebruik eenvoudig toegankelijk en prettig leesbaar te maken hebben we in de hoofdstukken 1, 2 en 3 de tekst op hoofdlijnen gehouden. Een uitgebreide toelichting op de afspraken leest u in bijlage 1.

Dit zorgt ervoor dat degene die snel kennis wil nemen van de afspraken kan volstaan met het lezen van de drie hoofdstukken of desgewenst alleen de afspraken die we vet hebben weergegeven. Degenen die meer toelichting willen, vinden deze in bijlage 1. In bijlage 2 tenslotte geven we een afwegingskader weer op basis waarvan gemeenteraden kunnen bepalen bij welke gemeenschappelijke regelingen ze kunnen verzoeken een gezamenlijke adviescommissie in te stellen met daarin gemeenteraadsleden. Van de in de nota opgenomen spelregels maken we ook een infographic die de gemeenteraden desgewenst kunnen vaststellen.

3

1. Inleiding De opgaven waar gemeenten voor staan houden niet op bij de gemeentegrenzen en spelen steeds vaker op regionaal niveau. Om deze opgaven op te pakken werken gemeenten samen. Deze samenwerking wordt vormgegeven in verbonden partijen op basis van de Wgr of het BW. Echter ook zonder formele structuur geven gemeenten samenwerking vorm. Te denken valt aan bijvoorbeeld Regionale Investeringsagenda (RIA), Regionale Energiestrategie (RES), Provinciaal Meerjarenprogramma Infrastructuur Energie en Klimaat (PMIEK), regionale Woondeals enz. Steeds vaker wordt samengewerkt op bestuurlijk en ambtelijk niveau (tussen colleges en ambtelijke organisaties) waarmee invulling wordt gegeven aan rijks-, provinciale of regio opgaven.

Wat is een verbonden partij? Het begrip ‘verbonden partij’ is ontleend aan het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV). Daarin staat dat een verbonden partij een privaatrechtelijk of publiekrechtelijke organisatie is waarin de provincie of gemeente een bestuurlijk en een financieel belang heeft. Onder bestuurlijk belang wordt verstaan: zeggenschap, hetzij uit hoofde van vertegenwoordiging in het bestuur hetzij uit hoofde van stemrecht. Een financieel belang wordt gedefinieerd als een aan de betrokken organisatie ter beschikking gesteld bedrag dat niet verhaalbaar is indien die organisatie failliet gaat, dan wel het bedrag waarvoor aansprakelijkheid bestaat, indien de organisatie haar verplichtingen niet nakomt. Waarover gaat de nota verbonden partijen en overige samenwerking? Het komen tot en het werken met een verbonden partij kent vier fasen: ‘ontwerpen’, ‘oprichten’, ‘beheersen & samenwerken’ en ‘evalueren’. Voor de fasen ‘ontwerpen’ en oprichten’ verwijzen we kortheidshalve naar de publicatie “Intergemeentelijke samenwerking toegepast” van de VNG en het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties: intergemeentelijk-samen_20150528.pdf (vng.nl). Deze nota handelt over ‘beheersen en samenwerken’ en ‘evalueren’.

In deze nota gaan we achtereenvolgens in op de afspraken over publiekrechtelijke samenwerking op grond van de Wgr en privaatrechtelijke samenwerking op basis van het BW. In dit hoofdstuk geven we de algemene afspraken weer bij samenwerking zonder dat sprake is van een verbonden partij. Waarom is een nota verbonden partijen nodig? Het BBV schrijft voor dat de gemeentelijke begroting een verplichte paragraaf verbonden partijen bevat. Deze paragraaf bevat ten minste de visie op en de beleidsvoornemens van verbonden partijen en de lijst van verbonden partijen, die wordt onderverdeeld in: 1. Gemeenschappelijke regelingen; 2. Vennootschappen en coöperaties; 3. Stichtingen en verenigingen; 4. Overige verbonden partijen. De paragraaf verbonden partijen in de gemeentebegroting is daarmee ook kaderstellend. De betekenis daarvan is onder meer afhankelijk van de vraag of er een door de raad vastgestelde actuele nota verbonden partijen aanwezig is die een zelfstandige kaderstellende rol heeft. Als dat zo is, kan de paragraaf verbonden partijen in de begroting voor wat betreft de visie op en beleidsvoornemens van verbonden partijen worden beperkt tot een verwijzing naar betreffende kadernota verbonden partijen. Met het opstellen van deze nota leggen we de visie op en beleidsvoornemens van verbonden partijen in West-Brabant vast.

4