6 b&w Update sociaal domein

Gemeenteraad Rucphen Postbus 9 4715 ZG RUCPHEN

Rucphen,

17 mei 2023

Onderwerp:

Update sociaal domein

Onze referentie:

AZ15/009623-D23/1195216

Uw referentie:

0A15/-199892843

Behandelaar:

S. Teuns

Telefoonnummer:

0165-349902

Geachte raad, Jarenlang ontving u van ons de monitor sociaal domein om de ontwikkelingen binnen het sociaal domein te kunnen volgen na de belangrijke transities uit 2015. Na steeds een vast kwartaalinstrument geweest te zijn, is geconstateerd dat het document inmiddels niet meer aansluit bij uw informatiebehoefte en dat het tijd is voor verandering. Om inzichtelijk te maken waar uw informatiebehoefte nu ligt is met een afvaardiging van uw commissie overlegd. Uit dat gesprek bleek dat de cijfermatige trends het gewenste inzicht bieden maar dat het niet nodig is om deze ieder kwartaal te presenteren. De informatie kan dan ook worden opgenomen in de reguliere P&C cyclus en hetzelfde geldt voor de voortgangsinformatie op tal van onderwerpen binnen het sociaal domein. Wat echter gemist werd is een mogelijkheid voor verdieping op actuele onderwerpen en een overzicht m.b.t. de stand van zaken van de projecten uit de doorontwikkeling. Met dat uitgangspunt in gedachten hebben we gekozen voor een nieuwe vorm en een nieuwe naam; De Update Sociaal Domein. Dit document zal u 2 keer per jaar worden aangeboden gelijktijdig met het aanbieden van de jaarrekening en met de begroting. Wij horen graag van u of we hiermee het juiste antwoord hebben gevonden op uw aanvullende informatiebehoefte. Met vriendelijke groet, Burgemeester en wethouders van Rucphen, de secretaris, de burgemeester,

Sandor Michielse

Marjolein van der Meer Mohr

Binnentuin 1 Postbus 9 4715 ZG Rucphen T: 0165 34 95 00 F: 0165 34 13 75 Banknummer: 2850 07 319 IBAN: NL37BNGH0285007319 KvK-nr. 20164997 Gemeente Rucphen

Rucphen

Schijf

Sprundel

St. Willebrord

Zegge

gemeente@rucphen.ni www.rucphen.ni

UPDATE SOCIAAL DOMEIN GEMEENTERAAD RUCPHEN JUNI 2023 De behoefte aan informatie op gebied van feiten en cijfers over het sociaal domein is in de loop van de jaren veranderd. De trends m.b.t. aantal personen en aantal indicaties binnen de verschillende domeinen worden m.i.v. 2023 opgenomen in de reguliere P&C cyclus. De behoefte aan verdieping op diverse onderwerpen en de behoefte aan overzicht m.b.t. bijv. de doorontwikkeling sociaal domein zijn nu in een nieuwe vorm gegoten en voorzien van een nieuwe naam. Voor u ligt dan ook de eerste editie van de Update Sociaal Domein. In deze update zetten we enkele onderwerpen van het sociaal domein in het spotlicht. U wordt meegenomen in de belangrijkste informatie en ontwikkelingen. Ook vindt u een stand van zaken met betrekking tot de doorontwikkeling sociaal domein . Tot slot bevat deze update een overzicht van alle ingekomen raadsinformatiebrieven van het afgelopen halfjaar.

•

ONDERWERPEN IN HET SPOTLICHT KLEDINGBANK RUCPHEN Op 1 maart opende De Kledingbank Rucphen haar deuren. Hoe staat het er nu (peildatum april) voor? Er zijn 85 deelnemers (minima die gebruik maken van het aanbod van de kledingbank). De deelnemers zijn doorverwezen vanuit: • • • • •

De Voedselbank Etten-Leur Stichting Leergeld Noord-West Brabant Stichting Het Warme Hart Vluchtelingenwerk Het gemeentelijk zorgloket

Er is gebleken dat de doelgroep tussen 18-27 en ook de doelgroep 'ouderen'lastig te bereiken zijn.

1

Gemeente Rucphen

Er zijn al 250 zakken donaties ontvangen. Dit is extreem veel! Om voorraden beter te kunnen opbergen is een samenwerking met Plus Manniën opgezet voor het gebruik van bananendozen. ARMOEDE EN SCHULDEN Op het gebied van armoedebestrijding zijn er op landelijk, regionaal en lokaal niveau verschillende regelingen georganiseerd. Denk hierbij landelijk aan de huur- en zorgtoeslag en regionaal aan de bijzondere bijstand, de voedselbank en de collectieve zorgverzekering voor minima. Lokaal helpen we via Stichting Leergeld gezinnen tot 140% van het bestaansminimum door hen te ondersteunen in onder andere de kosten van schoolspullen, kleding, contributie sportvereniging en zwemles. Momenteel zijn dit 85 gezinnen. Vanaf april zijn we samen

SOCIAAL

met Stichting Leergeld een pilot voor een maandelijkse inloopspreekuur begonnen zodat gezinnen die nog niet bekend zijn met Leergeld informatie kunnen inwinnen en zich mogelijk aanmelden. Om professionals en huishoudens te informeren over de regelingen op het gebied van armoedebestrijding is er recent vanuit de De6 een flyer ontwikkeld in diverse talen die breed zal worden verspreid. Verder zijn we in samenwerking met Humanitas eind 2022 begonnen met de pilot voor het Thuisadministratieloket Rucphen, waar inwoners hulp kunnen krijgen bij het aanvragen van deze voorzieningen. Wanneer inwoners bredere hulp nodig hebben bij hun financiën zoals hulp met het omgaan met geld, betalingsproblemen en schulden kunnen zij terecht bij onze schuldhulpverleners. Afhankelijk van de problematiek zetten zij budgetcoaching of budgetbeheer in. Bij budgetbeheer wordt iemand begeleid in het leren budgetteren of naast deze coaching wordt ook het geld beheerd. De budgetbeheerder betaalt hierbij eerst een selectie aan rekeningen voordat de inwoner beschikking over zijn inkomen krijgt. Wanneer de betalingsachterstanden/schulden te groot zijn zal de schuldhulpverlener adviseren om een schuldregeling aan te gaan en maakt indien akkoord de juiste stukken hiervoor op.

Om het oplopen van betalingsproblemen van inwoners zoveel mogelijk te beperken, zetten we naast de bovenstaande hulp ook vooral in op vroegsignalering. Inwoners waarvan signalen van betalingsachterstanden bij o.a. zorgverzekeraars binnenkomen worden middels een telefoontje, brief of huisbezoek benaderd voor een hulpaanbod. Afgelopen jaar hebben we mede vanwege de gestegen prijzen een stijging gezien in zowel het aantal signalen van 2

betalingsachterstanden alsook het aantal inwoners dat een beroep doen op de verschillende soorten hulp. Om kwetsbare gezinnen (<120% bestaansminimum) te ondersteunen in de verhoogde energiekosten is in 2022 de energietoeslag uitgekeerd. Van de vanuit CBS bekende 1.100 huishoudens, hebben 1.076 huishoudens deze via het Werkplein aangevraagd en ontvangen. Ook in 2023 wordt deze energietoeslag uitgekeerd en is het Werkplein inmiddels begonnen met de eerste uitbetalingen. Om deze energiearmoede verder tegen te gaan zijn we bezig met een aanpak om te zorgen dat deze kwetsbare huishoudens ook energiebesparende maatregelen kunnen treffen om het energieverbruik te verminderen. We zien echter al mede door het prijsplafond een lichte daling van het aantal meldingen van betalingsachterstanden. In het i e kwartaal van 2022 waren dat 133 meldingen, in het i e kwartaal van 2023 is dit gedaald naar 104. Ook zien we net als in andere gemeenten een afname in het aantal schulphulpaanvragen, 14 concrete hulpvragen 4e kwartaal 2022 en 7 le kwartaal 2023. Mogelijk is deze afname echter niet te verklaren door verminderde financiële problematiek maar doordat naar verwachting per 1 juli 2023 of januari 2024 de termijn van een schuldbemiddelingstraject verkort wordt van 3 jaar naar 11/2 jaar.

MAATSCHAPPELIJK WERK Om de lokale samenwerking tussen de maatschappelijk werkers en de jeugdprofessionals, schuldhulpverleners en Wmo-consulenten te versterken heeft het maatschappelijk werk sinds 2022 een werkplek op het gemeentehuis. Naast de werkzaamheden in de eerstelijns (direct toegankelijke) psychosociale hulpverlening aan onze inwoners gaan de maatschappelijk werkers er ook 24/7 op af als er een melding komt van onder andere politie, huiselijk geweld en problemen op het gebied van openbare geestelijke gezondheidszorg welke direct opgevolgd moeten worden. De aanpak van geweld in afhankelijkheidsrelaties en crisiszorg pakt onze gemeente niet alleen op maar doet dit samen met de 16 gemeenten in West-Brabant. Deze samenwerking is geborgd in een Gemeenschappelijke Regeling, de GR GIA. Deze werkzaamheden behoren tot de taken van maatschappelijk werkers. Bij de bemensing van de integrale toegang zullen de maatschappelijk werkers een belangrijke rol krijgen in het kader van het verhelderen van de vraag en het inzetten van de juiste hulp.

3

DOORONTWIKKELING SOCIAAL DOMEIN In het voorjaar van 2020 is een plan van aanpak ontwikkelt voor de doorontwikkeling van het sociaal domein. Dit plan is vastgesteld in het voorjaar 2020. In het Plan van Aanpak wordt een onderscheid gemaakt in drie thema's: 1. Integrale aanpak multiproblematiek 2. Gezond opgroeien en 3. Vitaal ouder worden. Via deze update informeren wij u over de voortgang van de verschillende projecten. Status

Project Thema: Integrale aanpak multiproblematiek 1

Integrale vraagverheldering en aanpak voor doelgroep C

2

NEET jongeren

3

Inrichten financiële zorg bij multiproblematiek.

4

Inrichten toegang sociaal domein breed

Afgerond 2e ronde is uitgevoerd in het voorjaar 2023 Afgerond Dit project is gestart

Thema: Gezond opgroeien Dit project loopt en wordt doorontwikkeling

5

Vergroten van de ouderbetrokkenheid

6

Interventies om de psychosociale gezondheid van onze jongeren te verbeteren

7

Kansrijke start

Er wordt gewerkt aan een plan van aanpak

8

Aanpak complexe zorgvragen van jeugdigen

De vervolgstappen worden onderzocht

9

Verslaving

De vervolgstappen worden onderzocht

Is geïntegreerd in de aanpak Lokaal Programma Onderwijs (Corona gelden)

Thema: Vitaal ouder worden 10

Indicatievrije dagbesteding Steunpunten

De opties en best practices worden verkend

11

Valpreventie

Dit project is gestart

12

Leefstijlinterventie

Dit project is gestart

13

Huisbezoeken ouderen

De projectopdracht wordt opgestart

4

Integrale vraagverheldering en aanpak voor doelgroep C U wordt middels een aparte raadsbrief geïnformeerd over dit project. NEET jongeren NEET is een internationale term en staat voor Not in Employment, Education or Training. Het gaat om jongeren die tot de werkloze of de niet-beroepsbevolking behoren en die in de afgelopen vier weken niet hebben deelgenomen aan een reguliere opleiding of een cursus. In 2022 zijn we voor het eerst gestart met een actieve benadering van deze jongeren tussen 18 en 23 jaar met het doel om de ze in beeld te brengen en indien mogelijk door te geleiden naar school, werk en/of hulpverlening. In februari 2023 zijn de jongeren opnieuw benaderd. Vorig jaar waren er 22 NEET-jongeren, dit jaar waren het er 20. Op basis van de vergelijking met vorig jaar, zien we 8 dezelfde namen terugkomen. Dit is een aantal van ongeveer 40%. Opvallend is dat het hierbij geen jongeren betreft die vorig jaar werk hebben gevonden en weer uitgevallen zijn. Ook nu zien we weer dat een aantal jongeren in een zorgtraject zit (13%). Een aantal is ZZP'er (27%) of zit op een particuliere opleiding (13%). En sommige zijn tot nu toe niet bereikbaar voor NEET of wil geen ondersteuning (47%). Later aansluiten is voor deze jongeren altijd nog mogelijk. Hoewel de aanpak succesvol is, willen we liever inzetten op het voorkomen van uitval van jongeren.

Hoe we dat kunnen verbeteren is onderwerp van gesprek binnen de doorontwikkeling van het Regionaal Bureau Leren. Of de aanpak NEET een structurele inbedding krijgt wordt dan ook de komende tijd bepaald in samenhang met de andere doelen uit de doorontwikkeling. Inrichten financiële zorg bij multiproblematiek. Dit project is afgerond. Inmiddels zijn er twee schuldhulpverleners werkzaam binnen de gemeentelijke toegang. Inrichten toegang sociaal domein breed Er wordt gewerkt aan de inrichting van één loket waar inwoners terecht kunnen met hun vragen op het gebied van welzijn, zorg en financiën waarna ze verwezen worden naar de juiste plek. We doen dit om te komen tot een verbetering van de dienstverlening, efficiënter werken en het optimaliseren van de samenwerking tussen de domeinen en de financiële beheersbaarheid binnen het sociaal domein. We streven naar het vergroten van de eigen kracht van onze inwoners, het (meer) 5

gebruik maken van het sociaal netwerk en inzet van voorliggend veld. Denk hierbij aan preventief aanbod dat zonder verwijzing toegankelijk is. We zetten de juiste zorg in waarbij we gebruik maken van de inzet van lichte zorg waar mogelijk en zwaar waar moet. Vergroten van de ouderbetrokkenheid: Zorgpeuters VVE: Voor VVE-peuters met een zorgvraag is in 2021 een project gestart met als doel deze peuters en hun ouders optimale ondersteuning te bieden. Hiervoor zijn samenwerkingsafspraken gemaakt tussen jeugdprofessional, VVE-aanbieder en het consultatiebureau. In 2023 vindt er een aanpassing in het project plaats: met subsidie van de gemeente stelt Kober een zorgcoiirdinator aan. Deze zorgcotirdinator stelt in overleg met ouders en pedagogisch medewerkers voor zorgpeuters VVE een plan van aanpak (handelingsplan) op en voert dit ook uit. Indien nodig worden er hulpverlenende instanties betrokken. De zorgcoljrdinator vormt de brug tussen kind, ouders/verzorgers, pedagogisch medewerkers en behandelaars van hulp- en zorgverienende externe instanties en zorgt voor passende zorg en begeleiding. Streven is om zo vroeg mogelijk de juiste ondersteuning/hulp in te zetten. Daarnaast coacht de zorgco&dinator de pedagogisch medewerkers, zodat zij knelpunten in de ontwikkeling van kinderen vroegtijdig signaleren.

Tevens coacht de zorgcoiirdinator de pedagogisch medewerkers bij de uitvoering van het handelingsplan. Daarnaast blijft de jeugdprofessional WE betrokken voor de ambulante begeleiding van ouders. Interventies om de psychosociale gezondheid van onze jongeren te verbeteren Bij de start van de doorontwikkeling sociaal domein is geconcludeerd dat er behoefte is aan meer inzicht in de psychosociale gezondheid van onze jongeren. Corona heeft de behoefte aan inzicht nog extra versterkt waardoor vanuit de landelijke overheid ook is gestuurd op monitoring. Dit werd uitgevoerd door de GGD. In mei en juli 2022 heeft de GGD de resultaten met ons gedeeld. Uit dit onderzoek blijkt dat (jong)volwassenen in onze gemeente hoger scoren op psychosociale problemen dan gemiddeld in West-Brabant en Nederland. In de leeftijdscategorie van 0 - 11 jaar ervaart 23% van onze jongeren psychosociale problematiek terwijl dat regiobreed (WestBrabant) 18% is. Van de jongeren uit de 2e en 4e klas van het voortgezet onderwijs geeft 23% van de jongens en 39% van de meisjes uit onze gemeente aan psychische klachten te ervaren. In de regio West-Brabant zijn deze percentages 18% resp. 38%.

6

Mede op basis van deze resultaten is er voor gekozen om de mentale gezondheid, speerpunt te maken binnen het Lokaal Programma Onderwijs (LPO). Dit project uit de doorontwikkeling sociaal domein wordt daarom geïntegreerd binnen het LPO. De inzet/interventies op dit vlak vormen vanaf juli 2022 onderdeel van dit traject. Omdat we de meest urgente kwesties zo snel mogelijk willen aanpakken is er voor gekozen om in 2022 al twee concrete interventies te starten ter bevordering van dit doel. Eén interventie focust op de bestrijding van het ziekteverzuim onder leerlingen van onze basisscholen (project M@z1 van de GGD). De andere concrete actie betreft het instellen van een mentaal steunpunt op het voortgezet onderwijs. Het steunpunt is er voor leerlingen waarbij psychische problemen een belemmering vormen voor het volgen van onderwijs. Er is iemand een halve dag per week extra beschikbaar voor het mentale welzijn van de leerlingen waarbij de hulpvraag de reguliere ondersteuning van school overstijgt. In overleg met onze netwerkpartners zullen we in 2023 bepalen waar we de resterende middelen voor in zullen zetten. Kansrijke start Samen met de beoogde netwerkpartners heeft vorig jaar een bijeenkomst plaatsgevonden. Er is gekeken naar waar de knelpunten in de samenwerking op dit moment liggen. Op basis hiervan moeten werkafspraken en resultaten geformuleerd worden.

Dit moet leiden tot coalitie-afspraken. Op dit moment wordt gewerkt aan een plan van aanpak om dit proces aan te pakken. Verslavingspreventie Er zijn verschillende gesprekken geweest met onze maatschappelijke partners die actief zijn in het werkveld binnen onze gemeente, o.a. de coördinator OGGZ, jongerenwerker, preventiewerker GGZ-WNB, preventiewerkers Novadic-Kentron, de maatschappelijk werker, jeugdverpleegkundige TWB en de wijkagent. De GGD heeft inzicht gegeven in diverse kwantitatieve gegevens voor de gemeente Rucphen. Er is ervoor gekozen geen verder kwalitatief onderzoek onder onze inwoners te doen. Onze partners hebben aangegeven dat dit soort gegevens niet altijd betrouwbaar zijn vanuit de ervaring dat mensen niet altijd open zijn over middelengebruik. Er werd aanbevolen te bezien of we het huidige preventiebeleid en de activiteiten kunnen verbeteren, en de professionals hierin beter te ondersteunen. We gaan hiervoor een lokaal werkprogramma verslavingspreventie opstellen. Hierin werken we samen met de maatschappelijke partners en de regio.

7

Aanpak complexe zorgvracien van jeugdigen De afgelopen jaren is veel geïnvesteerd in integraal samenwerken. Onder andere doordat maatschappelijk werk en schuldhulpverlening nu een plek hebben binnen onze lokale toegang, heeft dit een impuls gekregen. Er zijn middelen beschikbaar die ingezet kunnen worden wanneer een casus niet binnen een regulier traject past. We verkennen nu de vervolgstappen voor dit project. Indicatievrije dapbesteding In 2022 zijn de overeenkomsten voor Wmo Begeleiding en daarmee het product dag invulling opnieuw aanbesteed. Op 1 januari 2023 is het nieuwe contract Wmo Begeleiding ingegaan. We hebben ervoor gekozen om eerst ruim de tijd te nemen om de effecten van deze nieuwe contracten te monitoren alvorens de pilot indicatievrije dagbesteding te starten. Hiermee zorgen we ervoor dat er voldoende zorgvuldige informatie is en we inzicht hebben in de daadwerkelijke behoefte in onze gemeente. Dit is nodig om de pilot goed weg te zetten. In 2023 verkennen we opties en best practices. Valpreventie De landelijke pilot is afgerond. Er is een vitaliteitsbijeenkomst geweest en de eerste training In Balans is gegeven. De komende tijd wordt gebruikt om Valpreventie te borgen en uit te rollen in de hele gemeente.

Leefstijlinterventie In het kader van voorlichting over een gezonde leefstijl vindt er een life-style markt plaats in St.Willebrord (huisartsenpraktijk de Gagel) op 10 juni a.s. Positieve gezondheid is hierbij de insteek. Er zal aandacht zijn voor gezonde voeding, bewegen, stoppen met roken, fysiotherapie etc. Huisbezoeken Ouderen In 2023 gaan we ons oriënteren op de opzet en wordt de projectopdracht opgesteld. Hierbij is van belang dat de verbinding wordt gezocht met andere disciplines, zoals bouwen, wonen, volksgezondheid en toegang tot het sociaal domein. De verwachting is dat we begin Q4 2023 kunnen gaan beginnen met de huisbezoeken. Dit zal in 2024 nog doorlopen.

8