5 b&w Toezeggingen (RES)

Gemeenteraad Rucphen Postbus 9 4715 ZG RUCPHEN

Onze referentie:

Z21/054417-D21/1148553

Uw referentie:

Rucphen,

-8 JUNI 2021

Onderwerp:

Toezeggingen

Behandelaar:

A.J.J.P. Schrauwen

Telefoonnummer:

0165-349762

Geachte raad, In de raadsvergadering van 21 april 2021 hebben wij u toegezegd de volgende stukken ter beschikking te stellen: - De verslagen van de Stuurgroep Regionale Energie Strategie 2030 West-Brabant; - De presentatie van Enexis en TenneT met betrekking tot de netwerkcapaciteit. Deze stukken zijn als bijlagen bij deze brief gevoegd. Tevens treft u aan het addendum van de RES 2030, de aanbiedingsbrief van het addendum en de daarbij behorende raadsbrief. Deze stukken zijn door het RES-team ter attentie van uw raad toegezonden.

Met vriendelijke groet, Burgemeester en wethouders van Rucphen, de secretaris, de burgemeester,

Marjolein art der Meer Mohr

ielse

Binnentuin 1 Postbus 9 4715 ZG Rucphen T: 0165 34 95 00 F: 0165 34 13 75 Banknummer: 2850 07 319 IBAN: NL37BNGH0285007319 KvK-nr. 20164997 Gemeente Rucphen

Rucphen

Schijf

Sprundel

St. Willebrord

Zegge

gemeente@rucphen.n1 www.rucphen.n1

Waterschap

>Brabantse Delta Agenda Stuurgroep RES2030 West- Brabant 13 november 2019 Aanvang

:

Inloop met soep en broodjes om 17.30u Aanvang 18.00u tot maximaal 20.00u

Plaats

:

Zaal A0.30 Gemeentehuis Breda: Claudius Prinsenlaan 10, 4811 DJ Breda

Voorzitter :

Greetje Bos (gemeente Breda)

ONDERWERP 1.

OPENING en mededelingen Geen mededingen.

2.

Ambitie en bouwstenen elektriciteit Greetje presenteert de bijgestelde cijfers van de verdeling zon en wind per gemeente en stelt vervolgens de vraag of dit een werkbare uitgangspositie is. Wat volgt is een discussie over het bod, met onder andere de volgende belangrijkste punten: •

De cijfers en ontwikkelingen zijn dynamisch, veranderen in de tijd. Zorg daarom voor een dynamisch document.

•

Iedereen moet een bijdrage leveren. Discussie of het wel of niet vrij ingevuld mag worden met zon op veld, zon op dak en/of wind.

•

In de Contourennotitie moet goed toegelicht worden waarom er gemeenten zijn die voor 2030 (nog) niets doen.

•

De benchmark wordt gewaardeerd, en wethouders geven aan deze ook nodig te hebben voor hun gemeenteraden.

•

Maatschappelijke kosten: Ton Schuurmans (Enexis) geeft aan dat (versnipperd, klein) zon op veld de meeste kosten met zich meebrengt.

•

De opbrengst van het positieve en afgewogen proces moet beschreven worden.

De volgende ambitie wordt na de discussie vastgesteld door de Stuurgroep: Een concept bod met conventionele technieken stellen we op 2,0 TWh. Verwacht wordt dit zeker te kunnen gaan realiseren met de projecten uit de zachte pijplijn en ambities zoals die in de Stuurgroep van 30 oktober zijn verwoord. Aanvullend stellen we een ambitie vast van 0,2 TWh door middel van innovatieve technieken. Financiële participatie Wat wordt de omvang van het voorstel om een gezamenlijke uitwerking van 50% participatie te geven? Hierbij wordt gesproken over 'het mandje' met projecten voor de samenwerking en green deal. Greetje vult aan dat participatie op één windmolen niet mogelijk is. Het is een kans voor de regio om dit vorm te geven. 3.

Warmtetransitie Gelet op de discussie in de vorige stuurgroep wordt voorgesteld om:

Bijgevoegd

Bijgevoegd

ONDERWERP •

Samen met Hart van Brabant een Maatschappelijke Kosten en Baten analyse te maken voor de verschillende warmte opties in de regio (voorbeeld: metropoolregio Amsterdam. Op basis van een dergelijk rapport voorstellen uit te werken voor de definitieve RES.

•

Voor dit moment geen nadere afspraken en/of plannen te maken voor uitbreiding van warmtenetten op restwarmtebronnen (dus alleen bestaande afspraken uitwerken).

De Stuurgroep gaat met beide voorstellen akkoord. 4.

Planning & raadsbrief Het vraagt om zorgvuldigheid om de discussie van de stuurgroep goed te vertalen naar een de contourennotitie RES. Daarmee is behandeling in de stuurgroep van 11 december zeer lastig haalbaar. De Kopgroep stelt voor om deze Stuurgroep te verschuiven naar 15 januari en de algehele planning te richten op een eindresultaat wat we op 1 juli aan het Rijk zullen aanbieden. De Klankbordgroep op 11 december zal wel doorgaan. De raadsbrief moet een positieve brief worden met de inhoud voorop en een algemenere procesbeschrijving.

5.

Rondvraag en Sluiting •

Begin volgend jaar willen we een grote bijeenkomst voor alle raadsleden opzetten met workshops 'voor de toekomst'. Niet gericht op de contourennotitie, maar op wat ons allemaal te wachten staat.

•

Vanuit het rijk is er een afwegingskader opgesteld. Dit lijkt erg op het afwegingskader van de RES West-Brabant en willen het hier op aanpassen. Belangrijk is wel dat de raadsleden het nog steeds herkennen.

•

Voor warmte gaan we nu nog niet voorsorteren op grootschalige netten op transitiebrandstoffen, wanneer er geen duidelijkheid is op voldoende alternatieven in de toekomst. We gaan eerst samen met Hart van Brabant een maatschappelijke kosten en baten analyse uitvoeren en komen op basis daarvan met een nadere uitwerking voor warmte in de definitieve RES versie.

13 november, Breda

-2-

Waterschap

>Brabantse Delta Zaaknr. : 23767 Kenmerk : 332524

Verslag van Stuurgroep RES West-Brabant op 28 augustus 2020 Plaats

:

Electron, Breda

Aanwezig : Afwezig

:

Mark, Jac, Iris en Ad

Notulist

:

D. Eijsbouts

Kopie aan:

Onderwerp 1.

OPENING EN MEDEDELINGEN De vergadering wordt geopend door Greetje Bos. Ze geeft aan dat er in de ochtend nog een reflectiegesprek is geweest met het NP RES. De regio loopt voorop in het proces. De concreetheid en voortgang in West-Brabant zijn positief ontvangen. Daarnaast zijn de uitdagingen besproken en wat het NP RES daar in kan betekenen. Onder andere is het gegaan over woonlastenneutraliteit. Marcel Willemsen vult aan dat er nog een gesprek met Maarten van Poelgeest (voorzitter klimaattafel Gebouwde Omgeving) is aangeboden. Een andere uitdaging is de SDE++ subsidie voor zon op dak, die naar alle verwachtingen niet afdoende gaat zijn. Gedeputeerde Eric de Bie geeft aan dat hier binnenkort ook in Gedeputeerde Staten over wordt gesproken Ton Schuurmans meldt dat een landelijke werkgroep netimpact van start is gegaan. Ton zit hier namens Enexis aan tafel. Bij de werkgroep worden verschillende dilemma's en oplossingen in kaart gebracht.

2.

VASTSTELLEN AGENDA De agenda wordt vastgesteld.

3. 3.a.

Planning Victor van den Berg geeft een overzicht van de planning van de RES (zie bijlage). Op 25 september worden de aangescherpte of aanvullende keuzes voor RES1.0 voorgelegd aan de Stuurgroep. Dit is nodig om onze ambitie om voor het einde van het jaar (11 december) de RES af te hebben te kunnen halen. Victor geeft aan dat het tijdsschema strak is, maar wel haalbaar. Uiteindelijk zullen er twee documenten opgeleverd worden: de RES en het uitvoeringsprogramma. Gevraagd wordt of er nog een reactie komt vanuit het Rijk. Victor antwoordt dat er medio september een brief komt vanuit het Rijk. René vult aan dat hij verwacht dat de reactie vanuit het Rijk niet veel nieuws op zal leveren. Marcel Willernsen vraagt hoe het loopt met de transitievisie warmte. Greetje Bos antwoordt dat hoewel het in principe een ander traject is dan de RES het evident is om de trajecten naar elkaar te trekken omdat ze zoveel met elkaar te maken hebben. Ook bij het maken van keuzes is het van belang om elkaar te blijven vasthouden en met elkaar in gesprek te blijven, zodat we voor West-Brabant de beste keuzes maken (bv voor bovenlokale bronnen, warmtenetten etc.). Hiervoor is het van belang om werkafspraken te maken. Desalniettemin gaat de transitievisie wel als zelfstandig document naar de gemeenteraden.

Actie door

Actie door

Onderwerp Victor vult aan dat in de concept RES een bronnenanalyse staat. Komende tijd wordt deze via de provincie geactualiseerd. Gemeenten kunnen dit samen met de resultaten van de MKBA gebruiken voor hun transitievisie warmte. 4.

MKBA Analyse Bert Tieben (SE0) geeft een presentatie over de MKBA Warmte (zie bijlage). Op hoofdlijnen geldt dat • Individuele warmte-oplossingen met de nadruk op zonthermie en groen gas relatief goed uit de MKBA komen • Regionale warmtenetten met grote, hoog-temperatuur bronnen (biomassa, restwarmte en geothermie) second best zijn • Lokale warmtenetten relatief duur zijn. De beschikbaarheid van groen gas is echter beperkt. Deze oplossing lijkt daarom met name interessant voor gemeenten waar aansluiting op het regionaal warmtenet niet mogelijk is. Voor gebieden met een hoge warmtevraag en grote regionale bronnen lijkt een regionaal net een goede optie. Een volledige elektrificatie van warmte komt pas op de derde plaats, omdat in dit scenario het elektriciteitsnet moet worden aangepast. Bert Tieben ziet dit eerder als een terugvaloptie. Na de presentatie zijn de volgende vragen gesteld en antwoorden gegeven. Is er in het scenario waarin de nadruk wordt gelegd op groen gas ook rekening gehouden met grootschalige opwekking van zonne-energie? Antwoord: Alle scenario's uit de MBKA bestaan in principe uit een mix van verschillende energiebronnen. Maar de focus is per scenario anders. Waarom zijn de kosten voor West-Brabant groter ten opzichte van de kosten voor Hart van Brabant? Antwoord: Het aantal huishoudens is in Hart van Brabant kleiner dan in West Brabant.

Dat heeft impact op het energieverbruik en dus ook op de kosten voor oplossingen. De variant 1B is voor regio Hart van Brabant nog iets gunstiger dan voor regio West Brabant. Dat komt omdat er met meer groen gas is gerekend dan in West Brabant. Bovendien heeft Hart van Brabant kleinere afstanden tot een warmtenet. Dit is gunstig in de MKBA. Overall geeft Bert aan dat de verschillen niet zo groot zijn. Waarom is de industrie niet meegenomen als het gaat om aardgas? En waarom is de tuinbouw slechts voor de helft van de bedrijven meegenomen? Antwoord: In de opdracht voor de MKBA is aangegeven dat het gaat om de gebouwde omgeving in samenhang met de tuinbouwgebieden waar een warmtenet te overwegen is, conform de concept regionale structuur warmte van beide regio's. Is er rekening gehouden met de vervangingskosten van het aardgasnet? En is dit gunstig voor groen gas? Antwoord: Ja, er is rekening gehouden met de vervangingskosten. Groen gas is gunstig, omdat de distributiekosten 50% van de totale kosten zijn. Bij groen gas zijn er geen aanlegkosten (alleen vervangingskosten). Ton Schuurmans vult aan dat hoewel de kosten voor de vervanging op dit moment heel hoog zijn hij verwacht dat deze de komende jaren zullen afnemen, waardoor groen gas nog gunstiger wordt.

Welke rol kan kernenergie spelen als warmteoplossing? Antwoord: Kernenergie is niet meegenomen in de MKBA omdat de bouw van kerncentrales lang duurt en de kosten zeer onzeker zijn. Kernenergie is in feite een elektrische oplossing, waarbij het hoospanningsnet en middenspanningsnet

-2-

Onderwerp

Actie door

minder sterk aangepast hoeft te worden dan met de verspreide duurzame opwek van wind en zon. Het scenario all-electric (36), vraagt ook om versterking van het elektriciteitsnet van de vraagkant. In de MKBA zijn alleen de kosten voor het laagspanningsnet gerekend, omdat er voor het midden- en hoogspanningsnet vooral veel samenloop is met de kosten voor duurzame opwek (de productiekant). In geval van kernenergie, zullen deze kosten voor het midden- en hoogspanningsnet wel meegerekend moeten worden. Is aquathermie meegenomen in de MKBA? Antwoord: Dat is het geval. Aquathermie zit als bron in de lokale netten, maar is voor de bestaande bouw echter wel relatief duur. Hoe belangrijk is het aandeel biomassa? Antwoord: Het aandeel biomassa is het grootst bij een scenario met een regionaal warmtenet zonder geothermie (1A). Dan maakt biomassa 15% uit van de mix. Moeten er binnen regionale warmtenetten uitzonderingen worden gemaakt voor woningen die all-electric gebouwd kunnen worden? Antwoord: Dit is een uitvoeringsvraag. Voor de berekeningen in de MKBA is het uitgangpunt gehanteerd dat een bepaald percentrage van alle woningen in een gemeente worden aangesloten op het warmtenet. Hoe is de situatie in Zeeland? Antwoord: Zeeland is niet doorgerekend. Een MKBA kan ook niet vertaald worden naar een andere regio.

Is de beleidskeuze om gasloos te bouwen wel een goede, nu blijkt dat groen gas zo goed uit de MKBA komt. Antwoord: De keuze om nieuwe woningen gasloos te bouwen is noodzakelijk om de opgave niet verder te vergroten. De grote uitdaging is om bestaande woningen te verduurzamen. Bovendien gaat het bij nieuwbouw ook om aanleg van nieuwe infrastructuur, iets wat in bestaande bouw voor gas niet het geval is. Gesteld wordt dat het aanbod groen gas op dit moment nog onvoldoende is. Is een scenario met (veel) groen gas reëel? Antwoord: Het doorgerekende scenario met groen gas is volgens Bert zoveel mogelijk realistisch gemaakt, waardoor de behoefte aan gas is geminimaliseerd door verdergaande besparing en gebruik van individuele zonthermie. Let wel, in dit scenario wordt ook gebruik gemaakt van de bestaande warmtenetten met biomassa en andere warmte-oplossingen. Victor van den Berg geeft aan dat het waterschap veel meer groen gas kan produceren dan nu het geval is, maar dat daar wel meer innovatie voor nodig is. Nu wordt het gas nog voor elektriciteit gebruikt, maar op termijn zal dit meer als groen gas worden aangeboden. Daarnaast kan ook keukenafval en GFT worden gebruikt. Ton Schuurmans vult aan dat er veel mogelijk is op het gebied van groen gas, maar dat het maken van de goede keuzes belangrijker is. Petra Koenders merkt op dat groen gas ook hoogwaardig kan worden benut.

Dit vraagt om afwegingen. Er wordt afgesproken dat Enexis (Christina Hoes) een keer in de Stuurgroep een presentatie zal geven over de beschikbaarheid en mogelijkheden van groen gas. Waarom is uitbreiden van het bestaand warmtenet zo duur? Antwoord: Door (grote) uitbreiding van het warmtenet zijn andere bronnen nodig, zoals restwarmte. Het ontsluiten van deze bronnen is kostbaar.

-3-

Onderwerp

Actie door

Wat zijn de genoemde kosten voor de eindgebruiker? Zijn subsidies hier in meegenomen? Antwoord: de MKBA kijkt naar maatschappelijke kosten. Subsidie wordt niet meegenomen omdat de totale kosten voor de maatschappij gelijk blijven. Voor de eindgebruiker zullen de kosten inderdaad omhoog gaan. Overigens zullen de totale kosten hoger zijn omdat in de huidige cijfers van de MKBA de baten ook worden meegenomen. 5.

Uitvoeringsorganisatie en begroting 2021-2023 Victor geeft een presentatie over de uitvoeringsorganisatie en de begroting (zie bijlage). René Idema vraagt aan de zaal of iemand schrikt van de getallen. Dat is niet het geval. De volgende onderwerpen zijn nog aan bod gekomen. Rijksbijdrage en RES 2.0 Op dit moment is de bijdrage van het Rijk nog onzeker. Er is voorzichtig ingeschat dat die ongeveer 2/3 deel zal zijn van de bijdrage voor de RES 1.0. De RES 2.0, is meer dan een actualisatie, omdat het warmtedossier dan een stuk verder uitgewerkt dient te zijn. Met de geschatte Rijksbijdrage zal voor de begroting van 2022 en 2023 wel een bijdrage van de regionale partners (gemeenten, waterschap, provincie) nodig zijn. Gevraagd wordt wanneer men verder zal gaan met de update. Greetje Bos antwoordt dat we vroeg genoeg zijn. Voor 2021 hebben we nog voldoende budget. Victor van den Berg vult aan dat in het begin van de RES de bijdrage vanuit het Rijk ook nog onzeker was. Innovatie-subsidies Marcel vraagt of er subsidies zijn voor innovatie. Victor antwoordt dat het bundelen van meerdere innovaties interessant kan zijn voor het binnenhalen van EU-subsidies. Petra Koenders is van mening dat het belangrijk is eerst de MKBA en het verhaal over groen gas te laten landen. Ontwikkelfonds Collectieve projecten Petra Koenders vraagt of de BOM genoeg focus heeft op West-Brabant.

Volgens Victor is de BOM er voornamelijk voor grotere projecten. De BOM heeft geen oog voor kleinere lokale projecten. Er wordt gevraagd of zonnefolie op daken en lichtgewicht panelen een optie zijn. Dat is het geval, maar deze opties zijn wel duurder, zoals vaker het geval is met nieuwe technieken. Zon op daken en gevels is ons meer waard, gelet op de beperkte druk op de openbare ruimte en de kleinere impact op het energienetwerk, maar momenteel staat er vanuit die optiek nog niet meer geld tegenover om de businesscase voor de bedrijven te verbeteren.

6.

Verslag vorige stuurgroep Jurgen Visser had gevraagd of de tabel (bijlage 1 uit de concept RES) over de verdeling per gemeente bevestigd kan worden als leidend. Dat is het geval. Als er aanpassingen zouden komen, dan worden die voorgelegd aan de stuurgroep.

Breda, 28 augustus 2020

-4-

i oso

Waterschap

>Brabantse Delta Verslag Stuurgroep RES2030 West-Brabant op 13-03-2020 Aanwezig :

Roland van Vlugt (Altena), Erik Wilmsen (Alphen-Chaann), Nico Sommen (Baarle-Nassau), Jeffrey van Agtmaal (Woensdrecht), Andrew Harijgens (Bergen op Zoom), Greetje Bos (Breda), Jurgen Vissers (Drimmelen), Kevin van Dort (Geertruidenberg), Hans Wierikx (Halderberge), Désirée Brummans (Moerdijk), Marcel Willemsen (Oosterhout), René Lazeroms (Rucphen), Johan de Beer (Zundert), Theo Schots (Brabantse Delta), Anne-Marie Spierings (provincie), Ton Schuurmans (Enexis), Victor van den Berg (Brabantse Delta), René Idema (RHDHV) en Douwe Eijsbouts (Brabantse Delta).

Afwezig

:

Kees van Aert (Etten-Leur), Klaar Koenraad (Roosendaal), Henk van het Pad (Rivierenland) en Wilma Baartmans (Steenbergen, vervangen door Yvonne de Roij)

Notulist

:

Douwe Eijsbouts (Brabantse Delta)

Onderwerp

Actie door

Opening en mededelingen • Iedereen wordt bedankt voor de flexibiliteit om dit overleg digitaal te voeren. • Nieuwe coalitie provincie: Over de termijn is wat onzekerheid vanwege de perikelen omtrent het Coronavirus. In de tussentijd zal het huidige bestuursakkoord gewoon worden uitgevoerd. Bijdrage van de provincie: In de jaren 2019 en 2020 heeft de provincie bijgedragen • aan de RES met diverse opdrachten, waaronder de projectleiding van alle RES regio's. Vanaf 2021 stopt de provincie met deze eigenstandige opdrachten en zal de financiering vanuit de Rijksbijdrage gezocht moeten worden, die aan de gemeente Breda is uitgekeerd. Indien er in 2021 een tekort dreigt in de begroting van de RES en regionale overheden zelf extra moeten bijdragen, zal ook de provincie bijdragen in het gezamenlijke project. • Internetconsultatie: vanuit de provinciale stuurgroep is besloten om in de periode juni tot september een internetconsultatie te organiseren, zodat alle inwoners en bedrijven in de gelegenheid worden gesteld om te reageren op de plannen. Er wordt samen met de regio een vragenlijst ontwikkeld, om zo feedback te krijgen over de voorgestelde strategie in de concept RES. 2.

Verslag 15 januari 2020 In het verslag ontbreekt nog de schriftelijke inbreng van de gemeente Steenbergen, die heeft verzocht om de windmolens op de Karolinapolder als geplande windturbines aan te duiden in plaats van als repowering. In overleg met de provincie wordt gezocht naar een passende oplossing. Met deze aanpassing wordt het verslag goedgekeurd.

3.

Regionale samenwerking financiële participatie Martijn Messing van Enpuls presenteert een overzicht van de projecten per gemeente. Per project worden afspraken gemaakt over de financiële participatie. Voorgesteld wordt om te werken met een regionaal fonds, waarbij het geld gelabeld kan worden aan specifieke projecten. Er is dan ook de ruimte om een beperkt deel te labelen aan de gehele regio. De afspraken hierover worden nader uitgewerkt in de RES-Deal Participatie/lokaal eigenaarschap.

4.

RES deals De volgende opmerkingen worden gemaakt over de opzet van de RES deals: Participatie/Lokaal eigenaarschap: zie vorig agendapunt. Grootschalige warmte: Hierbij ook graag rekening houden met CO2 levering aan kassen. Tevens graag verbinding met het waterschap houden. Innovatie: graag ook Rijkswaterstaat en Solliance betrekken Arbeidsmarkt en regionale energiehubs, zijn twee deals die meer op het vlak van -

Victor

de RWB liggen. Gevraagd wordt om naast hogescholen, ook de universiteiten te betrekken. De aanpak van regionale energiehubs past in de aanpak werklocaties van de provincie. 5.

Concept reactienotitie op consultatieronde De stuurgroep kan zich vinden in de lijn van beantwoording. Tekstueel zal de notitie nog verbeterd worden. De volgende zaken zijn besproken: • Niet op alle punten vanuit de gemeenteraden worden in de reactienotitie beantwoord. Bij sommige zaken is een reactie vanuit het eigen college meer passend, bijvoorbeeld over de warmtetransitievisies. • Vragen vanuit de gemeenteraad van Drimmelen, waar Jurgen Vissers aandacht voor vraagt, zijn wel relevant voor beantwoording in de reactiebrief. Er is op het punt van infrastructuur nog contact met Enexis over de meest passende formulering van de antwoorden. • Voor wat betreft de impact op de infrastructuur wordt door Desiree voorgesteld om met een regionaal programmeringsoverleg te gaan werken. Dit is een aandachtspunt voor de uitvoeringsfase. Afspraken hierover zullen in de definitieve RES worden opgenomen. • Enexis komt nog met een officiële reactie (geen nieuwe vragen of opmerkingen met punten ter ondersteuning van wat al eerder is besproken). • De formulering over biomassa roept discussie op. Victor zegt dat er geen streven is naar meer biomassa, maar wel dat er tijdens een eerdere stuurgroep is afgesproken om de import van internationale biomassa te vervangen met regionale biomassa. Pas aan het einde wil men gaan verbranden. In deze lijn zal de beantwoording worden aangepast.

De stuurgroep stemt in met het voorstel dat de kopgroep de definitieve versie van de reactienotitie vast stelt.

6.

Rondvraag De volgende punten komen aan de orde: • Greetje geeft aan dat er diverse moties in de Tweede Kamer naar aanleiding van de warmtebrief van minister Wiebes omdat er zorgen heersen over de manier waarop de minister de warmtemarkt wil reguleren. • Anne-Marie dat een oproep over een gezamenlijke aanbesteding voor laadpalen. De meeste Brabantse gemeenten doen mee, maar van sommigen heeft ze geen reactie gekregen. De gemeenten die nog niet gereageerd hebben, hebben nog twee weken de tijd om te reageren. De gezamenlijke aanbesteding werkt kostenverlagend. René wil voor het werkatelier van 16 april een breder scala aan partners en • stakeholders uit te nodigen. Hij verzoekt ennailadressen van stakeholders door te sturen aan Iris. Breda, 17 maart 2020

Waterschap

>Brabantse Delta Zaaknr. : 23767 Kenmerk : 369148

Verslag van Stuurgroep RES West-Brabant op 11 december 2020 Plaats

: Zoom

Aanwezig :

René Lazeroms (Rucphen), Greetje Bos (Breda), Erik Wilmsen (Alphen-Chaam), Roland van Vugt (Altena), Daphne Verreth (Enexis), Jurgen Vissers (Drimmelen), Willem de Graaff, (Provincie), Nico Sommen (Baarle-Nassau), Marcel Willennsen (Oosterhout), Kees van Aert (Etten-Leur), Johan de Beer (Zundert), Wilma Baartmans (Steenbergen), Klaar Koenraad (Roosendaal), Jeffrey van Agtmaal (Woensdrecht), Theo Schots (Brabantse Delta), Henk van het Pad (Rivierenland), Willem de Graaff (provincie), Linda Bruin (RHDHV), René Idema (RHDHV), Victor van den Berg (Brabantse Delta), Timo Lagarde (Groen Licht), Kevin van Oort (Geertruidenberg)

Afwezig

Désirée Brummans (Moerdijk), Petra Koenders (Bergen op Zoom), Petra Koenders (Bergen op Zoom), Eric de Bie (provincie), Hans Wierikx (Halderberge)

Notulist

:

I.H.A.A. Adriaansen

Onderwerp 1.

OPENING EN MEDEDELINGEN Naar aanleiding van mededeling b, over groen gas, heeft Hans Wierikx (afwezig, Victor brengt de vraag in) per mail de vraag gesteld wat het kost om het gasnet in stand te houden voor een beperkt aantal huishoudens. Afgesproken is om volgend jaar (2021) een verdiepende sessie over o.a. groen gas te houden met de Stuurgroep. Enexis neemt de vraag over het gasnet daarin mee.

2.

VASTSTELLEN RES 1.0 a) Voorgenomen reactie op verwerking van input uit werkateliers, inwonersconsultatie en klankbordgroep. De voorgenomen reactielijn is globaal weergegeven in bijgevoegde sheets, ter instemming. De stuurgroep is akkoord met deze opzet, die verder wordt uitgewerkt in een brief, die na een check door de kopgroep door Greetje Bos namens de b)

stuurgroep zal worden verzonden. De RES 1.0 is in concept bijgevoegd. Gevraagd wordt om deze vrij te geven voor besluitvorming in colleges/DG/GS, raden/AB/GS/Enexis. de kopgroep te mandateren voor het goedkeuren van eventuele wijzigingen volgend uit deze vergadering (voorzien op 6 januari)

Opmerkingen van de Stuurgroep-leden: René Lazeroms: Akkoord. Er zijn wel zorgen over hoe de Provincie nu staat t.o.v. zon op veld. Alleen met zon op dak gaat Rucphen het niet redden. Daarnaast vraagt de gemeenteraad concreetheid in de uitvoering van de projecten in het UP.

Actie door

Actie door

Onderwerp Theo Schots: Complimenten en akkoord. Naar de toekomst toe willen wilt het Waterschap graag betrokken blijven. Groengas en aquathermie blijven belangrijke thema's. Klaar Koenraad: Vraagt om een onderstaande opmerkingen te verwerken: Aandacht voor tijdelijke ontheffingen, een vergunning geef je voor 25 jaar af. Ontzien van landbouw en natuur aanvullen met 'zoveel mogelijk ontzien' Pagina 13 RES 1.0, zonneparken, scherper formuleren wat nieuwe ontwikkelingen precies zijn en wat daar wel en niet onder valt. Jiirgen Visser: Complimenten. Een aantal opmerkingen: -

-

Behoefte aan goede oplegger: o Wijzigingen van de RES 0.5 naar RES 1.0 o Biomassa nader toelichten De tabel uit de Concept-RES opnieuw opnemen waarin duidelijk wordt dat iedereen zijn deel doet. Uitbreiding van warmtenetten. Komt terug in de strategie, maar aandacht voor in voeden van lokale bronnen, om zo de afhankelijkheid te verminderen.

Willem de Graaff: College heeft een knoop over de motie doorgehakt. Er is een brief onderweg naar de gemeenten en naar GS. In essentie wordt gevraagd om de toepassing van de zonneladder beter te borgen in de omgevingsverordening. In de RES West-Brabant is hier al goed rekening mee gehouden. Kevin van Oort: Akkoord. Discussie over zon op veld en nieuwe ontwikkelingen moet nog wel goed gevoerd worden. Wat verstaan we daaronder? Nico Sommen: Akkoord. Belangrijk om de concrete vertaling naar de gemeenten te maken. Wilma Baartmans: Vraagt om een onderstaande opmerkingen te verwerken: Ca blepooling ontbreekt, graag terugbrengen. -

Wordt de aanvulling van de net impactanalyse nog aangevuld? > Ja dat volgt nog.

Johan de Beer: Akkoord en complimenten. Henk van het Pad: Akkoord, geen opmerkingen Marcel Willemsen: Pagina 13, zonneparken zorgt voor discussie. Het moet duidelijk zijn wat daaronder valt. Discussie in de Stuurgroep is nodig. Jeffrey van Agtmaal: Sluit zich aan bij de eerdere opmerkingen op pagina 13, zonneparken. Verder akkoord. Kees van Aert: inhoudelijk akkoord. Roland van Vught: Vraagt om de tekst 'vruchtbare kleigronden'op pagina te schappen. Vraag: benieuwd naar de status van het programmeringsoverleg. Wie hakt de knoop door? Hier wordt later op ingegaan. Greete Bos: Akkoord Hans Wierikx: -

Aandacht voor innovatie, pagina 24. Elke gemeente streeft naar het uitvoeren innovatieve projecten. -2-

Onderwerp -

Actie door

Voorwaarde aan het Rijk : woonlastenneutraliteit toevoegen.

Petra Koenders: (ingebracht per mail) Advies om het programmeringsoverleg de status "adviesorgaan" te geven. Hiermee kunnen eventuele nieuwe initiatieven ter advies naar het programmeringsoverleg gestuurd worden. ledere gemeente blijft bevoegd om besluiten te nemen. Cable pooling: als windturbines gerealiseerd worden, kan het aansluitingskabel op het net gedeeld worden door een zonnepark. Dit maakt het voordelig om onder een windturbine een zonnepark te realiseren. Hier is in de huidige RES geen rekening mee gehouden. Deze ontwikkeling gaat wel op ons af komen. Advies is hier rekening mee te gaan houden. Na discussie met de stuurgroep wordt de tekst van pagina 13, zonneparken uit de RES 1.0 wordt scherper geformuleerd door het Programmateam en vervolgens voorgelegd aan de Stuurgroep per mail. Daarna kan de kopgroep de laatste zaken afhandelen. 3.

Uitvoeringsprogramma De gehele stuurgroep is akkoord met het uitvoeringsprogramma.

4.

Programmering en netimpact Een toelichting op: advies systeemefficiëntie, net impactanalyse en vervolgaanpak programmeringsoverleg door Daphne Verreth van Enexis en Victor van den Berg. Vragen en opmerkingen: •

Verzoek om de informatie ook op te nemen in de RES1.0: dat zal gebeuren.

•

Marcel Willemsen vraagt aandacht voor de vergunningstijd. Kan dat korten als we dat samen willen? Provincie gaat uitzoeken of het mogelijk is dit te versnellen in het kader van de crisis en herstel wet. Aan de Stuurgroep de vraag om te kijken hoe we samen de procedures kunnen indikken. Dit ook als actie noteren in het Uitvoeringsprogramma.

•

Theo Schots verzoekt om ook Tennet te betrekken in dit proces. Daphne Verreth pakt dit verder op.

Enexis geeft aan dat het een ambitieus proces wordt. Ook gezien de afhankelijkheid van Tennet. Het blijft een uitdaging maar als organisatie staan ze er wel achter. Greetje Bos doet de oproep om de uitbreidingsopgave en de vraag om te optimaliseren serieus te nemen. Er moet gekeken worden optimalisatie om maatschappelijke kosten te beperken. René ldema benadrukt wel dat de afwegingen in de RES niet alleen over de infrastructuur gaan. Zitten meer dimensies in (landschap, draagvlak etc.). 5. 6.

Verslag stuurgroep 18 november Het verslag is akkoord. RONDVRAAG/SLUITING Geen vragen.

-3-

Waterschap

>Brabantse Delta Verslag Stuurgroep RES2030 West Brabant op 15 januari 2020 Aanvang

:

12.30-15.00 uur met lunch

Plaats

:

Stadhuis Breda: Raadszaal, Grote Markt Breda

Voorzitter :

Greetje Bos (gemeente Breda)

ONDERWERP 1.

Opening en mededelingen Greetje Bos heeft deelgenomen aan de Algemene Ledenvergadering van Enexis. Enexis is bezig met het ophalen van extra financiering om te investeren in de energietransitie en klimaatopgaven. Anne-Marie Spierings meldt dat het Uitvoeringsprogramma is vastgesteld. Daarnaast geeft ze aan dat gemeenten die bezig zijn met windenergieplannen terecht kunnen bij de Provincie voor ondersteuning. Verslag van de Klankbordgroep komt als nazending. De volgende opmerkingen worden gemaakt bij het verslag van de Stuurgroep-vergadering gehouden op 13 november 2019: -

Eerder heeft René Peusens (Provincie) voorbehoud gemaakt op twee punten, deze graag opnemen in het verslag. De strakke planning van de contourennotitie richting de raad lijkt niet door iedere gemeente gehaald te worden.

2.

Opmerkingen conceptnotitie RES Allereerst worden er complimenten gegeven voor iedereen die heeft bijdragen aan het stuk wat er nu ligt. Vervolgens krijgen de wethouders de mogelijkheid om de belangrijkste showstoppers te bespreken. Hieronder worden deze punten besproken: Wind op Amer Kevin van Oort en Anne-Marie Spierings hebben het in een eerder overleg gehad over het realiseren van wind op het Amergebied. Dit 'zoekgebied' staat niet genoemd in de RES, wat de

provincie Noord-Brabant liever wel zou zien. Anne-Marie stelt voor om dit punt op een later moment te bediscussiëren en integraal te bekijken en niet op te nemen in deze versie van de RES. Het Amergebied is belangrijk en er gebeurt ook veel. Overigens zijn zij ook verplicht mee te

werken aan een P.I.P -verzoek. Kevin geeft aan behoefte te hebben aan duidelijkheid, ook om te communiceren naar de gemeenteraad. In de regio West-Brabant is er hard gewerkt aan het doorlopen van een goed proces voor de RES, en het is niet goed voor het draagvlak als de Provincie over nieuwe zaken kan besluiten. Dit standpunt wordt gesteund door de overige gemeenten. Aanlanding wind op zee Aanlanding Wind op Zee is niet eerder in de Stuurgroep besproken. Aanpassing in de Contourennotitie: de regio steunt de ambitie van Geertruidenberg omtrent aanlanding wind op zee. Amercentrale en het warmtenet Kevin van Oort stelt dat er een kans is om meer wijken op de Amercentrale aan te sluiten. Wel moet er iets gevonden worden van biomassa. Aanpassing in de Contourennotitie: Amercentrale

ONDERWERP als transitieoplossing benoemen en als regio aansluiten bij de landelijke definitie. EnergywebXL EnergywebXL staat als een ontwikkeling benoemd, maar vooralsnog komt de businesscase niet rond. Oproep om hier voorzichtig te zijn in de Contourennotitie. Daarnaast wordt er aandacht gevraagd hoe dit soort zaken verder te krijgen. Aanpassing in de Contourennotitie: EnergywebXL beschrijven als verkenning/ kans. Warmte Zuidelijke gebied Onduidelijkheid over wat wel en niet meegenomen wordt in de MKBA-analyse. Deze analyse neemt ook het zuidelijk gebied en de kosten voor de eindgebruikers mee. A16 Vraag om het voorbeeld van de A16 uit de Contourennotitie te halen om verwarring met extra opgaven te voorkomen. Dit is akkoord. De Stuurgroep gaat met bovenstaande wijzigingen akkoord met het versturen van de Contourennotitie voor de consultatieronde. 3.

Oplegnotitie Vorm: de oplegnotitie gaat eerst naar het college en vervolgens naar de raad. Proces: een aantal gemeenten geven aan de deadline voor de consultatie niet te redden. Tijdens de Stuurgroep-vergadering op 13 maart is er een overzicht met hetgeen wat gaat veranderen. Er is begrip voor een kort aanlevertermijn.

4.

Begroting en activiteiten 2020 In de begroting is de bijdrage aan het Waterschap opgenomen. Vraag om ook de bijdrage van de Provincie toe te voegen. Budget voor communicatie vindt de Stuurgroep ruim ingestoken. Het geplande 'festival' wordt uitgesteld. Hierbij wordt goed gekeken wat de behoefte is van de regio. Capaciteit: De gevraagd beschikbaarheid van de ambtenaren (4 tot 16 uur per week) is niet altijd beschikbaar. De inhuur voor ondersteuning van het programmateam wordt goedgekeurd voor een eerste periode van een halfjaar. Er wordt bezien of meer inzet van eigen mensen (met verrekening) mogelijk is. MKBA-analyse: Stuurgroep is akkoord met de uitvoering van de MKBA-analyse Verdere uitwerking van de begroting voorleggen aan de kopgroep, met uitzondering van de punten die worden besproken op 13 maart.

5.

Impactanalyse Ton Schuurmans (Enexis) geeft een presentatie over de impactanalyse: Diverse aanpassingen aan de energie infrastructuur zijn nodig, maar kunnen naar verwachting tijdig worden gerealiseerd.

6.

Afsluiting en rondvraag Geen vragen of opmerkingen.

-2-

Onderwerp:

Informatiebrief Regionale Energiestrategie West Brabant

Datum:

3 mei 2021

Geachte leden van de gemeenteraad, De RES 1.0 van West-Brabant is inmiddels door alle betrokken gemeenteraden en algemene besturen van de waterschappen vastgesteld. Binnenkort volgt nog de vaststelling door de provincie. Met deze informatiebrief brengen we u op de hoogte van het voorlopige resultaat van het besluitvormingsproces. Alle gemeenten scharen zich achter de regionale opgave. In een aantal gemeenten zijn moties en/of amendementen aangenomen. Deze zijn verwerkt in een Addendum bij de RES 1.0 (zie bijlage). Tegelijkertijd zien wij in onze uitvoering ook een aantal serieuze knelpunten, die ons uitvoeringsprogramma en dat van andere RES regio's nu en/of in de toekomst ernstig zouden kunnen belemmeren. Daarom benutten we deze tussenstand ook om deze knelpunten bij het nationaal programma RES te adresseren. Een kopie van die brief is ook bijgevoegd. Tegelijkertijd zijn er diverse ontwikkelingen waarvan we u graag op de hoogte houden: •

Communicatie: Vanaf 1 mei tot en met 1 juli is er een landelijke campagne om de bewustwording over het RES traject te vergroten. Aansluitend hierop zal vanuit de RES regio

West Brabant in de week van 17 mei het eerste e-magazine over de RES worden uitgebracht

voor het brede publiek. •

Transportschaarste elektriciteitsnet: De achtergronden bij de situatie in Brabant zijn toegelicht in een Statenmededeling van 26 april 2021.

•

Energie armoede: De resultaten van de pilot 'Energie voor iedereen'van de provincie Noord Brabant worden gedeeld: in een magazine via een webinar op 24 juni en als warming up worden drie digitale ontbiitsessies georganiseerd over het betrekken van bewoners en hPn

perspectief bij de energietransitie Bijlagen: -

Addendum RES 1.0 West Brabant, versie eind april

-

Aanbiedingsbrief tussenstand besluitvorming aan nationaal programma RES

West-Brabant

c;•Es

Energie %IP Strategie

Stand van zaken RES 1.0 en knelpunten Uitvoeringsprogramma West Brabant West-Brabant, 1 mei 2021 Geachte mevrouw Lammers, De regio West-Brabant heeft haar vaststellingsproces voor de RES 1.0 bijna afgerond. De 16 West-Brabantse gemeenten en de besturen van de twee waterschappen hebben de RES 1.0 reeds vastgesteld. De provincie doorloopt haar proces in de maanden mei en juni. Er is veel draagvlak en momentum voor de energietransitie in onze regio. Het Uitvoeringsprogramma dat bij onze RES 1.0 hoort is inmiddels in volle gang. Daarom informeren wij u in de aanloop naar het formeel aanbieden van de RES 1.0 al over de inhoud en de totstandkoming van de RES 1.0. Tegelijkertijd zien wij in onze uitvoering ook een aantal serieuze knelpunten, die ons uitvoeringsprogamma nu en/of in de toekomst ernstig (zouden kunnen) belemmeren. Deze knelpunten gelden naar onze mening niet alleen in onze regio, maar ook landelijk. Middels dit schrijven brengen wij deze punten graag onder uw aandacht en doen waar mogelijk een beroep op u ons daarin te ondersteunen. RES 1.0 1.

De RES is inmiddels vastgesteld in de raden van de 16 West-Brabantse gemeenten en besturen van de twee waterschappen. De provincie doorloopt haar procedure in de maanden mei en juni. De instemming van alle gemeenten en waterschappen maakt onze RES reeds tot een bestuurlijk gedragen en realistische regionale strategie. Een zorgvuldig bestuurlijk proces heeft daaraan ten grondslag gelegen, met als leidraad een regionale aanpak, waarin elke gemeente een bijdrage levert en waarin aan ieders belang recht wordt gedaan. Alle gemeenten scharen zich achter deze regionale opgave. In een aantal gemeenten zijn moties en/of amendementen aangenomen. Deze zijn verwerkt in een Addendum bij de RES 1.0 die u in de bijlage van deze brief aantreft. Hierin staat tevens verwoord hoe wij richting RES 2.0 om zullen gaan met deze moties en amendementen.

2.

De RES kwam tot stand in een zorgvuldig proces van participatie. In een Klankbordgroep is gesproken met bedrijven en instellingen uit de regio, in werkateliers kwam een scala van stakeholders (inclusief energiecoöperaties) aan het woord. In lokale activiteiten, energiesafari's en een regionale enquête / consultatie hebben inwoners inzichten gedeeld. De keuzen in de RES sluiten aan bij de voorkeuren die zijn uitgesproken.

3.

Onze strategie is gericht op de realisatie van bij elkaar 2,0 TWh grootschalige duurzame elektriciteit in 2030 (het 'bod'). Dat is ruim meer dan verwacht zou mogen worden op grond van een verdeling op basis van het regionale elektriciteitsverbruik van de regio's (dit is circa 1,8 TWh).

4.

Circa 1,4 TWh van deze 2,0 TWh betreft bestaande projecten of projecten in harde plannen. We voorzien voor 0,6 TWh aan nieuwe projecten. De voorlopige programmering is overigens groter dan 2,0 TWh. In die hogere programmering houden we er rekening mee dat een deel van de projecten in de praktijk onderweg sneuvelt. We streven daarnaast naar een opwek van 0,2 TWh duurzame energie uit innovatieve projecten. We werken deze projecten uit samen met regionale bedrijven en organisaties in een RES-Deal Innovatie.

5.

De RES bevat ook een eerste schets van een Regionale Structuur Warmte, met een inschatting van de benutting van duurzame warmtebronnen en een stap naar een grootschaliger warmtenet. De keuzen zijn mede gebaseerd op een maatschappelijke kosten-baten analyse. In RES-Deals werken we aan de publiek

West-Brabant

RES

Energie Strategie

private samenwerking voor de uitbreiding van het regionale warmtenet en aan de productie van groen gas in de regio. De onzekerheden rondom 'warmte' zijn echter nog erg groot, zowel qua kosten als governance. 6.

De RES gaat vergezeld van een stevig Uitvoeringsprogramma. We geven daar in aan hoe we onze strategie concreet willen gaan uitvoeren. We zetten eerste stappen naar de noodzakelijke samenwerking met private en maatschappelijke organisaties in de uitvoering, we richten een programmeringsoverleg in voor elektriciteitsprojecten, we werken aan een revolverend fonds om lokale collectieve wind- en zoninitiatieven te ondersteunen en we verkennen de haalbaarheid van een uitbreiding van het regionale warmtenet.

Knelpunten 7.

De regio heeft een ambitie die we alleen samen met anderen waar kunnen maken. De realisatie van nieuwe projecten is voor een aanzienlijk deel afhankelijk van aanpassingen in juridische kaders door met name het Rijk, zoals de nieuwe Warmte- en Energiewet. Alleen als de juiste aanpassingen voldoende snel worden door-gevoerd, kunnen wij ons bod realiseren. Het gaat ons onder meer om realisatie van 'zon op dak', de capaciteit van het elektriciteitsnet, radar- en vlieghoogteproblematiek rond windturbines, de aantrekkelijkheid van warmtenetten en om de dekking van gemeentelijke uitvoeringskosten van de RES (zie ook pag. 3435 van de RES en punt 11 in deze brief

8.

Afgelopen jaar is de netschaarste in onze regio onverwacht en enorm toegenomen. Lokale bestuurders moeten veel goede initiatieven en projecten voor het opwekken van duurzame elektriciteit teleurstellen. Een aanzienlijk aantal projecten uit het Uitvoeringsprogarmma kunnen momenteel niet worden aangesloten. Het ontstane momentum voor de energietransitie in de regio dreigt verloren te gaan. Inspanningen kunnen niet worden beloond en draagvlak voor duurzame ambities komt onder druk te staan. En binnen de huidige kaders is er onvoldoende uitzicht op voldoende netcapaciteit de komende 5 jaar. Ondertussen is in onze RES 1.0 een ambitieus en concreet pad vastgesteld met duurzame projecten die we in omgevingsbeleid en vergunningen moeten vertalen. In ons programmeringsoverleg proberen we dit in goede banen te leiden. We zien echter een fors verschil tussen de concrete, dagelijkse en lokale praktijk enerzijds en de meer bestuurlijke en landelijke perceptie van de werkelijkheid anderzijds. De netschaarste is nu en zeer urgent. Er zijn op korte termijn meer sturingsinstrumenten, meer daadkracht en meer handelingsperspectief noodzakelijk en we roepen het Rijk op daar met ons invulling aan te geven. We doen een beroep op u om ons daarin te ondersteunen. Wij willen vanuit de regio uiteraard actief meedenken en bijdragen aan mogelijke oplossingsrichtingen.

Wij zullen het Rijk en NP RES op korte termijn voorzien van een brief met daarin de actuele knelpunten. Het draagvlak voor en de uitvoering van ons bod staan op het spel.

9.

We zien het draagvlak voor het gebruik van biomassa afnemen. We beogen daarom vanaf 2030 alleen nog lokale (Nederlandse/Vlaamse) biomassa te gebruiken, mits die niet kan worden benut voor hoogwaardiger toepassingen. We roepen het Rijk op de grootschalige verwerking van buitenlandse biomassa, warmte uit afval en gebruik van aardgas duidelijker en concreter te benoemen als tijdelijke transitieoplossingen en ondertussen samen met ons de inzet op alternatieve warmtebronnen, waaronder geothermie, te intensiveren.

10. De uitvoering van de projecten brengt de RES en de energietransitie stap voor stap dichter bij onze inwoners. De locatie van een project wordt duidelijk, de landschappelijke inpassing voorstelbaar en de kosten voelbaar in de portemonnee. Het draagvlak voor de RES moet zich vertalen naar draagvlak voor projecten. We vinden het belangrijk dat we daar samen -rijk, regio, gemeenten- aan werken. We roepen u

Es

West-Brabant

‘-'14

Energiel Strategie

op om een steviger rol te spelen in de communicatie over de urgentie en de noodzaak van de energietransitie, de uitvoering van de maatregelen in het Klimaatakkoord, en de belangrijke rol van de RES en de lokale projecten daarin. (cf. brief Noord-Holland, verstuurd door NP RES aan kabinet). 11. We sluiten ons, tenslotte, aan bij de oproep die u op 1 april j.l. naar de ministers van BZK, EZK en Financien stuurde over de financiering van het verdere RES-proces. Het is voor de continuïteit van het RES-proces en voor de realisatie van de opgave in de RES zelf esssentieel dat het Rijk een forse bijdrage blijft leveren aan de uitvoeringskosten, en daar ook op korte termijn -voor 1 juli 2021 uitsluitsel over geeft. Wij willen hierin benadrukken dat de opgave voor gemeenten zelf, die voor het overgrote deel aan de lat staan om de uitvoering op lokaal niveau te begeleiden en te stimuleren, en de kosten die hier aan verbonden zijn voor mensen en middelen, enorm is en zonder bijdrage vanuit het rijk niet haalbaar is. Denk bijvoorbeeld aan de uitwerking en realisatie van de Transitie Visie Warmte. Wij verwachten bovendien dat de jaarlijkse inspanning voor de RES 2.0 minstens zo groot zal zijn als voor de RES 1.0.

Processen worden intensiever en complexer, lokaler en integraler; denk aan de opgave voor warmte, mobiliteit en industrie, de opgave van netschaarste, programmering en gebiedsgerichte integratie en de toenemende betrokkenheid van burgers. In de regio West-Brabant is de uitvoering van de RES in volle gang; zowel op regionaal als op lokaal niveau. Er is een enorme drive om deze energietransitie vorm te geven. Echter zonder een forse financiële bijdrage op korte termijn zal ons RES-proces en de realisatie van ons uitvoeringsprogramma op lokaal en regionaal niveau stagneren. Ter afsluiting De uitvoering van de 30 regionale energiestrategieën is een opgave van nationaal belang. Wij gaan in WestBrabant hard aan de slag met de uitvoering van onze strategie. We zetten de goede samenwerking met u en de andere nationale partners graag voort. Met vriendelijke groet, Greetje Bos, Voorzitter stuurgroep RES West-Brabant Bijlage: Addendum bij RES 1.0 West-Brabant

Addendum Regionale Energie Strategie West-Brabant 1.0 Versie eind april: na besluitvorming bij gemeenten en waterschappen

•

Addendum RES 1.0 West-Brabant 1.

Inleiding: status Addendum

De RES 1.0 van West Brabant is in alle 16 gemeenteraden en de twee waterschappen vastgesteld. Enkele gemeenten hebben amendementen of addenda vastgesteld en er zijn verzoeken aan colleges gedaan middels diverse moties. De besluitvorming in de provincie volgt nog op 8 juni 2021. Wensen en bedenkingen van GS worden om deze reden op een later moment bijgevoegd. Geen van de amendementen en addenda stellen de regionale afspraken ter discussie, zoals de verdeling van de opgave in GWh productie per gemeente en tussen wind-zon op veld en zon op dak. Daarmee is er in de regio West-Brabant overeenstemming over de regionale afspraken in de RES 1.0, onder voorbehoud van besluitvorming bij de provincie. Het bijvoegen van dit Addendum bij de RES 1.0 doet recht aan de individuele besluiten van de lokale besturen. De diverse punten zullen worden verwerkt in de volgende actualisatie van de RES, die elke 2 jaar is voorzien. De wijze waarop, is in dit addendum ook toegelicht. 2.

Amendementen en addenda

De volgende amendementen en een addenda zijn met een meerderheid aangenomen: Amendementen en addenda per gemeente Gemeente Moerdijk: l.

Actualisatie in RES In de RES actualisatie zal de koppeling tussen de re-

Gemeente Moerdijk heeft met dit regionale bod de intentie om

powering van windmolens en de bijbehorende

alle bestaande windmolens in de windparken Volkeraksluizen (11

zoekgebieden voor de repowering meer expliciet

windmolens) en Sabinadijk (8 windmolens) te vervangen door

worden gemaakt op kaart en in de tabellen.

één nieuw windpark. Door de huidige kaartweergave op de elektriciteitskaart zou onterecht de indruk kunnen ontstaan dat alle bestaande windmolens op dezelfde locatie zouden kunnen worden vervangen door moderne hogere exemplaren. Het zoekgebied voor de nieuwe windmolens is globaal vastgelegd op de Elektriciteitskaart en de RES. Dit ligt grofweg ingeklemd tussen de snelwegen A4, A29 en bedrijventerrein Dintelmond. Voor wat betreft de windmolens op de Volkeraksluizen houden wij nadrukkelijk vast aan de voorwaarde dat de vervanging van de huidige turbines door hogere exemplaren ten noordoosten van de uitgesloten, zoals dat in de gemeenteraadsvergadering van 7 februari 2013 reeds is besloten bij het vorige regionale bod windenergie. Gemeente Baarle-Nassau: 2. 3.

Verplichtingen die voortvloeien uit dit besluit, inspanningsverplichtingen zullen zijn en geen resultaatverplichtingen.

om een beoogd gezamenlijk resultaat te behalen,

Draagvlak onder bevolking en stakeholders, verkregen door een

zoals bijvoorbeeld de 2,0 TWh in de regio. Dat resul-

open participatietraject, voorwaarde is voor het invullen van de

taat gaat ook over locaties met voldoende

lokale opgave voor grootschalige opwek. Gemeente Woensdrecht 4. 5.

draagvlak. De aantallen windmolens in de RES waren als indica-

De tabel op pagina 14 voor Woensdrecht aan te passen van '3 á

tief bedoeld. In de actualisatie van de RES zal dit

5' naar '1 á 3'.

meer expliciet duidelijk worden gemaakt.

De kaart op pagina 10 voor wat betreft het zoekgebied in de ge-

Tevens zal de RES kaart worden aangepast aan de

meente Woensdrecht te wijzigen zodanig dat dit zoekgebied

actuele begrenzingen van zoekgebieden per ge-

Oostelijk begrensd wordt door de A4.

meente.

Gemeente Geertruidenberg 6.

In de RES actualisatie zal meer expliciet worden gemaakt welke inspanningen de overheden beloven

De aantallen windmolens in de RES waren als indica-

De Regionale Energiestrategie West-Brabant 1.0 vast te stellen

tief bedoeld. In de actualisatie van de RES zal dit

met uitzondering van de plaatsing van twee windturbines in de

meer expliciet duidelijk worden gemaakt. Ook stond

Oranjepolder in Oosterhout.

het zoekgebied van de Oranjepolder onterecht als nieuw project benoemd, aangezien het een project betreft, wat al een langere historie kent. Dit zal bij de actualisatie van de RES gecorrigeerd worden, zowel op kaart als in de tabellen. In de afzonderlijke

ruimtelijke procedures worden de belangen door het bevoegd gezag afgewogen. In die afweging zijn de plannen al bijgesteld van 3 naar 2 windmolens.

3.

Moties

De moties zijn gericht aan de individuele colleges. De diverse moties hebben we aanknopingspunten in de regionale samenwerking. Die aanknopingspunten zijn hier benoemd. Moties per gemeente

Aanknopingspunten RES

Gemeente Alphen-Chaam

Er is vanuit de RES samenwerking een juridische

1.& Verzoek aan het college: het regelen in beleid dat wanneer niet is

handreiking opgesteld over het borgen van lokaal ei-

voldaan aan lokaal eigenaarschap van minimaal 50% van de

genaarschap

wind- en zonneparken in de Gemeente Alphen-Chaam, dit een weigeringsgrond is voor de omgevingsvergunning. Gemeente Geertruidenberg

Ondersteunend aan de lokale activiteiten per ge-

2.

In het kader van de RES te onderzoeken welke vormen van bur-

meente wordt een regionaal burgerpanel opgezet

gerfora/burgerraden op korte termijn lokaal ingezet kunnen

(uitvoeringsagenda RES).

worden zodat inwoners betrokken kunnen worden bij de keuzes in het klimaatbeleid in onze gemeente; 3.

In het kader van de RES te pleiten voor het instellen van een vorm van burgerfora op regionaal niveau.

4.

De raad verzoekt het college het navolgende aan de tafel van de RES aan te kaarten; De regionale energiestrategie West-Brabant 1.0 vast te stellen onder de voorwaarden dat; 4.1. Bij grensprojecten de lusten (sociale participatie, natuur, landschap en groencompensatie etc.) evenredig over de omgeving worden verdeeld en daarmee de gemeentegrenzen worden overstegen; 4.2. Er regionale afspraken worden gemaakt hoe bij grensprojecten tussen buurgemeenten moet worden samengewerkt

Uitwerking van zoekgebieden zoals de Oranjepolder gebeurt in nauw overleg met de buurgemeenten. Dat is ook verplicht volgens de omgevingsverordening van de provincie. Dit overleg bied ook ruimte om afspraken te maken over verdeling van lusten en lasten. Dat kan ook over de regiogrens heen gaan, zoals bij Woensdrecht en Bergen op Zoom. In de stuurgroep bespreken we de mogelijkheid om tot een gezamenlijke eenduidige werkwijze te komen.

om te komen tot grensoverschrijdende projecten.

Gemeente Woensdrecht

Goed om de resultaten van een verkenning te be-

5.

nutten voor de RES 2.0.

De raad verzoekt het college onderzoek te doen naar de inzet van industriële restwarmte uit het Antwerps haven- en industriegebied en een eerste verkenning van de mogelijkheden daarvoor te presenteren in de Warmtevisie en in te brengen in de ontwikkeling van de RES 2.0.

Gemeente Zundert 6.

Er is een provinciaal stimuleringskader voor ver-

Voor de stimulering van zonnedaken op woonhuizen, bedrijfsge-

duurzaming van overheidsvastgoed bij kleine

bouwen, overheidsgebouwen en andere niet-woningen een

gemeenten. De gemeenten hebben de regie om zon

verhoogde inzet te leveren waarmee het percentage zonnedaken

op dak verder te stimuleren.

verhoogd kan worden en de raad over het plan van aanpak hiervoor nader te informeren uiterlijk in 04 2021. 7.

8.

Overleg te plegen met Rijkswaterstaat over de mogelijkheden in-

Vanuit de netschaarste problematiek kan het reali-

zake de aanleg van een zonnepark op taluds langs de A 16/E19 en

seren van een zonnepark bij de A16 in een

de raad over de uitkomst hiervan te informeren uiterlijk in 04

gecombineerde aansluiting met windmolens zinvol

2021.

blijken. Het combineren van zonneparken met infra-

Mogelijkheden te onderzoeken voor de aanleg van zonneweiden

structuur elementen en/of stortplaatsen sluit aan bij

op niet vruchtbare reststroken, zoals voormalige stortplaatsen;

de landschappelijke principes van de RES.

boven de keuze voor aanleg van zonneweiden op landbouwgronden (zoals opgenomen in de zonnevisie Zundert) en de raad hierover te informeren uiterlijk in Q4 2021. 9.& Er bij de provincie op aan te dringen mogelijkheden te zoeken om

De nationale Subsidieregeling Coöperatieve Energieopwekking (SCE) voorziet hierin. Regionale

subsidievormen voor zon op dak die niet (alleen) voorziet in eigen

stimuleringsmaatregelen betreffen de voorgeno-

gebruik beschikbaar te kunnen stellen, waardoor vooral kleine en

men oprichting van het regionale ontwikkelfonds en

middelgrote bedrijven met meer beschikbare ruimte op dak wor-

het versnellingsteam zon op dak.

den gestimuleerd om zonnepanelen te installeren die niet alleen voorzien in eigen gebruik.

Stuurgroep RES West Brabant

Enexis Netbeheer Han Slootweg — directeur Assetmanagement 16 april 2021

<

ENEXIS NETBEH EER

` Inhoud

111

Ambitie versus status RES WestBrabant Transportschaarste in de regio • Van Netimpactanalyse naar Netvisie en Investeringen

m`Ambitie RES 1.0 West-Brabant

0,0

0,5

1,0

1,5

Windenergie bestaand - 0,5 TWh

Windenergie harde

Zonneparken bestaand 0,04 TWh

korp

2,5

Zonneparken 2030 - 0,3 TWh

Zon op dak bestaand - 0,09 TWh

plannen - 0,5 TWh

Windenergie 2030 - 0,2 TWh

2.0

4.1111

Zon op dak harde plannen - 0,2 TWh

Zon op dak 2030 - 0,5 TWh

Zonneparken harde

Innovatieve technieken -

plannen - 0,05 TWh

0,2 TWh

Status RES West-Brabant Totaal [TM]

Opgesteld vermogen [MWp] 2 XD

n, Bedrijf (IBD) I n Aanleg (1AL) Wi, Bedrijf + In Aanleg

1,5CD

• RES 2025 • RES 2030 Markt initiatieven

1.000

• Markt + 1BD + IAL

500

0

Zon

en

Status RES doel 2025 en 2030 [TWh]

4

Wind

fl

11111111111

1.8

2,5

Transportschaarste - actuele status Beperkte Transportcapaciteit op het HS-net (TenneT) en uitwisselcapaciteit van HS/MS-trafo's (Enexis) Voor alle fases geldt: er is geen belemmering voor kleinverbuikaansluitingen t/m 3 x 80 Ampere! Kleinverbruikers kunnen dus nog steeds zonnepanelen op het dak plaatsen en elektriciteit terugleveren op het net.

SCHAARSTENIVEAU

TransportapacilBi t be schkbaar Beperkt transportcapaci telt beschikbaar — Geen transpertcapaciteit beschikbaar Ccncstieonderzoek

Laatste update 12-03-2021

Netimpact RES West-Brabant RES 1.0 1 3iesbosch

eertruidenberg 4roerdijk *inteloord

Roosendaal. i

p

ergen Op Zoom

• Woensdrecht

i raalwijk

4

30.000-90.00 > €50 miljoen

i rteind Uitbreiding HS/MS-station

4

reda

tten

Nieuw HS/MS-station

t rincenhage

4'ilburg Zuid

€35-50 miljoen

Uitbreiding bestaand station Nieuw station Station BOZ/Halsteren: betreft een EHS/MS/HS station. Doorlooptijd 7-10 jaar.

Omgevingsdialoog vindt plaats

Station Moerdijk — Geertruidenberg

Onderdeel netstudies Enexis/TenneT

RES input voor Investeringsplannen Enexis en TenneT Netvisies en Investeringsplannen

RES bod

Concreetheid/zekerheid matrix

Omgevingsplan Omgevingsprogramma

Omgevingsvisie

Ambitie

Zoekgebied

Concreetheid

Programmering (Uitvoeringsprogramma)

Individuele doorlooptijden netuitbreidingen

Omgevingsvergunning

Zekerheid

111

Project

Nieuw HS/MS station

5 tot 7 jaar

Uitbreiding HS/MS station

3 tot 6 jaar

Nieuw MS station

2,5 tot 3 jaar

Kabelcircuit MS

0,5 tot 3 jaar

Nieuw MS/LS station

0,5 tot 1 jaar

Kabelcircuit LS

0,5 tot 1 jaar

Stuurgroep RES West Brabant Robert Kuik

16 april 2021

Manager Grid planning

Cl - Publieke Informatie

'%-renneT

Nieuw netconcept: 150 kV-net opknippen in pockets •

Toename decentrale duurzame opwek leidt de komende jaren tot overbelastingen op de 150 kV-deelnetten.

•

Om decentraal opgewekte elektriciteit sneller af te voeren naar en via het 380 kV-net is een ander netconcept nodig voor de 150 kV-netten

•

Van grote, vermaasde regionale netten naar radiale pockets.

•

De invulling wordt momenteel uitgewerkt in samenwerking met Enexis.

Van de huidige situatie met één 150 kV-deelnet voor heel Noord-Brabant met twee koppelingen met het 380 kV-net, via twee pockets (na 2025), naar vijf pockets met ieder een eigen koppeling met het 380 kV-net (ca. 2030). Voorziene, nieuwe 380 kVstations in Tilburg, omgeving Wijchen en omgeving Bergen op Zoom.

• • ; • •

16 april 2021

Cl - Publieke Informatie

•

-

-'1%-renneT

Energieregio Zuid-Nederland

lennel maakt het hoogspanningsnet in Noord Brabant en Limburg klaar voor een duurzame toekomst Doe7 Dat ne le op deze kaart.

LEGENDA

1).

Bectaande 150 kV-verbinding Mia Beztoonde 380 kV-verbinding enee Nieuwe verbinding Beztuand hoognponnrngentation • Agew Nieuw of nongepott

0

hoogopannmgoztabon

EINC>-32VE81 mkr

Rdano

ONDURZOLK ritx:~) A

o

Staillion Boxineer elltemem 1I av er ar mi ~An Orsetheede :180 kV o • nnumff, loinaeIt M ate,

11

•

VIO1491~

VP11119y

D

r11~. 1 Alm.u.A•Anly

Oost

01~AdEmp nookrom~

16 april 2021

Maarrheeze

• •

Ce1~111~befg ~Am", 'A-AAe.-

nitand Tdbursi / Ziad Vtt.-tt :010 kV Oogt 4., .110,111~0

0111101- HING

PLANNING

Station Enen

Lutterade - Bom Pitaashracht

Station Molk** ...N man

HM» - Ho:meer Naam mmew-nrien

• A•Anott;

9 10

Vitoenadrectit

00•••• Am0rAno

12

Venray

S1a110D

Bergen op Zoom

tik~i op Z011111

Heigiefen

Keinet Eik

5

Downe« Venray /10.A. AmagArn. morAdni

1.11

A

nom

15

Krimpen aid IJssel Cieertniklenberp trr% Amim. 19, tV Eri~en

Cnkettiniie

nd Zarithitet e amorfe" ,R10..1. 111.. ~LP

6

Station ~kracht

10

e

Mum Noord flest ~oe -_u-_ .01,•d/Ab

17 Station Knarpen

7

Station Tilburg tet... wo.

14

'a

~de , mggeln... ~ hruon m

AnAwfmn,

Cl - Publieke Informatie

6m,

..•••••^11111., ,~1111..111

00.1111111.

lemr.ingjoin roondro•nma,

Station Netter-weert

1,-A-LnA Amorr.

Teennour..4.-r,

SI$tion lAr•AIAA'`AA."

.1"_-renne-r

Disclaimer Deze powerpoint wordt u aangeboden door TenneT TSO B.V. ("TenneT"). De inhoud ervan - alle teksten, beelden en geluiden - is beschermd op grond van de auteurswet. Van de inhoud van deze powerpoint mag niets worden gekopieerd, tenzij daartoe expliciet door TenneT mogelijkheden worden geboden en aan de inhoud mag niets worden veranderd. TenneT zet zich in voor een juiste en actuele informatieverstrekking, maar geeft ter zake geen garanties voor juistheid, nauwkeurigheid en volledigheid. TenneT aanvaardt geen aansprakelijkheid voor (vermeende) schade, voortvloeiend uit deze powerpoint, noch voor de gevolgen van activiteiten die worden ondernomen op basis van gegevens en informatie op deze powerpoint.

16 april 2021

Cl - Publieke Informatie

TenneT