29b.4 Bijlagen bij regels

bestemmingsplan Buitengebied Rucphen 2020, Landgoed Jachthuis Schijf

Datum: 13 december 2023 Status: vastgesteld

Inhoudsopgave Bijlagen bij regels

5

Bijlage 1

Saldobenadering Natuur Netwerk Brabant

6

Bijlage 2

Beeldkwaliteitsplan

14

bestemmingsplan Buitengebied Rucphen 2020, Landgoed Jachthuis Schijf 3

4 chthuis Schijf

bestemmingsplan Buitengebied Rucphen 2020, Landgoed Ja

Bijlagen bij regels

bestemmingsplan Buitengebied Rucphen 2020, Landgoed Jachthuis Schijf 5

Bijlage 1 Brabant

6 chthuis Schijf

Saldobenadering Natuur Netwerk

bestemmingsplan Buitengebied Rucphen 2020, Landgoed Ja

Saldobenadering Natuur Netwerk Brabant – Landgoed Jachthuis Schijf Opgesteld door Koopmans Beheer

Bij de ontwikkelingen van de twee nieuwe bouwlocaties aan de Achtmaalsebaan en de Hoeksestraat wordt er een inbreuk gedaan binnen het Natuur Netwerk Brabant. Er vindt compensatie plaats volgens artikel 3.23 uit de Interim Omgevingsverordening. Bij de ontwikkelingen van de twee nieuwe bouwlocaties aan de Achtmaalsebaan en de Hoeksestraat wordt er een inbreuk gedaan binnen het Natuur Netwerk Brabant. Het landgoed gaat deze compenseren volgens lid 1 sub2 van dit artikel (fysieke compensatie volgens artikel 4.40 van de omgevingsverordening) Bestemming Poortwoningen Woningen De Sneider Landgoedbedrijf De Sneider

Oppervlakte 2000 m2 gezamenlijk 2000 m2 gezamenlijk 3000 m2

Totaal wordt er voor 7.000 m2 inbreuk gedaan op het NNB.

Uitsnede NNB Landgoed Jachthuis Schijf met locaties inbreuk

Het bos dat wordt omgevormd voor de beoogde bebouwing, bestaat uit loofbos van Amerikaanse eik. Het bos zal hoogstwaarschijnlijk een leeftijd hebben van ongeveer 60-80 jaar. Vanuit lid 2 sub c van artikel 3.23, zou het bosareaal gecompenseerd moeten worden buiten het Natuur Netwerk met een toeslag van 2/3 van de inbreuk. Dit betekent een totale compensatie van 11.666 m2. Aan de zuidoostzijde van de landbouw enclave De Sneider is een aandeel van het landgoed niet opgenomen binnen het Natuur Netwerk Brabant. Het terrein bestaat voornamelijk uit opslag van Amerikaanse vogelkers, een overjarige boomkwekerij en Amerikaanse eik. Op dit gedeelte van het landgoed zal de compensatie worden gerealiseerd. Het geheel tot en met de landbouwgronden, zullen bij het Natuur Netwerk Brabant worden toegevoegd. Het gaat hierbij om een toevoeging van 28.000 m2. Hiermee wordt ruimschoots voldaan aan de gestelde 11.666 m2. Het aan het Natuur Netwerk Brabant toe te voegen areaal zal worden ingericht met een hoogwaardig natuurdoeltype die past bij de omgeving. Het gaat hierbij om droge heide in combinatie droog bos met natuurwaarden. Het geheel zal daarbij aansluiten op de omgeving en worden toegevoegd aan de habitat van de gladde slang, hazelworm en nachtzwaluw.

Samenvatting te compenseren percelen Bebouwing

Benodigde oppervlakte m2

Kadastraal

Natuurdoeltype

Poortwoningen Hoeksestraat

2000

RPN00 sectie K 1744

Droog bos met productie

Woningen de Sneider

2000

RPN00 sectie K 1104

Droog bos met productie

Landgoed Schuur/erf

3000

RPN00 sectie K 1104

Droog bos met productie

Compensatie perceel Oppervlakte m2

Kadastraal

Huidige natuurdoeltype

Nieuwe natuurdoeltype

28.000

RPN00 sectie K 552

Geen

Droge heide

RPN00 sectie K 551

Afbeelding: Huidige situatie NNB

Afbeelding: Nieuwe situatie NNB

Huidige oppervlakte NNB

Toekomstige oppervlakte NNB

Saldo

2.995.255 m2 – 299,50 hectare

3.016.255 – 301,60 hectare

+

Saldo: + (positief) Kwaliteit van het NNB op basis van de ambitiekaart van de provincie De inbreuk in het NNB wordt gedaan op twee plekken van het landgoed. Beide locaties bevinden zich in een gemengd bos dat voornamelijk bestaat uit Amerikaanse eik in combinatie met zwarte den. De ambitie van de provincie middels de ambitiekaart bestaat uit een droogbos met een productiedoelstelling.

Aan de zuidoostzijde van de landbouw enclave De Sneider is een aandeel van het landgoed niet opgenomen binnen het Natuur Netwerk Brabant. Het terrein bestaat voornamelijk uit opslag van

Amerikaanse vogelkers, een overjarige boomkwekerij en Amerikaanse eik. Op dit gedeelte van het landgoed zal de compensatie worden gerealiseerd. Het geheel tot en met de landbouwgronden zullen bij het Natuur Netwerk Brabant worden toegevoegd. Het gaat hierbij om een toevoeging van 28.000 m2. Het aan het Natuur Netwerk Brabant toe te voegen areaal zal worden ingericht met een hoogwaardig natuurdoeltype die past bij de omgeving. Het gaat hierbij om droge heide in combinatie droog bos met natuurwaarden. Het geheel zal daarbij aansluiten op de omgeving en worden toegevoegd aan de habitat van de gladde slang, hazelworm en nachtzwaluw.

Afbeeldingen: Huidige – en toekomstige situatie

Natuurdoeltype

Huidige oppervlakte

Toekomstige oppervlakte

Saldo

N16.03 Droog bos met productie

281,25

280,55

+/-

N07.01 Droge heide

14,94

17.74

+

Saldo: + (positief) De aanwezigheid van zones met bijzondere ecologische kwaliteit Het landgoed bestaat voornamelijk uit bos met een productiedoelstelling. Binnen het boscomplex wordt gestreefd naar een mate van diversiteit. Dit wordt mede bereikt door dunningen van de houtopstanden in de vorm van structuurdunningen. Door deze dunningen hebben de bossen een mate van gelaagdheid, dit zowel in de horizontale als de verticale lagen. Door de gelaagdheden kent het bos een hoge mate van natuurwaarden. In het boscomplex komen verschillende soorten broedvogels, zoogdieren, vleermuizen, amfibieën, libellen en overige ongewervelden voor. Bijzonder voorkomende soorten in het boscomplex zijn, havik, raaf en zwarte specht.

Binnen het boscomplex en aan de randen komen overgangen (zones) voor naar een meer open structuur in de vorm van kruidenrijke graslanden en heide. Deze open structuren kennen daarbij solitaire boomgroepen

en bomen in de vorm van inlandse eik en grove den (vliegden). Binnen deze zones zijn specifieke habitats ontstaan voor nachtzwaluw, boomleeuwerik, gladde slang en hazelworm. Op onderstaande kaart is een overzicht ingetekend van de verschillende zones binnen het boscomplex van het landgoed. Deze zones laten ook zien de samenwerking van de verschillende functies op het landgoed als het gaat om de functies, landbouw, bosbouw en natuur. Deze functies gaan in elkaar over en versterken elkaar.

Afbeelding: open structuur op het landgoed

Afbeelding: zones op het landgoed

De inbreuk van de woningen op de twee locaties binnen het NNB op het landgoed doen geen afbreuk op de specifieke en bijzondere zones. Hierbij is er geen kwaliteitsafbreuk van de ecologische kwaliteiten op het landgoed. De voorgestelde compensatie aan de zuidzijde van de Sneider zal bijdragen aan de ecologische versterking van zone 2. De ecologische verbindingszone tussen het landgoed en het gebied aan de noordzijde van de Oude Zoek wordt niet aangetast binnen het voorliggende plan. Deze zone blijft bestaan en zal naar de toekomst toe worden versterkt door de inzet van het grazende vee. Ecologisch waardevolle zone

Huidige situatie

Nieuwe situatie

Saldo

Zone 1

+/-

+/-

+/-

Zone 2

+/-

+/+

+/+

Zone 3

+/-

+/-

+/-

Verbindingszone

+/-

+/-

+/-

Saldo: +/+ (positief/gelijk) Gebieden die bepalend zijn voor aaneen geslotenheid en robuustheid De Rucphense Bossen kunnen, gelet op de grootte, in de omgeving als kerngebied van de NNB worden gezien. Het geheel bestaat uit een aaneenschakeling van natuurgebieden en een landgoederen zone. De

landgoederenzone Ten oosten van de Rucphense Bossen bestaat uit een gevarieerd en natuurlijk landschap. Het gaat hierbij om, De Oude Buisse Heide, De Moeren, Kievitsmoeren, Ketelmeren, Lange Maten en Pannenhoef. Het gebied bestaat uit heide met vennen, natuurlijke graslanden, lanen en bossen. In het bos zijn er de typische kenmerken van de landgoedbossen zoals oude eiken en rode beuken. Op de heide groeien soorten als ronde zonnedauw, klokjesgentiaan en tormentil. De landgoederenzone wordt beheerd door particulieren, Brabants Landschap en Natuurmonumenten. Er zijn een aantal ecologische verbindingen rond de Rucphense Bossen. Het gaat hierbij om de verbindingen: • • • • • • •

Rucphense Bossen Visdonk; Rucphense Bossen Noorden; Rucphense Bossen Lange Maten; Rucphense Bossen Oude Buisse Heide, Hoeksestraat richting de Zoeksestraat (via het landgoed Jachthuis Schijf); Rucphense Bossen Oude Buisse Heide, Zoekse Dijk gepland - Witte Brugstraat; Rucphense Bossen Oude Buisse Heide, Rozendaalsebaan; Rucphense Bossen / Oude Buisse Heide, De Matjens

Het landgoed als geheel binnen haar elementen bevat een totaal aaneengesloten gebied van ongeveer 325 hectare binnen het gebied van de Rucphense Bossen. Het gebied kent daarbij met de verbinding vanuit de Oude Zoek naar de Rucphense Bossen een robuust bossysteem met daarin de specifieke zones en overgangsgebieden. Het landgoed vormt daarbij een belangrijk onderdeel. Met de inbreuk op de twee beoogde locaties wordt geen noemenswaardige inbreuk gedaan op de robuustheid van het totale gebied en het landgoed. Dit mede doordat de beoogde ontwikkellocaties op de flanken van het landgoed zijn gesitueerd.

Robuustheid van het gebied

Huidige situatie

Nieuwe situatie

Saldo

Aaneengeslotenheid

+/-

+/-

+/-

Verbindend element

+/-

+/-

+/-

Saldo: +/- (gelijk)

De aanwezigheid van bijzondere soorten Binnen het Natuurbeheerplan van de provincie worden voor het landgoed twee typen opgenomen. Het gaat hierbij om droogbos met productie en droge heide. De droge bossen met productie binnen het landgoed beslaan verreweg het grootste deel van de oppervlakte. Het uiterlijk van deze bossen varieert. Ze zijn eenvormig van aanleg, maar her en der ontstaat al een meer gevarieerde bosstructuur. Dit doordat in de laatste 10 beheerjaren structureel is gestuurd op deze structuren. De bossen hebben ook meer leeftijdsstructuur gekregen door natuurlijke verjongingen en recente aanplant. De droge heide heeft overwegend een droog karakter. Op veel plaatsen zijn er structuurrijke overgangen van heide naar bos. Delen van de heide zijn kleinschalig geplagd.

De meer bijzondere soorten die binnen het landgoed worden aangetroffen, zijn voor een groot deel afhankelijk van de heide en de overgang van heide naar bos. De vogelsoorten nachtzwaluw, boomleeuwerik en roodborsttapuit zijn daar een goed voorbeeld van. Ook de levendbarende hagedis is een typische soort van de heide, maar komt ook binnen de open bossen voor. Als bijzondere bosvogel komt de zwarte specht voor. Als vrij zeldzame vlinders zijn het bont dikkopje en de bruine eikenpage bekend. Ze zijn afhankelijk van de overgang tussen open ruimte en bos. Als bijzondere libel is de venwitsnuitlibel waargenomen. Deze soort, die als habitat vennen en hoogveen heeft, komt met name voor rondom de poel nabij het jachthuis. Als aansprekende zoogdieren komen rode eekhoorn en ree voor in het gebied, maar natuurlijk komen ook haas, konijn, egel en verschillende kleinere zoogdieren in het gebied voor. Over het voorkomen van vleermuizen zijn geen gegevens bekend. De meeste bijzonder soorten die worden waargenomen zijn afhankelijk van de zones 1 t/m 3. De overige soorten zijn afhankelijk van het robuuste bossysteem met daarin de verschillende structuren. Met de inbreuk van de beoogde twee locaties aan de Hoeksestraat en de noordzijde van de Sneider wordt voor deze soorten geen significante inbreuk gedaan op het habitat of biotoop van de genoemde soorten.

Met name zal de compensatie een positieve toevoeging zijn op de biotoop van de nachtzwaluw. Soorten

Huidige situatie

Nieuwe situatie

Saldo

Nachtzwaluw

+/-

+/-

+/-

Bont dikkopje

+/-

+/-

+/-

Venwitsnuitlibel

+/-

+/-

+/-

Zwarte specht

+/-

+/-

+/-

Raaf

+/-

+/-

+/-

Eekhoorn

+/-

+/-

+/-

Ree

+/-

+/-

+/-

Saldo: +/- (gelijk)

Waarborging duurzame instandhouding Doelstelling van het landgoed is te komen naar een duurzaam vitaal landgoed, dat door komende generaties in stand kan worden gehouden. Dit binnen de huidige kernkwaliteiten, maar zeker ook de versterking daarvan. Duurzame constante economische dragers zijn daarbij van vitaal belang. De voorstaande ontwikkelingen dragen bij en staan ten dienste aan een vitaal landgoed binnen al haar facetten. Ten aanzien van de ecologische kernwaarden zal het landgoed meer inzetten in het verbreden van de natuurcomponent. Het overgrote deel van het landgoed heeft het natuurdoeltype Droog bos met productie. Hiervan zal het landgoed in de komende periode inzetten op een hoogwaardige natuurdoeltype, droge heide. Dit laatste type zal het landgoed integreren rond de landbouw enclave De Sneider. Hiermee ontstaat er een aaneenschakeling van open bos met heide en open kruidenrijk grasland. Een deel van deze omvorming wordt in samenwerking met de provincie Noord-Brabant uitgevoerd vanuit het subsidieprogramma “Soortenbenadering”. Dit voor de gladde slang, nachtzwaluw en hazelworm.

Door de verhoging van de biodiversiteit middels het omvormen van de natuurdoeltype zal er een verhoging optreden van het functioneren van het Natuur Netwerk Brabant. De instandhouding van de beoogde kwaliteitsimpuls in de natuurwaarden zal worden geborgd door de inzet van een kudde rundvee. Deze zullen de open ruimtes begrazen. De instandhouding van het vee wordt geborgd door de inzet van een vleesras. Het vlees kan daarbij worden verkocht als natuurvlees in een regionale afzet. De beoogde bebouwing rond De Sneider zal mede ten dienste staan aan het vleesvee. Naast het vleesvee moeten de beoogde woningen mede zorgdragen om de kosten van het natuurbeheer te dragen. Het landgoed krijgt vanuit het verleden geen subsidie natuur- en landschapsbeheer-bijdrage voor de instandhouding van de natuurdoeltypen. Waarborging duurzame instandhouding

Huidige situatie

Nieuwe situatie

Saldo

Exploitatie

--

++

++

Saldo: ++ (positief) Saldo benadering samenvatting Beoordeling Oppervlakte van het NNB

+

Kwaliteit van het NNB op basis van de ambitiekaart van de provincie

+

De aanwezigheid van zones met bijzondere ecologische kwaliteit

+/+

Gebieden die bepalend zijn voor aaneen geslotenheid en robuustheid

+/-

De aanwezigheid van bijzondere soorten

+/-

Waarborging duurzame instandhouding

++ Saldo

++

Bijlage 2

14 chthuis Schijf

Beeldkwaliteitsplan

bestemmingsplan Buitengebied Rucphen 2020, Landgoed Ja

Beeldkwaliteitsplan Landgoed Jachthuis Schijf

Landgoed Jachthuis Schijf Hoeksestraat 28 4721 Schijf Juli 2022

Inhoudsopgave

Ligging plangebied

1

Voortraject met adviezen

2

Bestaande situa�e

5

Uitgangspunten nieuwe situa�e

7

Referen�ebeelden

11

Uitwerking nieuwe situa�e

11

Landschappelijke referen�es

14

Het voorliggend beeldkwaliteitsplan gee� in woord, beeld en kaart richtlijnen voor de invulling van de in het bestemmingsplan opgenomen nieuwe bebouwingen binnen het landgoed Jachthuis Schijf. Het gaat hierbij om het toevoegen van twee poortwoningen aan de Hoeksestraat, een landgoed bedrijf met dienstwoning en losse woning aan de rand van De Sneider. De richtlijnen in dit plan zijn mede tot stand gekomen in een voortraject die samen met provincie en gemeente is doorlopen.

Ligging plangebied Het plangebied ligt in de in het zuidwesten van de gemeente Rucphen en daarbij ten zuidoosten van de plaats Schijf. Het plangebied grenst aan de noordzijde aan de Rucphense bossen. Aan de zuidzijde grenst het gebied aan de landsgrens met België. Ten westen en oosten wordt het begrenst door een open landbouwgebied. Ten oosten een open gebied met voornamelijk akker- en tuinbouw op de hoge zandgronden en ten westen een meer gesloten gebied met daarin laanstructuren en verspreid staande bebouwing in de vorm van agrarisch bebouwing. Het gebied ten westen wordt gekenmerkt door eikenlanen en kleinschalige boomteelt en graslanden. Het gebied wordt afgebakend aan de noordzijde door de Nedereindsebaan, de westzijde door de Hoeksestraat, aan de oostzijde door de Antwerpsebaan. Aan de zuidzijde wordt het gebied doorsneden door de Achtmaalsebaan.

Afbakening plangebied

1

Voortraject met adviezen gemeente en provincie Ter voorbereiding op het ontwerp daarbij het a�akenen van een stedenbouwkundigkader is er op 14 november 2017 op het landgoed Schijf een expert-bijeenkomst gehouden. Hierbij waren aanwezig Dees Melsen (planoloog, gemeente Rucphen), Philip Peeters (cultuurhistoricus, provincie Noord-Brabant), Hermke Helsper (planoloog, provincie Noord-Brabant), Frederiek Pienaar (stedenbouwkundige, provincie Noord-Brabant), Ton Thus (landschapsarchitect), Niels Drijvers (architect), Jos Koopmans (rentmeester landgoed), Frederique de Bruin (eigenaar) en Nelleke Manschot (erfgoedprofessional). Aanleiding en achtergrond Provincie Noord-Brabant zet in haar beleid voor Landgoed Jachthuis Schijf in op behoud door ontwikkeling. In eerdere gesprekken met provincie en gemeente is afgesproken dat de ontwikkelkansen liggen in het realiseren van nieuwbouw op twee loca�es. Loca�e 1 ligt aan de Hoeksestraat bij de voormalige entreelaan en is geschikt voor twee (dienst)woningen. Loca�e 2 bij De Sneider is geschikt voor een landgoedbedrijf met twee bedrijfswoningen

Adviezen gemeente en provincie Provincie Gedurende het voortraject zijn er door de provincie diverse belangrijke adviezen en reac�es gegeven, welke mede voor het beeldkwaliteitsplan van belang zijn: De woning nabij landbouwenclave De Sneider is cultuurhistorisch te verantwoorden omdat De Sneider een historische landbouwenclave is geweest. De loca�e wordt ingericht voor het onderkomen van het Vleesvee �jdens de wintermaanden. Het is dan ook logisch dat bij de stal een woning wordt voorzien De stal met woning ter hoogte van de Sneider en de woning nabij de historische entrée dienen in hun beeldkwaliteit een geheel te vormen met het historische jachthuis. Dit geldt uiteraard ook voor de verschillende poorten die op het landgoed worden geplaatst. Betreffende de loca�e van de Poortwoningen is opgemerkt hoe de woningen verder worden uitgewerkt en hoe de rela�e met de poort gestalte krijgt. Een en ander hangt samen met de afstand tot de poort.

Gemeente Ook door de gemeente zijn een aantal uitgangspunten vastgelegd: Indien er sprake is van meer dan één landhuis vertonen de woningen een duidelijke ruimtelijke samenhang. Zowel de beeldkwaliteit van de bebouwing als het landschap dient vastgelegd te worden in een beeldkwaliteitsplan met landschapsinrich�ngsplan. De beeldkwaliteit van de bebouwing moet voldoen aan de welstandsnota en wordt door de welstandcommissie op de gebruikelijke manier getoetst 2

In de welstandsnota is in hoofdstuk 12.9. G11 Bosgebied het volgende opgenomen: Bebouwing en omgeving De bebouwing bestaat uit individueel vormgegeven vrijstaande woningen of bedrijven of uit een cluster van hoofdgebouw en bijbehorende bouwwerken. De bebouwing is tussen het opgaand groen gesitueerd en wordt deels aan het zicht on�rokken. Op een aantal open plekken in het bos is eveneens bebouwing gesitueerd. Enkele panden hebben bijzondere architectonische vormgeving, zoals de monumentale Jorissenhoeve en het Jachthuis.

Waardering en ontwikkeling Waardevol is de bosrijke omgeving met de zeer beperkte hoeveelheid bebouwing. Door de ruime maat van de kavels en de diepte van de voortuinen blij� het groene karakter van het gebied gehandhaafd. De bebouwing staat (groten)deels verscholen in het bos. Waardevol is de eenheid en afstemming in vormgeving, kleur- en materiaalgebruik binnen een cluster van bebouwing (hoofdgebouw en bijbehorende bouwwerken).

Massa en vorm De massa en vorm van de bebouwing variëren in grote mate in dit gebied. De bebouwing hee� overwegend een tradi�onele vormgeving, waarbij vaak forse volumes gerealiseerd zijn. De hoogte varieert van 1 tot 2 bouwlagen met of zonder kap, variërend van zadeldak al dan niet met wolfseinden, piramidedak, lessenaarsdak en samengestelde kapvormen. De aanwezige dakkapellen passen in maat en esthe�ek bij de architectuur van het hoofdgebouw. Opvallend is de lage goothoogte met een forse kap en hoge nok bij boerderijbebouwing. De vorm wordt of bepaald door een eenduidig hoofdvolume of door samengestelde volumes. Verschillende bouwperioden en bouws�jlen zijn afleesbaar. De vormgeving van de bijbehorende bouwwerken en schuren / bedrijfsruimte wordt veelal vanuit de func�e bepaald en is overwegend eenvoudig en tradi�oneel. De afstand tussen bebouwing en straat is wisselend. Incidenteel staat de bebouwing dicht op de straat, maar nooit direct grenzend aan de straat.

Detaillering De woningen zijn overwegend in rode of zandkleurige baksteen opgetrokken. De daken zijn voorzien van grijze dakpannen of bedekt met riet. De bedrijfsgebouwen zijn soms (deels) opgetrokken uit plaatmateriaal en/of de daken ervan bedekt met plaatmateriaal. A�ankelijk van de bouwperiode zijn de gebouwen rijk gedetailleerd (oudere gebouwen) of voorzien van weinig details (nieuwe bebouwing).

Welstandsniveau Voor de gebouwen geldt een soepel welstandsniveau (niveau 3). De gebiedsgerichte criteria zijn opgenomen in bijlage 1, onder Groengebieden: G11 Bosgebied.

3

Bestaande situa�e Algemeen

Door NMI onderzoek & advies (Nelleke Manschot) is in november 2017 een “quickscan (h)erkenning cultuurhistorische waarden” uitgevoerd. Hierin is veel kennis over het landgoed en de daarop aanwezige bebouwing aanwezig. Een samenva�ende beschrijving van een aantal belangrijke onderdelen wordt hierna gegeven. Als bijlage is een foto-overzicht van de relevante bestaande bebouwing rondom de bouwloca�es toegevoegd.

Jachthuis Schijf

Het jachthuis met stallen werd gebouwd in 1928 naar ontwerp van architect Max Winders uit Antwerpen en vertoont zowel Tradi�onalis�sche, Um 1800-mo�even als Expressionis�sche tendensen. Het jachthuis ligt diep verscholen in de bossen van het eigen terrein van de familie Carlier, waarvoor het gebouwd werd. Het jachthuis is als rijksmonument van na�onaal belang en is duidelijk de iden�teitsdrager van het landgoed Schijf. Omschrijving: het een- tot drielaags onderkelderde jachthuis hee� een L- vormige pla�egrond en wordt gedekt door een samengestelde mansardekap met rode tuile du Nordpannen.

Max Winders

Maximilien Winders (1882-1982) is de zoon van de Antwerpse architect Jean Jacques Winders. Hij kreeg zijn opleiding tot architect aan de academie in Antwerpen en bij zijn vader, in wiens prak�jk hij tot aan zijn huwelijk in 1907 werkte. Hij huwde in 1907 met Cornelia Carlier, de dochter van Jean Bepitse Ferdinand Carlier, die de directeur was van de Na�onale Bank. Max Winders kreeg talrijke grote opdrachten in binnen- en buitenland. Hij bouwde onder meer talrijke bankgebouwen in Antwerpen, Sint-Niklaas en Leuven. Daarbij koos hij vaak voor een opvallende eclec�sche bouws�jl. Winders speelde tevens een belangrijke rol binnen de monumentenzorg, onder meer door zijn lidmaatschap van de Koninklijke Commissie voor Monumenten en Landschappen vanaf 1934.

Um 1800 Bewegung

De Um 1800 Bewegung vertegenwoordigt een conserva�eve bouws�jl die een reac�e was op het ra�onalisme in de bouws�jl, waarvan bijvoorbeeld Hendrik Petrus Berlage een vertegenwoordiger was. De Um 1800-s�jl vond haar hoogtepunt in het �jdvak 1905-1914. Tegenover dit ra�onalisme stelde de Um 1800 Bewegung de Lodewijk XVI-s�jl als ideaalbeeld. Deze s�jl werd toen als de laatste echte s�jl beschouwd. Soms echter waren ook zeer duidelijke neoclassicis�sche invloeden aanwezig, en ook Jugends�l-elementen kwamen voor. Ze wordt dan ook wel nieuw historiserende s�jl of heroriënta�e genoemd. Veel gebouwen van deze s�jl zijn nogal massaal, met veel gebruik van natuursteen, tal van -soms gebogen- ornamenten, torentjes, erkers en dergelijke. Ze doen dan een beetje denken aan de Amerikaanse wolkenkrabbers uit die �jd, die ook ornamenten hadden die teruggrepen op het verleden, maar uiteraard nog veel massaler waren. Men sprak in dit verband wel van Amerikanisme. Daarnaast werden strakkere neoclassicis�sche gebouwen ontworpen die aan deze s�jl worden toegeschreven.

4

Van de Engelse, Amerikaanse en Duitse historiserende invloeden vonden vooral de laatste ingang, en de naam van de beweging is dan ook afgeleid van een in 1908 verschenen boek van Paul Mebes, ge�teld: Um 1800: Architektur und Handwerk im letzten Jahrhundert ihrer tradi�onellen Entwicklung. In Nederland werd de beweging gedragen door het �jdschri�: Het Huis Oud en Nieuw van Eduard Cuypers, die een neef van Pierre Cuypers was. De Um 1800-s�jl werd vooral toegepast in commerciële bouwwerken, zoals warenhuizen, banken en dergelijke. De Amsterdamse Effectenbeurs (1911-1914) en de Amsterdamse Bijenkorf, uit 1911, zijn voorbeelden hiervan. Ook in landhuizen werd de Um 1800 s�jl toegepast. De nadruk lag op het monumentale en rijke. Er werd veel natuursteen gebruikt in de voorgevel. Kenmerkend was de symmetrie. En de herkenbare blokkenstructuur in de gevel. De hoofdingang zat meestal in het midden. En het dak was vaak imposant, met dakerkers, koepels of torens. Ook zie je wel festoenen, pilasters en frontons, ontleend aan het classicisme.

Del�se Schools�jl 1920-1950

Aan het begin van de twin�gste eeuw ontstond, als conserva�eve tegenhanger van de modernis�sche en Amsterdamse School architectuur, de Del�se School. De Del�se school kenmerkt zich door tradi�onalis�sche architectuur. Marinus Jan Grandpré Molière, architect en docent aan de Technische Hogeschool van Del�, hee� deze stroming geïnspireerd en aangevoerd. De Del�se School streefde naar een architectuur die was gebaseerd op universele normen en waarden. Daarnaast wilde men de tradi�e van de Nederlandse pla�elandsbouw in ere houden. Deze tradi�e was een reac�e op de Amsterdamse School, die volgens de tradi�onalisten te decora�ef was ingesteld. De Del�se School hee� veel beeldbepalende kenmerken, waaronder: - Het vrijwel uitsluitende gebruik van bakstenen; - Met pannen beklede, hoge hellende daken tussen topgevels; - Hoge gootlijnen; - Het gebruik van natuursteen op construc�ef belangrijke punten; - Niet te veel opvallen (tradi�oneel blijven); - De vorm wordt bepaald door de func�e (eenvoudige woningen, grote publieke gebouwen); - Nauwelijks gebruik van decora�es.

Het tradi�onalisme

Het tradi�onalisme was een architectuurstroming die in de beginjaren van de 20e eeuw opkwam, in de jaren 20 en 30 een sterke bloei kende en in de jaren 50 weer afnam. Het ontstond als reac�e op het func�onalisme, waar de func�e van het gebouw als maatgevend werd gezien. De Del�se School is de belangrijkste stroming binnen het tradi�onalisme, waardoor de termen vaak door elkaar worden gebruikt.

5

Veldkapel De veldkapel staat aan het einde van het laantje dat tegenover de Jorissenhoeve aanvangt. Het vormt hiermee een mooi mikpunt vanaf de nieuwe poort naar het landgoed. Langs dit laantje zijn de nieuwe poortwoningen

Uitgangspunten nieuwe situa�e Een aantal uitgangspunten voor het ruimtelijk kader voor beide loca�es zijn vastgelegd �jden de expert bijeenkomst van november 2017: 1) Het robuuste en ingetogen karakter van het landgoed dient zichtbaar terug te komen en aan te sluiten op beide loca�es voor nieuwe bebouwing. 2) Het is de opgave om te zoeken naar de ‘gemene deler’ die de link vormt met het jachthuis en die beide loca�es met het landgoed verbindt. Dit kan worden gezocht in materialisa�e (bijvoorbeeld robuust metselwerk), vorm (bijvoorbeeld steunberen Vlaamse S�jl) of in kleur. 3) Maat en schaal van de nieuwe bebouwing is a�ankelijk van de plek. Voor de juiste maatvoering dient voor beide loca�es gekeken te worden naar de bestaande organisa�e, grondbeslag, c.q. volumes van Jagersrust, Jorissenhoeve en boerderij Hoeksestraat. Ook het bestuderen van volumes van (poort)gebouwen bij bestaande historische landgoederen in de omgeving verdien aanbeveling. Ook de eerder aangehaalde welstandsnota benoemt een aantal belangrijke uitgangspunten: “de bebouwing staat (groten)deels verscholen in het bos. Waardevol is de eenheid en afstemming in vormgeving, kleur- en materiaalgebruik binnen een cluster van bebouwing (hoofdgebouw en bijbehorende bouwwerken)”.

Uitgangspunten voor de gebouwen op het landgoed Jachthuis Schijf De nieuw op te richten gebouwen halen hun inspira�e uit het Jachthuis van het behorende landgoed en de bijgebouwen horende bij het landgoed Boterbergen te Kalmthout, waar het landgoed Jachthuis Schijf ooit onderdeel van was. Algemeen De woningen zijn in harmonie met het Jachthuis, met elkaar en hun omgeving. Een her-interpreta�e van de historische gebouwen. Er worden op twee loca�es woningen in een groep toegevoegd op het landgoed. Eén groep aan de historische oprijlaan nabij de kapel (Hoeksestraat), de zogenaamde poortwoningen en een andere groep nabij de historische landbouwenclave De Sneijder (Achtmaalsebaan) 6

Poortwoningen

Poortwoningen

De poortwoningen markeren de toegang naar het landgoed. Hoewel de beide woningen zelf via een “Brabants achterommetje” voor het dagelijkse gebruik bereikbaar zijn, markeren zij door hun ligging aan de toegangslaan naar de veldkapel van het landgoed. De posi�onering is conform het principeverzoek en het masterplan:

De poortwoningen oriënteren zich aan de toegangslaan naar de veldkapel. In de terugliggende groene nis vormt zich een monoliet ensemble, afgesloten van de laan en het omringende bos. De woningen zijn gespiegeld ten opzichte van elkaar en vormden daarmee automa�sch een symmetrisch streng geheel. De eenheid in kleur van gevels en dak ondersteunen de samenhang van het totaal. Enkele ornamenten in hardsteen geven de woningen de benodigde detaillering. De aangebouwde en door gemetselde erfafscheidingen gekoppelde bijgebouwen maken het carré volledig. De dagelijkse entree tot de woningen vindt plaats via het “Brabants achterommetje”. Dit garandeert de gewenste rust aan de laan. Enkel langzaam verkeer benaderd hier de beide woningen. De exacte afstand van de woningen tot de laan dient in samenwerking met de inrichter van het landschap nader onderzocht te worden. Ook de inrich�ng van de groen nis buiten de beide poortwoningen dient nader in samenwerking uitgewerkt te worden. De inhoud van de poortwoningen zoals nu getekend bedraagt 1200 m3 , de hierachter getekende bijgebouwen hebben een bebouwd oppervlak van 75 m2 .

Als ensemble in de te creëren groene nis presenteren de beide poortwoningen zich als een robuuste monoliet. Hiermee blijven de bouwwerken gecomprimeerd en respecteren daarmee hun posi�e in de natuur van het landgoed.

Overzicht van de poortwoningen 7

Referen�ebeelden Poortwoning

De Poortwoningen Twee onder een kap. Rechthoekige grondvorm 1, laags met zadeldak Gevel opgebouwd uit bruine bakstenen (zoals die van de kapel) in halfssteensverband met wi�e plint. Portaal in de voorgevel versiert met boog en rollaag en puntgevel. De gevel wordt voorzien van steunberen. Baksteenversieringen zijn toegelaten. Houten kozijnen, geschilderd met kalf (en tussens�jl) (kleuren zoals van Jachthuis donkergroen en mosterdgeel); Andere kleinere kozijnen met roedeverdeling zijn toegelaten als accent. In de zijgevel zit ten minste één raam met zicht op de Hoeksestraat. Grote openingen met glas zijn enkele toegelaten aan achterzijde van de woning, om het eigen�jdse karakter van de woning te benadrukken. Daken zijn bedekt met keramische pannen (Antraciet/rood) Type: Tuile du Nord Dakramen zijn toegestaan in het dak aan de achterzijde van de woning Er wordt tenminste één gemetselde schoorsteen voorzien Luiken kunnen worden toegepast, deze in zelfde kelur en uitsraling als het Jachthuis Aan de voorzijde wordt een dubbele trap voorzien om het het hoogteverschil in het terrein te overwinnen De woningen worden van elkaar gescheiden door een tuinmuur in bruine baksteen. Bijgebouw Langwerpig gebouw met zadeldak Gevelopbouw kleur en materialisa�e conform poortwoning Maatvoering en detaillering ondergeschikt aan poortwoningen Goot en nokhoogte lager dan poortwoning

8

Stal met dienstwoningen aan de Sneider

Loca�e De Sneider

Voor de nieuwe stal met woningen aan de Sneider is een posi�e en inhoudsmaat vastgelegd in het principeverzoek. Deze loca�e kenmerkt zich door de ligging in het bosgebied, direct grenzend aan de in het landgoed opgenomen introverte open agrarische velden.

De beide woningen zijn conform het principeverzoek 800 m3 groot. De gedraaide oriënta�e is afgestemd op de oriënta�e van de stal. Zij delen hun rich�ng en conformeren zich hiermee aan de rich�ng van het oude pad vanaf de Jorissenhoeve. De draaiing maakt het mogelijk dat de woningen beiden een vrij uitzicht rich�ng het zuiden en zuidwesten hebben, zonder dat de ensemblewerking verloren gaat. Een berging/garage kan in het gebouw geïntegreerd zijn, zodat een helder en eenvoudige volume bereikt wordt. Losse kleine bijgebouwen zouden het beeld teveel fragmenteren in de grote schaal van het landschap van de Sneider.

Voor de nieuwe dienstwoningen is 800 m3 als inhoud vastgelegd. De toegang tot de gebouwen vindt plaats via de Achtmaalsebaan, via het reeds bestaande pad, startend direct tegenover de monumentale Jorissenhoeve. De loca�e van deze toegang is een eerste duidelijke link naar de geschiedenis van het gehele landgoed. Gebruik makend van de gezichtsbepalende kwaliteiten van de Jorissenhoeve kan het nieuwe ensemble als nieuwe stap in de ontwikkeling van het landgoed Schijf gezien worden.

Overzicht op stal en woningen aan de rand van De Sneider

9

2 Woningen aan De Sneider Type: Vrijstaande woning Vrijstaand woonhuis met kap (type landhuis), rechthoekige grondvorm 1 laags met zadeldak Gevel opgebouwd uit rode bakstenen in halfsteensverband, baksteenversieringen zijn toegelaten. Houten kozijnen, geschilderd met kalf (en tussens�jl) (kleuren zoals van Jachthuis donkergroen en mosterdgeel); Andere kleinere kozijnen met roedeverdeling zijn toegelaten als accent. De dakkapellen liggen in hetzelfde vlak als de gevel van het gebouw, dakgoot wordt niet onderbroken ter hoogte van de dakkapel. (zoals Jachthuis) Grote openingen met glas zijn slecht toegelaten aan de zijde die gericht is naar de Sneider (zicht in het landschap) Eén gemetselde schoorsteen voorzien Dak is bedekt met keramische pannen (rood) Geen dakramen toegelaten

Type bedrijfswoning

Type: Bedrijfswoning Vrijstaande bedrijfswoning (type langgevelboerderij ) met rechthoekige grondvorm 1-laags met zadeldak. Visueel bestaat het gebouw uit een woongedeelte en een bedrijfsgedeelte waarbij het bedrijfsgedeelte in de breedte verspringt. Een deel van het visuele bedrijfsgedeelte kan worden gebruikt als onderdeel van de woning Gevel woongedeelte opgebouwd uit rode bakstenen in halfsteensverband. in het woongedeelte kunnen baksteenversieringen worden toegepast. Gevel bedrijfsgedeelte bestaat uit rode baksteen of houtengevelbekleding Houten kozijnen, geschilderd met kalf en tussens�jl voor het woongedeelte; voor het Bedrijsgedeelte worden kleinere ramen toegepast in hout. (dezelfde als in de schuur) (kleuren zoals van Jachthuis donkergroen en mosterdgeel) Overige kleinere kozijnen met roedeverdeling zijn toegelaten als accent Grote openingen met glas zijn slecht toegelaten aan de zijde die gericht is naar de Sneider (zicht in het landschap) In het bedrijfsgedeelte mogen openingen met bogen voorzien worden (verwijzing naar poorten) Eén gemetselde schoorsteen voorzien in het woongedeelte Dakkapel toegestaan. Deze als verlengde van de gevel boven een toegansdeur Dakaramen beperkt toegestaan Toegstaane oppervlakte van het bedrijfsgedeelte is maximaal 120 m2

Type: Bedrijfsgebouw Vrijstaand gebouw met rechthoekige grondvorm 1-laags met dak Gevel opgebouwd uit rode baksteen in halfsteensverband of hout, zijgevel verdeeld in x traveeën. Kleine eenvoudige raamopeningen (zie foto) Houten deuren (kleuren zoals Jachthuis) Geen dakramen of dakkapellen Nokhoogte maximaal 9 meter Goothoogte en dakvlak: Type wagenloods: a-symmetrisch dakvlak met voorzijde maximale goothoogte van 4,5 m en achterzijde maximaal 3,5 m Type geslotenstal: symmetrisch dakvlak met een maximale goothoogte van 3,5 m Afme�ng: bijgebouw 1: maximaal 12 x 18 m Bijgebouw 2: maximaal 12 x 15 m 10

Overzicht op stal en woningen aan de rand van De Sneider

11

A�eeldingen als referen�e vanuit het landgoed De Boterberg te Kalmthout

12

Poort In het principeverzoek wordt nabij de poortwoningen ook een nieuwe poort aangeduid. Ook �jdens de expert-bijeenkomst is hierover gesproken. Voorgesteld wordt om aan de Achtmaalsebaan een poort toe te voegen. Een eenvoudig uitgevoerd ensemble van 2 gemetselde poortpalen zou het nodige tegenwicht kunnen bieden aan de monumentale bebouwing van de Jorissenhoeve. Hiermee zou de hiërarchie van het landgoed met het jachthuis beves�gd worden. Hiervan zijn in het land diverse mooie referen�es te vinden. Afstemming van materialisering en detaillering op de nieuwe poortwoningen is uitgangspunt.

Het laantje naar de veldkapel func�oneert in zijn geheel als poort naar het landgoed. De naast de laan gelegen nieuwe woningen zijn hierbij als een soort poortwachter aanwezig. Een streng afgesloten poort is dan ook niet noodzakelijk. De eenvoudige houten poorten zoals reeds op diverse plaatsen aanwezig, duiden dan rondom de grens van het landgoed aan.

13

Landschappelijke referen�es en materiaal gebruik Landschappelijk worden de verschillende bebouwingen ingepast binnen de bestaande herkenbare beplan�ngen en verhardingen die behoren bij het gebied. Het gaat hierbij om de volgende stree�eelden Verhardingen/toeganswegen

Cultuurhistorisch Landbouwenclave De Sneider Cultuurhistorisch en beeldbepalend is voor het landgoed aan de oostzijde de landecnclave De Sneider. De enclave is historisch gezien de eerste landbouwontginning in het gebied op de hogere zandgronden. Deze enclave is door de �jd steeds een klein beetje vergroot, maar de oud contouren van de eesrte ontginning zijn nog steeds goed zichtbaar. Belangrijk voor het meer zichtbaar maken van de cultuurhistorie is het markeren van de encalve door blijvende beplan�ng. Dit in de vorm van solitaire bomen of boomrijen. Hieronder een verbeelding van de envlave en het daarbij ingetekende bomen en boomrijen om de enclave te markeren. De te gebruiken beplan�ng bestaat uit de volgende boomsoorten: Berk, inlandse eik en linde

Halfverharding met natuurlijke materialen Beplan�ngen Structuur bepalende beplan�ng zal bestaan uit:

Historische contour De Sneider

Beuk, inlandse eik, linde, berk, tamme kastanje en walnoot. Hagen Beuk, meidoorn en Spaanse aak (veldesdoorn)

14