2 b&w Aanpak Energiearmoede

Gemeenteraad Rucphen

Onze referentie:

Postbus 9 4715 ZG RUCPHEN

Uw referentie: Behandelaar: Telefoonnummer

Rucphen,

7 6 JUN 2025

Onderwerp:

Aanpak Energiearmoede

Geachte raad, In het collegewerkprogramma hebben we opgenomen dat we energiearmoede tegen willen gaan. Wij hebben u eerder toegezegd dat we in het 2e kwartaal van dit jaar onze integrale lokale aanpak van energiearmoede zouden presenteren. Voor de uitvoering van deze aanpak hebben we vorig jaar specifieke Rijksmiddelen ontvangen. Bij deze informeren wij u dat wij de aanpak op 06 juni 2023 hebben vastgesteld. De Aanpak Energiearmoede 2023-2024 is bijgevoegd.

Aanpak

Om energiearmoede aan te pakken hebben we drie oplossingsrichtingen voor ogen: Verandering van gedrag; Witgoedregeling; Energiefixteams. Alle drie deze oplossingsrichtingen zijn bedoeld en geschikt om op korte termijn energie te besparen en dus de energierekening omlaag te brengen. Bij de aanpak van energiearmoede gaat het daarbij dan ook specifiek om kwetsbare huishoudens. Raadsinformatieavond Op dinsdag 27 juni om 19.30 uur vindt er een raadsinformatieavond plaats m.b.t. de energie- en warmtetransitie. Op deze avond informeren wij u ook graag nader over de aanpak energiearmoede. Hiervoor zal separaat een uitnodiging worden verstrekt. We vertrouwen erop u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd. Met vriendelijke groet, Burgemeester en wethouders van Rucphen, de burgemeester, de.secretaris, a

M 'rjolein van der Meer Mohr

a.ndor—Michïse el

Binnentuin 1 Postbus 9 4715 ZG Rucphen T: 0165 34 95 00 F: 0165 34 13 75 Banknummer: 2850 07 319 IBAN: NL37BNGH0285007319 KvK-nr. 20164997 Gemeente Rucphen

Rucphen

Schijf

Sprundel

St. Willebrord

Zegge

gemeente@rucphen.nl www.rucphen.nl

Aanpak Energiearmoede 2023-2024 Inleiding In het collegewerkprogramma staat opgenomen dat we energiearmoede aanpakken. Vanuit het Rijk hebben we hier specifieke uitkeringsmiddelen voor gekregen. Om energiearmoede aan te pakken zijn er grofweg drie oplossingsrichtingen: Verandering van gedrag Witgoedregeling Energiefixteams Alle drie deze oplossingsrichtingen zijn bedoeld en geschikt om op korte termijn energie te besparen en dus de energierekening omlaag te brengen. Bij de aanpak van energiearmoede gaat het daarbij dan ook specifiek om kwetsbare huishoudens. Oplossingsrichtingen Verandering van gedrag Verandering van gedrag geldt voor ons allemaal. We zullen er aan moeten wennen dat we met hogere energieprijzen moeten leven en dat de beschikbaarheid van fossiele energie beperkt en eindig is. Op termijn zullen we volledig afhankelijk zijn van duurzame energie, maar de snelste en grootste winst is te behalen in minder gebruiken. Daarvoor zetten we in op energiecoaches en voorlichtingsacties. Landelijk zijn er via verschillende kanalen en media al vele voorlichtingsacties. Waar we als gemeente het verschil kunnen maken is met mensen thuis of in de wijk in gesprek gaan. Op dit moment hebben we twee energiecoaches. We willen deze poule beter ondersteunen op het gebied van ICT en onkostenvergoedingen. Ook willen we de poule uitbreiden.

Daar is meer voor nodig dan een advertentie in de Bode hebben we gemerkt. Met de juiste informatievoorziening (flyers) willen we coaches vinden via: Energiefixers Informatiebijeenkomsten (in buurthuizen, op sportclubs, etc.) De enthousiaste inwoners die we vinden in de eerste fase van de uitvoering van de Transitievisie Warmte De RES Behalve het vinden van extra energiecoaches willen we ook mensen helpen in het veranderen van het gedrag door ze van meer, betere, toegankelijke en duidelijke informatie te voorzien. Hiervoor willen we informatiebijeenkomsten organiseren, informatiepakketten verstrekken en mogelijk met een mobiel informatiecentrum door wijken gaan rijden. Hier zijn in andere gemeenten al goede voorbeelden van. Ook aan onderstaande witgoedregeling en isolerende maatregelen koppelen we deze gedragsverandering, waarbij we sturen op het maken van een afspraak met de energiecoach(es) en bovendien zorgen voor een duidelijk informatiepakket. Witgoedregeling De witgoedregeling zetten we in voor huurders met een laag inkomen (<120%). Op basis van advies van de energiecoach en een aantal criteria hebben we binnen de huishoudens met een goed energielabel (A/B) een aantal doelgroepen geïdentificeerd die energiebesparende maatregelen het hardst nodig hebben.

Op basis hiervan voeren we de witgoedregeling in tranches uit, mede afhankelijk van hoeveel resterende middelen we nog beschikbaar hebben. Afhankelijk van het aantal reacties binnen elke tranche, stappen we over naar de volgende tranche. In samenwerking met het Regionaal Energieloket ontvangen door ons geselecteerde huishoudens een "Cadeaubon" van €500,- om een energiezuinig apparaat mee aan te kunnen schaffen. We kiezen voor €500,- omdat je onder dit bedrag amper energiezuinige apparaten vindt en omdat als je dit bedrag lager maakt en vraagt om een eigen bijdrage je juist minder mensen helpt omdat deze doelgroep helemaal niet de middelen heeft voor een eigen bijdrage.

2

Energiefixteams De inzet van energiefixteams is de meest effectieve en duurzame oplossingsrichting, vooral van toepassing voor huishoudens met een slecht energielabel (E/F/G). Daar wordt namelijk nog relatief veel gas verbruikt. Echter, in huurwoningen met een C of D label is vaak ook nog wat te winnen. Het kan zijn dat er wel spouwmuurisolatie is gedaan bijvoorbeeld, maar dat er toch nog gloeilampen en/of tochtkieren zijn. Deze mensen willen we helpen met klusteams die aangekondigd langs mensen thuis gaan. We selecteren hiervoor specifieke adressen op basis van energielabels. Zo helpen we de mensen die het echt nodig hebben. Doelgroepen De middelen zijn verstrekt op basis van het aantal mensen die in energiearmoede leven en niet zelf maatregelen kunnen nemen om te besparen op hun energierekening. Daarom komen we idealiter tot de volgende prioriterinq van doelgroepen (1-6): Koop Inzet fixteams

1

EFG

CD

Huur AB

EFG

CD

AB witgoed

Kwetsbare huishoudensi

1

2

3

Minder kwetsbare huishoudens

4

5

6

Kwetsbare huishoudens definiëren we als volgt: Huishoudens met een inkomen <120% van het sociaal minimum Huishoudens geregistreerd bij stichting leergeld Huishoudens die in de vroeg signalering zitten

Door de kwetsbaarheid van huishoudens met een laag inkomen en de effectiviteit van deze maatregel in woningen met een E*/F/G label, hebben deze huishoudens onze prioriteit (1 en 2). Hierna de kwetsbare huishoudens met een huurhuis met C/D label omdat zij ook geconfronteerd worden met hoge energiekosten die nog effectief kunnen worden verlaagd door deze maatregel. Gemiddeld zijn huurders eerder kwetsbaar door een lager inkomen en beperktere mogelijkheden om aanpassingen aan de woning te doen. Bovendien zijn dit kleine groepen (zie hieronder) (3). Na deze groepen willen we de minder kwetsbare huishoudens helpen, die in een koopwoning met label E*/F/G wonen (4), of een huurwoning met label C-G (5-6). Deze groepen zijn namelijk over het algemeen nieuw geconfronteerd met financiële uitdagingen, door de hoge energieprijzen. Zij vallen bovendien buiten veel bestaande ondersteuningsregelingen en hebben niet de mogelijkheden/financiële middelen om hun woning te verduurzamen. We kunnen en mogen deze mensen goed helpen omdat zij in de bredere definitie van energiearmoede van TNO valleng (z onder) Als we kijken hoeveel woningen er in de energielabelgroepen zitten uitgesplitst naar koop en huur, komen we tot de volgende aantallen: Tabel 1- Overzicht potentiële aantallen inzet fixteams Totaal Inzet fixteams Bekend label

Totaal 1186

604

Geschat label Totaal

388* 1574

0 604

CD

(E)FG 582

Totaal 517

388*

388

970

905

Koop E 180

F

170 715* 327 895 497

G

Totaal

Huur CD

167

604

539

61

0 604

0 539

228

EFG 65 0 65

* Hierbij geldt dat we in eerste instantie voor koopwoningen dus alleen woningen met een werkelijk bekend E-label meenemen, omdat uit de pilot bleek dat veel woningeigenaren met een geschat E-label (=715) zelf al isolerende maatregelen hadden genomen. De meeste kwetsbare huishoudens zitten bovendien (naar verwachting) ook in huurwoningen (https://nos.nl/artikel/2454898-ombudsman-verduurzaming-van-huis-voor-lage-inkomens-vaakniet-haalbaar).

Nadere analyse aantallen energielabels Uit de analyse van de energielabels van de huizen in onze gemeente de E/F/G labels vooral in particulier eigendom zijn. In totaal zo'n 1620 koopwoningen, waarvan 517 met een bekend E/F/G label. Van de huishoudens met een geschatte F/G labels is bekend dat deze ook wanneer er al verschillende energiebesparende maatregelen zijn getroffen, deze woningen vaak nog op een slecht energielabel zouden uitkomen bij een herwaardering. Daarom willen we deze huishoudens ook meenemen in deze aanpak. Dat zijn zo'n 388 huishoudens. De aantallen woningen van Thuisvester met E/F/G labels valt heel erg mee; zij hebben hun woningvoorraad gemiddeld al op label B. Toch zijn ze bereid een gezamenlijke aanpak op te zetten en mee te financieren voor die 604 huishoudens die nog in woningen met een C+ label wonen. Daarbij neemt Thuisvester de materiaalkosten voor haar rekening. Uitgaande van de bovenstaande aantallen zou het in totaal gaan om 1574 woningen. Hieruit blijkt dat we zonder de uitsplitsing naar minder kwetsbaar en kwetsbaar álle groepen kunnen helpen. Zodoende kunnen we iedereen helpen zonder prioriteiten te stellen of met tranches te werken.

Als in de loop van het project blijkt dat er veel middelen overblijven doordat de conversie aan de lage kant blijft (of dat er veel extra middelen beschikbaar komen), kunnen we ook de groep met een geschat E-label nog benaderen. Uitvoering Om zo snel mogelijk en zoveel mogelijk mensen te kunnen helpen en efficiënter te werk te gaan, kiezen we er wel voor om alle huishoudens in een keer te benaderen. In elk huis wordt een huisscan uitgevoerd en wordt voor een gelimiteerd bedrag (z€350) een selectie aan energiebesparende-/isolerende maatregelen toegepast zoals tochtstrips en radiatorventilatoren. Voor dit bedrag is gekozen omdat dit toereikend is om de maatregelen te treffen die de meeste energiewinst behalen. De exacte aanpak en kaders voor de fixteams staan nog niet vast, omdat we dit met de regio gezamenlijk via een Europese aanbesteding doen. Dan gaat het vooral om variabelen als welke maatregelen er bijvoorbeeld specifiek in het aangeboden pakket zitten of de manier waarop het communicatietraject verloopt. Daarbij zorgen we ervoor dat wat in deze aanpak staat ook in de aanbesteding wordt opgenomen. 2 Definitie energiearmoede TNO heeft verschillende rapporten gepubliceerd over energiearmoede en, de definitie en de complexiteit daarvan.

Er worden drie dimensies als onderliggers van energiearmoede beschreven: de betaalbaarheid van energie de energetische kwaliteit van het huis de keuze en mogelijkheid hebben om mee te kunnen doen aan de energietransitie

Dit leidt tot 4 categorieën huishoudens met energiearmoede: Hoge Energie Quote (HEQ) Laag Inkomen & Hoge Energiekosten (LIHK) Laag Inkomen & huis met Lage Energie Kwaliteit (LILEK) Huis met Lage Energie Kwaliteit & niet zelf kunnen verduurzamen (uitgesplitst naar huurders en kopers) Er zijn waarden bepaald om deze groepen te definiëren, zoals inkomens- en vermogensgrenzen, verbruik en labels (energetische kwaliteit). Echter; voor alle variabelen geldt dat we of niet alle data hebben, dat we niet weten waarom verbruik (te) laag of (te) hoog is, etc.. Daarom kiezen we ervoor om op hoofdlijnen de volgende groepen te definiëren en helpen: Huishoudens in woningen met slechte energetische kwaliteit Huishoudens met lage inkomens (en dus heel snel relatief een groot aandeel kwijt zijn aan energielasten) Met deze 2 definities denken we alle 4 de categorieën huishoudens in energiearmoede te dekken. Voor meer informatie over de definities en complexiteit daarvan, zie het rapport: https://publications.tno.nl/publication/34638644/4OIuwM/TNO-2021-P11678.pdf

2

Verdeling middelen naar onderdeel Uitgangspunt is dat we kijken wie welke ondersteuning nodig heeft. Daarbij proberen we mensen in eerste instantie te helpen met gedragsverandering, dan met fixteams en dan pas met een witgoed regeling in volgorde van meest effectieve maatregelen. Daarbij zorgen we ervoor dat er geen dubbeling plaatsvindt tussen fixteams en de witgoedregeling. We gaan eerst de mensen helpen die dit het hardst nodig hebben. Zo houden we grip op wie we helpen en welke middelen er beschikbaar zijn en ingezet worden voor welke doelgroep en welke maatregelen. Omdat we nu nog geen duidelijkheid hebben over het reactie ratio, is het onmogelijk om nu al exact aan te geven hoe de verdeling van de middelen over de verschillende onderdelen is. Communicatie en vervolg We kunnen niet iedereen die te maken heeft met enige vorm van energiearmoede helpen. Daarvoor zijn de beschikbaar gestelde middelen te beperkt. Dat betekent dat we keuzes moeten maken in onze aanpak. We zijn graag duidelijk en transparant over deze keuzes. Duidelijkheid aan de voorkant levert minder onvrede en vragen op aan de achterkant. We zetten daarom een brede communicatiestrategie op over wie we op welke manier willen en kunnen helpen. Deze communicatiestrategie en -uitvoering stemmen we af met het college, waarbij we nadrukkelijk communicatie betrekken en de Rucphense stijl hanteren.

Ook zullen we duidelijk maken dat dit een eerste stap is in de verduurzamings- en isolatieopgave die voor ons ligt en dat in toekomstige stappen uiteindelijk iedereen facilitering of ondersteuning op maat krijgt.