19b Programmaverantwoording 2024

Openbaar basisonderwijs Onderwijshuisvesting Onderwijsbeleid en leerlingzaken

Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten

TOTAAL

Prim. Beg. 2024

Begr. na wijz. 2024

Rekening 2024

102.063

112.063

109.884

703.567 -44.743 1.769.150 -644.091

2.607.160 2.131.144 -1.015.475

1.607.823 1.760 1.708.602 -760.129

1.885.946

3.834.892

2.667.940

Verschillenverklaring per taakveld 4.2 - Onderwijshuisvesting Het verschil in lasten tussen de begroting (na wijziging) en de jaarrekening van 2024 wordt verklaard door: • lagere lasten van € 928.600,00 voor tijdelijke huisvesting van basisschool Heilinde. Dit budget wordt overgebracht naar 2025; • lagere lasten van € 63.600,00 voor verhuizing en opslag van basisschool Heilinde. Dit budget wordt overgebracht naar 2025; • lagere lasten van € 20.000,00 op het werkbudget IHP onderwijs. • hogere lasten van € 25.000,00 voor doorbelasting ingeleend personeel;

25

4.3 - Onderwijsbeleid en leerlingzaken Het verschil in lasten tussen de begroting (na wijziging) en de jaarrekening van 2024 wordt verklaard door: • lagere lasten voor SPUK onderwijsvertraging van € 180.600,00; • lagere lasten van € 85.900,00 voor leerlingenvervoer dan begroot voor 2024; • lagere lasten van € 81.000,00 voor voorschoolse educatie; • lagere lasten (geen lasten) op de post onvoorzien bij onderwijsachterstanden van € 30.100,00; • lagere lasten voor peuteropvang van € 24.900,00; • lagere doorbelasting personeelskosten van € 14.000,00. De taakvelden 4.1 - Openbaar basisonderwijs Lokaal hebben we in 2024 de overlegstructuur binnen het Lokale Educatieve Agenda-overleg (LEA) herijkt. Nieuw element in de overlegstructuur is de toevoeging van een kernteam dat de verbinding vormt tussen de uitvoering en het bestuurlijk overleg. In dit kernteam brengen we scholen, kinderopvang, jeugdhulp en andere betrokken partijen bij elkaar om knelpunten te signaleren en concrete oplossingen te formuleren. Door deze samenwerking kunnen we sneller schakelen en beter inspelen op de behoeften van kinderen, jongeren en hun ouders. Passend onderwijs Op het gebied van passend onderwijs werkt onze gemeente samen met de scholen en samenwerkingsverbanden. Onze gemeente heeft te maken met twee samenwerkingsverbanden.

Regionaal samenwerkingsverband (RSV) Breda (VO 3003) voor het voortgezet onderwijs, en samenwerkingsverband Roosendaal-Moerdijk (PO 3002) voor het primair onderwijs. Binnen samenwerkingsverband Roosendaal-Moerdijk wordt gewerkt met de Regionaal Educatieve agenda 20222025. Regie op thuiszitters en inclusief onderwijs zijn hierbinnen belangrijke thema’s. In 2024 is aan de slag gegaan met de werkagenda inclusie waar de volgende thema’s centraal stonden: • Leerlingenvervoer; • Jeugdhulp in de school; • Aansluiting PO/VO; • Inclusieve huisvesting. Op grond van artikel 18a lid 9 van de Wet op het primair onderwijs (WPO) en 17a lid 9 van de Wet op het Voortgezet onderwijs (WVO), wordt het door de samenwerkingsverbanden op te stellen ondersteuningsplan niet vastgesteld voordat over een concept van het plan op overeenstemming gericht overleg (OOGO) heeft plaatsgevonden met de gemeente(n) in de betreffende regio. In 2024 heeft OOGO plaatsgevonden met het RSV Breda en is het ondersteuningsplan voor 2024-2028 vastgesteld. 4.2 – Onderwijshuisvesting Uitbreiding Kindcentrum Vinkenbos In de zomervakantie van 2024 is hiermee gestart en de oplevering heeft plaatsgevonden eind november 2024. De officiële opening van het kindcentrum was op 10 januari 2025.

De bijbehorende samenwerkingsovereenkomst, huurovereenkomst en financieringsovereenkomst tussen de betrokken partners, zijn in maart 2024 ondertekend. Actualisatie Integraal huisvestingplan onderwijs (IHP) kern Rucphen Actualisatie van het IHP Rucphen is voorbereid en in december 2024 verder opgepakt. Afspraak is gemaakt met de scholen dat zij voor 1 maart 2025 zouden komen met een voorstel. Dit wordt verder uitgewerkt tot een finale versie. De finale versie wordt in juni 2025 aan uw raad ter behandeling aangeboden. Nieuwbouw Basisschool Heilinde In december 2024 is er voor 14 groepen tijdelijke huisvesting gerealiseerd. Hiervoor is in 2024 krediet beschikbaar gesteld. 4.3 - Onderwijsbeleid en leerlingzaken Lokaal programma onderwijs Vanaf 2021 heeft het kabinet tijdelijk extra middelen beschikbaar om leerachterstanden en problemen in het onderwijs aan te pakken. Onze gemeente heeft ervoor gekozen om deze middelen in te zetten op het

26

verbeteren van het welbevinden en de mentale gezondheid van jongeren. Deze keuze was gebaseerd op de uitkomsten van de GGD-monitor, waaruit bleek dat jongeren in onze gemeente slechter scoorden dan in omliggende gemeenten. Ook hebben we vanuit de Jeugdwet de verantwoordelijkheid om in te zetten op preventie en ondersteuning bij opgroei- en opvoedproblemen, waaronder mentale gezondheid en weerbaarheid. De middelen zijn toegekend via een specifieke uitkering (SPUK) en lopen tot 31 juli 2025. In 2024 hebben we op drie manieren lokaal een extra impuls gegeven aan het welbevinden van jongeren: • MAZL (Meer Aandacht voor Ziekgemelde Leerlingen) gericht op het terugdringen van ziekteverzuim onder basisschoolleerlingen. In het voortgezet onderwijs is deze aanpak al structureel onderdeel van het GGD-aanbod; voor het basisonderwijs kon dit de afgelopen jaren worden bekostigd vanuit SPUK. • Rots- en watertrainingen deze trainingen helpen leerlingen uit groep 7/8 van de basisschool en leerjaar 1 van het voortgezet onderwijs, om hun weerbaarheid en sociale vaardigheden te versterken. Dit gebeurt door een combinatie van fysieke en mentale oefeningen. • Mentaal steunpunt op het voortgezet onderwijs bedoeld voor jongeren die psychische problemen ervaren die hun schoolgang belemmeren. Dit steunpunt is opgezet in samenwerking met het Munnikenheide College.

De ervaringen met de Rots- en watertrainingen en het mentaal steunpunt zijn erg positief. Scholen waarderen de ondersteuning en zien effecten op het welzijn en de weerbaarheid van jongeren. Voorschoolse educatie In 2024 is Kober kinderopvang gestart met het aanbieden van Voorschoolse Educatie aan 2 jarige VE peuters op indicatie in geval dit noodzakelijk is voor wat betreft een achterstand in ontwikkeling. Vanuit de gemeente wordt dit gemonitord. Leerlingenvervoer In 2024 zijn, mede dankzij de eerder ingevoerde beheersmaatregelen, de kosten voor het leerlingenvervoer binnen het geraamde budget gebleven. Bestrijden voortijdig schoolverlaten (inclusief Regionaal Bureau Leren) In 2024 namen we met 16 West-Brabantse gemeenten deel aan een gemeenschappelijke regeling voor onze wettelijke taken omtrent de leerplicht; het Regionaal Bureau Leren (RBL). De samenwerking heeft als doelstelling om samen schoolverzuim en schooluitval verder terug te dringen. De wettelijke opdracht voor deze taken is vastgelegd in de Leerplichtwet en Wet Regionale Meld- en Coördinatiefunctie (RMC-wet). Het doel van deze wetten is dat jongeren kennis en ervaring opdoen, waarmee ze een zelfstandige plek in de samenleving vinden. Een schooldiploma is daarvoor een vereiste. In 2024 hadden we binnen de regionale samenwerking de volgende speerpunten of aandachtsgebieden: • De aanpak thuiszitters (o.a.

de aanpak Methodische Aanpak Schoolverzuim); • De aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt; • De aanpak voor specifieke doelgroepen (o.a. oud-voortijdig schoolverlaters). Daarnaast is in 2024 geconstateerd dat de dienstverlening van het RBL onder het basisniveau lag en dat het RBL binnen de huidige capaciteit niet kon voldoen aan de minimale norm van dienstverlening. Via een begrotingswijziging is onze bijdrage verhoogd waardoor we op een totale bijdrage uitkwamen van € 46.004,00.

27

Beleidsindicatoren

Voortijdige schoolverlaters zonder startkwalificatie (vsv-ers) percentage 3,5

3,1

3,0

2,6 2,3

2,5 2,0

2,0

2,0

2,0

1,7

2,4

2,4

1,9

1,5 1,0 0,5 0,0 2019

2020

2021 Rucphen

2022

2023

Nederland bron : DUO / Ingrado | 2019 - 2023

*Voortijdig schoolverlaters zonder startkwalificatie (vsv-ers): Het percentage van het totaal aantal leerlingen van het VO en MBO (12-23 jaar) dat voortijdig, dat wil zeggen zonder startkwalificatie, het onderwijs verlaat.

Absoluut verzuim per 1.000 leerlingen 12,0

10,7 9,8

10,0 8,0

6,3 6,0 4,0

4,9

4,6

4,2

3,8 2,7

2,4

2,7

2,0 0,0 2019

2020

2021 Rucphen

2022

2023

Nederland bron : DUO / Ingrado | 2019 - 2023

* Er wordt gesproken van Absoluut verzuim als een leerplichtige en/of kwalificatie plichtige jongere niet op een school of instelling staat ingeschreven. De periodeaanduiding "2023" staat voor schooljaar "2022/2023".

Relatief verzuim per 1.000 leerlingen 33

35 28

30 25 20

27 24

25 20

19

21

20

13

15 10 5 0 2019

2020

2021 Rucphen

28

2022

2023

Nederland bron : DUO / Ingrado | 2019 - 2023

* Er is sprake van Relatief verzuim als een jongere wel op een school staat ingeschreven, maar gedurende een bepaalde tijd de lessen/praktijk verzuimt. Ook veelvuldig te laat komen kan hiertoe worden gerekend. De periodeaanduiding "2023" staat voor schooljaar "2022/2023". Vanaf 2022 laten de cijfers een stijging zien van het aantal absoluut schoolverzuimers, ook op landelijk niveau. De stijging van het landelijk absoluut verzuim is volgens onderzoek van Ingrado, de brancheorganisatie voor leerplicht en voortijdig schoolverlaten, vooral het gevolg van de Oekraïense kinderen die na het uitbreken van de oorlog met hun ouders naar Nederland kwamen. Daarin speelde mee; de mate waarin in gemeenten plekken in het onderwijs voor nieuwkomers beschikbaar hadden of in staat waren dat aantal plekken op te schalen (Ingrado, 2023). Ook in onze gemeente is hierdoor een stijging zichtbaar. Naast deze algemene oorzaak zijn er voor onze gemeente nog 2 redenen waarom het absoluut verzuim bij ons hoger is dan het landelijk gemiddelde. We zijn een grensgemeente en leerlingen die in het buitenland (België) naar school gaan hebben hiervoor vrijstelling nodig. De registratie van deze vrijstellingen in het landelijk systeem vergt een behoorlijke doorlooptijd waardoor deze niet altijd verwerkt zijn op de peildatum.

Daarnaast speelt in onze gemeente ook nog een andere ontwikkeling die van invloed is op de cijfers, namelijk het verzuim van leerlingen van de Witte Plas.

29

Programma 5: Sport, cultuur en recreatie Beoogd maatschappelijk effect Een vitale samenleving met (volop) mogelijkheden om elkaar te ontmoeten en ontspannen op het gebied van sport, cultuur en recreatie. Ontwikkelingen en speerpunten binnen dit programma Ontwikkelingen binnen dit programma Rucphen wil een gemeente zijn waar sport, cultuur en recreatie voor iedereen toegankelijk zijn. We investeren in de ontwikkeling en het onderhoud van sport- en recreatievoorzieningen om een gezonde en actieve levensstijl te bevorderen. Dit doen we niet alleen, maar samen met onze partners en verenigingen. Zo hebben we in 2024 via het Lokaal Sportakkoord en de buurtsportcoaches ingezet op stimulering van diverse sportactiviteiten. Daarnaast is ook aandacht besteed aan het bevorderen van een sociaal veilig sportklimaat en is de Nota buitensport vastgesteld. Daarbij verliezen we uiteraard het onderhoud niet uit het oog. Daarnaast stimuleren we culturele initiatieven die bijdragen aan de sociale cohesie en het welzijn van onze inwoners. Deze inspanningen sluiten aan bij onze ambitie om de leefbaarheid in onze dorpen te versterken en een saamhorige gemeenschap te creëren. Een deel van ons buitengebied is onderdeel geworden van het Van Goghpark, waarmee de basis is gelegd om de landschappelijke kwaliteit van ons buitengebied te vergroten.

Er zijn diverse reconstructieprojecten uitgevoerd waarin er een aanzienlijke vergroening heeft plaatsgevonden. Het groenonderhoud heeft mede dankzij de inzet van onze servicedienst toch het gewenste kwaliteitsniveau B gehaald. Speerpunten uit het hoofdlijnenakkoord Sterk maken voor vitale verenigingen Verenigingen met al hun vrijwilligers zorgen voor de leefbaarheid en sociale cohesie in de dorpen. Een goede samenwerking met de verenigingen is cruciaal. Wij maken ons daarom sterk voor een vitaal verenigingsleven. Iedereen beweegt mee Bewegen, sporten en deelnemen aan culturele activiteiten is belangrijk voor iedereen. Het houdt je gezond, zowel fysiek als mentaal. We willen dan ook dat iedereen kan deelnemen. Mensen die dat om wat voor reden dan ook moeilijk of niet kunnen, faciliteren we. Slim investeren in accommodaties We blijven investeren in sportaccommodaties en (sport)voorzieningen. Daarbij hebben we oog voor een goede spreiding over de vijf dorpen. De investeringen moeten in verhouding zijn met het aantal gebruikers. We ronden de ontwikkelingen in de Binnentuin af. Voorzieningen faciliteren voor jong en oud We creëren in overleg met de directe omgeving voldoende aantrekkelijke speelplaatsen binnen nieuwe wijken of nieuw her-in-te-richten wijken. Alle dorpen hebben groene, schone en veilige speelplekken voor kinderen.

Voor volwassenen richten we openbare sport- en beweegplekken in. Inzetten op groen Groen is belangrijk voor de leefbaarheid. We geven uitvoering aan de beleidsplannen Groen R en BOOM.

30

Overzicht taakvelden en baten en lasten per taakveld

Sportbeleid en activering Sportaccommodaties Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie Musea Cultureel erfgoed Media Openbaar groen en (openlucht) recreatie

Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten

TOTAAL

Prim. Beg. 2024

Begr. na wijz. 2024

Rekening 2024

55.156 -22.601 1.674.161 -495.537 77.252

91.347 -28.064 1.889.391 -506.094 76.164

1.600

92.665 -28.064 1.932.937 -449.551 87.582 -7.000 1.760

14.695

14.795

15.427

591.116

587.848

2.232.778 -17.795

2.766.540 -37.160

606.458 -18.720 2.577.325 -41.317

4.110.825

4.962.352

4.663.677

1.760

Verschillenverklaring per taakveld 5.2 - Sportaccommodaties Het verschil in lasten tussen de begroting (na wijziging) en de jaarrekening van 2024 wordt verklaard door: • hogere lasten van € 47.600,00 voor SPUK Sport Accommodatiebedrijf Rucphen. Dit bedrag is ook als baat ontvangen; • lagere lasten van € 32.100,00 voor sport- en vrijetijdscentrum Kozijnenhoek door de energieafrekening over 2023; • lagere lasten van € 30.000,00 voor de verkoopstrategie van de Vijfsprong. Dit komt omdat de verkoop nog niet gestart is. Dit budget wordt overgebracht naar 2025. Het verschil in baten tussen de begroting (na wijziging) en de jaarrekening van 2024 wordt verklaard door: • hogere baten van € 47.600,00 voor SPUK sport Accommodatiebedrijf Rucphen. 5.6 - Media Het verschil in baten en lasten tussen de begroting (na wijziging) en de jaarrekening van 2024 wordt verklaard door: • hogere lasten van € 18.700,00 voor SPUK lokale bibliotheek. Dit bedrag is ook als baat ontvangen. 5.7 - Openbaar groen en (openlucht) recreatie Het verschil in lasten tussen de begroting (na wijziging) en de jaarrekening van 2024 wordt verklaard door: • hogere lasten van € 29.400,00 voor waterlossingen en sloten; • hogere lasten van € 21.500,00 voor stortkosten groenafval.

• lagere lasten van € 177.800,00 voor integraal beheer openbare ruimte: groenonderhoud; • lagere lasten van € 43.000,00 voor cyclisch boombeheer; • lagere lasten van € 37.200,00 voor doorbelasting personeel; De taakvelden 5.1 - Sportbeleid en activering Herijkt Lokaal Sportakkoord In 2024 is het volledige budget voor het Lokaal Sportakkoord besteed aan initiatieven die door partners zijn aangedragen, met als doel sport en bewegen binnen de gemeente te stimuleren. Voorbeelden van initiatieven zijn het opzetten van kleuterhandbal (Orion), de zwemvierdaagse (de Watertuin en zwemvereniging de Flippers) en een obstacle run in Schijf. Daarnaast hebben we in 2024 binnen het Lokaal Sportakkoord veel aandacht besteed aan het bevorderen van een sociaal veilig sportklimaat. Hiervoor hebben we een actieplan opgesteld en een sportcafé georganiseerd om bewustwording en kennisdeling onder sportverenigingen te stimuleren. Daarnaast zal onze

31

verenigingsondersteuner in 2025 de clubs verder begeleiden bij de implementatie van dit beleid en het versterken van een veilig en inclusieve sportomgeving. Brede Regeling Combinatiefuncties/ buurtsportcoaches De inzet van de buurtsportcoaches is gecontinueerd in 2024. Onze buurtsportcoaches stimuleren inwoners om meer te sporten en bewegen binnen de gemeente. In 2024 hebben zij diverse structurele en incidentele activiteiten opgezet voor uiteenlopende doelgroepen, waaronder jeugd, jongeren, senioren en mensen met een beperking (uniek sporten). Daarnaast spelen zij een belangrijke rol in de uitvoering van verschillende thema’s uit het Lokaal Sportakkoord. In 2024 heeft een evaluatie van de buurtsportcoaches plaatsgevonden, waarvan de bevindingen ook met uw raad zijn gedeeld. Op basis van deze evaluatie is besloten om de inzet van de buurtsportcoaches met twee jaar te verlengen. Beleidsplan buitensport ‘In beweging 2024 – 2034’ Op 15 mei 2024 heeft uw raad het Beleidsplan buitensport vastgesteld. Met het Beleidsplan buitensport worden de afspraken met de buitensportverenigingen geactualiseerd. Het beleidsplan biedt een solide basis aan de bestaanszekerheid van de verenigingen die hiermee zowel hun sportieve rol als maatschappelijke rol binnen de Rucphense gemeenschap kunnen blijven vervullen.

Aan de hand van het beleidsplan wordt samen met de verenigingen een uitvoeringsprogramma opgesteld. In het plan worden voor de komende jaren de verschillende werkzaamheden opgenomen om de sportverenigingen te laten aansluiten bij de eisen zoals gesteld door de NOC*NSF. Hierbij is de gemeente verantwoordelijk voor de basissportvoorzieningen en de verenigingen voor de overige voorzieningen. Voor het uitvoeren van de werkzaamheden zijn vanwege de benodigde specialistische kennis externe adviesbureaus in de arm genomen. Het uitvoeringsprogramma wordt in de eerste helft van 2025 opgeleverd. De financiële consequenties worden opgenomen in de Kadernota 2026. Sjors Sportief/Creatief In 2024 hebben de buurtsportcoaches op alle basisscholen in de gemeente Rucphen de fysieke boekjes van Sjors Sportief en Creatief uitgedeeld. In deze boekjes presenteren sportclubs en culturele verenigingen hun aanbod, waarmee kinderen gratis kunnen kennismaken met verschillende sporten en culturele activiteiten. In 2024 hebben de buurtsportcoaches extra aandacht besteed aan het stimuleren van aanbieders om de evaluatie in te vullen, zodat we een goed inzicht krijgen in het effect van het project. 5.2 - Sportaccommodaties Zwembad De Watertuin Zwembad De Watertuin is in maart 2023 geopend. Het zwembad is in 2024 een volledig jaar geopend, en zowel de kalender als de prestatieafspraken worden geëvalueerd.

Er zijn zonnepanelen geplaatst waardoor de energiekosten verlaagd kunnen worden. De exploitatie komt nu in een rustiger periode waardoor de focus nog meer op de verbetering van het rendement gericht kan worden. Hiervoor is er een ontwikkelplan en marketingplan opgesteld. De jaarrekening 2023 is afgerond. In 2024 is er een verhoogde exploitatiebijdrage toegekend. Voor 1 november 2024 heeft het Accommodatiebedrijf Rucphen B.V. de begroting voor 2025 en de meerjarenbegroting 20252028 toegestuurd. Van ontijzering naar wateraansluiting Voortschrijdend inzicht, ook na overleg met de betrokken verenigingen, heeft de overweging naar voren gebracht dat mogelijk zelfs volstaan zou kunnen worden met aanpassingen en uitbreidingen aan de bestaande water aansluitingen. Onderzocht wordt of op een eenvoudiger manier kan worden voorzien in de waterbehoefte van de verenigingen en zwembad de Watertuin. 5.3 - Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie Cultuurprijs In 2024 zijn inwoners opgeroepen om nominaties aan te dragen voor de cultuurprijs 2024. De inzendingen zijn voorgelegd aan de leden van de commissie MA. De stemronde heeft geleid tot een gedeelde eerste plaats. Ons college heeft besloten aan beide kandidaten de cultuurprijs 2024 uit te reiken: Schildersclub St.Joseph en B.C. We zèn gekuld.

32

5.5 – Cultureel erfgoed We zorgen voor bescherming van ons cultureel erfgoed. Dat wil zeggen: voor het behoud van onze rijksmonumenten, gemeentelijke monumenten en cultureel waardevolle objecten. Hieronder valt ook molen De Hoop. Voor molen De Hoop zijn, in overleg met de molenstichting, nadere afspraken gemaakt voor de periode vanaf 2019 tot en met 2025. In 2024 hebben we voorbereidende gesprekken gevoerd om te komen tot afspraken voor de toekomst. 5.6 – Media Informatiepunten Digitale Overheid (IDO) De gemeente is verantwoordelijk voor de instandhouding (en het breder uitzetten) van de informatiepunten Digitale Overheid (IDO). Op 17 september 2024 is dan ook het tweede Informatiepunt Digitale Overheid (IDO) en het Digi-Taalhuis in buurthuis De Lanteern geopend. Inwoners kunnen daar op een laagdrempelige manier, dicht bij huis aan de slag met hun basisvaardigheden. 5.7 - Openbaar groen en (openlucht) recreatie Groen is belangrijk voor de leefbaarheid. We geven uitvoering aan de beleidsplannen Groen R en BOOM. Het doel is meer, beter en bereikbaar groen om op die manier te groeien naar een duurzame ontwikkeling van het openbaar groen en landschap. Het op peil houden van de kwaliteit van het openbaar groen is essentieel. Dit gebeurt door voldoende onderhoud, maar ook door groen te renoveren. In 2024 is met gerichte renovaties en omvormingen in Rucphen, Sprundel en St.

Willebrord het groen op het gewenste niveau gebracht. Hierbij is de versleten beplanting in de groenvakken vervangen door gras en nieuwe beplanting. Om het vastgestelde beeldkwaliteitsniveau B te bereiken en te behouden werken we met een beeld- en frequentiebestek. In 2024 hebben verschillende groenaannemers in St. Willebrord het onderhoud aan de groenvakken uitgevoerd. Het resultaat voldeed hierdoor aan de gestelde eisen. Vanaf 1 januari 2025 is een geselecteerde groenaannemer gestart met de onderhoudswerkzaamheden aan de groenvakken voor een periode van twee jaar. In de overige dorpen heeft het WVS de onderhoudswerkzaamheden aan de groenvakken uitgevoerd. Hier voldeed het resultaat aan de vastgestelde beeldkwaliteit. Van Gogh Nationaal Park De gemeente Rucphen is aangewezen als startgebied voor het project ‘Brabant Behaagt’ van het Van Gogh Nationaal Park. Het project gaat uit van het aantrekkelijker maken van het landschap door middel van het aanbrengen van landschapselementen. De komende jaren wordt, in samenwerking met bewoners, gebruiker en overige stakeholders van het buitengebied hier invulling aan gegeven. Baggeren sloten Conform de jaarrekening 2023 is budget voor baggeren sloten overgebracht naar 2024. In het eerste kwartaal 2024 zijn sloten gebaggerd in Schijf, Sint Willebrord en een deel van Rucphen.

Maaien sloten en afvoer slootmaaisel In samenwerking met Waterschap Brabantse Delta en andere regionale partners is het maaien van sloten en de afvoer van slootmaaisel aanbesteed. In de begroting is het budget hiervoor verhoogd vanwege prijsindexering. De kosten zijn in werkelijkheid € 29.000,00 hoger uitgevallen dan was geraamd. Deze overschrijding is enerzijds te wijten aan aanvullende werkzaamheden vanwege natte weersomstandigheden/calamiteiten en anderzijds het gevolg van natter groeizaam weer waardoor er meer maaisel is afgevoerd dan was voorzien. Sport Jongeren ontmoetingsplek In het najaar van 2023 zijn we samen met een groep jongeren uit Zegge aan de slag gegaan om te onderzoeken of er een plek te vinden was, waar de jeugd zou kunnen samenkomen zonder overlast te veroorzaken. In september 2024 werd de sportjop gerealiseerd op het bestaande trapveldje voor de jeugd aan de Kapelstraat in Zegge.

33

Beleidsindicatoren

Niet-sporters percentage 70,0 60,0 50,0

63,2 57,8

57,0 46,7

54,8 49,2

48,7

46,4

40,0 30,0 20,0 10,0 0,0 2012

2016

2020

Rucphen

2022

Nederland

bron : Gezondheidsmonitor volwassenen (en ouderen), GGD-en, CBS en RIVM | 2012 - 2022

*Niet-sporters: Het percentage niet-wekelijkse sporters t.o.v. de bevolking van 19 jaar en ouder.

34

Programma 6: Sociaal domein Beoogd maatschappelijk effect De sociale cohesie van de gemeente is toekomstbestendig en de burgers zijn zoveel mogelijk in staat zowel voor zichzelf als voor anderen te zorgen. Ontwikkelingen en speerpunten binnen dit programma Ontwikkelingen binnen dit programma In 2024 hebben we verder gebouwd aan een sociaal en toegankelijk Rucphen, waar iedereen kan meedoen en passende ondersteuning krijgt. Zo zijn we gestart met een onderzoek naar de subsidiesystematiek van de SKW’s en hebben we een eenmalige bijdrage verstrekt aan drie SKW’s vanwege exploitatietekorten. Ook hebben we in samenwerking met Vluchtelingenwerk en Thuisvester gezorgd voor de huisvesting en begeleiding van 48 statushouders en een plan opgesteld voor betere arbeidsmarkttoegang. Ook hebben we ingezet op armoedebestrijding en sociale participatie. De succesvolle pilot met het inloopspreekuur van Stichting Leergeld heeft geleid tot een betere toegang tot regelingen voor ouders met een laag inkomen. De Kledingbank Rucphen is verlengd tot 2026 en biedt niet alleen ondersteuning aan inwoners, maar ook werkervaringsplekken. Daarnaast is het aantal beschutte werkplekken gegroeid van 15 naar 17. Om inwoners sneller en beter te ondersteunen, is VraagR in 2024 geëvalueerd en omgezet naar een structurele werkwijze binnen de gemeente.

Ook hebben we ingezet op preventieve ondersteuning voor jeugd en gezinnen. Zo is er een behoeftepeiling uitgevoerd bij scholen en jeugdprofessionals en is het bestaande aanbod aangepast. We zagen dat programma’s zoals Rots & Water op scholen helpen om individuele ondersteuningsvragen te verminderen, en we hebben gewerkt aan de toegankelijkheid van laagdrempelig GGZaanbod dichtbij huis. Daarnaast hebben we gewerkt aan laagdrempelige ondersteuning. De deeltaxi is opnieuw aanbesteed en we hebben de eerste stappen gezet voor indicatievrije dagbesteding. De inloop GGZ is uitgebreid naar andere kernen, zodat inwoners makkelijker toegang krijgen tot ondersteuning. Speerpunten uit het hoofdlijnenakkoord Optimaliseren gebruik dorpshuizen Elk dorp beschikt over een eigen dorpshuis. Doel ervan is activiteiten organiseren voor de samenleving in brede zin. Samen met betrokkenen optimaliseren we de exploitatie en het onderhoud en beheer van de dorpshuizen. Iedereen doet mee Iedereen moet mee kunnen doen, niemand valt buiten de boot. We gaan daarbij ook uit van de zelfredzaamheid van inwoners. Uitgangspunt blijft dat de gemeentelijke taken op het gebied van het sociaal domein uitgevoerd worden binnen de wettelijke normen. Wij vinden het belangrijk dat mensen zo lang mogelijk actief mee kunnen doen in hun eigen woonomgeving.

Samen met alle betrokken partijen geven we invulling aan wonen en zorg, zo dicht mogelijk bij huis. Inzetten op preventie Samen met onze partners zetten we ons nog meer in op preventie en integraliteit om de zelfredzaamheid te bevorderen en zwaardere en duurdere zorg te voorkomen. Aandacht hebben voor armoede Armoede is niet alleen een financieel probleem, maar ook een zaak van niet mee kunnen doen in de samenleving. We staan een actief armoedebeleid voor.

35

Overzicht taakvelden en baten en lasten per taakveld

Samenkracht en burgerparticipatie Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Inkomensregelingen WSW en beschut werk Arbeidsparticipatie Maatwerkvoorziening (WMO) Hulp bij het huishouden (WMO) Begeleiding (WMO) Dagbesteding (WMO) Overige maatwerkarrangementen (WMO) Jeugdhulp begeleiding Jeugdhulp behandeling Jeugdhulp dagbesteding Jeugdhulp zonder verblijf overig Pleegzorg Gezinsgericht Jeugdhulp met verblijf overig Jeugdhulp behandeling GGZ zonder verblijf Jeugdhulp crisis/LTA/GGZ-verblijf Gesloten plaatsing Beschermd wonen (WMO) Maatschappelijke- en vrouwenopvang (WMO) Jeugdbescherming Jeugdreclassering

Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten

TOTAAL

Prim. Beg. 2024

Begr. na wijz. 2024

Rekening 2024

1.850.205 -582.731 3.731.339 -292.676 7.941.580 -5.167.629 6.939.288

2.434.806 -850.660 4.515.770 -355.776 9.168.950 -6.203.329 7.633.138

1.992.768 -600.946 3.808.012 -277.846 9.074.837 -5.765.729 7.288.400

886.887 1.354.769 -262.977 2.522.129

1.018.088 -81.189 1.269.768 -272.161 2.698.000

1.047.714 -348.458 1.173.514 -276.399 2.868.841

2.470.061

2.323.000

2.431.093

38.424

223.692

102.616

126.966 -190.971

126.966 -190.971 8.600

95.172 -165.902 15.727

600.000

1.198.040

1.494.933

500.000

897.100

941.375

1.717.586

1.099.069

981.005

225.000

324.400

337.145

800.000

1.099.100

1.772.450

200.000

868.200

1.016.806

8.000

32.700

41.854

500.000

464.800

819.186

161.729

237.741

68.402

330.068

330.068

102.970 -124.830

13.279

23.679

297.795

581.900

639.494

150.000

73.600

54.932

26.868.121 30.697.089 30.609.136

Verschillenverklaring per taakveld 6.1 - Samenkracht en burgerparticipatie Het verschil in lasten tussen de begroting (na wijziging) en de jaarrekening van 2024 wordt verklaard door: • lagere lasten van € 345.700,00 voor de bijdrage aan het Werkplein: inburgeringsvoorziening;

36

• • •

lagere doorbelasting van € 62.500,00 voor ingeleend personeel; lagere lasten (geen lasten) van € 17.000,00 voor zorginfrastructuur; lagere lasten van € 10.200,00 voor leefgeld Oekraïners. Dit komt door de voorlopige afrekening over 2024 vanuit het Werkplein.

Het verschil in baten tussen de begroting (na wijziging) en de jaarrekening van 2024 wordt verklaard door: • lagere baten van € 345.700,00 voor de SPUK inburgeringsvoorziening; • hogere baten van € 72.100,00 voor de hulp gedupeerden toeslagenproblematiek; • hogere baten van € 24.900,00 voor het verhuur van de gymzaal in Sprundel. 6.2 - Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Het verschil in lasten tussen de begroting (na wijziging) en de jaarrekening van 2024 wordt verklaard door: • lagere personeelslasten jeugd van € 190.500,00; • lagere lasten (geen lasten) van € 103.800,00 voor Plan van aanpak sociaal domein. Dit budget wordt overgebracht naar 2025; • lagere personeelslasten WMO van € 62.800,00; • lagere lasten (geen lasten) van € 36.000,00 voor aanvullend werkbudget WMO; • lagere doorbelasting personeel van € 35.900,00 voor huisbezoeken; • lagere lasten van € 35.700,00 voor werkbudget beheer WMO; • lagere lasten (geen lasten) van € 30.000,00 voor uitrukdienst spoedeisende zorg. Dit komt omdat de afrekening hiervan in 2025 is ontvangen; • lagere lasten (geen lasten) van € 25.000,00 voor uitbreiding preventief aanbod Sociaal Domein. Dit budget is overgebleven omdat het opzetten van een jongerenhonk in St.

Willebrord vertraging heeft opgelopen en wordt uitgesteld naar 2025; • lagere lasten van € 24.800,00 voor valpreventie; • lagere lasten van € 22.800,00 voor cliëntondersteuning; • lagere lasten van € 11.300,00 voor dienstverleningsovereenkomst jeugd gemeente Roosendaal door de afrekening over 2024; • lagere lasten van € 11.000,00 voor medisch advies voor de WMO; Het verschil in baten tussen de begroting (na wijziging) en de jaarrekening van 2024 wordt verklaard door: • lagere baten van € 32.100,00 voor werkbudget beheer WMO. Dit valt gedeeltelijk weg tegen de lager uitgevallen lasten; • lagere baten van € 30.000,00 voor werkbudget aanvullend WMO. Dit valt gedeeltelijk weg tegen de lager uitgevallen lasten; • lagere baten van € 23.000,00 voor SPUK valpreventie. 6.3 – Inkomensregelingen Het verschil in lasten tussen de begroting (na wijziging) en de jaarrekening van 2024 wordt verklaard door: • hogere lasten van € 65.300,00 voor de bijdrage aan het Werkplein: bijstandsverlening. Dit komt door de voorlopige afrekening over 2024; • hogere lasten van € 47.600,00 voor de voorziening dubieuze debiteuren BUIG; • hogere lasten van € 30.800,00 voor de bijdrage aan het Werkplein: bijzondere bijstand.

Dit komt door de voorlopige afrekening over 2024; • hogere lasten van € 18.700,00 voor schuldhulpverlening – uitvoering curatie; • hogere lasten van € 17.700,00 voor bijdrage aan het Werkplein: loonkostensubsidie. Dit komt door de voorlopige afrekening over 2024; • hogere lasten van € 10.900,00 voor doorbelasting ingeleend personeel; • hogere lasten van € 10.300,00 voor schuldhulpverlening – ondersteuning. Dit komt door de licentie voor schuldhulpverlening; • lagere lasten van € 130.300,00 het Participatieproject Kringloper kledingbank, het restant wordt overgebracht naar 2025; • lagere lasten van € 70.100,00 voor de bijdrage aan het Werkplein voor de kosten van bedrijfsvoering; • lagere lasten (geen lasten) van € 28.100,00 voor de bijdrage aan het Werkplein voor de alleenverdienersproblematiek; • lagere lasten van € 23.300,00 voor de bijdrage aan het Werkplein: BBZ; • lagere lasten (geen lasten) van € 19.400,00 voor schuldhulpverlening algemeen; • lagere lasten van € 18.300,00 voor armoedebestrijding kinderen;

37

Het verschil in baten tussen de begroting (na wijziging) en de jaarrekening van 2024 wordt verklaard door: • lagere baten van € 315.300,00 voor de vangnetregeling (Wet BUIG); • lagere baten van € 148.900,00 voor SPUK TOZO; • hogere baten van € 26.500,00 voor schuldhulpverlening – uitvoering curatie. 6.4 - WSW en beschut werk Het verschil in lasten tussen de begroting (na wijziging) en de jaarrekening van 2024 wordt verklaard door: • lagere lasten van het werkvoorzieningsschap West Noord-Brabant van € 344.700,00. Dit komt door het resultaat op de jaarrekening van 2024. 6.5 – Arbeidsparticipatie Het verschil in lasten tussen de begroting (na wijziging) en de jaarrekening van 2024 wordt verklaard door: • hogere lasten van € 38.300,00 voor de vluchtelingencrisis Oekraïne. Dit komt voornamelijk door huur en energieverbruik van de gemeentelijke opvang; • hogere lasten van € 15.000,00 voor de bijdrage aan het Werkplein voor de onderwijsroute. Hier staat € 15.000,00 aan extra SPUK onderwijsroute tegenover; • lagere lasten van € 17.500,00 voor bijdrage aan het Werkplein voor het participatiebudget. Het verschil in baten tussen de begroting (na wijziging) en de jaarrekening van 2024 wordt verklaard door: • hogere baten van €252.300,00 voor de SPUK opvang ontheemden Oekraïne. We ontvangen dit bedrag op basis van de normbedragen over 2024.

6.6 – Maatwerkvoorzieningen (Wmo) Het verschil in lasten tussen de begroting (na wijziging) en de jaarrekening van 2024 wordt verklaard door: • lagere lasten van € 37.700,00 voor de vergoeding deeltaxi; • lagere lasten van € 35.600,00 voor subsidie woonvoorzieningen; • lagere lasten van € 21.100,00 voor rolstoelvoorzieningen. 6.71a – Huishoudelijke hulp (Wmo) Het verschil in lasten tussen de begroting (na wijziging) en de jaarrekening van 2024 wordt verklaard door: • hogere lasten voor huishoudelijke ondersteuning WMO van € 160.900,00; • hogere lasten voor PGB huishoudelijke verzorging van € 20.600,00; 6.71b –Begeleiding (Wmo) Het verschil in lasten tussen de begroting (na wijziging) en de jaarrekening van 2024 wordt verklaard door: • hogere lasten van € 96.500,00 voor maatwerk zorg in natura; • hogere lasten van € 13.200,00 voor PGB begeleiding. 6.71c –Dagbesteding (Wmo) Het verschil in lasten tussen de begroting (na wijziging) en de jaarrekening van 2024 wordt verklaard door: • lagere lasten van € 146.00,00 voor indicatievrije dagbesteding. Dit budget wordt overgebracht naar 2025; 6.71d –Overige maatwerkarrangementen (Wmo) Het verschil in lasten tussen de begroting (na wijziging) en de jaarrekening van 2024 wordt verklaard door: • lagere lasten van € 403.200,00 voor doorbelasting Waspunt deelnemende gemeenten.

Dit valt grotendeels weg tegen de hogere lasten van € 386.000,00 voor Waspunt door te belasten aan andere gemeenten; • lagere lasten van € 13.500,00 voor vervoermiddelen van het Waspunt. 6.72b – Jeugdhulp behandeling Het verschil in lasten tussen de begroting (na wijziging) en de jaarrekening van 2024 wordt verklaard door: • hogere lasten van € 296.900,00 voor jeugdhulp behandeling. 6.72c – Jeugdhulp dagbesteding Het verschil in lasten tussen de begroting (na wijziging) en de jaarrekening van 2024 wordt verklaard door: • hogere lasten van € 44.300,00 voor jeugdhulp dagbesteding. 6.72d – Jeugdhulp zonder verblijf overig Het verschil in lasten tussen de begroting (na wijziging) en de jaarrekening van 2024 wordt verklaard door: • hogere lasten van € 13.500,00 voor persoonsgebonden budget Jeugd; • lagere lasten van € 133.700,00 voor jeugdhulp zonder verblijf overig.

38

6.73a – Pleegzorg Het verschil in lasten tussen de begroting (na wijziging) en de jaarrekening van 2024 wordt verklaard door: • hogere lasten van € 12.700,00 voor pleegzorg jeugd. 6.73b – Gezinsgericht Het verschil in lasten tussen de begroting (na wijziging) en de jaarrekening van 2024 wordt verklaard door: • hogere lasten van € 673.400,00 voor jeugd: gezinsgericht 6.73c – Jeugdhulp met verblijf overig Het verschil in lasten tussen de begroting (na wijziging) en de jaarrekening van 2024 wordt verklaard door: • hogere lasten van € 148.600,00 voor jeugdhulp met verblijf overig. 6.74b – Jeugdhulp crisis/LTA/GGZ-verblijf Het verschil in lasten tussen de begroting (na wijziging) en de jaarrekening van 2024 wordt verklaard door: • hogere lasten van € 354.400,00 voor Jeugdhulp crisis/LTA/GGZ-verblijf. 6.74c – Gesloten plaatsing Het verschil in lasten tussen de begroting (na wijziging) en de jaarrekening van 2024 wordt verklaard door: • lagere lasten van € 169.300,00 voor Jeugdzorg Plus. Er zijn in 2024 minder zorgdagen afgenomen dan begroot, wat zicht vertaalt in een gunstige afrekening over 2024. 6.81a – Beschermd wonen (Wmo) Het verschil in lasten tussen de begroting (na wijziging) en de jaarrekening van 2024 wordt verklaard door: • lagere lasten (geen lasten) van € 227.100,00 voor beschermd wonen.

Het verschil in baten tussen de begroting (na wijziging) en de jaarrekening van 2024 word verklaard door: • hogere baten van € 103.000,00 voor de wijk GGZ-er. Dit bedrag komt vanuit SPUK IZA van 2024; • hogere baten van € 21.900,00 voor beschermd wonen. 6.81b – Maatschappelijke- en vrouwenopvang (Wmo) Het verschil in lasten tussen de begroting (na wijziging) en de jaarrekening van 2024 wordt verklaard door: • lagere lasten (geen lasten) van € 13.300,00 voor Wet verplichte geestelijke gezondheidszorg; • lagere lasten (geen lasten) van € 10.400,00 voor implementatie levensloopaanpak de Markiezaten. 6.82a – Jeugdbescherming Het verschil in lasten tussen de begroting (na wijziging) en de jaarrekening van 2024 wordt verklaard door: • hogere lasten van € 57.600,00 voor jeugdbescherming. 6.81b – Jeugdreclassering Het verschil in lasten tussen de begroting (na wijziging) en de jaarrekening van 2024 wordt verklaard door: • lagere lasten van € 18.700,00 voor jeugdreclassering. De taakvelden 6.1 - Samenkracht en burgerparticipatie Subsidies SKW’s Eind 2024 is het onderzoek naar de subsidiesystematiek van de SKW’s van start gegaan. Zoals vermeld in de 2e bestuursrapportage hadden SKW Zegge, SKW Sint Willebrord en Stichting Agora Rucphen te kampen met een exploitatietekort en is er gekozen deze SKW’s te ondersteunen door middel van een eenmalige bijdrage.

Inburgering Vanaf 1 januari 2022 voert het Werkplein de Wet Inburgering 2021 uit voor de De6. In 2024 hebben we in samenwerking met Vluchtelingenwerk en Thuisvester middels een aangepaste werkwijze de taakstelling van huisvesting van 48 statushouders weten te behalen. Ook is samen met de De6 gemeenten en Werkplein in 2024 een plan van aanpak opgesteld om voor deze doelgroep te zorgen voor betere aansluiting op de arbeidsmarkt.

39

6.2 – Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) De gemeentelijke visie op de Wmo vormt het kader voor het handelen binnen dit domein. Het gaat dan met name over de bevordering van de zelf- en samenredzaamheid van onze inwoners om langer prettig en zelfstandig te blijven wonen en om het bieden van maatwerk ondersteuning aan de oudere inwoners en inwoners met een psychische kwetsbaarheid. Dat hebben we in 2024 willen bereiken door een breed aanbod van maatschappelijke voorzieningen als ook het inzetten op versterking van de sociale basis, waarbij ontmoeten, ontplooien, ontspannen en elkaar helpen in laagdrempelige ondersteuningsvormen, samen met (lokale) partners verder ontwikkeld wordt. Onafhankelijke cliëntondersteuning In 2024 is de onafhankelijke cliëntondersteuning uitgevoerd zoals vastgelegd in het contract, dat op 1 januari 2023 is ingegaan. Deze raamovereenkomst is in mei 2024 tegen dezelfde voorwaarden verlengd tot 31 december 2025. Hiermee heeft de gemeente gebruik gemaakt van één van de twee mogelijke verlengingsopties. In onze gemeente zijn er verschillende vrijwillige cliëntondersteuners actief. Integrale toegang sociaal domein In 2023 zijn we gestart met de integrale toegang, VraagR. In 2024 is dit geëvalueerd. De evaluatie was positief, waardoor de pilot is omgezet in reguliere werkwijze.

VraagR wordt nu binnen de reguliere bedrijfsvoering gemonitord en bijgestuurd. Preventief aanbod jeugd We hebben in de begroting 2024 aangegeven dat we ons preventief aanbod op het gebied van jeugd meer afstemmen op de behoeften van onze jeugd en hun ouders/verzorgers. Hiervoor hebben we een inventarisatie bij de scholen gedaan. Daarnaast hebben we het preventieve aanbod wat we al hadden onder de loep genomen en bijgesteld. We hebben geconstateerd dat het aanbieden van een groepsaanbod (Rots&Water) op de scholen zorgt voor minder behoefte aan individuele (sociaal vaardigheids-)trainingen. 6.3 – Inkomensregelingen Werkplein Hart van West-Brabant In de oorspronkelijke begroting 2024 van het Werkplein is op basis van de prognose van het Centraal Planbureau (CPB) uitgegaan van kleine stijging (+1,4%) van het uitkeringsbestand. Op basis van de daadwerkelijke aantallen uitkeringen in 2024 is Werkplein-breed uiteindelijk sprake van een stijging van 0,2%. Als we specifiek kijken naar de gemeente Rucphen dan is het uitkeringsbestand in 2024 met 2,7% gestegen (oftewel 9 dossiers). Deze stijging heeft voornamelijk plaatsgevonden in het najaar. De totale bijdrage aan de bedrijfsvoering van het Werkplein bedraagt voor Rucphen € 1.492.756,00.

Aantal uitkeringsdossiers Werkplein 400 334

350 300

298

Aantal dossiers 317

337

347

2023

2024

307

250 200 150 100 50 0 2019

2020

2021

2022 Aantal dossiers

bron: managementrapportages Werkplein

Armoedebestrijding In 2024 hebben we verder ingezet op zowel de bekendheid als de toegankelijkheid van onze armoederegelingen. Zo is de pilot met het inloopspreekuur van Stichting Leergeld succesvol gebleken waardoor meer ouders met onvoldoende inkomen de toegang tot de regelingen hebben weten te vinden. Ook hebben we de samenwerking met Humanitas Thuisadminstratie voortgezet, waardoor inwoners ondersteuning konden krijgen met hun (financiële) administratie en onder meer de aanvraag van verschillende toeslagen.

40

Schuldhulpverlening In 2024 zagen we ten opzichte van vorig jaar een vergelijkbaar aantal hulpvragen rondom financiën. Ook het aantal schuldhulpregelingen bleef nagenoeg gelijk. De inflatie en de daarmee gepaarde koopkrachtdaling lijkt vooralsnog dus nog niet tot de verwachte stijging in hulpvragen. 6.4 - Begeleide participatie WVS Met de invoering van de Participatiewet is de instroom in de Sociale Werkvoorziening (SW) afgesloten. Degenen die een SW-dienstverband hadden, blijven hun rechten behouden. Dit betekent een geleidelijke afbouw van het SW-bedrijf WVS. Het te realiseren aantal beschutte werkplekken in 2024 lag voor Rucphen op 24. Om aan deze taakstelling te voldoen moeten er echter wel voldoende geïndiceerde inwoners zijn. Voor onze gemeente geldt dat elke inwoner die een indicatie heeft, geplaatst is. Het aantal gerealiseerde beschutte werkplekken voor Rucphen is daarmee in 2024 gestegen van 15 naar 17. De totale gemeentelijke bijdrage WVS (kosten van bedrijfsvoering) in 2024 is voor Rucphen € 987.243,00.

Aantal personen WVS 300 250

Aantal personen 267 244

200

230

217

203 180

150 100 50 0 2019

2020

2021

2022

2023

2024

Aantal personen bron: kwartaalrapportages WVS

Ketensamenwerking In het jaarplan 2024 voor de ketensamenwerking was het uitgangspunt om 380 ontwikkeltrajecten uit te voeren (verdeeld naar rato over ISD Brabantse Wal en Werkplein Hart van West-Brabant). Uiteindelijk zijn er 286 inwoners gestart met een ontwikkeltraject (190 Werkplein en 96 ISD). Dit is lager dan het begrote aantal en lager dan in 2023. Daarnaast zijn in 2024 314 ontwikkeltrajecten beëindigd. Voor 78 (24,8%) hiervan geldt dat de inwoner is uitgestroomd naar regulier werk, een beschutte werkplek of een aanstelling bij WVS in het kader van het doelgroepenregister (garantiebaan). Dit is een stijging van 77% ten opzichte van 2023. Voor 54 (17,2%) heeft het ontwikkeltraject een vervolg gekregen bij een externe partij. Bij 103 (32,8%) is een voorliggende actie nodig. Dit wil zeggen dat er sprake is van tijdelijke belemmeringen op andere leefgebieden, waarvan de verwachting is dat het kan worden opgelost en de inwoner dan opnieuw kan worden aangemeld voor een ontwikkeltraject. Bij 79 (25,2%) is het ontwikkeltraject beëindigd omdat er sprake is van fysieke en/of psychische problemen die leiden tot het niet kunnen voortzetten van het ontwikkeltraject of heeft de inwoner zich teruggetrokken. In 2024 zijn 172 inwoners (als onderdeel van hun ontwikkeltraject) gestart in één van de leerroutes bij WVS (Groen, Logistiek, Productie, Post en Horeca).

Naast de ontwikkeltrajecten zijn in 2024 44 jobcoachtrajecten en 160 loonwaarde-metingen ingezet via WVS. Ook in de onderlinge samenwerking tussen de uitvoeringsorganisaties zijn in 2024 stappen gezet. De drie organisaties zijn in 2024 een verkenning gestart naar de vraag hoe statushouders nog beter naar werk kunnen worden begeleid. Het eindrapport hiervan is in december 2024 opgeleverd. Ook zijn de organisaties in november 2024 een verkenning gestart naar de vraag hoe de bemiddeling van inwoners die een ontwikkeltraject volgen kunnen verbeteren en hoe er gekomen kan worden tot een uniforme aanpak. 6.5 – Arbeidsparticipatie Participatiewet In het vierde kwartaal van 2023 is er gestart met een vijftal projecten om opgelopen achterstanden (als gevolg van Corona, extra maatregelen, en de organisatieontwikkeling binnen het Werkplein) in te lopen. Deze bestandbeheersingsmaatregelen lopen door in 2024. In 2024 zijn door deze maatregelen binnen de 6 deelnemende gemeenten 71 inwoners uitgestroomd (of gedeeltelijk uitgestroomd) naar werk.

41

Kledingbank Rucphen De Kledingbank Rucphen is initieel gestart als project tot en met augustus 2024. In januari 2024 heeft ons college besloten om de projectfase van de Kledingbank Rucphen te verlengen tot 1 juli 2026. Eind 2024 stonden er 371 deelnemers ingeschreven bij de Kledingbank. Daarnaast zijn inwoners werkzaam met een afstand tot de arbeidsmarkt aan de slag, met als doel zich te ontwikkelen richting een plek op de arbeidsmarkt. In 2024 zijn 12 medewerkers vanuit Werkplein Hart van West-Brabant werkzaam geweest bij de Kledingbank. Het Munnikenheide College, de Gemeente Rucphen en De Kledingbank Rucphen hebben in de eerste helft van 2024 samengewerkt binnen twee actuele thema’s: hergebruik & bestaanszekerheid. Het eindresultaat hiervan was de “2nd life Fashion Show” die in de hal van het gemeentehuis heeft plaatsgevonden. 6.6 - Maatwerkvoorziening (Wmo) We bieden ondersteuning die bijdraagt aan de zelfredzaamheid en de participatie van inwoners met een fysieke beperking of psychische of psychosociale problemen. Het kader hiervoor bestaat uit de Wet maatschappelijke ondersteuning 2015, de Verordening maatschappelijke ondersteuning 2024 en de beleidsregels maatschappelijke ondersteuning 2024 gemeente Rucphen.

Wet maatschappelijke ondersteuning Voor de uitvoering van de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) moeten gemeenten zorgen voor een laagdrempelige toegang voor burgers met een ondersteuningsvraag. Onze inzet was in 2024 gericht op een laagdrempelige toegang voor: • voorzieningen die gericht zijn op de bevordering van de eigen kracht en participatie; • informatie en advies; • doorgeleiding naar maatwerkvoorzieningen en – dienstverlening; • doorverwijzing naar eerste- en tweedelijns voorzieningen. Binnen de gemeente worden deze taken uitgevoerd door onze regieassistenten Wmo voornamelijk door keukentafelgesprekken en/of ondersteuning en de integrale toegang. Deeltaxi In 2024 waren er 17.500 ritten begroot. In werkelijkheid waren dat er 14.207. Dit zijn 3.293 ritten minder dan geraamd. De totale kosten over 2024 bedroegen € 371.237,00. Op 13 juni 2024 heeft het presidium van de bestuurscommissie KCV besloten de opdracht voor het deeltaxivervoer te gunnen. Dit bedrijf verzorgt hierdoor vanaf 1 januari 2025 het deeltaxivervoer in WestBrabant. 6.71a – Huishoudelijke hulp (Wmo) Huishoudelijke ondersteuning In De5 verband leverden we ook in 2024 weer een bijdrage aan de zelfredzaamheid van onze met name kwetsbare inwoners, door het bieden van verschillende producten huishoudelijke ondersteuning.

Aantal cliënten met huishoudelijke ondersteuning 1.800

1.645

1.600 1.400 1.138

1.200 1.000 800

871 760

1.139

1.113 835

854

824

1.107 912

832

600 400 200 2019

2020

2021 Voorzieningen

2022

2023

2024

Unieke cliënten bron: gemeentelijke database 2024

42

6.71b – Begeleiding (Wmo) Begeleiding Met ingang van 1 januari 2023 is het nieuwe contract Maatwerkvoorzieningen Begeleiding ingegaan. Bij de producten benoemen we ook nadrukkelijk de opdracht voor aanbieders om de beweging naar voren te maken. Dus het inzetten op de ontwikkeling van de cliënt (reablement; het weer zelf kunnen) en het inzetten op basis/algemene voorzieningen zodat de (duurdere) maatwerkondersteuning niet meer of in mindere mate nodig is.

Aantal cliënten met begeleiding 800 700

720

688

645

618

613

577

600 500 400

342

354

376

367

401

397

300 200 100 2019

2020

2021 Voorzieningen

2022

2023

2024

Unieke cliënten bron: gemeentelijke database 2024

6.71c – Dagbesteding (Wmo) Indicatievrije dagbesteding Als we willen inspelen op de steeds groter wordende zorgvraag, is het noodzakelijk om mensen vroegtijdig in beeld te krijgen. Dit kan door middel van een indicatievrije dagbesteding. Dit is een vorm van dagbesteding waarbij de doelgroep kan binnenlopen, zonder hier een indicatie voor aan te vragen bij de gemeente. Omdat er geen indicatie aangevraagd hoeft te worden, is de drempel voor mensen om hieraan deel te nemen minder hoog. Het doel is om inwoners (ouderen) met (beginnende) problematiek zo vroeg mogelijk in beeld krijgen, zodat tijdig op hun situatie ingespeeld kan worden en ernstigere problematiek, en daarmee hogere zorgkosten, zoveel mogelijk voorkomen kunnen worden. Daarnaast is de dagbesteding natuurlijk ook een plek voor ontmoeting en verbinding (tegengaan van eenzaamheid, ontlasting mantelzorger, gestructureerde daginvulling etc.). In 2024 is er een aanvang gemaakt met verkennende gesprekken om de mogelijkheden van indicatievrije dagbesteding in Rucphen in te voeren. Inloop GGZ In 2024 is de inloop GGZ gecontinueerd. De inloop is momenteel in St. Willebrord gevestigd. Om alle inwoners van onze gemeente te kunnen bereiken zijn in 2024 ook activiteiten in de andere kernen georganiseerd zoals themabijeenkomsten.

6.71d – Overige maatwerkarrangementen (Wmo) Waspunt Voor cliënten met de indicatie huishoudelijke ondersteuning (Wmo) die niet zelf kunnen wassen, hebben de De5 gemeenten een regionaal waspunt. In 2024 is duidelijk geworden dat de organisatie rondom het waspunt vooral op het gebied van personeel de nodige aandacht vraagt. Er is een start gemaakt om te kijken hoe we dit kunnen oplossen om het waspunt toekomstbestendig te maken. 6.72a – Jeugdhulp begeleiding 6.72b – Jeugdhulp behandeling 6.72c – Jeugdhulp dagbesteding 6.72d – Jeugdhulp zonder verblijf overig 6.73a – Pleegzorg 6.73b – Gezinsgericht 6.73c – Jeugdhulp met verblijf overig 6.74a – Jeugdhulp behandeling GGZ zonder verblijf, 6.74b – Jeugdhulp crisis/LTA/GGZ-verblijf,

43

Budgetten niet vrij toegankelijke (jeugd)zorg 2024 Niet vrij toegankelijke jeugdzorg bestaat uit het Persoonsgebonden budget (PGB), zorg in natura (ZIN), het Landelijk Transitie-arrangement (LTA), jeugdbescherming, jeugdreclassering en JeugdzorgPlus. In de Programmabegroting 2024 is voor deze onderdelen een budget opgenomen van in totaal € 5.160.110,00. Aan deze budgetten is, op basis van prognoses, € 1,1 miljoen toegevoegd in de 2e bestuursrapportage 2024 en € 522.140,00 in de financiële slotwijziging 2024. Het totaal begrote bedrag komt uit op € 6.885.250,00. De werkelijke kosten in 2024 bedragen € 8.183.308,00, wat een overschrijding van € 1.298.058,00 geeft op de begroting na wijziging. Een stijging van € 2.087.356,00 ten opzichte van 2023, waar de werkelijke kosten € 6.095.951,77 bedroegen. Hieronder worden de belangrijkste oorzaken benoemd. Indexering: De belangrijkste structurele oorzaak voor de kostentoename van de afgelopen jaren zit in de indexering (OVA) die wordt gehanteerd (2024: 5,91%, 2023: 7,70%) en welke, vaak met terugwerkende kracht, wordt toegepast. Ter indicatie: bij een gelijkblijvend zorggebruik betekent dit een toename van € 300.000,00 - € 400.000,00 aan zorgkosten. Toename aantal zorgvragen: Ouders vragen ook bij relatief eenvoudige problematiek sneller om hulp.

Ze komen in die gevallen vaak door middel van een indicatie van de huisarts bij een zorgaanbieder terecht. Dit zien we terug door een toename van de kosten voor jeugdigen waarbij sprake is van ontwikkelings- en gedragsproblemen. Ook bij jeugdigen met een licht verstandelijke beperking (LVB) of zwaardere verstandelijke beperking (VG) en jeugdigen van 0-6 jaar met complexe problematiek binnen het gezin zien we een toename van zorgvragen. Gezinsproblematiek: We zien nog steeds vaak dat jeugdzorg ingezet wordt vanwege problematiek binnen het gezin. De structurele oplossing hiervan gaat verder dan jeugdzorg en vraagt om een systemische aanpak van de oorzaak van de problematiek. 6.74c – Gesloten plaatsing 6.74c Gesloten Plaatsing (JeugdzorgPlus) De opdracht vanuit het Rijk om te komen tot om- en afbouw van JeugdzorgPlus is een omvangrijke, bovenregionale opgave. We hebben de bovenregionale samenwerkingsafspraken tussen Jeugdhulpregio’s Zeeland, West-Brabant Oost en West-Brabant West geformaliseerd door middel van een convenant. Ook is geconstateerd dat deze opgave bovenregionale coördinatie vraagt. Daarom is er voor 2024 een bovenregionale projectleider ingezet. De kosten hiervoor bedragen voor onze gemeente € 2.223,00. In afstemming met de JeugdzorgPlus-aanbieder zijn bovenregionale afspraken gemaakt over de ombouw naar 24 gesloten plaatsen en 12 hybride plaatsen.

6.81a – Beschermd wonen (Wmo) 6.81b – Maatschappelijk- en vrouwenopvang (Wmo) Beschermd wonen Gemeente Bergen op Zoom is centrumgemeente voor de taken op het gebied van beschermd wonen en maatschappelijke opvang en ontvangt hiervoor de rijksmiddelen. Het Rijk verplicht gemeenten om op de onderwerpen Beschermd Wonen (BW), Maatschappelijke opvang (MO) en Openbare Geestelijke Gezondheidszorg (OGGZ) samen te werken. In 2024 is daarom verder gewerkt aan het vormgeven van een nieuwe centrumregeling. Gemeenschappelijke Regeling (GR) Geweld in Afhankelijkheidsrelaties (GIA) en Meldpunt Crisiszorg In 2024 is ingestemd met het regionale programma toekomstscenario jeugd- en gezinsbescherming. In dit plan zijn de twee belangrijke pijlers het realiseren van een sterk lokaal team en de realisatie van een regionaal veiligheidsteam. Wijk-GGZ’er In 2024 is de inzet van de wijk-GGZ’er gecontinueerd. De wijk-GGZ’er beweegt zich op het snijvlak van zorg en veiligheid en wordt ingezet om preventief en outreachend casussen op het gebied van (vermoedelijke) psychische problematiek op te pakken. Er werd een toename van het aantal meldingen gesignaleerd, onder andere in het aantal politiemeldingen, waarbij er sprake is van onbegrepen gedrag die de wijk-GGZ’er oppakt. Door een toename van deze (complexe) meldingen, was het wenselijk om deze uren uit te breiden.

Om dit te kunnen realiseren, hebben wij in 2024 stappen gezet om vanaf 2025 deze Wijk-GGZ’er in dienst te kunnen nemen.

44

6.82a - Jeugdbescherming 6.82b – Jeugdreclassering Gemeenten zijn niet alleen verantwoordelijk voor de ondersteuning bij (lichte) opvoedings- en ontwikkelingsproblematiek van jeugdigen en/of hun ouders/verzorgers maar ook voor de jeugdbeschermingsen jeugdreclasseringsketen. Tarieven gecertificeerde instellingen In opdracht van het ministerie van Justitie & Veiligheid is onderzoek gedaan naar de gemiddelde kostprijsberekening en bekostigingsvormen voor de gecertificeerde instellingen (GI’s). Met de uitkomsten van de onderzoeken zijn het Rijk, VNG en GI’s om de tafel gegaan om tot bestuurlijke afspraken en bijbehorende handreiking te komen over een landelijk tarief vanaf 2024. Na een lang traject zijn sinds 18 oktober 2023 de afspraken over een landelijk tarief voor de GI’s vanaf 2024 een feit. Beleidsindicatoren

Jongeren met jeugdhulp percentage van alle jongeren tot 18 jaar 18,0 16,0

13,9

13,5

13,2

14,0

16,9

16,3

15,7

13,2 11,5

12,0 10,0 8,0 6,0 4,0 2,0 0,0 2021

2022

2023

Rucphen

2024

Nederland bron : CBS - indicatoren jeugdzorg in natura | 2021 - 2024

*Jongeren met jeugdhulp: Het percentage jongeren tot 18 jaar met jeugdhulp. Jeugdhulp is hulp bij psychische hulpvragen, een verstandelijke beperking en/of opvoedproblemen. Jeugdhulp is bedoeld voor kinderen en jongeren tot 18 jaar, soms tot 23 jaar.

Jongeren met jeugdbescherming percentage van alle jongeren tot 18 jaar 1,6

1,5

1,5 1,4

1,4 1,2

1,2

1,2

1,2

1,1

1,0

0,9

0,8 0,6 0,4 0,2 0,0 2021

2022

2023

Rucphen

2024

Nederland bron : CBS - indicatoren jeugdzorg in natura | 2021 - 2024

*Jongeren met jeugdbescherming: Jeugdbescherming is een maatregel die de rechter dwingend oplegt wanneer een gezonde en veilige ontwikkeling van een kind of jongere in de leeftijd van 0 tot 18 jaar (ernstig) wordt bedreigd en vrijwillige hulp niet (voldoende) helpt.

45

Jongeren met jeugdreclassering percentage van alle jongeren tot 18 jaar 0,4 0,3

0,3

0,3

0,3

0,3

0,3 0,3 0,2 0,2 0,1 0,1 0,0 2021

2022

2023

Rucphen

2024

Nederland bron : CBS - indicatoren jeugdzorg in natura | 2021 - 2024

*Jongeren met jeugdreclassering: Een jongere die met de politie in aanraking is geweest en een procesverbaal heeft gekregen, kan jeugdreclassering opgelegd krijgen. Jeugdreclassering is een vorm van jeugdzorg waarbij de jongere wordt geholpen, begeleid en gecontroleerd. Het doel van jeugdreclassering is om in samenwerking met ouder(s) of netwerk, het gedrag van de jongere te veranderen en recidive te voorkomen.

Personen met een bijstanduitkering per 10.000 inwoners 500,0

459,7

431,2

450,0 400,0 350,0

366,7

344,8

316,3

300,0

343,6

254,7

250,0

204,0

201,9

210,4

200,0 150,0 100,0 50,0 0,0 2020

2021

2022 Rucphen

2023

2024

Nederland bron : CBS - Re-integratie | 2020 - 2024

*Personen met een bijstandsuitkering: Het aantal personen met een uitkering op grond van de Wet werk en bijstand (WWB, t/m 2014) en de Participatiewet (vanaf 2015).

46

Lopende re-integratievoorzieningen per 1.000 inwoners van 15 - 64 jaar 250,0 199,1

196,2

200,0

197,7

150,0

197,7

127,7

121,2

100,0 50,0

60,7

47,7

0,0 2019

2020

2021

Rucphen

2022

Nederland bron : CBS - Re-integratie | 2019 - 2022

*Lopende re-integratievoorzieningen: Onze gemeente biedt voorzieningen aan zoals scholing, werk of begeleiding om re-integratie (terugkeer naar werk) mogelijk te maken.

Achterstand onder jeugd - kinderen in uitkeringsgezin percentage 7,0 6,0

6,0

6,0

6,0

6,0

6,0 5,0 5,0 4,0

4,0

4,0

4,0

4,0 3,0 2,0 1,0 0,0 2019

2020

2021 Rucphen

2022

2023

Nederland bron : CBS - Jeugdmonitor | 2019 - 2023

*Kinderen in uitkeringsgezin: Percentage kinderen tot 18 jaar die in een gezin leven dat van een bijstandsuitkering moet rondkomen. Minimaal 1 lid van het huishouden ontvangt een bijstandsuitkering.

47

Achterstand onder jeugd - werkloze jongeren percentage 2,5 2,0

2,0

2,0

2,0

2,0

2,0 1,5 1,0

1,0

1,0

1,0

1,0

1,0 0,5 0,0 2019

2020

2021 Rucphen

2022

2023

Nederland bron : CBS - Jeugdmonitor | 2019 - 2023

*Werkloze jongeren: Personen van 16 t/m 22 jaar die als werkzoekende staan ingeschreven bij het UWV en tegelijkertijd geen baan hebben als werknemer volgens de Polis administratie.

Cliënten met een maatwerkarrangement Wmo per 10.000 inwoners 800

710

702

700 700

650 590

580

600 500

700 640

450

480

400 300 200 100 0 2020

2021

2022 Rucphen

2023

2024

Nederland