18b Programmaverantwoording 2025

In 2025 heeft de voorbereiding van het verkoopproces Emmausplein en hoek Commandoweg plaatsgevonden om deze in de eerste helft van 2026 op de markt te brengen. Het perceel Sporthei 5 is aangekocht, i.v.m. de strategische ligging in het Leisuregebied. 3.3 - Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen Bieden van ondersteuning aan ondernemers Bedrijfs-/ondernemersloket Stichting Ondernemers Klankbord (OKB) is het eerste aanspreekpunt in onze gemeente voor advisering of ondersteuning in alle levensfasen en alle onderdelen van het ondernemen. Zij adviseren en ondersteunen bij de start van onderneming, alle aspecten van bedrijfsuitoefening, faillissementspreventie en bedrijfsopvolging. In 2025 hebben er in totaal 3 ondernemers ondersteuning gezocht bij OKB. Daarnaast zijn er door de OKB adviseurs nog 2 Rucphense ondernemers telefonisch geholpen. In 2025 zijn er 60 ondernemers gestart in de gemeente Rucphen maar daartegenover stopten 71 ondernemers met hun onderneming. Het aantal ondernemers die gebruik maken van de dienstverlening van OKB is al jaren stabiel. Het convenant met het OKB is verlengd tot 1 april 2027. Vaststelling nieuwe Marktverordening en actualisatie Nota standplaatsen In december 2025 heeft uw raad de nieuwe Marktverordening vastgesteld.

Aanleiding voor herziening was met name de Europese dienstenrichtlijn, die eisen stelt aan transparantie en objectiviteit bij het verlenen van vergunningen. Parallel hieraan hebben wij de Nota standplaatsen geactualiseerd, zodat deze aansluit bij de nieuwe Marktverordening en een samenhangend beleidskader vormt. Met deze actualisatie beschikken we over een modern, toekomstbestendig en uitvoerbaar juridisch kader voor markten en standplaatsen. 3.4 - Economische promotie Ontwikkeling en vaststelling nieuw evenementenbeleid In 2025 is nieuw beleid ontwikkeld voor evenementen. Het nieuwe evenementenbeleid biedt structuur, duidelijkheid en houvast voor zowel organisatoren als de gemeente. Organisatoren weten beter waar zij aan toe zijn en aanvragen kunnen sneller en consistenter worden afgehandeld. Daarnaast biedt het beleid meer grip op het beheersen van risico’s en op de balans tussen het stimuleren van levendigheid en het beschermen van rust, veiligheid en de leefomgeving. Het evenementenbeleid is in de raadsvergadering van 11 februari 2026 door uw raad vastgesteld. Vrijetijdseconomie  De toeristisch-recreatieve infrastructuur is verder verbeterd door extra routes, bewegwijzering, samenwerking met (Routebureau) Brabant Partners.  We versterkten de integraliteit op het gebied van cultuur, erfgoed en toerisme, middels samenwerking bij de realisatie van de cultuuragenda.

 Op regionaal vlak werden toeristisch-recreatieve kansen en uitdagingen in beeld gebracht, wat verder wordt opgepakt binnen de Stedelijke Regio. Wij hebben hierin een faciliterende rol.  Samen met Brabant Partners werd er gewerkt aan de voorbereidingen voor het programma Regio Boost. Een interactief programma voor vrijetijdsondernemers om het toeristisch-recreatief profiel lokaal en regionaal een boost te geven met als doel een betere economie, reuring in zowel stad als dorp en faciliteiten die blijven bestaan door de extra inkomsten uit de bezoekerseconomie.

24

Promotiebeleid Het promotiebeleid is gericht op inwoners en bezoekers en hier wordt ieder jaar een actueel uitvoeringsprogramma aan gekoppeld. Een belangrijke mijlpaal was de oplevering van de promotietoolkit, waarmee evenementen kosteloos materialen zoals start- en finishboog, partytenten, banners, parasols en vlaggen kunnen aanvragen. Dit vergroot de zichtbaarheid van evenementen en de gemeente. Daarnaast zijn bewegwijzeringsbordjes geplaatst voor de fietsroute Typisch Sprundel en is de toeristische website www.ontdekr.nl verder doorontwikkeld. Ondersteuning van evenementen en initiatieven In samenwerking met lokale ondernemers en organisaties zijn diverse culturele en sportieve evenementen gerealiseerd, waaronder de 49ste Dorpenomloop, De Passion, het U10 Tournament en de Yellow Jersey Classic; een uniek wielerevenement geheel in het teken van het eren van Nederlandse geletruidragers. Hierbij werd ook een monument onthuld in de Dorpsstraat in St. Willebrord. Beleidsindicatoren

Functiemenging percentage 60,0

54,5

54,3

53,9

53,4

53,2

50,0 40,7

40,1

40,0

40,9

40,4

40,0 30,0 20,0 10,0 0,0 2020

2021

2022 Rucphen

2023

2024

Nederland

bron : CBS BAG / LISA - bewerking ABF Research | 2020 - 2024

*Functiemenging: De functiemengingsindex (FMI) weerspiegelt de verhouding tussen banen en woningen, en varieert tussen 0 (alleen wonen) en 100 (alleen werken). Bij een waarde van 50 zijn er evenveel woningen als banen.

Vestigingen (van bedrijven) per 1.000 inwoners 15 t/m 64 jaar 250 200 157

159

164

166

168

174

178

183

185

191

150 100 50 0 2020

2021

2022 Rucphen

2023

2024

Nederland bron : LISA| 2020 - 2024

*Vestigingen (van bedrijven): Het aantal vestgingen van bedrijven, per 1.000 inwoners in de leeftijd van 15-65 jaar.

25

Programma 4: Onderwijs Beoogd maatschappelijk effect Inwoners kunnen zich ontwikkelen tot burgers die in staat zijn om zelfstandig te functioneren en een positieve bijdrage te leveren aan de (lokale) samenleving. Ontwikkelingen en speerpunten binnen dit programma Afspraken uit het hoofdlijnenakkoord Scholing is de basis Kinderen moeten zich thuis voelen op school. We zorgen voor een veilige schoolomgeving. We willen dat kinderen niet zonder diploma van school gaan. Samen met betrokkenen willen we dit realiseren. Onderwijs goed huisvesten De komende collegeperiode starten we met de eerste projecten uit het Integraal Huisvestingsplan (IHP). In St. Willebrord wordt voor de Heilinde vernieuwbouw gerealiseerd. In Rucphen kijken we met de St. Martinusschool en Het Palet hoe we samen de huisvestingsvraag het beste kunnen realiseren. In Sprundel werken we aan de uitbreiding van De Vinkenbos. De huisvesting in de dorpen Schijf en Zegge komen op grond van het IHP in de volgende collegeperiode aan bod. Voor de bekostiging van deze plannen vormen we een bestemmingsreserve. Overzicht taakvelden en baten en lasten per taakveld

Openbaar basisonderwijs Onderwijshuisvesting Onderwijsbeleid en leerlingzaken

Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten

TOTAAL

Prim. Beg. 2025

Begr. na wijz. 2025

Rekening 2025

113.925

113.925

113.092

1.348.106 -36.973 1.906.523 -777.153

2.134.981 -36.973 2.124.326 -979.483

1.563.998 -41.810 1.834.257 -888.456

2.554.428

3.356.776

2.581.081

De taakvelden 4.1 - Openbaar basisonderwijs Versterken van de samenwerking tussen onderwijs en zorg In 2025 is binnen het Lokaal Onderwijsbeleid verder gewerkt aan het versterken van de ontwikkelkansen van jongeren, met als doel dat zij weerbaar, zelfredzaam en maatschappelijk betrokken opgroeien. Via de Lokale Educatieve Agenda (LEA) werken we lokaal samen met scholen, kinderopvang en andere partners. Het verbeteren van overdracht en afstemming tussen betrokken partijen bij belangrijke overgangsmomenten, staat centraal. Door heldere afspraken over warme overdracht, doorgaande leerlijnen en hulp en ondersteuning versterken we de samenhang in het onderwijs- en zorgaanbod. Een focuspunt is het stimuleren van de (taal)ontwikkeling van kinderen, inclusief leesbevordering, waarbij ouderbetrokkenheid als cruciaal wordt gezien. Door ouders actief te betrekken, vergroten we de kans dat kinderen zich optimaal kunnen ontwikkelen. Daarnaast wordt gewerkt aan een beter inzicht in onze jongerenpopulatie, met bijzondere aandacht voor kinderen die een moeilijke start hebben (gehad). Het begrijpen van onderliggende oorzaken helpt ons gerichter ondersteuning te bieden. Ook het vergroten van het bereik van de peuteropvang onder jonge kinderen is een prioriteit. Dit zorgt voor een sterke basis voor ontwikkeling op jonge leeftijd, waardoor latere achterstanden worden voorkomen.

Met middelen uit het Nationaal Programma Onderwijs (NPO) zijn in 2025 diverse activiteiten uitgevoerd die gericht zijn op het welzijn en de ontwikkeling van jongeren. Met name de programma’s Rots & Water en het Mentaal Steunpunt worden door partners als waardevol en effectief ervaren. Omdat de financiering vanuit het NPO medio 2025 is geëindigd, hebben we samen met partners gekeken hoe succesvolle activiteiten, met bijzondere aandacht voor mentale gezondheid, zoveel mogelijk konden worden voortgezet en ingebed binnen de bestaande LEA-structuur.

26

Op het gebied van passend onderwijs werkt onze gemeente samen met de scholen en samenwerkingsverbanden. De rol van het samenwerkingsverband is het regisseren van ondersteuning op scholen in de regio. Onze gemeente heeft te maken met twee samenwerkingsverbanden. Regionaal samenwerkingsverband (RSV) Breda (VO 3003) voor het voortgezet onderwijs, en samenwerkingsverband Roosendaal-Moerdijk (PO 3002) voor het primair onderwijs. 4.2 – Onderwijshuisvesting Voorzien in adequate onderwijshuisvesting met kwalitatief goede schoolgebouwen Op basis van het in 2019 vastgestelde Integraal Huisvestingplan (IHP) wordt er uitvoering gegeven aan toekomstbestendige en financieel verantwoorde onderwijshuisvesting. Bassischool Heilinde De nieuwbouw bevindt zich inmiddels in een vergevorderd stadium en is (nagenoeg) wind- en waterdicht. De ingebruikname van de school is volgens planning na de zomervakantie van 2026. Onvoorziene tegenvallers, zoals de aanwezigheid van asbest, de aanleg van een nieuwe hogedrukgasleiding en aanvullende kosten van de aannemer, zijn opgevangen binnen de beschikbare projectkredieten. Basisschool Mariadonk Zegge De constructief sterk verzwakte vloer in basisschool Mariadonk is versterkt door middel van een aangebrachte draagconstructie. Deze versterking is zodanig uitgevoerd dat het regulier onderwijs tijdens de herstelwerkzaamheden kon doorgaan.

Actualisatie Integraal Huisvestingsplan (IHP) onderwijs kern Rucphen Uw raad heeft in juni 2025 ingestemd met de actualisatie van het IHP onderwijs voor de kern Rucphen. Hierin is gekozen voor de voorkeurslocatie ten noordwesten van het Munnikenheide College voor de nieuwbouw van twee basisscholen en een kinderopvang. Op 2 juli 2025 heeft uw raad ingestemd met het vestigen van een voorkeursrecht op deze locatie. In deze nieuwbouw worden de huidige St. Martinus School en de Expeditie samengebracht. Na vaststelling van de voorkeurslocatie is, in samenwerking met de schoolbesturen en de kinderopvangpartner(s), gestart met het opstellen van een ruimtelijk plan en het Programma van Eisen (PvE). 4.3 - Onderwijsbeleid en leerlingzaken Doorlopende ontwikkellijn voor kinderen en jongeren In 2025 is ingezet op het voorkomen van voortijdig schoolverlaten en het versterken van de begeleiding van jongeren richting onderwijs of werk. We hebben daarbij toezicht gehouden op de naleving van de leerplicht en werkten samen met scholen en partners om schoolverzuim en uitval te voorkomen. Per 1 augustus 2025 is de dienstverlening binnen het Regionaal Bureau Leren (RBL) afgeschaald en hebben we de uitvoering van de leer- en kwalificatieplicht en de begeleiding van MBO-jongeren, weer in eigen beheer genomen.

Deze keuze is gemaakt om de ondersteuning beter te laten aansluiten op de lokale situatie en de samenwerking met onderwijs, jeugd en participatie te versterken. Voor de uitvoering hiervan wordt samengewerkt met de gemeente Zundert. Onze bijdrage aan het RBL voor de administratieve uitvoering gedurende heel 2025 en de begeleiding van MBO-jongeren tot 1 augustus 2025 bedroeg € 39.722,00. Daarnaast hebben we frictiekosten bevoorschot van € 18.581,00 als gevolg van de afschaling. In 2025 zijn ook voorbereidingen getroffen voor de Wet van School naar Duurzaam Werk, die op 1 januari 2026 is ingegaan. Deze wet heeft een grote overlap met de taken van de doorstroomcoach die we vanaf 1 augustus 2025 weer zelf organiseren (voor jongeren tot 23 jaar). Dit doen we samen met gemeente Zundert via een detachering vanuit gemeente Breda tot 1 april 2026. Dit geeft ons de ruimte om deze taken, en de taken die op basis van de nieuwe wet aan ons zijn toegekend, efficiënt en effectief te combineren. Verder is in 2025 de uitvoering van het beleid voorschoolse educatie voortgezet. Samen met kinderopvangorganisaties en scholen is ingezet op het ondersteunen van peuters met een (risico op een) ontwikkelingsachterstand en op een goede doorgaande lijn naar het basisonderwijs. De focus lag daarbij op taalontwikkeling, sociaal-emotionele vaardigheden en ouderbetrokkenheid.

Tevens is extra ondersteuning ingezet voor VVE-peuters met een zorgvraag. Ondersteuning van kinderen en jongeren bij onderwijs en participatie Via Sjors Creatief hebben kinderen in 2025 kennis kunnen maken met diverse creatieve activiteiten. In 2025 is de inzet van Sjors Creatief geëvalueerd. Uit de evaluatie is gebleken dat Sjors Creatief een waardevolle

27

bijdrage levert aan het stimuleren van deelname aan creatieve activiteiten onder jeugd. Op basis hiervan is besloten het programma te continueren. Wat betreft het leerlingenvervoer zijn in 2025, mede dankzij de beheersmaatregelen, de kosten binnen het geraamde budget gebleven. Vanwege een nieuwe modelverordening is er gewerkt aan een nieuwe verordening. Uw raad heeft op 5 november 2025 de Verordening bekostiging leerlingenvervoer Gemeente Rucphen 2026 vastgesteld. Beleidsindicatoren

Voortijdige schoolverlaters zonder startkwalificatie (vsv-ers) percentage 3,5 3,0 3,0

2,6 2,3

2,5 2,0 2,0

1,7

2,6

2,4

2,3

2,3

1,9

1,5 1,0 0,5 0,0 2020

2021

2022 Rucphen

2023

2024

Nederland bron : DUO / Ingrado | 2020 - 2024

*Voortijdig schoolverlaters zonder startkwalificatie (vsv-ers): Het percentage van het totaal aantal leerlingen van het VO en MBO (12-23 jaar) dat voortijdig, dat wil zeggen zonder startkwalificatie, het onderwijs verlaat.

Absoluut verzuim per 1.000 leerlingen 20,0 17,2

18,0 16,0 14,0 12,0

10,7

9,8

10,0 8,0 6,0 4,0

6,3 4,9

4,6 2,7

6,7

4,2 2,7

2,0 0,0 2020

2021

2022 Rucphen

2023

2024

Nederland bron : DUO / Ingrado | 2020 - 2024

* Er wordt gesproken van Absoluut verzuim als een leerplichtige en/of kwalificatie plichtige jongere niet op een school of instelling staat ingeschreven. De periodeaanduiding "2024" staat voor schooljaar "2023/2024".

28

Relatief verzuim per 1.000 leerlingen 33

35 28

30

27

28

28

24

25 20

21

20

20 15

13

10 5 0 2020

2021

2022 Rucphen

2023

2024

Nederland bron : DUO / Ingrado | 2020 - 2024

* Er is sprake van Relatief verzuim als een jongere wel op een school staat ingeschreven, maar gedurende een bepaalde tijd de lessen/praktijk verzuimt. Ook veelvuldig te laat komen kan hiertoe worden gerekend. De periodeaanduiding "2024" staat voor schooljaar "2023/2024". Vanaf 2022 laten de cijfers een stijging zien van het aantal absoluut schoolverzuimers, ook op landelijk niveau. De stijging van het landelijk absoluut verzuim is volgens onderzoek van Ingrado, de brancheorganisatie voor leerplicht en voortijdig schoolverlaten, vooral het gevolg van de Oekraïense kinderen die na het uitbreken van de oorlog met hun ouders naar Nederland kwamen. Daarin speelde mee; de mate waarin in gemeenten plekken in het onderwijs voor nieuwkomers beschikbaar hadden of in staat waren dat aantal plekken op te schalen (Ingrado, 2023). Ook in onze gemeente is hierdoor een stijging zichtbaar. Naast deze algemene oorzaak zijn er voor onze gemeente nog 2 redenen waarom het absoluut verzuim bij ons hoger is dan het landelijk gemiddelde. We zijn een grensgemeente en leerlingen die in het buitenland (België) naar school gaan hebben hiervoor vrijstelling nodig. De registratie van deze vrijstellingen in het landelijk systeem vergt een behoorlijke doorlooptijd waardoor deze niet altijd verwerkt zijn op de peildatum.

Daarnaast speelt in onze gemeente ook nog een andere ontwikkeling die van invloed is op de cijfers, namelijk het verzuim van leerlingen van de Witte Plas.

29

Programma 5: Sport, cultuur en recreatie Beoogd maatschappelijk effect Een vitale samenleving met (volop) mogelijkheden om elkaar te ontmoeten en ontspannen op het gebied van sport, cultuur en recreatie. Ontwikkelingen en speerpunten binnen dit programma Afspraken uit het hoofdlijnenakkoord Sterk maken voor vitale verenigingen Verenigingen met al hun vrijwilligers zorgen voor de leefbaarheid en sociale cohesie in de dorpen. Een goede samenwerking met de verenigingen is cruciaal. Wij maken ons daarom sterk voor een vitaal verenigingsleven. Iedereen beweegt mee Bewegen, sporten en deelnemen aan culturele activiteiten is belangrijk voor iedereen. Het houdt je gezond, zowel fysiek als mentaal. We willen dan ook dat iedereen kan deelnemen. Mensen die dat om wat voor reden dan ook moeilijk of niet kunnen, faciliteren we. Slim investeren in accommodaties We blijven investeren in sportaccommodaties en (sport)voorzieningen. Daarbij hebben we oog voor een goede spreiding over de vijf dorpen. De investeringen moeten in verhouding zijn met het aantal gebruikers. We ronden de ontwikkelingen in de Binnentuin af. Voorzieningen faciliteren voor jong en oud We creëren in overleg met de directe omgeving voldoende aantrekkelijke speelplaatsen binnen nieuwe wijken of nieuw her-in-te-richten wijken. Alle dorpen hebben groene, schone en veilige speelplekken voor kinderen.

Voor volwassenen richten we openbare sport- en beweegplekken in. Inzetten op groen Groen is belangrijk voor de leefbaarheid. We geven uitvoering aan de beleidsplannen Groen R en BOOM. Overzicht taakvelden en baten en lasten per taakveld

Sportbeleid en activering Sportaccommodaties Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie Musea Cultureel erfgoed Media Openbaar groen en (openlucht) recreatie

Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten

TOTAAL

Prim. Beg. 2025

Begr. na wijz. 2025

Rekening 2025

98.874 -22.601 1.823.940 -455.032 80.855 1.760

99.875 -23.544 1.974.203 -466.423 95.552 -7.000 1.760

94.336 -21.433 1.973.471 -498.741 92.396 -6.834 1.760

10.357

10.357

10.357

698.379

688.090

688.761

2.395.573 -17.805

2.361.830 -38.706

2.252.430 -45.360

4.614.300

4.695.994

4.541.143

De taakvelden 5.1 - Sportbeleid en activering Bevordering van bewegen, sport en participatie voor al onze inwoners In 2025 is het beschikbare budget vanuit het Lokaal Sportakkoord ingezet voor initiatieven die door lokale partners zijn aangedragen, met als doel sport en bewegen binnen de gemeente te stimuleren. Voorbeelden hiervan zijn een tafeltennis-clinic in St. Willebrord, een obstacle run in Schijf en een kennismakingscrossloop in de kern Rucphen.

30

Daarnaast is een deel van het budget besteed aan sportverenigingen die voldoen aan de vier V’s3 voor een sociaal veilig sportklimaat. De doelstelling was om acht verenigingen aan deze norm te laten voldoen. In 2025 hebben in totaal twaalf verenigingen aan de voorwaarden voldaan en hiervoor een financiële beloning ontvangen. Ook is in 2025 opnieuw een sportcafé georganiseerd met als thema vrijwilligers werven en een gezonde sportomgeving. Via Sjors Sportief hebben kinderen in 2025 kennis kunnen maken met diverse sporten. De inzet van Sjors Sportief is in 2025 geëvalueerd. Uit de evaluatie bleek dat Sjors Sportief een waardevolle bijdrage levert aan het stimuleren van sportdeelname onder jeugd. Op basis van dit resultaat is besloten het programma structureel voort te zetten. In 2025 hebben we inwoners die een bijzondere sportprestatie hebben geleverd opnieuw in het zonnetje gezet. De activiteit heeft daarbij een bredere insteek gekregen en wordt voortaan aangeduid als ‘Sporthelden’. Met deze naamswijziging is beoogd meer inwoners de mogelijkheid te geven waardering te ontvangen voor een bijzondere sportieve prestatie, en niet uitsluitend voor het behalen van een kampioenschap. Per jeugdlid tot 19 jaar wordt een subsidie toegekend van € 33,-.

Deze subsidie is specifiek bedoeld om activiteiten te organiseren die jongeren bij de sport betrekken, jeugdsportwedstrijden en -toernooien te organiseren en activiteiten en beleid op te zetten om het voor jongeren mogelijk te maken om te kunnen sporten. In 2025 hebben we 15 sportverenigingen gesubsidieerd. 5.2 - Sportaccommodaties Voortdurende investeringen in sportaccommodaties en (sport)voorzieningen In 2025 is uitvoering gegeven aan het Beleidsplan buitensport dat op 15 mei 2024 door uw raad is vastgesteld. Alle buitensportaccommodaties zijn geschouwd op basis van de beleidsuitgangspunten. De schouwen zijn afgerond, met de verenigingen besproken en vastgelegd in afzonderlijke rapporten. Op basis hiervan is een uitvoeringsplan opgesteld met een overzicht van de benodigde investeringen en de planning voor de komende jaren. Tevens zijn er een aantal investeringen gerealiseerd. Bij S.V. Sprundel is het hoofdleidingennet en de beregeningsinstallatie (exclusief pomp en put) aangelegd en afgerond; de realisatie van de pomp en put vindt plaatst in 2026. Verder is bij R.K.S.V. Rood-Wit een ballenvanger geplaatst. Daarnaast zijn de afzonderlijke verzoeken van de verenigingen opgepakt. De werkzaamheden bij V.V. R.S.V. voor de uitbreiding van de was-en kleedvoorziening zijn in juni 2025 gestart. Het gebouw is inmiddels opgeleverd door de aannemer.

De voorbereidingen voor de aanleg van de extra padelbaan bij T.P.V. Rico is afgerond eind 2025, de bouw start in januari 2026. Accommodatiebedrijf Rucphen (ABR) In 2025 is er een verlaagde exploitatiebijdrage toegekend, doordat het zwembad een verbeterd financieel resultaat heeft kunnen overleggen. Door uitvoering te geven aan het ontwikkelplan is het ABR erin geslaagd om het exploitatieresultaat verder te verbeteren. Daarnaast zijn de plaatsing van de zonnepanelen en de wateraansluiting afgerond. Ook is er een klantentevredenheidsonderzoek uitgevoerd en zijn de resultaten hiervan geëvalueerd. Over het algemeen is het zwembad goed beoordeeld, kritiekpunt was het gebrek aan individuele kleedruimtes. Hiervoor is een motie ingediend om de mogelijkheden voor meer individuele kleedruimtes te onderzoeken. Met dit onderzoek zijn we eind 2025 gestart. 5.3 - Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie Stimulering van deelname aan kunst en cultuur In 2025 is de kunst- en cultuuragenda, vanwege prioritering binnen de beschikbare capaciteit, doorgeschoven naar 2026. Hierdoor is nog niet gestart met het opstellen van de kunst- en cultuuragenda. In 2025 bleek er geen uitgesproken kandidaat voor de Cultuurprijs. Daarom is besloten de prijs niet uit te reiken in 2025.

3 De vier v’s voor een sociaal veilig sportklimaat vormen het fundament voor een integere en plezierige sportomgeving: vastgestelde gedragscode, vertrouwenscontactpersoon, verklaring omtrent het gedrag (VOG) en vakkundige trainers/ coaches

31

5.5 – Cultureel erfgoed Bescherming en behoud van monumenten en cultureel erfgoed Wij hechten veel waarde aan de bescherming van ons cultureel erfgoed en het behoud van onze rijksmonumenten, gemeentelijke monumenten en cultureel waardevolle objecten. Op 10 december 2025 is het paraplubestemmingsplan Cultuurhistorie en Archeologie door uw raad vastgesteld. Bij dit plan is een actuele lijst van cultuurhistorisch waardevolle panden bijgesloten. Voor molen De Hoop in Sprundel, een beeldbepalend rijksmonument, was een intentieovereenkomst afgesloten van 2019 – 2025 over het beheer en onderhoud. In 2025 zijn meerdere gesprekken gevoerd met de molenstichting over de continuering van deze overeenkomst. In 2025 is zorgvuldig tijd en capaciteit geïnvesteerd in het opstellen van een concept-samenwerkingsovereenkomst. Daarnaast is in de programmabegroting de jaarlijkse gemeentelijke bijdrage verhoogd. Op 20 juni 2025 heeft de burgemeester in het bestaande witte-anjerperkje een nieuw Veteranenmonument onthuld, als blijk van waardering voor de veteranen in onze gemeente. Het betreft een cortenstalen monument met daarin het Veteranenlogo uitgesneden, omgeven door een perkje met witte anjers. Hiermee is een waardige herdenkingsplek gerealiseerd die recht doet aan de inzet van onze veteranen en ruimte biedt voor erkenning en herinnering, voor hen én voor alle inwoners van de gemeente.

5.6 – Media Bevorderen van geletterdheid en leesplezier In 2025 heeft de bibliotheek zich onder meer ingezet op de vier volgende domeinen: Leesbevordering, Basisvaardigheden, Informeren en Digitale geletterdheid. Dit heeft de bibliotheek gerealiseerd door in te zetten op verschillende activiteiten zoals Boekstart, De bibliotheek op school (dBos), maar ook op de doorontwikkeling van de collectie, digitale geletterdheid, deelname aan landelijke campagnes en netwerkontwikkeling. Bijdragen aan digitale inclusie In 2025 hebben we verdere stappen gezet in de bestrijding van laaggeletterdheid en het vergroten van digitale inclusie via het Digi-Taalhuis en de Informatiepunten Digitale Overheid (IDO). In samenwerking met de bibliotheek en het Digi-Taalhuis is ingezet op het vergroten van kennis en bewustwording binnen onze eigen organisatie. Medewerkers met klantcontact hebben een training gevolgd om laaggeletterdheid beter te herkennen en inwoners effectief door te verwijzen, waarbij warme overdracht centraal staat. Deze aanpak draagt bij aan een betere ondersteuning van kwetsbare groepen en versterkt de digitale en taalvaardigheid van onze inwoners, passend binnen onze maatschappelijke opgaven. Er is ook subsidie verstrekt aan Rucphen RTV als lokale publieke media-instelling.

Op grond van de Mediawet geldt voor gemeenten een bekostigingsplicht voor lokale omroepen met een zendmachtiging. Rucphen RTV verzorgt onafhankelijke lokale nieuws- en informatievoorziening voor inwoners van de gemeente en draagt daarmee bij aan een goed geïnformeerde samenleving en het functioneren van de lokale democratie. De subsidie is gekoppeld aan de looptijd van de zendmachtiging (2022–2026). 5.7 - Openbaar groen en (openlucht) recreatie Kwaliteit groenonderhoud Het op peil houden van de kwaliteit van het openbaar groen gebeurt door regulier onderhoud, maar ook door groen te renoveren. In 2025 is de ingeslagen weg van gerichte renovaties en omvormingen voortgezet met groenrenovaties. Hiermee wordt het groen op het gewenste niveau gebracht door versleten beplanting in de groenvakken te vervangen voor gras en nieuwe beplanting. Om het vastgestelde beeldkwaliteitsniveau B te bereiken en te behouden werken we met een beeld- en frequentiebestek. In januari 2025 is een nieuwe aannemer gestart met de onderhoudswerkzaamheden aan de groenvakken in St. Willebrord. Het onderhoud in de andere kernen wordt nog steeds door het WVS uitgevoerd. De uitgevoerde kwaliteitsmetingen geven aan dat met het onderhoud wordt voldaan aan de gestelde eisen.

Maaien waterlopen en bermen In samenwerking met Waterschap Brabantse Delta is in 2025 een meerjarig bestek aanbesteed voor maaien waterlopen en bermen. Nadat de eerste aanbesteding niet gegund kon worden door overschrijding van het beschikbare budget en onvoldoende marktwerking, heeft er een succesvolle her-aanbesteding plaatsgevonden. Directievoering en toezicht zijn uitbesteed aan het Waterschap conform een samenwerkingsovereenkomst. Het is de aannemer niet gelukt om alle watergangen in 2025 te maaien, waardoor uitloop is ontstaan naar januari 2026. We stellen voor het restantbudget over te brengen naar 2026.

32

Landschapsontwikkelingsperspectief (LOP) In 2025 is een start gemaakt met de actualisatie van het Landschapsontwikkelingsplan. Veranderende wet- en regelgeving en nieuwe inzichten over landschap, landbouw en natuur maken dat deze actualisatie nodig was. Doel van het LOP is het vastleggen van goede kaders voor de ontwikkeling van ons landschap. In verband met de terminologie die gebruikt wordt onder de Omgevingswet is gekozen om het nieuwe LOP ‘Landschapsontwikkelingsperspectief’ te noemen. Het streven was het LOP eind 2025 aan uw raad aan te bieden. Door de grote hoeveelheid reacties na de ter inzage legging is vaststelling van het plan doorschoven naar het eerste kwartaal 2026. Projecten groen en spelen In 2025 zijn verschillende grote en kleine groenprojecten afgerond zoals Park Vinkenbosschen, groenrenovatie Donkenbuurt, de omvormingen van het groen op de Nijverhei en de speelvoorziening in de Seringenstraat.

Beleidsindicatoren

Niet-sporters percentage 70,0

63,2 57,8

60,0 50,0

48,7

54,8 49,2

53,0 46,4

42,5

40,0 30,0 20,0 10,0 0,0 2016

2020

2022

Rucphen

2024

Nederland

bron : Gezondheidsmonitor volwassenen (en ouderen), GGD'en, CBS en RIVM | 2016 - 2024

*Niet-sporters: Het percentage niet-wekelijkse sporters t.o.v. de bevolking van 19 jaar en ouder.

33

Programma 6: Sociaal domein Beoogd maatschappelijk effect De sociale cohesie van de gemeente is toekomstbestendig en de burgers zijn zoveel mogelijk in staat zowel voor zichzelf als voor anderen te zorgen. Ontwikkelingen en speerpunten binnen dit programma Afspraken uit het hoofdlijnenakkoord Optimaliseren gebruik dorpshuizen Elk dorp beschikt over een eigen dorpshuis. Doel ervan is activiteiten organiseren voor de samenleving in brede zin. Samen met betrokkenen optimaliseren we de exploitatie en het onderhoud en beheer van de dorpshuizen. Iedereen doet mee Iedereen moet mee kunnen doen, niemand valt buiten de boot. We gaan daarbij ook uit van de zelfredzaamheid van inwoners. Uitgangspunt blijft dat de gemeentelijke taken op het gebied van het sociaal domein uitgevoerd worden binnen de wettelijke normen. Wij vinden het belangrijk dat mensen zo lang mogelijk actief mee kunnen doen in hun eigen woonomgeving. Samen met alle betrokken partijen geven we invulling aan wonen en zorg, zo dicht mogelijk bij huis. Inzetten op preventie Samen met onze partners zetten we ons nog meer in op preventie en integraliteit om de zelfredzaamheid te bevorderen en zwaardere en duurdere zorg te voorkomen. Aandacht hebben voor armoede Armoede is niet alleen een financieel probleem, maar ook een zaak van niet mee kunnen doen in de samenleving. We staan een actief armoedebeleid voor.

Overzicht taakvelden en baten en lasten per taakveld

Samenkracht en burgerparticipatie Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Wmo Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Jeugd Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Integraal Inkomensregelingen WSW en beschut werk Arbeidsparticipatie Hulpmiddelen en diensten (Wmo) Huishoudelijke hulp (Wmo) Begeleiding (Wmo) Dagbesteding (Wmo) Overige maatwerkarrangementen (Wmo) Jeugdhulp ambulant lokaal Jeugdhulp ambulant regionaal

Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten Lasten

34

Prim. Beg. 2025

Begr. na wijz. 2025

Rekening 2025

2.388.626 -827.262 264.209

2.465.176 -856.078 393.933

2.334.202 -875.611 218.058

1.119.474

951.139

919.801

169.781 9.333.984 -6.080.709 7.056.108

257.990 -14.383 10.147.036 -6.768.398 7.060.657

86.511 -109.731 9.777.369 -6.735.897 7.060.657

1.061.375

1.039.055

1.087.312

1.276.413 -251.632 2.197.723

1.133.606 -282.816 2.834.219

1.178.642 -290.541 2.884.145

2.437.595

2.400.000

2.497.156

78.000

106.254

136.345 -198.988 2.363.703

135.266 -218.357 834.000

230.629 -277.940 969.778

1.908.000

3.642.243

4.317.915

Jeugdhulp ambulant landelijk Jeugdhulp met verblijf regionaal PGB WMO PGB Jeugd Beschermd wonen (Wmo) Maatschappelijke- en vrouwenopvang (Wmo) Jeugdbescherming Jeugdreclassering Coördinatie en beleid Wmo Coördinatie en beleid Jeugd

Baten Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten

TOTAAL

956.000

670.342

1.163.319

2.156.000

2.317.762

391.515

361.000

355.864

18.600

25.000

25.365

242.954

287.945

13.279

34.434

15.917 -18.680 651

390.621

713.000

710.165

160.000

45.000

58.199

1.840.020 -246.451 701.016

1.968.337 -280.011 973.951

1.721.014 -208.790 767.982

29.029.618 32.472.944 31.794.500

De taakvelden 6.1 - Samenkracht en burgerparticipatie Optimalisatie van dorpshuizenbeheer en -onderhoud In 2024 en 2025 is in samenwerking met de besturen van de SKW’s een onderzoek uitgevoerd naar een nieuwe subsidiesystematiek voor deze organisaties. Het doel van dit onderzoek was om te komen tot een systematiek die beter aansluit bij de rol, plannen en ambities van de SKW’s en die bovendien beter aansluit op de praktijk. Medio 2025 is het onderzoek afgerond, wat heeft geleid tot de vaststelling van een nieuwe subsidiesystematiek die per 2026 in werking treedt. Deze nieuwe systematiek zullen we de komende jaren in samenwerking met de SKW’s verder afstemmen en de praktische toepassing ervan onderzoeken. In 2024 kampte SKW Zegge met een exploitatietekort. Om te voorkomen dat het SKW haar activiteiten moest staken, is besloten hen in 2025 een financiële bijdrage te verstrekken ter dekking van het exploitatietekort over 2024. Ondersteuning van welzijn en maatschappelijke participatie Het organiseren van mantelzorgondersteuning is een wettelijke verplichting voor gemeenten. In 2025 heeft Stichting Groenhuysen voor het laatste jaar mantelzorgondersteuning voor onze gemeente uitgevoerd. Dit jaar hebben we in samenwerking met Groenhuysen en Thuiszorg West-Brabant (TWB) de overgang van uitvoerende partijen vorm gegeven.

Dit komt vanwege de keuze van Groenhuysen om zich meer te richten op complexere zorg. Per 1 januari 2026 voert TWB mantelzorgondersteuning uit voor onze gemeente en wordt de huidige subsidie voor mantelzorgondersteuning overgezet naar TWB. De steunpunten voor ouderen in onze gemeente bieden een laagdrempelige ontmoetingsplek voor inloopactiviteiten, eetpunten en informatiebijeenkomsten. Hiervoor is geen indicatie nodig. In 2025 heeft Groenhuysen deze nog uitgevoerd voor onze gemeente. Dit jaar hebben we vooral ingezet op de overgang van deze laagdrempelige voorliggende voorziening naar TWB. Op de steunpunten werd eveneens dagbesteding in het kader van de Wmo geboden. Er werd in 2025 een implementatietraject gelopen om de dagbesteding per 1 april 2026 toegankelijk te maken zonder indicatie. Op initiatief van inwoners is in 2025 een jongereninloop gerealiseerd in De Lanteern te St. Willebrord. Deze inloop is één avond per maand geopend voor jongeren vanaf groep 8 tot ongeveer 16 à 17 jaar. De avonden worden begeleid door vrijwilligers, met ondersteuning van de jongerenwerker. Elk kwartaal wordt de voortgang geëvalueerd met de vrijwilligers en worden waar nodig aanpassingen doorgevoerd.

35

6.2 – Toegang en eerstelijnsvoorzieningen4 Krachtige en goed bereikbare lokale teams voor directe ondersteuning Een belangrijke ontwikkeling in 2025 is dat wij vanaf 1 januari de jongerenwerker, de wijk-GGZ’er, de consulent regie jeugd en twee maatschappelijk werkers in eigen dienst hebben genomen. Dit vormt een eerste stap in de richting om een stevig lokaal team (STL) op te zetten. Met een ambtelijk kernteam zijn we in 2025 gestart met het opstellen van een plan van aanpak met haalbare doelstellingen om uitvoering te kunnen geven aan een SLT dicht bij onze inwoners. Laagdrempelige toegang tot ondersteuning in het sociaal domein In maart en april zijn er een tweetal bijeenkomsten geweest om alle stakeholders bij te praten over het concept-visiedocument sociale basis en om input voor het uitvoeringsprogramma op te halen. Met de input die is opgehaald is naast het visiedocument ook een uitvoeringsprogramma opgesteld. Deze zijn in september door uw raad vastgesteld. Eind 2025 is een start gemaakt om het uitvoeringsprogramma voor alle dorpen compleet te maken, hier werken we in (de eerste helft van) 2026 aan door. Daarnaast is de inloop-GGZ in 2025 gecontinueerd in St. Willebrord. Ook in de overige kernen zijn verschillende activiteiten georganiseerd om alle inwoners te bereiken en passende ondersteuning te bieden.

Behouden en versterken van regie over eigen leven en zorg De centrale opgave van de Wmo is het bevorderen van het langer zelfstandig wonen in de eigen omgeving voor (kwetsbare) inwoners. Dit betreft zowel ouderen met een ondersteuningsvraag als inwoners met een psychische kwetsbaarheid. Het doel is om zo lang mogelijk de eigen sociale, mentale en lichamelijke kracht te benutten door middel van passende ondersteuning vanuit de Wmo. Om dit te bereiken, bieden we een breed aanbod aan, variërend van maatschappelijke voorzieningen (zowel collectief als individueel) tot het versterken van de sociale basis. Voor inwoners die hulp nodig hebben bij het aanvragen van ondersteuning is onafhankelijke cliëntondersteuning beschikbaar. In 2025 is de bestaande raamovereenkomst hiervoor verlengd. Daarnaast zijn er in onze gemeente diverse vrijwillige cliëntondersteuners actief die aanvullende ondersteuning bieden. De maatschappelijk werkers, die per (1 maart) 2025) bij ons in dienst zijn, zijn breed inzetbaar als eerstelijns voorziening voor onze inwoners. Zij helpen inwoners van 18 jaar en ouder die vastlopen en hulp nodig hebben om uiteindelijk zelfstandig verder te kunnen met hun leven. Hierin is het uitgangspunt het versterken van de zelfredzaamheid van de inwoner. Daarnaast is een belangrijk onderdeel van hun taak opvolging van casuïstiek vanuit veilig thuis, politie en veiligheidshuis.

In 2025 is door implementatie van nieuwe software de integrale afstemming eenvoudiger geworden en is onze integrale toegang tot ondersteuning, VraagR, efficiënter ingericht. Preventief jeugd- en gezinsaanbod in afstemming met jongeren en ouders Wij zijn verantwoordelijk voor de uitvoering van de Jeugdwet. Onze jeugdprofessionals vormen de toegangspoort tot jeugdhulp. Op basis van onderzoek indiceren zij samen met collega’s passende hulp of verlenen deze zelf. In dit kader hebben we per 1 januari 2025 een jeugdprofessional regie (consulent regie) in eigen dienst genomen. Preventie en aanpak van geweld binnen afhankelijke relaties Binnen de regio is het Meldpunt Crisiszorg (MCZ) West-Brabant het centrale aanspreekpunt waar burgers en professionals 24/7 terechtkunnen met zorgwekkende situaties voor alle leeftijden. Per juli 2025 is binnen het Meldpunt Crisiszorg het crisisinterventieteam (CIT) gestart. Dit team neemt meldingen aan, beoordeelt deze en kan indien nodig in actie komen. Met deze ontwikkeling is er nu één centraal crisisinterventieteam in de regio, waar voorheen meerdere teams van verschillende organisaties actief waren.

4

Bestaande uit de taakvelden: 6.21– Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Wmo, 6.22– Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Jeugd, 6.23 – Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Integraal

36

6.3 – Inkomensregelingen Tijdelijke inkomensaanvulling voor inwoners in financiële nood Werkplein Hart van West-Brabant is de gemeenschappelijke regeling waarin gemeenten samenwerken op het gebied van werk, inkomen en participatie. Voor de gemeente verzorgt het Werkplein de uitvoering van onder meer de Participatiewet, uitkeringen en re-integratie, en ondersteunt het inwoners bij het vinden van werk of het versterken van hun positie op de arbeidsmarkt. Daarmee draagt het Werkplein bij aan economische zelfstandigheid, vermindering van uitkeringsafhankelijkheid en het vergroten van maatschappelijke participatie. In de oorspronkelijke begroting 2025 van het Werkplein is op basis van de prognose van het Centraal Planbureau (CPB) uitgegaan van een gelijkblijvend uitkeringsbestand. Op basis van de daadwerkelijke aantallen uitkeringen in 2025 is Werkplein-breed uiteindelijk sprake van een lichte daling van 0,4%. Als we specifiek kijken naar onze gemeente dan is het uitkeringsbestand in 2025 met 3,7% gestegen (oftewel 13 dossiers). Deze stijging heeft voornamelijk plaatsgevonden in het najaar. Onze bijdrage aan de bedrijfsvoering van het Werkplein bedraagt € 1.394.790,00. Actief armoedebeleid ter bestrijding van armoede In 2025 lag de focus opnieuw op het vergroten van de bekendheid en toegankelijkheid van de gemeentelijke armoederegelingen.

Hiervoor is onder andere de VoorzieningenWijzer ingezet, een instrument dat inwoners persoonlijk adviseert over lokale en landelijke regelingen die zij kunnen aanvragen, evenals over de keuze van een passende zorgverzekering. In totaal zijn 65 checks uitgevoerd met de VoorzieningenWijzer in 2025. Hieruit bleek dat voorzieningen zoals de Kledingbank Rucphen, het Volwassenfonds Sport en de bijzondere bijstand door deze inwoners nog onvoldoende werden benut. De VoorzieningenWijzer heeft bijgedragen aan een betere vindbaarheid van deze regelingen. Mede hierdoor hebben 22 inwoners gebruikgemaakt van het nieuw ingerichte Volwassenfonds. De Kledingbank Rucphen is in 2025 gegroeid naar 421 actieve deelnemers. Hierdoor kan de Kledingbank meer hulpbehoevende mensen helpen aan passende kleding. Daarnaast biedt de Kledingbank werkervaringsplekken aan inwoners met een afstand tot de arbeidsmarkt, met als doel hun ontwikkeling en doorstroom naar regulier werk te bevorderen. Via Werkplein Hart van West-Brabant zijn in 2025 dertien medewerkers werkzaam geweest bij de Kledingbank. Effectieve schuldhulpverlening met aandacht voor onderliggende oorzaken Het aantal hulpvragen rondom financiën bleef in 2025 vergelijkbaar met het voorgaande jaar. Hoewel het aantal meldingen bij Vroegeropaf toenam, leidde dit nog niet tot een stijging van het aantal schuldhulpregelingen.

6.4 - WSW en beschut werk Ondersteuning van inwoners met een beperking bij werk en zelfstandigheid Met de invoering van de Participatiewet is de instroom in de Sociale Werkvoorziening (SW) afgesloten. Degenen die een SW-dienstverband hadden, blijven hun rechten behouden. Dit betekent een geleidelijke afbouw van het SW-bedrijf WVS. Het te realiseren aantal beschutte werkplekken in 2025 lag voor onze gemeente op 26. Om aan deze taakstelling te voldoen moeten er echter wel voldoende geïndiceerde inwoners zijn. Voor ons geldt dat elke inwoner die een indicatie heeft, geplaatst is. Het aantal gerealiseerde beschutte werkplekken voor onze gemeente is daarmee in 2025 gestegen van 17 naar 20. Onze bijdrage aan WVS (kosten van bedrijfsvoering) in 2025 is € 549.715,00. In 2024 en 2025 is onderzoek gedaan naar de toekomst van de uitvoering van de Participatiewet in WestBrabant West. Dit resulteerde in een unaniem vastgesteld eindadvies van de negen verantwoordelijke gemeenten. De samenwerking tussen WVS, Werkplein Hart van West-Brabant en ISD Brabantse Wal is vervolgens geformaliseerd in de gezamenlijke veranderopgave ‘WegWijzer’. Op basis hiervan zijn concrete plannen uitgewerkt tot en met 2027, gericht op verbetering van de dienstverlening, efficiëntere inzet van middelen en versterking van samenwerking en vakmanschap.

In 2025 is hieraan uitvoering gegeven via onder meer projecten rond dienstverlening, zoals de verhoogde inzet van loonkostensubsidie, en het vaststellen van gezamenlijke KPI’s en meerjarige uitgangspunten.

37

6.5 – Arbeidsparticipatie Begeleiding van inwoners bij werk en maatschappelijke participatie De oorspronkelijke Participatiewet was primair gericht op uitstroom naar werk en het zoveel mogelijk voorzien in het eigen levensonderhoud door middel van arbeid. Met de in 2025 aangenomen Participatiewet in Balans verschuift het accent naar een mensgerichtere benadering, met meer ruimte voor maatwerk, vertrouwen en bestaanszekerheid, waarbij participatie breder wordt opgevat dan alleen betaalde arbeid. Werkplein Hart van West-Brabant liep al vooruit op deze nieuwe koers en paste elementen hiervan waar mogelijk al toe in de uitvoering. Daarnaast is in 2025 gestart met de voorbereidingen op de gefaseerde implementatie vanaf 2026, zodat de uitvoering hier tijdig en zorgvuldig op kan aansluiten. 6.6 - Hulpmiddelen en diensten (Wmo) Ondersteuning van (kwetsbare) inwoners voor zelfstandig wonen en maatschappelijke participatie Vanaf 1 januari 2025 wordt het deeltaxivervoer verzorgd door een nieuwe aanbieder. In 2025 zijn er in totaal 13.982 ritten gemaakt met de deeltaxi. Dit is 226 ritten minder dan het voorgaande jaar. De gemiddelde ritlengte van Wmo-cliënten in onze gemeente die gebruikmaakten van de deeltaxi bedroeg 9,29 kilometer.

Uit het doorlopende klanttevredenheidsonderzoek, uitgevoerd in opdracht van Regio West-Brabant (RWB), bleek dat de minimale klanttevredenheid een 8,1 was, gemeten over de gehele regio. In 2025 was het derde jaar van de contracten voor hulpmiddelen, zoals rolstoelen en scootmobielen. Het contractbeheer van deze overeenkomsten is belegd bij ons inkoopbureau. Tijdens de tweede bestuursrapportage van 2025 is een overschrijding vastgesteld bij de verstrekkingen van hulpmiddelen en diensten. Deze overschrijding is meegenomen in een bijstelling binnen een breder kader. 6.711 – Huishoudelijke hulp (Wmo)5 Ondersteuning inwoners bij zelfstandigheid en participatie In De56 verband leverden we ook in 2025 weer een bijdrage aan de zelfredzaamheid van onze (met name) kwetsbare inwoners, door het bieden van verschillende producten voor huishoudelijke ondersteuning. De stijging van de uitgaven Wmo is met name op de voorziening Huishoudelijke Ondersteuning (HO) aan de orde. Om de beheersbaarheid te vergroten en om uitvoering te geven aan de aangenomen raadsmotie zijn we in november 2025 gestart met een eerste uitwerking van een plan van aanpak om uitvoering te kunnen geven aan de opdracht om te komen tot kostenbeheersing. 6.712 – Begeleiding (Wmo)7 Het contract Maatwerkvoorzieningen Begeleiding is sinds januari 2023 ingegaan.

Net als voorgaande jaren geven we aanbieders nadrukkelijk de opdracht voor een proactieve werkwijze, door meer in te zetten op preventie en vroegsignalering. Hiermee wordt ingezet op de ontwikkeling van de cliënt (het weer zelf kunnen) en op basis/algemene voorzieningen zodat de (duurdere) maatwerkondersteuning niet meer of in mindere mate nodig is. 6.713 – Dagbesteding (Wmo) Indicatievrije dagbesteding In 2025 zijn in samenwerking met zorgaanbieders concrete afspraken gemaakt om per 1 april 2026 te starten met indicatievrije dagbesteding in onze gemeente. Het doel van indicatievrije dagbesteding is om inwoners (ouderen) met (beginnende) problematiek zo vroeg mogelijk in beeld krijgen, zodat tijdig op hun situatie ingespeeld kan worden en ernstigere problematiek, en daarmee hogere zorgkosten, zoveel mogelijk voorkomen kunnen worden. Daarnaast is de dagbesteding natuurlijk ook een plek voor ontmoeting en verbinding (tegengaan van eenzaamheid, ontlasting mantelzorger, gestructureerde dag invulling etc.). 6.714 – Overige maatwerkarrangementen (Wmo) Voor cliënten met de indicatie huishoudelijke ondersteuning (Wmo) die niet zelf kunnen wassen, hebben wij samen met de gemeenten Etten-Leur, Halderberge, Moerdijk en Zundert een regionaal waspunt. In 2025 hebben we samen met WVS voorbereidingen getroffen om de personele organisatie m.i.v. 2026 onder te brengen bij de WVS.

Hiermee wordt continuïteit van het waspunt gewaarborgd.

5

Onder dit taakveld wordt ook taakveld 6.791 -.PGB Wmo verantwoord

6

Regionale samenwerking tussen vijf gemeenten (Rucphen, Etten-Leur, Halderberge, Moerdijk en Zundert)

7

Onder dit taakveld wordt ook taakveld 6.791 - PGB Wmo verantwoord

38

6.75 - Jeugdhulp8 Ondersteuning van kinderen, jongeren en ouders bij opgroei en ontwikkeling Niet vrij toegankelijke jeugdzorg bestaat uit het Persoonsgebonden budget (PGB), zorg in natura (ZIN), het Landelijk Transitie-arrangement (LTA), jeugdbescherming, jeugdreclassering en JeugdzorgPlus. In de Programmabegroting 2025 is voor deze onderdelen een budget opgenomen van in totaal € 6,0 mln. Aan deze budgetten is, op basis van prognoses, € 2,4 mln. toegevoegd in de 2e bestuursrapportage 2025. Het totaal begrote bedrag komt uit op € 8.4 mln. Dit sluit aan bij de ingezette lijn van kostenstijging van de afgelopen jaren. De werkelijke kosten in 2025 bedragen € 9.0 mln. wat een overschrijding van € 0.7 mln. geeft op de begroting na wijziging. In 2024 brachten we de belangrijkste oorzaken van de kostentoename in beeld. Deze oorzaken zijn in 2025 onveranderd. De belangrijkste structurele oorzaak van de kostentoename is de indexering op de tarieven. Daarnaast zien we een toename van het aantal zorgvragen en constateren we dat er ook jeugdzorg wordt ingezet vanwege problematiek binnen het gezin (ouderproblematiek). Deze in 2024 geconstateerde trend heeft zich in het afgelopen jaar versterkt voortgezet. Kurtosis heeft in juni 2025 opdracht gekregen om een onderzoek te doen naar kostenbeheersing op de jeugdzorg.

Op 28 oktober gaf Kurtosis een presentatie aan uw raad over de voorlopige onderzoekresultaten. Begin december hebben zij hun eindrapportage opgeleverd. In de Begrotingsraad van 12 november 2025 is de motie ‘Kostenbeheersing Jeugdzorg en Wmo’ aangenomen. Naar aanleiding hiervan is een projectleider, in samenwerking met medewerkers vanuit beleid en uitvoering, gestart met het opstellen van een integraal plan van aanpak voor Jeugd en Wmo. De bevindingen worden gebruikt als input voor een plan kostenbeheersing dat in 2026 aan uw raad wordt voorgelegd. 6.81 – Beschermd wonen, Maatschappelijke- en vrouwenopvang (Wmo) Ondersteuning van inwoners met ernstige psychische of psychosociale problemen De middelen voor beschermd wonen en maatschappelijke opvang worden verstrekt aan de 43 centrumgemeenten, waarvan Bergen op Zoom er één is. Maatschappelijke opvang, verslavingszorg en de Openbare Geestelijke Gezondheidszorg (OGGZ) blijven ook de komende jaren een taak van de centrumgemeenten. Sinds 2015 werkt onze gemeente op basis van een convenant samen met de gemeenten Bergen op Zoom, Roosendaal, Steenbergen, Woensdrecht en Halderberge op het gebied van beschermd wonen en maatschappelijke opvang. In 2025 is een nieuwe centrumregeling in werking getreden die het convenant vervangt.

Deze regeling voldoet aan de norm voor opdrachtgeverschap en is het resultaat van de doordecentralisatie van beschermd wonen. In 2025 is gestart met een onderzoek naar de implementatie van ‘Skaeve Huse’. Deze voorziening richt zich op bewoners die overlast veroorzaken in de wijk, met als doel hen een veilige en prikkelarme woonomgeving te bieden. We zijn intensief betrokken bij dit proces en onderzoekt waar zij een bijdrage kan leveren. Dit heeft in 2025 geresulteerd in een voorverkenning waarin onder andere randvoorwaarden voor de locatie en een doelgroep-beschrijving zijn opgenomen. Op basis hiervan worden potentiële locaties voor deze voorziening verkend. Per 1 januari 2025 is de functie van Wijk-GGZ’er in eigen dienst binnen onze gemeente. Met het in eigen dienst nemen van deze functie zijn de uren uitgebreid van 24 naar 36 uur per week zonder effect op het begrotingssaldo. Dit heeft als effect dat er meer casussen opgepakt kunnen worden en mensen ook langer gezien kunnen worden ter overbrugging tot er specialistische zorg is. Tijdelijke opvang en begeleiding voor inwoners in crisis In samenwerking met woningcoöperatie Thuisvester zijn er voorbereidingen getroffen om de pilot Broederhuis Pastoor Bastiaansensingel te starten.

Deze pilot heeft tot doel kwetsbare personen uit onze gemeente die overlast veroorzaken een laatste kans te bieden en te voorkomen dat zij dak- of thuisloos worden, door hen in dit pand te huisvesten. Hulpverlening is dichtbij aanwezig, omdat deze een kantoor heeft in één van de appartementen in het pand. De pilot zou in augustus 2025 starten, maar door onvoorziene omstandigheden bij Thuisvester heeft de start van het project vertraging opgelopen. In 2025 is gestart met het ondersteuningsfonds. Het doel van het ondersteuningsfonds is om de persoonlijke situatie van inwoners met beperkte financiële middelen te verbeteren via een (eenmalige) bijdrage zodat hulpverlening kan worden gestart of voortgezet. Hulpverlening accepteren is dan ook een voorwaarde voor de inzet van het ondersteuningsfonds. 8

Bestaande uit de taakvelden: 6.751 - Jeugdhulp ambulant lokaal, 6.752 - Jeugdhulp ambulant regionaal, 6.753 – Jeugdhulp ambulant landelijk,

6.761 - Jeugdhulp met verblijf lokaal, 6.762 - Jeugdhulp met verblijf regionaal, 6.763 - Jeugdhulp met verblijf landelijk, 6.792 PGB Jeugd

39

6.82 – Jeugdbescherming en -reclassering Veiligheid, ontwikkeling en welzijn van kinderen en jongeren In 2025 bleef de gemeente verantwoordelijk voor de ondersteuning bij (lichte) opvoedings- en ontwikkelingsproblematiek van jeugdigen en/of hun ouders/verzorgers, evenals voor de jeugdbeschermings- en jeugdreclasseringsketen. 6.91 Coördinatie en beleid Wmo Efficiënt contractbeheer Op de regionale contracten Wmo en Jeugd wordt het contractbeheer extern belegd bij onze inkooporganisaties. Voor de deelnemende gemeenten voeren deze organisaties contractbeheer uit bestaande uit het bijhouden en beheren van contracten, het registreren van wijzigingen van contracten en het signaleren van opzeg- en verleningstermijnen. De kosten hiervan worden gedeeld door de deelnemende gemeenten. 6.92 - Coördinatie en beleid Jeugd In 2025 zijn de voorbereidingen getroffen om te komen tot de Regiovisie Jeugd West-Brabant West 2026–2030. De regiovisie geeft invulling aan de wettelijke verplichting om als jeugdhulpregio één gezamenlijk beleidskader voor de uitvoering van de Jeugdwet vast te stellen. Met dit document wordt de koers bepaald voor de periode 2026–2030 en wordt de samenwerking tussen de negen gemeenten in West-Brabant West verder versterkt. De regiovisie vormt tevens de inhoudelijke basis voor de verplichte nieuwe Gemeenschappelijke Regeling Jeugdzorg West-Brabant West.

In 2025 is hiervoor een ontwerptekst opgesteld. In afwachting van een nieuwe regiovisie, hebben wij het afgelopen jaar in lijn met het bestaande lokale uitvoeringsplan ons gericht op het versterken van de integrale samenwerking met sport, jongerenwerk, jeugdgezondheidszorg, onderwijs en het veiligheidsdomein. Dit heeft opgeleverd dat we elkaar steeds beter domein overstijgend weten te vinden waardoor de lijnen met elkaar korter zijn geworden met als resultaat dat knelpunten eerder zichtbaar worden en meer gezamenlijk gewerkt kan worden naar een oplossing toe. We hebben in december met de regio’s Zeeland, West-Brabant Oost en West-Brabant West het Bovenregionaal Uitvoeringsprogramma JeugdzorgPlus vastgesteld als richtinggevend kader voor de verdere afbouw van JeugdzorgPlus en de opbouw van alternatieve voorzieningen. Daarnaast hebben we het Spoedplan JeugdzorgPlus vastgesteld om regionaal invulling te geven aan de opbouw van alternatieven. Hiermee hebben we opdracht gegeven tot realisatie van twee kleinschalige woonvormen voor onze regio (6 bedden per woonvorm, onvoorwaardelijk wonen).

Beleidsindicatoren

Personen met een bijstanduitkering per 10.000 inwoners 350,0 297,9

300,0

280,7

281,2

280,4

250,0 200,0

171,5

175,6

170,8

183,3

150,0 100,0 50,0 0,0 2022

2023

2024

Rucphen

2025

Nederland

bron : CBS - Personen met een bijstandsuitkering naar soort uitkering | 2022 - 2025

*Personen met een bijstandsuitkering: Het aantal personen met een uitkering op grond van de Wet werk en bijstand (WWB, t/m 2014) en de Participatiewet (vanaf 2015).

40

Achterstand onder jeugd - kinderen in uitkeringsgezin percentage 7,0 6,0

6,0

6,0

6,0

6,0 5,0

5,0

5,0 4,0

4,0

4,0 3,0 2,0 1,0 0,0 2021

2022

2023

Rucphen

2024

Nederland bron : CBS - Jeugdmonitor | 2021 - 2024

*Kinderen in uitkeringsgezin: Percentage kinderen tot 18 jaar die in een gezin leven dat van een bijstandsuitkering moet rondkomen. Minimaal 1 lid van het huishouden ontvangt een bijstandsuitkering.

Lopende re-integratievoorzieningen per 1.000 inwoners van 15 - 64 jaar 250,0 197,7

200,0 150,0

197,7

203,1

191,5 146,4

121,2

127,7

126,8

100,0 50,0 0,0 2021

2022

2023

Rucphen

2024

Nederland bron : CBS - Re-integratie | 2020 - 2024

*Lopende re-integratievoorzieningen: Onze gemeente biedt voorzieningen aan zoals scholing, werk of begeleiding om re-integratie (terugkeer naar werk) mogelijk te maken.

41

Netto arbeidsparticipatie percentage 74,0

73,2

73,1 73,0

72,2

72,0 71,0 70,0

70,7

70,4

70,1

69,8

69,4

69,0 68,0 67,0 2021

2022

2023

Rucphen

2024

Nederland bron : CBS Arbeidsdeelname (gemeente) | 2021 - 2024

*Netto arbeidsparticipatie: het percentage van de werkzame beroepsbevolking ten opzichte van de (potentiële) beroepsbevolking.

Banen per 1.000 inwoners 15-64 jaar 900

850,2

839,9

827,6

807,6

800 700 600 500

447,9

463,2

459,9

474,4

400 300 200 100 0 2021

2022

2023

Rucphen

2024

Nederland

bron : CBS - Bevolkingsstatistiek / LISA - bewerking ABF research | 2021 - 2024

*Banen: Onder een baan wordt verstaan een vervulde positie verstaan. Dit betreffen zowel fulltimers, parttimers als uitzendkrachten. De indicator betreft het aantal banen per 1.000 inwoners.

42

Achterstand onder jeugd - werkloze jongeren percentage 2,5 2,0

2,0

2,0

2,0

2,0

2,0 1,5 1,0

1,0

1,0

1,0 0,5 0,0 2021

2022

2023

Rucphen

2024

Nederland bron : CBS - Jeugdmonitor | 2021 - 2024

*Werkloze jongeren: Personen van 16 t/m 22 jaar die als werkzoekende staan ingeschreven bij het UWV en tegelijkertijd geen baan hebben als werknemer volgens de Polis administratie.

Cliënten met een maatwerkarrangement Wmo per 10.000 inwoners 800

710

700 600

720

700

670

640

650

660

580

500 400 300 200 100 0 2022

2023

2024

Rucphen

2025

Nederland

bron : CBS - Gemeentelijke monitor sociaal domein Wmo | 2022 - 2025

*Cliënten met een maatwerkarrangement Wmo: Een maatwerkarrangement is een vorm van specialistische ondersteuning binnen het kader van de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo).

43

Jongeren met jeugdhulp percentage van alle jongeren tot 18 jaar 18,0 16,0

16,0 14,0

13,9

13,5

13,2

14,0

16,9

16,3

15,7

12,0 10,0 8,0 6,0 4,0 2,0 0,0 2021

2022

2023

Rucphen

2024

Nederland bron : CBS - indicatoren jeugdzorg in natura | 2021 - 2024

*Jongeren met jeugdhulp: Het percentage jongeren tot 18 jaar met jeugdhulp. Jeugdhulp is hulp bij psychische hulpvragen, een verstandelijke beperking en/of opvoedproblemen. Jeugdhulp is bedoeld voor kinderen en jongeren tot 18 jaar, soms tot 23 jaar.

Jongeren met jeugdbescherming percentage van alle jongeren tot 18 jaar 1,6

1,5

1,5 1,4

1,4 1,2

1,2

1,2

1,2

1,1 1,0

1,0 0,8 0,6 0,4 0,2 0,0 2021

2022

2023

Rucphen

2024

Nederland bron : CBS - indicatoren jeugdzorg in natura | 2021 - 2024

*Jongeren met jeugdbescherming: Jeugdbescherming is een maatregel die de rechter dwingend oplegt wanneer een gezonde en veilige ontwikkeling van een kind of jongere in de leeftijd van 0 tot 18 jaar (ernstig) wordt bedreigd en vrijwillige hulp niet (voldoende) helpt.

44

Jongeren met jeugdreclassering percentage van alle jongeren tot 18 jaar 0,5

0,4

0,4 0,4

0,3

0,3

0,3

0,3

0,3 0,3 0,2 0,2 0,1 0,1 0,0 2021

2022

2023

Rucphen

2024

Nederland bron : CBS - indicatoren jeugdzorg in natura | 2021 - 2024

*Jongeren met jeugdreclassering: Een jongere die met de politie in aanraking is geweest en een procesverbaal heeft gekregen, kan jeugdreclassering opgelegd krijgen. Jeugdreclassering is een vorm van jeugdzorg waarbij de jongere wordt geholpen, begeleid en gecontroleerd. Het doel van jeugdreclassering is om in samenwerking met ouder(s) of netwerk, het gedrag van de jongere te veranderen en recidive te voorkomen.

Jongeren met een delict voor de rechter percentage 1,2 1,0

1,0

1,0

1,0

1,0

1,0

1,0

1,0

1,0 0,8 0,6 0,4 0,2 0,0 2020

2021

2022

Rucphen

2023

Nederland bron : CBS Jeugdmonitor | 2020 - 2023

*Jongeren met een delict voor de rechter: Het percentage jongeren (12 t/m 21 jaar) dat met een delict voor de rechter is verschenen.

45

Programma 7: Volksgezondheid en milieu Beoogd maatschappelijk effect Een duurzame en gezonde leefomgeving. Ontwikkelingen en speerpunten binnen dit programma Afspraken uit het hoofdlijnenakkoord Naar een gezonde generatie We hechten belang aan een gezonde leefstijl voor alle inwoners. In het lokaal Preventieakkoord hebben we de krachten gebundeld om een stap te zetten naar een gezond en vitaal Rucphen. We voeren dit verder uit. Naar een duurzame gemeente Rucphen wil op termijn energie- en klimaatneutraal zijn. We volgen daarin het landelijk tempo. We geven uitvoering aan de Regionale Energiestrategie, de gemeentelijke visies op zonne- en windenergie en duurzaamheid en de Transitievisie warmte. We richten ons in eerste instantie op zonne-energie. De windprojecten en de aanvragen hiervan komen eerst pas na 2030 mogelijk in beeld. Overzicht taakvelden en baten en lasten per taakveld

Volksgezondheid Riolering Afval Milieubeheer Begraafplaatsen en crematoria

Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten

TOTAAL

Prim. Beg. 2025

Begr. na wijz. 2025

Rekening 2025

1.495.787 -381.248 1.769.155 -2.850.685 2.543.234 -3.421.565 1.444.022 -426.374 66.529 -26.932

1.548.093 -429.735 1.762.183 -2.860.782 2.583.465 -3.542.410 7.334.589 -6.170.449 69.492 -26.932

1.487.691 -410.657 1.692.356 -2.895.546 2.494.950 -3.469.267 1.481.200 -717.382 66.324 -24.372

211.923

267.514

-294.703

De taakvelden 7.1 – Volksgezondheid Bevordering en bescherming van de volksgezondheid Op grond van de publieke gezondheidszorg moeten gemeenten bijdragen aan het verbeteren en beschermen van de gezondheid van iedere inwoner. Deze taken worden uitgevoerd door GGD West-Brabant, een gemeenschappelijke regeling waarin wij samenwerken met 15 andere gemeenten uit West-Brabant. De bijdrage van onze gemeente aan GGD West-Brabant bedroeg in 2025 € 580.386,00. Op basis van de Wet publieke gezondheid (Wpg) en de Jeugdwet zijn wij verantwoordelijk voor de jeugdgezondheidszorg. In 2025 hebben wij 827 kinderen van 0 tot 4 jaar ondersteuning geboden bij hun groei, ontwikkeling en opvoeding. Naast het reguliere aanbod van het consultatiebureau is er in onze gemeente ook een aanbod van plustaken beschikbaar voor kinderen die extra ondersteuning nodig hebben. Het rijksvaccinatieprogramma biedt daarnaast vaccinaties aan jeugdigen van 0 tot 18 jaar tegen twaalf ernstige infectieziekten. In 2025 is een overeenkomst gesloten met HartslagNu om inzicht te krijgen in de AED-dekking binnen onze gemeente. Uit deze inventarisatie blijkt dat de dekking op hoofdlijnen toereikend is, met enkele aandachtspunten in het buitengebied. Om de bereikbaarheid en beschikbaarheid van AED’s te verbeteren, zijn in 2025 maatregelen genomen en is ingezet op scholing van omwonenden.