17a IS9 b&w Update sociaal domein voorjaar 2024

GEMEENTE RUCPHEN INGEKOMEN:

0 8 MEI 2024 ZAAK:

REG.Nft `.1.ET:nLI.JF:

AFD. WEEK:

Gemeenteraad Rucphe Postbus 9 4715 ZG RUCPHEN

Onze referentie:

AZ15/009623-D24/1214614

Uw referentie:

Rucphen, Onderwerp:

Behandelaar:

M. Christianen

Telefoonnummer:

+31165349932

0 8 MEI 2024 Update sociaal domein voorjaar 2024

Beste raad, Bij deze ontvangt u de update sociaal domein over het voorjaar van 2024. Deze update wordt geagendeerd voor de vergadering van de commissie MA van 28 mei. U wordt dan in de gelegenheid gesteld om vragen te stellen.

Met vriendelijke groet, Burgemeester en wethouders van Rucphen, de secretaris, de burgeme, ster,

Edwin Kolen

Marjolein varLder Meer M'ohr

Binnentuin 1 Postbus 9 4715 ZG Rucphen T: 0165 34 95 00 F: 0165 34 13 75 Banknummer: 2850 07 319 IBAN: NL37BNGH0285007319 KvK-nr. 20164997 Gemeente Rucphen

Rucphen

Schijf

Sprundel

St. Willebrord

Zegge

gemeente@rucphen.nl www.rucphen.nl

UPDATE SOCIAAL DOMEIN GEMEENTERAAD RUCPHEN VOORJAAR 2024

Sinds vorig jaar ontvangt u twee keer per jaar de update sociaal domein. Het doel van de update is om een overzicht en verdieping op diverse onderwerpen aan u aan te bieden. In deze voorjaarseditie van de update sociaal domein zetten we zoals aan u toegezegd de Brede SPUK in het spotlicht. U wordt meegenomen in de meest actuele informatie en ontwikkelingen over dit onderwerp. Ook informeren wij u over andere projecten en ontwikkelingen binnen het sociaal domein.

ONDERWERPEN IN HET SPOTLICHT Brede SPUK SPUK staat voor Specifieke uitkering. De Brede SPUK-regeling bundelt geldstromen die zich richten op het stimuleren van gezondheid, sport en bewegen, preventie en het versterken van de sociale basis. Deze onderwerpen kwamen in verschillende akkoorden al naar voren en met de Brede SPUK regeling is dit gebundeld in één regeling richting gemeenten. Met de Brede SPUK-regeling worden afspraken gefinancierd die zijn gemaakt in het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA). Ook in het Integraal Zorgakkoord (IZA) zijn afspraken gemaakt over preventie. De Brede SPUK-regeling en de financiering uit het IZA-akkoord vullen elkaar aan. Beide akkoorden vragen extra aandacht voor het terugdringen van vermijdbare gezondheidsverschillen bij kwetsbare groepen. De Brede SPUKregeling biedt onze gemeente een waardevolle mogelijkheid om de gestelde doelen op het gebied van preventie en positieve gezondheid na te streven. Het is belangrijk op te merken dat deze regeling een vrij specifieke invulling vereist, waarbij vaak gebruik moet worden gemaakt van bewezen interventies. Om deze uitdaging aan te gaan, wordt er zoveel mogelijk aansluiting gezocht bij bestaand beleid en lopende activiteiten.

2

Gemeente Rucphen

Proces In 2023 waren er twee aanvraagmomenten voor gemeenten. De gemeente Rucphen heeft tijdens de eerste mogelijkheid een aanvraag tot verlening van de uitkering gedaan. Bij de aanvraag moest een plan van aanpak worden ingediend. In september 2023 is dit plan van aanpak ingediend bij de VNG en positief beoordeeld. Ook het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport heeft dit goedgekeurd. Financiën Met de goedkeuring van de aanvraag heeft de Gemeente Rucphen voor 2024 de volgende middelen toegekend gekregen: Onderdeel

2024

Lokaal Sportakkoord

C 22 600,28

Brede Regeling Combinatiefunct,es

C 155 594 23

SOCIAA L

Terugdringen ( 34 769,66 Gezondheidsachterstanden Kansrijke Start

C 27.815,73

Mentale Gezondheid

C 8 692,42*

Aanpak overgewicht en obesttas

C 30.423,45'

Valpreventie

C 82 577.95

Leefomgeving

C 17 384,83*

0KO & Vroegsignalering alcoholproblematiek

c 4 346,21 4'

Versterken sociale bass

C 62 585,39

Mantelzorg

C 17.384,83

Een tegen Eenzaamhe:d

C 17 384.83 *

welzijn op recept

C 16 515.59

Versterking kennis• en adviesfunctie GG0

C 4 346.21 *

Coördinatiekosten regionale C 12.690.93 * aanpak preventie Totaal

C 515.112,00

Aan de middelen is wel een aantal spelregels verbonden.

- De Brede SPUK middelen moeten in de jaarrekening verantwoord worden onder het onderdeel SiSa waarna de uitkering al dan niet vastgesteld wordt. - Voor een aantal onderdelen zijn tot en met 2025 financiering (aangeduid met een * in de tabel), en voor de rest tot en met 2026. - De middelen zijn niet vrij besteedbaar. Dat wil zeggen dat in de regeling beschreven staat voor welke doelen en activiteiten de middelen per onderdeel ingezet dienen te worden. - De regeling kent een terugbetalingsverplichting. Als de middelen niet zijn besteed aan de gestelde doelen dienen ze terugbetaald te worden. - Een aantal onderwerpen is verplicht gesteld.

4

Hoofdthema 1: Sport, Bewegen en Cultuur

SOCIAA L

Gemeente Rucphen

1.1 Lokaal Sportakkoord Bijzonderheden: voor deze middelen geldt de verplichting dat het lokaal sportakkoord herijkt dient te worden. Invulling: In 2023 is het sportakkoord herijkt zoals beschreven in de regeling. Verder zijn er gelden beschikbaar om te besteden om initiatieven die sport, bewegen, gezondheid of meedoen aan te moedigen. Deze initiatieven moeten gericht zijn op het in beweging krijgen of houden van onze inwoners. Het kernteam Lokaal Sportakkoord heeft in het eerste kwartaal een aantal aanvragen ontvangen. Hieronder een paar voorbeelden die de komende maanden plaats hebben gevonden/plaats vinden: ■ Zeskamp ■ Jeugd Hemelvaart toernooi Aanvragers kunnen de komende drie kwartalen aanspraak maken op het resterende bedrag als zij aan de voorwaarden voldoen. 1.2 Brede Regeling Combinatiefuncties Bijzonderheden: De gemeente moet personen aanstellen die zich beroepsmatig bezighouden met sport, bewegen en cultuurparticipatie. Invulling: Zoveel mogelijk mensen moeten kunnen sporten en bewegen. Daarom stimuleert de gemeente Rucphen sport en bewegen onder inwoners. Dit doen wij o.a. via de inzet van de buurtsportcoaches die momenteel uit onder andere de Brede SPUK middelen worden bekostigd.

Hoofdthema 2: Gezondheid en Sociale Basis: 2.1 Terugdringen gezondheidsachterstanden Bijzonderheden: Gemeenten moeten een lokale aanpak ontwikkelen voor het terugdringen van gezondheidsachterstanden om kwetsbare groepen te bereiken. Invulling: We zijn bezig met de ontwikkeling van een sportregeling. Deze regeling moet het mogelijk maken om volwassenen met een minder brede beurs ook in beweging te krijgen. De financiële status moet geen reden zijn om niet gezond te kunnen leven. 2.2 Kansrijke Start Bijzonderheden: dit is een verplicht onderdeel. Gemeenten moeten een lokale coalitie oprichten en effectieve interventies inzetten.

5

SOCIAAL

Gemeente Rucphen

Invulling: Naast een regionale ketenaanpak waarvoor in februari van dit jaar de aftrap werd gegeven, zijn we begonnen met het opzetten van een lokale ketenaanpak Kansrijke Start. Binnen deze lokale coalitie worden samenwerkingsafspraken met de betrokken partners gemaakt rondom de eerste duizend dagen van een kind. We proberen hiervoor zoveel mogelijk aan te sluiten op al bestaande overleggen, en deze overleggen uit te breiden met nog niet aangesloten partijen binnen onze gemeente, zoals praktijkondersteuners en verloskundigen. Daarnaast zoeken we hierin de samenwerking met omliggende gemeenten, om de coalitie zo efficiënt mogelijk te kunnen inrichten. Hiernaast worden er interventies ingezet om gezondheidsverschillen te verkleinen. Een voorbeeld hiervan is de pilot stevig ouderschap die wij hebben ingekocht voor 2024. Stevig ouderschap is een aanbod dat ondersteuning biedt aan gezinnen met een verhoogd risico op ernstige opvoedingsproblemen. Het doel van deze interventie is, voortijdige signalering waardoor de verwachting is onder andere kindermishandeling te voorkomen. Deze pilot is gestart in januari 2024. 2.3 Mentale Gezondheid Bijzonderheden: Gemeenten moeten beleid ontwikkelen op het gebied van mentale gezondheid door gebruik te maken van effectieve interventies met speciale aandacht naar de groepen jongeren en mensen in kwetsbare posities.

Daarnaast moeten gemeenten zich aansluiten bij de landelijke aanpak. Invulling: In 2023 hebben we een theatervoorstelling voor de VO-leerlingen van het Munnikenheide College georganiseerd om bewustwording te vergroten van depressie en het belang van preventie onder jongeren, ouders, onderwijspersoneel en gemeenschapsleden.

4c) Gemeente Rucphen

;wi

SOCI AA L

0

0 p.

6

Naast activiteiten/interventies gericht op de feitelijke bevordering van de weerbaarheid van onze jongeren zetten we de middelen in om een monitoringsinstrument in te voeren voor de psychische gezondheid en mentale weerbaarheid van onze jongeren. Met dit monitoringsinstrument willen we bereiken dat we, naast inzicht in de mate van mentaal welbevinden en het effect van de interventies, ook informatie verkrijgen over de juiste preventieve aanpak. Op basis van deze gegevens kunnen we gaandeweg inzetten op verbeterd en passend aanbod. Juist ook voor de doelgroep die tussen algemene preventie en specifieke hulp vallen. 2.4 Aanpak overgewicht en obesitas Bijzonderheden: verplicht onderdeel. Gemeenten moeten interventies die bijdragen aan een gezonde omgeving voor kinderen en jongeren stimuleren en uitvoering geven aan de ketenaanpak. Invulling: De aanpak Kind naar Gezonder Gewicht kenmerkt zich door de nauwe samenwerking tussen professionals uit zowel het zorg- als het sociaal domein. Het kind en het gezin staan hierin centraal. Eén centrale zorgverlener coordineert het begeleidingstraject en bouwt een vertrouwensband op met het kind en het gezin. Op dit moment hebben we een lokale projectleider aangesteld. De projectleider stelt de lokale coalitie op (met professionals uit zowel het zorg- als het sociaal domein) en gaat de ketenaanpak implementeren binnen onze gemeente.

2.5 Valpreventie Bijzonderheden: dit is een verplicht onderdeel. Gemeenten moeten de middelen inzetten om de onderdelen die vallen binnen de gemeentelijke domeinen (zoals een valrisicoinschatting en valpreventief beweeginterventie) aan te bieden en de ketenaanpak met zorgverzekeraars op te zetten. Invulling: De gemeente Rucphen is op dit onderdeel een voorloper in de gemeente. We hebben de lokale structuur al staan en deze kan worden uitgebreid door de mogelijke inzet van andere bewezen interventies. Via de Ketenaanpak Valpreventie hopen we de samenwerking bijvoorbeeld het ziekenhuis te versterken. In 2024 moet er bij 700 ouderen een valrisicoinschatting gedaan worden en moeten er 150 ouderen deelnemen aan een voorgeschreven interventie (dit zijn richtgetallen). Voor de uitvoering van de ketenaanpak worden projecturen en uitvoering van de interventieprogramma's ingekocht bij

7

fysiotherapiepraktijk Dynamico. Hierover vinden nu afrondende gesprekken plaats. 2.6 Leefomgeving Bijzonderheden: Gemeenten moeten zorgen voor de inzet van gezondheidskundige kennis bij hun besluitvorming over de fysieke leefomgeving, zodat de gezonde leefomgeving een plek krijgt in gemeentelijke omgevingsplannen en kunnen hierbij gebruik maken van advisering door de GGD. Invulling: Door jongeren uit Zegge is initiatief genomen om de bestaande sportplek aan de Kapelstraat in Zegge beter geschikt te maken als jongeren sport/ ontmoetingsplek. Het doel van dit project is om de jongeren een plek geven die voldoet aan de behoeften waar ze met elkaar laagdrempelig kunnen sporten en ontmoeten. Waardoor de ervaren overlast in de kern van Zegge vermindert. De planning is dat dit nog voor de zomer wordt gerealiseerd. 2.7 Vroegsignalering alcoholproblematiek (verslavingspreventie) Bijzonderheden: gemeenten moeten werken aan een effectieve lokale drugspreventie, het voorkomen van middelengebruik onder jongeren, leeftijdsgrens op alcohol, vroegsignalering alcohol en het terugdringen van roken. Invulling: Met diverse partners zoals de GGD en Novadic Kentron zijn zetten we in op deze onderwerpen. Hierin werken we ook samen met de afdeling veiligheid. Een aantal voorbeelden van de interventies zijn: -

De GGD gaat sportverenigingen ondersteunen bij het rookvrij

maken van hun terrein (dit is vanaf 2025 verplicht) en hierbij wordt ook aandacht aan alcohol en gezonde voeding besteed. -

We werken met de GGD samen op het gebied van diverse

rookvrij initiatieven. Zoals rookvrije start en de lokale stoppen met roken wijkaanpak. -

Met Novadic Kentron zetten we in op jongeren o.a. via de

interventie nee en ik doe toch mee. -

We sluiten aan op regionale initiatieven zoals de inzet van

preventiemedewerkers van Novadic Kentron en het organiseren van voorlichtingen.

8

SOCIAA L

Gemeente Rucphen

2.8 Versterken Sociale Basis Bijzonderheden: Gemeenten moeten een sterke lokale sociale basis faciliteren met een sterke sociale samenhang en laagdrempelige toegankelijke voorzieningen waar mensen op elkaar kunnen terugvallen en meedoen in de samenleving. Dit doen zij met behulp van het opstellen van een beleidsvisie en uitvoeren van maatregelen. Invulling: We zijn gestart met het proces om te komen tot een beleidsvisie Sociale Basis. Om ons hierbij te ondersteunen hebben wij CQ-procesmanagement ingehuurd. Om de visie op te stellen is de input van al onze welzijns- maatschappelijke- en zorgpartners, zowel professionals als de vele vrijwilligers die zich actief inzetten voor onze inwoners in onze dorpen belangrijk. Hiervoor is een eerste bijeenkomst georganiseerd in maart jl., ruim 100 professionals en vrijwilligers waren aanwezig. De focus was elkaar leren kennen en ophalen hoe deze partners vinden dat het gaat. Wat gaat goed en wat kan beter, wat mist er nog? Hiernaast wordt input opgehaald uit focusgroepen, een enquête en een mantelzorgbehoefte analyse. Ook worden landelijke goede voorbeelden en demografische data/prognoses over onze gemeente onderzocht. We verwachten eind 2024 een Beleidsvisie Sociale Basis op te kunnen leveren, hierin staan ook acties, kansrijke projecten en laaghangend fruit. In 2025 en 2026 gaan we deze uitvoeren.

Projectcoördinator Sociale Basis Per 1 mei de projectcoördinator sociale basis gestart. De coordinator heeft als taak om er o.a. voor te zorgen dat in iedere kern een zorgnetwerk actief is. Dit doet ze door de bestaande zorgnetwerken te versterken en nieuwe zorgnetwerken op te zetten. Zij heeft hiervoor contact met zorgpartijen, vrijwilligers en andere professionals. Deze coordinator zorgt voor een verbinding tussen de professionele zorg en de vrijwilligers (zorgnetwerken), kan opschalen naar professionals waar nodig, deelt kennis en deskundigheid met de vrijwilligers en helpt ook de grenzen van de vrijwilliger te bewaken. De inzet wordt in

9

2024 deels betaald uit de middelen voor de Brede SPUK en een jaar na inzet geëvalueerd. 2.9 Mantelzorg Bijzonderheden: mantelzorgondersteuning is op het moment ook al een wettelijke taak binnen de WMO. Gemeenten moeten binnen de Brede SPUK regeling mantelzorgers extra ondersteunen bij het uitvoeren van hun zorgtaken. Gemeenten moeten werken aan het versterken en doorontwikkelen van hun mantelzorg- en respijtzorgaanbod om in samenspraak met mantelzorgers lokale aanbod beter aan te laten sluiten op de lokale vraag en behoefte. Invulling: In 2024 voeren we i.r.t. de beleidsvisie Sociale Basis een uitgebreide behoefteanalyse uit onder de mantelzorgers in onze gemeente. Mede op basis hiervan bepalen we of de activiteiten en ondersteuning die nu wordt georganiseerd nog passen bij de behoefte van onze mantelzorgers of dat er extra/andere zaken nodig zijn. In 2025 en 2026 zetten we hiervoor acties uit. 2.10 Eén tegen Eenzaamheid Bijzonderheden: Gemeenten geven praktische invulling aan wat bekend staat als het landelijk actieprogramma Eén tegen eenzaamheid 2022-2025. Invulling: De inzet op dit onderwerp hangt sterk samen de sociale basis. Vanuit de input die we hierin ophalen bepalen we welke acties we in de toekomst inzetten. We haken hierin aan bij de landelijke actieprogramma één tegen éénzaamheid. De projectcoördinator sociale basis zorgt er daarnaast voor dat partners (bijv.

wijkverpleging) die achter de voordeur komen bekend zijn met de sociale kaart en inwoners kunnen doorverwijzen naar de bestaande activiteiten en/of organisaties. 2.11 Welzijn op recept Bijzonderheden: verplicht onderdeel. Gemeenten kunnen deze middelen gebruiken voor het inzetten welzijnscoaches, of ze kunnen onderzoek doen naar het aanbod van welzijn op recept. Invulling: Het onderdeel welzijn op recept houdt in een nietmedische behandeling voor mensen met psychosociale klachten. In plaats van een traditioneel medisch traject, verwijst de huisarts of andere eerstelijnshulpverlener deze patiënten door naar een zogeheten welzijnscoach. Welzijn op Recept is één van de vijf ketenaanpakken die gemeenten en zorgverzekeraars volgens het IZA verplicht moeten inrichten. Het GALA geeft nadere invulling aan de afspraken die in het IZA zijn gemaakt.

10

Gemeente Rucphen

Het betreft een werkwijze om mensen met psychosociale problemen te helpen door een samenwerking in te richten tussen de huisarts, welzijn en het sociaal domein. We nemen deel aan het regionaal overleg hierover. Op dit moment zijn wij ons aan het oriënteren hoe we hier lokaal vorm aan kunnen geven.

SOCIAA L

Hoofdonderdeel 3 Ondersteunende Onderdelen: Bijzonderheden: voor deze onderdelen moet de gemeente de middelen inzetten om in de GGD te investeren voor het opbouwen en uit breiden van kennis ten behoeve van de advisering aan de gemeente. Ook worden op basis hiervan afspraken gemaakt met de GGD. Invulling: De regionale samenwerking en de implementatie van diverse projecten dragen bij aan een gezondere en veerkrachtigere samenleving. Een essentieel aspect van de Brede SPUK-regeling is niet alleen de bundeling van akkoorden, maar ook de nadruk op domein overschrijdende samenwerking en het versterken van regionale verbanden. Binnen dit kader zijn expliciete middelen beschikbaar gesteld om een regionale preventiestructuur op te zetten en de rol van de GGD te versterken. Dit is terug te vinden in de ondersteunende onderdelen van de Brede SPUK-regeling, namelijk "Versterking kennis- en adviesfunctie GGD" en "Coërdinatiekosten regionale aanpak preventie". Zo levert de GGD-projectleiders voor de vijf Ketenaanpakken, waarbij zowel op lokaal als regionaal niveau de samenwerking wordt gezocht met partners uit het voorliggend veld. Daarnaast speelt de GGD ook een belangrijke schakel tussen de gemeenten en de partners (zoals huisartsen, ziekenhuizen en zorginstellingen) in het Integraal Zorgakkoord.

ONTWIKKELINGEN SOCIAAL DOMEIN

Rots & Water training Zoals in de vorige update al benoemd zijn we vorig jaar oktober gestart met een pilot waarbij in de groepen 7 en 8 van basisschool de Heilinde Rots en Watertraining is gegeven. In december 2023 is de training samen met de docenten en de trainer geëvalueerd. De docenten waren erg te spreken over de trainer zelf en ook zien ze resultaat bij de leerlingen. Wat nog wel een vraagstuk was van de docenten, is hoe ze wat er is geleerd binnen de training kunnen verankeren in de les. De trainer heeft op deze vraag ingespeeld met wat oefeningen voor tijdens de les. De Heilinde heeft besloten om voor de groepen 7

11

een vervolg te geven aan de trainingen en ze hebben zelf extra vervolg trainingen ingekocht. Omdat de resultaten positief waren, zal de training als pilot verder worden uitgerold. Op dit moment wordt de training op het Munnikenheidecollege aangeboden. Na de zomervakantie zullen de andere basisscholen binnen onze gemeente aan bod komen. Schuldhulpverlening Hierop zijn geen noemenswaardige ontwikkelingen te melden. De stijging in schuldhulpregelingen, die aanvankelijk werd verwacht door de wetwijzing per 1 juli 2023 waarbij de termijn van schuldhulpregelingen werd gehalveerd, heeft niet plaatsgevonden. Heppie tour Afgelopen jaar is met succes deelgenomen aan het initiatief van Stichting Heppie, de Heppie Tour. Dit is een stichting die uitjes voor gezinnen organiseert waarvoor het financieel niet mogelijk is om hier zelf naar toe te gaan en een steuntje in de rug kunnen gebruiken. Als gemeente hebben wij gezinnen aangedragen en ook zijn er collega's mee geweest als begeleider tijdens deze dag. In totaal hebben 15 gezinnen zich voor het uitje naar de Efteling aangemeld. Nieuwe inburgeringswet Per januari 2022 geeft het Werkplein voor de De6-gemeenten uitvoering aan de nieuwe Wet inburgering. Dit gebeurt in samenwerking met allerlei partners waaronder Vluchtelingenwerk Nederland en de taalscholen. Door deze wet is de regierol weer bij gemeenten komen te liggen.

Vanuit de wet wordt ingezet op een snel mogelijke inburgering en participatie van statushouders, het liefst via betaald werk. Aan de hand van een brede intake en leerbaarheidstoets wordt bepaald welke leerroute (niveau inburgering) de statushouder gaat volgen. Een nieuw verplicht onderdeel van de inburgering is de MAP-training (Module Arbeidsparticipatie). Deze is bedoeld om inburgeringsplichtigen kennis te laten maken met en voor te bereiden op deelname aan de Nederlands arbeidsmarkt. Inmiddels ontstaat er een steeds beter beeld over de uitvoering van deze wet en hoe we deze verder kunnen optimaliseren.