11 SCAN RV Verordening Nadeelcompensatie

RAADSVOORSTEL Raadsvergadering 20 juni 2023

Agendanummer 11

Commissievergadering EROM 31 mei 2023

Agendanummer 09

Verordening nadeelcompensatie gemeente Rucphen Voorstel: 1. De Verordening nadeelcompensatie gemeente Rucphen vast te stellen, waarbij de verordening gelijktijdig met de Omgevingswet in werking treedt. Samenvatting: Onder de huidige Wet ruimtelijke ordening kennen we het instrument van planschade. Specifiek voor tegemoetkoming in inkomensderving of vermindering van de waarde van een onroerende zaak als gevolg van een planologische maatregel — zoals bijvoorbeeld het wijzigen van een bestemmingsplan — (planschade) is op 6 november 2008 de `Procedureverordening voor advisering tegemoetkoming in planschade' vastgesteld door de gemeenteraad. In deze verordening is vastgelegd hoe aanvragen om tegemoetkomingen in planschade op basis van de Wet ruimtelijke ordening behandeld worden. Op 1 januari 2024 treden afdeling 4.5. van de Algemene wet bestuursrecht (nadeelcompensatie) en de Omgevingswet in werking. In afdeling 15.1. van de Omgevingswet gaat planschade in gewijzigde vorm over in nadeelcompensatie, waardoor het instrument van planschade komt te vervallen. Het gaat bij nadeelcompensatie om schade veroorzaakt door rechtmatige besluiten en om schade veroorzaakt door rechtmatige feitelijke handelingen. Bijvoorbeeld door het verlenen van een omgevingsvergunning, het inperken van rechten of neveneffecten door werkzaamheden. Nadeelcompensatie is daarmee breder dan planschade.

De aanvragen om nadeelcompensatie vallen daarom niet onder de reikwijdte van huidige `Procedureverordening voor advisering tegemoetkoming in planschade'. Hoewel het niet verplicht is om voor de aanvragen om nadeelcompensatie een nieuwe verordening vast te stellen, adviseert de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) om dit wel te doen. Er mag namelijk alleen een recht geheven worden voor het in behandeling nemen van een aanvraag en een adviescommissie ingeschakeld worden als dit in een verordening vastgelegd is. Bovendien draagt een verordening bij aan een uniforme en transparante behandeling van aanvragen om nadeelcompensatie. De gemeenteraad wordt daarom verzocht de Verordening nadeelcompensatie gemeente Rucphen vast te stellen (waarbij de verordening gelijktijdig met de Omgevingswet in werking treedt), die uiteindelijk de huidige `Procedureverordening voor advisering tegemoetkoming in planschade' vervangt. De VNG heeft een modelverordening opgesteld. De Verordening nadeelcompensatie gemeente Rucphen wijkt op drie onderdelen af van deze modelverordening. Zo wordt in de modelverordening

de mogelijkheid geboden om te bepalen dat advies van een adviescommissie niet wordt

IGEMEENTE

RUCPHE i ingewonnen als de schadevergoeding kennelijk minder bedraagt dan een door de gemeente t ------Commissie bepalen bedrag. Daarnaast worden gemeenten in de modelverordening van de VNG de keuze geboden om het college de mogelijkheid te geven om, vooruitlopend op de beslissing op een aanvraag om schadevergoeding, een voorschot te verlenen als redelijkerwijs kan worden aangenomen dat een verplichting tot betaling zal worden vastgesteld. Tot slot is in de - zOL d,.3í.ïY u~. modelverordening van de VNG opgenomen& dat de huidige procedureverordening om d.d. O.:.O.G.:- ZGL,, ?..

tegemoetkomingen in planschade (voor de gemeente Rucphen: 'Procedureverordening voor advisering tegemoetkoming in planschade') wordt ingetrokken. In de Verordening nadeelcompensatie gemeente Rucphen is ervoor gekozen om deze drie bepalingen niet over te nemen. Motivering: 1.1. De planschaderegeling van de Wet ruimtelijke ordening wordt vervangen door de nadeelcompensatieregeling. Het vaststellen van een verordening betreffende nadeelcompensatie is noodzakelijk voor het heffen van een recht en voor het instellen van een adviescommissie. Met de inwerkingtreding van afdeling 4.5. van de Algemene wet bestuursrecht (nadeelcompensatie) en de Omgevingswet komt de planschaderegeling van de Wet ruimtelijke ordening te vervallen. Daarmee vervalt tevens de grondslag voor de huidige 'Procedureverordening voor advisering tegemoetkoming in planschade'. Hierdoor is voornoemde verordening niet van toepassing op aanvragen om nadeelcompensatie. Hoewel het niet verplicht is om voor aanvragen om nadeelcompensatie een nieuwe verordening vast te stellen, adviseert de VNG om dit wel te doen. Er mag namelijk alleen een recht (een drempelbedrag) geheven worden voor het in behandeling nemen van een aanvraag en een adviescommissie ingeschakeld worden als dit in een verordening vastgelegd is. Dit is gewenst.

Het drempelbedrag dient namelijk een filterfunctie: door een financiële drempel op te werpen worden lichtvaardig ingediende en slecht onderbouwde aanvragen voorkomen. Voor relevante aanvragen dient dit geen onoverkoombaar probleem te vormen, omdat bij (gedeeltelijke) toewijzing van de aanvraag volledige terugbetaling plaatsvindt. Het recht mag op grond van artikel 4:128 Algemene wet bestuursrecht maximaal € 500,00 bedragen. In de Verordening nadeelcompensatie gemeente Rucphen is ervoor gekozen om aan te sluiten bij de huidige 'Procedureverordening voor advisering tegemoetkoming in planschade' door een bedrag van € 300,00 te hanteren. Hiermee worden enerzijds lichtvaardige aanvragen om nadeelcompensatie tegengegaan en anderzijds wordt niet een zodanig hoge drempel opgeworpen waardoor mogelijk rechthebbenden op nadeelcompensatie geen aanvraag indienen vanwege de hoogte van het recht. Bovendien sluiten we met een bedrag van € 300,00 aan bij het door omringende gemeenten gehanteerde recht. De verordening vult de nieuwe wetgeving aan door aanvullende regels over de procedure op te nemen en draagt bij aan een uniforme en transparante behandeling van aanvragen. Titel 4.5 van de Algemene wet bestuursrecht en afdeling 15.1 van de Omgevingswet zijn grotendeels uitputtend bedoeld. Ze bevatten regels over de procedure en bijbehorende beslistermijnen.

Slechts over enkele onderwerpen is het mogelijk om aanvullend regels op te nemen in een gemeentelijke verordening, zoals het heffen van een recht en de mogelijkheid om een adviescommissie in te schakelen. De onderwerpen die lokaal bepaald kunnen worden zijn door de VNG uitgewerkt in een modelverordening. De Verordening nadeelcompensatie gemeente Rucphen is hierop gebaseerd. De Verordening nadeelcompensatie gemeente Rucphen beschrijft ook de procedure van de behandeling van aanvragen om nadeelcompensatie. Hierdoor draagt de verordening bij aan een uniforme en transparante behandeling van aanvragen om nadeelcompensatie. 1.2.

De verordening zorgt voor continuering van de behandeling van verzoeken om nadeelcompensatie. Zodra titel 4.5 van de Algemene wet bestuursrecht en de Omgevingswet in werking treden krijgen we te maken met de nadeelcompensatieregelingen van deze nieuwe wetgeving. De Verordening nadeelcompensatie gemeente Rucphen sluit aan op de nieuwe wetgeving doordat deze een

1.3.

3

combinatie is van de nieuwe modelverordening van de VNG en de huidige `Procedureverordening voor advisering tegemoetkoming in planschade'. Met de Verordening nadeelcompensatie gemeente Rucphen zijn we voorbereid op het in behandeling nemen van verzoeken om nadeelcompensatie. De Verordening nadeelcompensatie gemeente Rucphen regelt een beleidsneutrale overgang van de bestaande werkwijze onder de huidige wetgeving naar de nieuwe situatie onder de nieuwe wetgeving. Zo blijft het recht dat geheven wordt voor het in behandeling nemen van een aanvraag om nadeelcompensatie in de voorliggende Verordening nadeelcompensatie gemeente Rucphen net als in de huidige situatie € 300,00. Daarnaast wordt er evenals in de huidige situatie gewerkt met een onafhankelijke adviescommissie. 1.4 In afwijking van de modelverordening van de VNG wordt in de verordening geen schadevergoedingsbedrag genoemd waarbij geen advies van een adviescommissie wordt ingewonnen en wordt geen mogelijkheid geboden om, vooruitlopend op de beslissing op een aanvraag om schadevergoeding, een voorschot te verlenen. Artikel 5 van de Verordening nadeelcompensatie gemeente Rucphen regelt de werkwijze van het indienen van advies van een adviescommissie. In lid 2 van dat artikel wordt geregeld wanneer in ieder geval geen advies van een adviescommissie wordt ingewonnen.

In de modelverordening van de VNG is gemeenten de mogelijkheid geboden om te bepalen dat advies niet wordt ingewonnen als de schadevergoeding kennelijk minder bedraagt dan een door de gemeente te bepalen bedrag. Een aantal gemeenten hanteren hierbij een bedrag van € 500,00 of € 500,00 voor particulieren en € 1.000,00 voor bedrijven. In de Verordening nadeelcompensatie gemeente Rucphen is ervoor gekozen om deze mogelijkheid niet over te nemen en daarmee om geen bedrag te noemen waarbij geen advies van een adviescommissie ingewonnen wordt. Hiervoor is gekozen omdat in de gemeente onvoldoende deskundigheid aanwezig is om de daadwerkelijke schadevergoeding vast te stellen. Daardoor kan deze mogelijkheid niet toegepast worden. Verder wordt in artikel 7 van de modelverordening van de VNG gemeenten de keuze geboden om het college de mogelijkheid te geven om, vooruitlopend op de beslissing op een aanvraag om schadevergoeding, een voorschot te verlenen als redelijkerwijs kan worden aangenomen dat een verplichting tot betaling zal worden vastgesteld. In de Verordening nadeelcompensatie gemeente Rucphen is ervoor gekozen om dit artikel niet over te nemen. Indien namelijk achteraf blijkt dat er geen verplichting tot betaling is (en daarmee onterecht een voorschot is verleend), dan dient het voorschot teruggevorderd te worden. Dit zorgt voor administratieve lasten.

Bovendien bestaat het risico dat de aanvrager het niet eens is met de beslissing en het voorschot niet terug betaalt. In dat geval zal het onterecht uitbetaalde voorschot in een gerechtelijke procedure teruggevorderd moeten worden. In de huidige `Procedureverordening voor advisering tegemoetkoming in planschade' bestaat overigens ook niet de mogelijkheid tot de verlening van een voorschot, waardoor de nieuwe situatie op dit punt niet verandert ten opzichte van de huidige situatie. 1.5 Na de commissievergadering EROM is besloten om - in afwijking van de modelverordening van de VNG - de huidige 'Procedureverordening voor advisering tegemoetkoming in planschade' niet in te trekken. Aparte aandacht verdient de keuze om — in afwijking van de modelverordening van de VNG — in de Verordening nadeelcompensatie gemeente Rucphen toch niet op te nemen dat de huidige 'Procedureverordening voor advisering tegemoetkoming in planschade' wordt ingetrokken. Ons college is op 16 mei 2023 namelijk voorgesteld om uw raad voor te stellen de 'Verordening nadeelcompensatie gemeente Rucphen' vast te stellen, waarbij de verordening gelijktijdig met de Omgevingswet in werking treedt. Het raadsvoorstel inclusief Verordening nadeelcompensatie gemeente Rucphen is vervolgens op 31 mei 2023 in de commissievergadering EROM behandeld. In deze vergadering is unaniem positief over het voorstel geadviseerd.

Na de commissievergadering heeft de Stichting Adviesbureau Onroerende Zaken echter bevestigd dat de huidige verordening'Procedureverordening advisering tegemoetkoming in planschade' op dit moment nog niet ingetrokken dient te worden. Het huidige planschaderecht is vanwege het ruime

4

overgangsrecht namelijk nog jarenlang van toepassing op inkomende verzoeken om schadevergoeding. Op grond van dit overgangsrecht blijft het 'oude recht' - waaronder de huidige verordening 'Procedureverordening advisering tegemoetkoming in planschade' - nog geruime tijd van toepassing op de afhandeling van schadeverzoeken. Voorgesteld wordt dan ook om het artikel waarin wordt vermeld dat de huidige verordening'Procedureverordening advisering tegemoetkoming in planschade' wordt ingetrokken te schrappen. Middelen: De Verordening nadeelcompensatie gemeente Rucphen heeft geen financiële gevolgen ten opzichte van de huidige situatie. Per aanvraag geldt zowel in de huidige als in de toekomstige situatie het volgende. Er wordt een recht van € 300,00 geheven voor het in behandeling nemen van de aanvraag om lichtvaardig ingediende en slecht onderbouwde aanvragen zoveel mogelijk te voorkomen. Wanneer positief wordt beslist op de aanvraag wordt het geheven recht terug betaald aan de aanvrager. Wanneer negatief wordt beslist op de aanvraag wordt het geheven recht niet terug betaald aan de aanvrager. De kosten van het door de gemeente ingeschakeld adviesbureau blijven voor rekening van de gemeente. Een eventueel uit te keren planschadebedrag wordt bovendien altijd doorgelegd naar de ontwikkelde partij (indien van toepassing).

Vervolg: Nadat de gemeenteraad de Verordening nadeelcompensatie gemeente Rucphen vastgesteld heeft treedt de verordening gelijktijdig met de Omgevingswet in werking (naar verwachting op 1 januari 2024). Zoals hiervoor vermeld blijft het oude (huidige) recht uit de Wro-regeling na inwerkingtreding van titel 4.5 van de Algemene wet bestuursrecht en de Omgevingswet van belang. In het overgangsrecht is bepaald dat voor schade die vóór inwerkingtreding van de Omgevingswet is ontstaan door een onherroepelijk besluit, nog tot vijf jaar na inwerkingtreding van de Omgevingswet een aanvraag kan worden ingediend. Voor deze gevallen zal voor de gehele procedure, dus tot aan eventuele uitbetaling van de vergoeding, het oude (huidige) recht uit de Wro-regeling van toepassing zijn. Om diezelfde reden wordt de huidige 'Procedureverordening voor advisering tegemoetkoming in planschade' op dit moment nog niet ingetrokken. Dit zal pas gebeuren op het moment dat geen verzoeken om tegemoetkoming in planschade op grond van de Wet ruimtelijke ordening meer ingediend kunnen worden.

Rucphen, 16 mei 2023 Burgemeester en wethouders van Rucphen, de secretaris,

de burgemeester,

drs. S. Michielse.

mr. M. van der Meer Mohr.

Bijlagen: Conceptbesluit Verordening nadeelcompensatie gemeente Rucphen; a. Verordening nadeelcompensatie gemeente Rucphen inclusief toelichting. b. Ter inzage voor raadsleden: n.v.t.