Document · PDF

11. GGD beleidsbegroting 2025 en jaarstukken 2023

commissie Maatschappelijke Aangelegenheden 16 april 2024, gemeente RucphenBij agendapunt: Ingekomen stukken22.767 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 3

Aan de raden en colleges van de gemeenten in het werkgebied van de GGD West-Brabant

Kenmerk:

29897

Datum

28 maart 2024

Behandeld door

B. van Iersel

E-mail:

B.Iersel@ggdwestbrabant.nl

Onderwerp:

Aanbiedingsbrief (concept) beleidsbegroting 2025 en (concept) jaarstukken 2023 aan gemeenten West-Brabant

Geachte raad, geacht college, Hierbij ontvangt u de (concept) beleidsbegroting 2025 en de (concept) jaarstukken 2023 van de GGD West-Brabant. Het algemeen bestuur van de GGD besluit over deze begroting en de jaarstukken in haar vergadering van 11 juli 2024. Inleiding begroting 2025 Begin februari 2024 stuurden we u onze kadernota 2025 toe. In deze kadernota beschreven we de inhoudelijke en financiële richtlijnen voor het komende jaar, welke de basis vormden voor de beleidsbegroting 2025. De beleidsbegroting 2025 is in lijn met de ambities en doelen uit onze toekomstvisie op de Publieke Gezondheid “wij maken samen gezond gewoon” en ons beleidsplan 20232026 opgesteld. Wat vraagt uw aandacht in deze beleidsbegroting? In deze begroting vertalen we het derde jaar van onze beleidsperiode ‘Wij maken samen gezond gewoon 2023-2026’ naar ons beleid voor 2025. We gaan samen op weg naar een gezond, veilig en gelukkig West-Brabant. We laten zien welke stappen we in 2025 zetten om samen gezond gewoon te maken. Waar in 2024 integraal werken en het bouwen aan een stevig fundament centraal stonden, bouwen we in 2025 hier op voort en verstevigen we onze werkzaamheden met onze partners. Dat betekent overigens geen pas op de plaats. We blijven stappen voorwaarts maken om onze ambitie te verwezenlijken.

Onze wettelijke taken en onze strategische ambities worden steeds beïnvloed door de ontwikkelingen van binnen en buiten de GGD. De belangrijkste ontwikkelingen die wij nu zien voor 2025 zijn de

GGD West-Brabant Postbus 3024 5003 DA Tilburg (076) 528 20 00

Bezoekadres Doornboslaan 225-227 4816 CZ Breda

www.ggdwestbrabant.nl info@ggdwestbrabant.nl

transitie in de zorg. Het wordt steeds duidelijker dat ons huidige zorgstelsel niet houdbaar is: dubbele vergrijzing, personeelstekorten en toenemende druk op mantelzorgers; het moet anders. Met de landelijke beweging ‘van zorg naar gezondheid’ staat een gezonde fysieke en sociale leefomgeving volop in de aandacht. Preventie en het bevorderen van de gezondheid worden dé sleutel tot een toekomst, waarin mensen de hulp en ondersteuning krijgen op het moment dat zij die nodig hebben. Ons preventiebeleid is inclusief en effectief voor iedereen in West-Brabant. De hervorming van de jeugdzorg heeft invloed op de werkzaamheden van de Jeugdgezondheidszorg van de GGD. Daarnaast zet de GGD de taken rondom infectieziektepreventie en de crisisrol nog steviger weg. Wij maken hierbij gebruik van de landelijke impuls ‘Versterking Infectieziektepreventie en Pandemische paraatheid’ en sluiten aan bij het LFI (Landelijke Functionaliteit Opschaling Infectieziekten). Ook onze inzet voor het Integraal Zorgakkoord (IZA) en Het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) in West-Brabant blijft in 2025 nog een belangrijk onderdeel van ons werk. We weten dat gezondheid in alle aspecten van de samenleving terugkomt: health in and for all policies! Op financieel gebied zijn er beperkte aanpassingen doorgevoerd.

Naast voortzetting van de kaders 2024 voor de beleidsbegroting 2025 is nog een beperkt aantal onderwerpen in deze beleidsbegroting opgenomen. Het betreft de autonome ontwikkelingen als indexering, het effect van het akkoord van de Cao 2024 en de financiële implicaties van de versterking van de medische lijn. Daarnaast is ook het financieel effect van de uitbreiding van werkzaamheden in de gemeente Breda opgenomen. We dragen in 2025 op de volgende manier bij aan de ambities vanuit onze vier pijlers van de toekomstvisie ‘we maken samen gezond gewoon’. 1.

Voorkomen als het kan, beschermen als het moet

Zelf, maar niet alleen

Overal om ons heen, binnen en buiten

Iedereen verschillend, allemaal gelijk

De toekomstbestendige GGD Om als organisatie impact te maken op de gezondheid van onze inwoners moeten we ons blijven ontwikkelen. De GGD heeft de afgelopen jaren een stevig fundament gelegd, maar heeft nog steeds te maken met grote uitdagingen. Zowel inhoudelijk als personeel en financieel. We gaan de uitdaging aan om bedreigingen om te buigen naar kansen en mogelijkheden. Gesteund door onze gemeenten en in een krachtig netwerk met partners krijgen we dit samen voor elkaar. Begrotingswijziging 2024 inzake uitvoering taken JGZ 0-4 jaar Gemeente Breda Het algemeen bestuur heeft in haar vergadering van 28 maart de begrotingswijziging 2024 inzake de uitvoering taken JGZ 0-4 jaar voor de gemeente Breda vastgesteld. De GGD West-Brabant verricht per 1 januari 2024 deze taken voor de gehele gemeente in plaats van alleen voor de buitengebieden. De uitvoering van deze taken heeft ook financiële implicaties voor de begroting 2024 van de GGD en voor de deelnemersbijdrage van de gemeente Breda. De deelnemersbijdrage voor de gemeente Breda stijgt met €2.330.004. Naast bovenstaande stijging van de deelnemersbijdrage worden de overige baten en lasten in lijn gebracht met de huidige prognose van de kosten die de uitvoering van deze taken met zich meebrengt.

Jaarverslag 2023 In het jaarverslag brengen wij u inhoudelijk en financieel op de hoogte hoe de GGD West-Brabant in 2023 haar resultaten heeft bereikt. We zijn na enkele uitdagende jaren weer terug naar ‘normaal’ gegaan als samenleving. Ook binnen de GGD hebben we onze reguliere taken weer volledig

opgepakt. Onze medewerkers hebben heel hard gewerkt om de achterstanden, die door corona waren ontstaan, weg te werken. We zijn er trots op dat we gezamenlijk dit mooie resultaat hebben bereikt. In de bijlage van dit jaarverslag is een aantal indicatoren op gemeenteniveau weergegeven. Deze factsheets zijn dit jaar voor het eerst als een extra service opgesteld op basis van de beschikbare gemeentecijfers. Dit wordt in 2024 verder doorontwikkeld, mits naar tevredenheid van onze gemeenten. Financieel resultaat jaarrekening 2023 Het financieel resultaat over 2023 bedraagt totaal - €40.000 (negatief). In de vergadering van het algemeen bestuur van 28 maart hebben we een toelichting gegeven op dit resultaat. In de jaarstukken kunt u teruglezen welke positieve en negatieve effecten ten grondslag liggen aan dit resultaat over boekjaar 2023. Tevens is in de vergadering het voorstel besproken om dit verlies te compenseren middels de bestemmingsreserve risico plustaken. Hierover neemt het algemeen bestuur een besluit in haar vergadering op 11 juli 2024. Accountantsverklaring jaarstukken 2023 Sinds 2020 ontvangt de GGD op zowel getrouwheid als rechtmatigheid een goedkeurende controleverklaring. Ook voor 2023 verwachten we wederom een goedkeurende verklaring te ontvangen. In tegenstelling tot 2022 is dit echter het eerste jaar dat we een zogeheten rechtmatigheidsverantwoording afgeven.

Dat betekent dat onze accountant alleen nog een controleverklaring afgeeft over de getrouwheid (inclusief de getrouwheid van de rechtmatigheidsverantwoording). Ongetwijfeld heeft u de ontwikkelingen rondom rechtmatigheidsverantwoording ook binnen uw gemeente meegekregen. Deze ontwikkeling maakt dat wij voorlopig geen definitief accountantsverslag kunnen ontvangen. Zodra wij deze ontvangen zullen wij dit uiteraard met u delen. Wel hebben wij in onze jaarstukken, zoals eerder ook beoogd, de rechtmatigheidsverantwoording van het dagelijkse bestuur opgenomen. Het dagelijks bestuur heeft conform het door het algemeen bestuur vastgestelde controleprotocol 3% van de lasten als verantwoordingsgrens gehanteerd. Uit de rechtmatigheidsverantwoording blijkt dat er geen rechtmatigheidsfouten en onduidelijkheden zijn boven deze verantwoordingsgrens. Zienswijzetraject De zienswijzen op de beleidsbegroting 2025 die we vóór 17 juni 2024 ontvangen, kunnen we verwerken in de bestuursstukken die we aan ons algemeen bestuur aanbieden, in voorbereiding op hun vergadering van 11 juli 2024. We ontvangen deze graag per mail via directiesecretariaat@ggdwb.nl. Wij hopen u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd. Graag zijn wij bereid om onze begroting toe te lichten. U kunt hiervoor contact opnemen met Bianca van Iersel, directiesecretaris, b.iersel@ggdwestbrabant.nl of 06-42336895.

Daarnaast worden de raden op korte termijn uitgenodigd

voor een webinar waarin we gelegenheid bieden om over onze begroting 2025 van gedachten te wisselen.

Met hartelijke groet, Het dagelijks bestuur van de GGD West-Brabant, Namens deze,

S. Baan Directeur publieke gezondheid Bijlagen: ·

(Concept) begroting 2025 GGD West-Brabant

Reactie GGD West-Brabant op ingekomen richtlijnen begroting 2025

(Concept) jaarstukken 2023 GGD West-Brabant

Bijlage jaarstukken 2023: Factsheets productiecijfers 2023 per gemeente

Getekend voorblad AB 2e BGW 2024 en stavaza uitbreiding JGZ 0-4 jaar Breda

Copy: ambtenaren volksgezondheid en financiële ambtenaren van de West Brabantse gemeenten en provincie.

Jaarstukken 2023 GGD West-Brabant

Start

Vastgesteld door het algemeen bestuur | 28 maart 2024

Voorwoord Terug naar normaal. Dit was een veel gehoorde opmerking in 2023. In 2023 zijn we als GGD weer terug gegaan naar ‘normaal’. Niet alleen wij als organisatie, maar ook de samenleving heeft deze stap gezet. En tegelijk is het niet terug naar normaal maar een stap vooruit. Met de opgedane ervaring in de afgelopen jaren en de bijzondere inzet bij ons reguliere werk en ten gunste van de corona crisissituatie zijn we een stap vooruit gegaan. Onze medewerkers hebben heel hard gewerkt om de achterstanden, die door corona waren ontstaan, weg te werken. We zijn hen dankbaar voor net dat éxtra stapje dat ze hebben gezet. Dat is in een periode na zo’n crisis heel erg fijn. Om meer voorbereid te zijn op de toekomst en daarmee ook rust en stabiliteit in de GGD te realiseren, zijn we vorig jaar gestart met de doorontwikkeling van onze organisatie. In 2023 hebben we hierin weer mooie stappen gezet, waarop we in hoofdstuk 2 uitgebreider ingaan.

Dit jaar hebben we ook de nieuwe toekomstvisie ‘We maken samen gezond gewoon’ vastgesteld, die we samen met onze gemeenten, GGD Hart voor Brabant, partners, collega’s en inwoners hebben opgesteld.

Overzicht

We willen een samenleving waarin iedereen zo gezond mogelijk kan opgroeien en gezond oud(er) kan worden. Waar onze omgeving zo is ingericht dat gezonde keuzes de meest logische keuzes zijn. En waar gezondheid als vanzelfsprekend bovenaan ieders agenda staat. Alleen als we de handen ineenslaan, is er een toekomst, waarin positieve gezondheid prioriteit nummer 1 is. Voor iedereen en overal. Daarom laten we ons geluid horen: gedurfd waar dat moet, vernieuwend waar dat kan en altijd eerlijk. We kijken met trots en tevredenheid terug op het proces en het resultaat en zijn druk bezig om deze nieuwe visie op de Publieke Gezondheid tot 2033 te borgen binnen en buiten onze GGD. In 2023 werkten we steeds meer samen met anderen aan een gezond, veilig en gelukkig (West-) Brabant. Enerzijds met andere GGD’en, vooral met GGD Hart voor Brabant, waarmee we steeds meer onze bedrijfsvoering afstemmen. Maar ook de samenwerking met GGD Brabant-Zuidoost en de andere buur-GGD’en is versterkt. Daarnaast is in 2023 de samenwerking met de Provincie verstevigd vanuit hun opgave van drie gezonde levensjaren voor elke Brabander erbij, die aansluit bij onze toekomstvisie op de Publieke Gezondheid ‘Wij maken samen gezond gewoon’. Met vele andere ketenpartners waren we in 2023 in West-Brabant aan de slag in het kader van Het Integraal Zorg Akkoord (IZA) en het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA).

Jaarstukken 2023 / GGD West-Brabant

Vanuit het IZA en GALA maken gemeenten samen met onze GGD en vele andere zorg- en welzijnspartners de beweging van zorg en ziekte naar gezondheid en gedrag. Het IZA en GALA bevatten afspraken die een impuls geven aan het verbeteren van de gezondheid van alle inwoners. In het bijzonder hebben we aandacht voor het verbeteren van de situatie van mensen met gezondheidsachterstanden en mensen in een kwetsbare situatie. Zo zorgen we dat de zorg goed, toegankelijk en betaalbaar is voor mensen die dat echt nodig hebben. En de beste zorg is nog altijd de zorg die niet geleverd hoeft te worden!

We hebben afgelopen jaar een flinke stap vooruit gezet voor wat betreft onze informatieveiligheid. Door de aanhoudende krapte op de arbeidsmarkt kregen we nog steeds een aantal vacatures moeilijk ingevuld. Met name is dit een zorgelijke situatie voor het vakgebied van de Forensische Geneeskunde. Een en ander laat wel zien hoeveel externe factoren van invloed zijn op ons werk en op de publieke gezondheid en veiligheid. We moeten ons continu bewust blijven van de kwetsbaarheid van onze samenleving en investeren in de GGD als crisisorganisatie.

In 2023 hadden we als samenleving en daardoor als GGD te maken met een aantal fikse uitdagingen. Er is een brede maatschappelijke onrust in binnen- en buitenland. De oorlog in Oekraïne leidde nog steeds tot een toestroom van vluchtelingen naar Nederland. De gemeenten in West-Brabant boden voor de Oekraïners, evenals voor vluchtelingen uit andere landen, noodopvang aan en dit bracht extra taken voor de GGD met zich mee. Screenings van kinderen en de vaccinatie van kinderen en volwassenen kwamen erbij. Ook voerden we de technisch hygiënische inspecties uit van de opvanglocaties in onze regio. Medio 2023 zijn we gestart met de voorbereiding voor de uitbreiding van de jeugdgezondheidszorg van 0-4 jaar in Breda per 2024. Eind 2023 kregen we te maken met een Mazelenuitbraak in onze regio. Gelukkig was deze snel in de kiem gesmoord.

Overzicht

Jaarstukken 2023 / GGD West-Brabant

We zijn er trots op dat we ook in 2023 als GGD West-Brabant hebben laten zien dat we een robuuste, maar flexibele organisatie zijn, die er staat als de samenleving ons nodig heeft. Hiervoor bedanken wij al onze medewerkers en (keten)partners. Hun inzet, flexibiliteit, bevlogenheid en loyaliteit hebben ervoor gezorgd dat we terug kunnen kijken op een jaar waarin we een stap vooruit hebben gezet om te werken aan een gezond, veilig en gelukkig West-Brabant. Namens het dagelijks bestuur van de GGD West-Brabant, 28 maart 2024 Marian Witte, voorzitter

Sebastiaan Baan, secretaris

Overzicht

Jaarstukken 2023 / GGD West-Brabant

Inhoud Jaarverslag

Paragrafen

Jaarrekening

Bijlagen

102

Overzicht

Jaarstukken 2023 / GGD West-Brabant

Jaarverslag Inleiding

1 Voortgang ambities GGD West-Brabant

Voortgang per ambitie 1.1 Voorkomen als het kan, beschermen als het moet 1.2 Iedereen verschillend, allemaal gelijk 1.3 Zelf, maar niet alleen 1.4 Overal om ons heen, binnen en buiten

2 Ontwikkelingen in de organisatie

10 10 18 22 22

2.1 Waar zijn we trots op 2.2 Waar moeten we extra aandacht voor hebben?

3 Indicatoren afzonderlijke onderdelen

26 30

3.1 Programma Infectieziektebestrijding 3.2 Programma Jeugdgezondheidszorg 3.3 Programma Lokaal gezondheidsbeleid en onderzoek 3.4 Programma Gezonde en Veilige leefomgeving 3.5 Programma Kwetsbare groepen

32 33 35 35 38

4 Financiële analyse

5 Beleidsindicatoren

Overzicht

Hoofdstukindex

Jaarstukken 2023 / GGD West-Brabant

Inleiding In dit jaarverslag brengen wij u inhoudelijk en financieel op de hoogte hoe de GGD West-Brabant in 2023 haar resultaten heeft bereikt. We zijn na enkele uitdagende jaren weer terug naar ‘normaal’ gegaan als samenleving. Ook binnen de GGD hebben we onze reguliere taken weer volledig opgepakt. Onze medewerkers hebben heel hard gewerkt om de achterstanden, die door corona waren ontstaan, weg te werken. We zijn er trots op dat we gezamenlijk dit mooie resultaat hebben bereikt. Dit jaar stelden we ook de nieuwe toekomstvisie ‘We maken samen gezond gewoon’ vast, die we samen met onze gemeenten, partners, collega’s en inwoners opstelden. We kijken met trots en tevredenheid terug op dit proces en zijn druk bezig om deze nieuwe visie op de Publieke Gezondheid tot 2033 te borgen binnen onze GGD. Hierin zijn ambities opgenomen voor een gezond, veilig en gelukkig West-Brabant. Deze nieuwe toekomstvisie was nog niet klaar toen de beleidsbegroting 2023,

Overzicht

Hoofdstukindex

waarover we in dit jaarverslag verantwoorden, in juli 2022 door ons bestuur werd vastgesteld. Aansluitend op het vaststellen van de toekomstvisie hebben we de beleidsbegroting 2023 naar de ambities van de nieuwe toekomstvisie vertaald. In hoofdstuk 1 beschrijven we de voortgang op onze ambities voor de Publieke Gezondheid in West-Brabant. In hoofdstuk 2 leest u meer over de ontwikkelingen binnen de organisatie. In hoofdstuk 3 geven we inzicht in de voortgang op de indicatoren die we in de beleidsbegroting 2023 hebben opgenomen. In de bijlage van dit jaarverslag is een aantal indicatoren op gemeenteniveau weergegeven. Tot slot gaan we in hoofdstuk 4 dieper in op de financiën van onze GGD in 2023. Om meer voorbereid te zijn op de toekomst en daarmee ook meer rust en stabiliteit te krijgen binnen de GGD, zijn we vorig jaar gestart met de doorontwikkeling van onze organisatie. In 2023 hebben we hierin hele mooie stappen gezet, waarop we in hoofdstuk 2 uitgebreider ingaan.

Jaarstukken 2023 / GGD West-Brabant

1. Voortgang ambities GGD West-Brabant

• Voorkomen als het kan, beschermen als het moet; • Iedereen verschillend, allemaal gelijk; • Zelf, maar niet alleen; • Overal om ons heen, binnen en buiten.

De Toekomstvisie 2023-2033 ‘Wij maken samen gezond gewoon’ Onze nieuwe toekomstvisie op de Publieke Gezondheid stelden we op in een tijd vol uitdagingen op het gebied van wonen, economie en klimaat, die invloed hebben op onze gezondheid. Dit vraagt om een duidelijke visie op de Publieke Gezondheid in onze regio en de rol hierin van de GGD. Grote maatschappelijke uitdagingen vragen om oplossingen die beleidstermijnen overschrijden en een lange adem verlangen. Daarom zijn we uitgegaan van een horizon van 10 jaar. Maatschappelijke uitdagingen en de kansen voor gezondheid zijn niet gebonden aan regiogrenzen, daarom verenigen we onze krachten met die van GGD Hart voor Brabant. We bundelen kennis en middelen en versterken de reeds bestaande samenwerking met een gezamenlijke aanpak en uitgangspunten. We kunnen elkaars uitdagingen helpen onderzoeken, elkaars talenten benutten en samen staan we sterker dan alleen. Hierbij blijven we regionaal herkenbaar en hebben we aandacht voor lokale en (sub)regionale accentverschillen. De vier thema’s waarop we ons vanuit de toekomstvisie de komende jaren willen focussen zijn:

Overzicht

Hoofdstukindex

In 2023 was ons bestuur een belangrijke regisseur in het traject en alle bestuurlijke momenten zijn benut als stap in dit proces. Onze gezamenlijke toekomstvisie is de basis geweest voor ons meerjarig beleidsplan 2023-2026 en voor de beleidsbegrotingen voor de komende jaren. We zijn, samen met ambtenaren Gezondheid, gestart met een aanpassing van onze indicatorenset naar waardegedreven en resultaatgerichte indicatoren, die beter passen bij de doelen uit ons beleidsplan 2023-2026. We vinden het belangrijk dat we ons eerlijke, gedurfde en vernieuwende verhaal vertellen, ondersteund door data: tel & vertel! Het gaat niet om de vinkjes maar om de vonkjes, die onze bijdrage aan een gezond, veilig en gelukkig West-Brabant beschrijft. De beleidsbegroting van de GGD West-Brabant voor 2023 is nog opgebouwd rondom de drie ambities uit onze ‘oude’ toekomstvisie t/m 2022 ‘De agenda voor de toekomst’, te weten:

Jaarstukken 2023 / GGD West-Brabant

1. Verdere stappen zetten voor een gezonde en veilige leefomgeving; 2. Preventie verbreden en verdiepen; 3. Gelijke gezondheidskansen voor iedereen. Omdat we al zoveel mogelijk werkten vanuit onze nieuwe toekomstvisie, hebben we de ambities en doelen uit de begroting 2023 geplaatst onder onze nieuwe ambities op drie pijlers van ‘Wij maken samen gezond gewoon’. Op de vierde pijler ‘zelf, maar niet alleen’ zijn in 2023 nog geen doelen geformuleerd. Maar we werken hier binnen onze GGD wel aan. Daarom is er een korte paragraaf opgenomen over de voortgang op deze pijler. Alle teams van de GGD waren in 2023 aan het werk met aandacht voor de ambities en doelen. Op de volgende pagina’s geven we de realisatie weer op de afzonderlijke doelen: √ X

We hebben het doel voor 2023 behaald; We hebben het doel voor 2023 niet behaald.

Overzicht

Hoofdstukindex

Jaarstukken 2023 / GGD West-Brabant

Voortgang per ambitie 1.1 Voorkomen als het kan, beschermen als het moet (voorheen: Preventie verbreden en verdiepen)

Voorkomen is beter dan genezen. Nu én in de toekomst. Daarom richten we ons vooral op preventie. Zodat mensen zo lang mogelijk gezond blijven. We bevorderen en beschermen de gezondheid van mensen in West-Brabant. En we helpen mensen het zelf te doen. Met als doel om vroeg gezondheidsrisico’s op te sporen en hierop in te spelen. Door preventie is het voor veel mensen mogelijk om gezonder te leven én gezond en vitaal oud te worden! Integraal Zorg Akkoord en Gezond Actief Leven Akkoord In 2023 hebben we samen met onze gemeenten mooie stappen gezet in de regionale aanpak van het Integraal Zorg Akkoord en het Gezond Actief Leven Akkoord (IZA en GALA). We zijn trots en blij dat we het vertrouwen kregen van onze gemeenten om de samenwerking tussen de 16 gemeenten te coördineren en te ondersteunen in samenwerkingsverbanden met

Overzicht

Hoofdstukindex

(zorg)partners. We begeleidden de gemeenten bij het schrijven van hun integrale plannen van aanpak voor het Gezond en Actief Leven Akkoord. Hiervoor is een regionaal framework opgesteld, waar gemeenten informatie en adviezen uit kunnen ophalen. We organiseerden in afstemming met onze gemeenten werksessies op locatie bij de gemeenten en ontwikkelden samen met de netwerken het regiobeeld voor West-Brabant en de twee regioplannen. Hieraan droegen we steeds bij vanuit de driehoek onderzoek-beleid-praktijk. De komende jaren staan in het teken van het gezamenlijk uitvoeren van de akkoorden om zo de afgesproken gezondheidsdoelen te behalen. Integraal samenwerken binnen iedere organisatie, maar ook tussen o.a. het zorgdomein en het voorliggend veld is van cruciaal belang. De gemeenten hebben de GGD de opdracht gegeven om de 5 verplichte ketenaanpakken uit IZA en GALA regionaal in te richten. De GGD ondersteunt de gemeenten op het organisatorisch en uitvoerend vlak, vanuit de regionale IZA gelden door: • (Gemeentelijke) coördinatie & organisatie voor het opstellen van het regioplan en de daaruit volgende uitvoeringsplannen; • Organiseren en ontwikkelen van de governance & netwerkrelaties; • Regionale projectleiding op de ketenaanpakken.

Jaarstukken 2023 / GGD West-Brabant

Versterken mentale gezondheid en suïcidepreventie Al voor de coronacrisis deelden we onze zorgen over de stijgende mentale ongezondheid in West-Brabant en waar dit zonder ingrijpen toe zou kunnen leiden. De gevolgen van de coronacrisis hebben de noodzaak om gezamenlijk te werken aan de mentale gezondheid van onze inwoners hoog op de agenda gezet. Van een thema dat pas in tweede instantie werd toegevoegd aan het Nationaal Preventie Akkoord, is ‘het versterken van de mentale weerbaarheid en mentale gezondheid’ nu één van de hoofddoelen binnen het GALA. Ook binnen het regiobeeld West-Brabant van het IZA is mentale gezondheid inmiddels benoemd tot één van de prioritaire opgaven en opgenomen in de regioplannen van de subregio’s West-Brabant Oost en West-Brabant West. De landelijke beleidskaders Mentale gezondheid: van ons allemaal (2022) en de Derde Landelijke Agenda Suicidepreventie 2021-2025 geven richting aan de uitwerking van dit thema binnen zowel IZA als GALA. In 2023 hebben we stappen gezet om vanuit de interne driehoek Beleid-Onderzoek-Praktijk én met gemeenten en samenwerkingspartners aan te sluiten op de doelen en doelgroepen van deze beleidskaders. Een mooi voorbeeld hiervan is de integrale aanpak mentale gezondheid ‘Gezien Gehoord Gesteund’ (3G) op het voortgezet onderwijs. In 2023 maakten we

Overzicht

Hoofdstukindex

daarnaast een doorstart met het bevorderen van mentale gezondheid op het voortgezet onderwijs. We hebben geïnvesteerd in de 3G- pilots, in de inrichting van steunpunten en collectieve inzet van het programma Vrienden. Dit alles in afstemming met het onderwijs, de jongeren zelf en belangrijke ketenpartners zoals de geestelijke gezondheidszorg (GGZ). MAZL in het primair onderwijs Ziekteverzuim en schooluitval is een van de uitdagingen binnen het primair onderwijs, voortgezet onderwijs en het MBO. MAZL is een effectieve methodiek om de aanpak van ziekteverzuim bij scholieren te verlagen. Schoolmedewerkers, jeugdartsen en leerplichtambtenaren hebben samen aandacht en zorg voor leerlingen met ziekteverzuim: de problematiek komt vroegtijdig in beeld, waardoor de leerling geholpen kan worden en het ziekteverzuim afneemt. In 2023 is de implementatie van MAZL in het primair onderwijs in meerdere gemeenten in West-Brabant uitgevoerd. Dit wordt in 2024 nog verder uitgerold. Aanpak corona Begin 2023 stond in het teken van het afbouwen van de Corona vaccinatiecampagne, die startte in de herfst van 2022 en nog doorliep in 2023. In opdracht van het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport is de GGD gevraagd om op het ge-

Jaarstukken 2023 / GGD West-Brabant

bied van Covid-bestrijding in de eerste helft van 2023 nog wel ‘paraat’ te staan. Hoewel de aanloop voor Coronavaccinaties sterk afnam en de werkzaamheden rond bron- en contactonderzoek maximaal terugliepen, was de opdracht om in korte tijd op te kunnen schalen voor zowel het vaccineren als het uitvoeren van bron- en contactonderzoek.

Versterking Infectieziektebestrijding en Pandemische Paraatheid (VIP) De teams die zich bezighouden met het brede taakgebied van de Infectieziektebestrijding zijn voorbereid op een crisis en kunnen snel opschalen, wanneer deze zich in ons werkgebied

De tweede helft van 2023 stond in het teken van het enerzijds beschikbaar hebben van een basiscapaciteit en daarnaast de voorbereiding op en uitvoering van de Corona najaarscampagne 2023. Deze is uitgevoerd onder regie van het coronaprogramma en met de hulp van zo’n 150 inhuurkrachten, vooral afkomstig uit het warme netwerk van oud-coronamedewerkers. De najaarscampagne werd landelijk beëindigd op 23 december 2023. Alle operationele werkzaamheden zijn stopgezet, de vaccinatielocaties ontmanteld en de mobiele vaccinatieteams ontbonden. Per 1 januari 2024 valt de verantwoordelijkheid voor toekomstige Covid-vaccinaties niet meer onder het coronaprogramma, maar onder de reguliere Infectieziektebestrijding van de GGD. Dit geldt voor zowel het aanbieden van basis vaccinaties (bestemd voor specifieke doelgroepen door het jaar heen), als de voorbereiding en uitvoering van een eventuele vaccinatiecampagne in het najaar van 2024 en verder.

Overzicht

Hoofdstukindex

Jaarstukken 2023 / GGD West-Brabant

voordoet. Een recent voorbeeld hiervan was de Mazelencrisis in november 2023, waarbij het relatief nieuwe en jonge team Infectieziektebestrijding zich wendbaar, professioneel en doortastend heeft opgesteld. Daarnaast is in alle teams gestart met het verstevigen van het fundament, door onder andere het doorontwikkelen van workloadmodellen, die inzicht geven in wat we doen en sturing geven in het doen van de juiste dingen voor onze inwoners. We hebben ook de samenwerking met onze buur-GGD’en en onze deelname in (zorg)netwerken verstevigd. Een mooi voorbeeld is onze deelname aan het Regionaal Zorgnetwerk Antibioticaresistentie Noord-Brabant, waarbij we de infectiepreventie in huisartspraktijken verbeteren en zo direct impact maken op de publieke gezondheid. Alle GGD’en in Nederland hebben in 2023 en 2024, via een specifieke uitkering, extra middelen gekregen om de infectieziektebestrijding in de volle breedte en de pandemische paraatheid te verstevigen. Voor de GGD West-Brabant is het jaarlijkse bedrag hiervoor 1,2 miljoen euro. Wij hebben met dit geld tijdelijk voor ongeveer 5 fte extra aangenomen en in regioverband extra ingezet op onderzoeks- en opleidingscapaciteit. De onderbesteding in 2023 wordt veroorzaakt door latere instroom op vacatures.

Het hoofddoel is om, met extra middelen en een andere inzet van de traditionele functies, de infectieziektebestrijding op haar zeven kerntaken steviger in te richten.

Overzicht

Hoofdstukindex

Regionaal vaccinatie-expertisecentrum De eerste ideeën voor een regionaal vaccinatie-expertisecentrum zijn in ontwikkeling. De vaccinatiezorg wordt steeds complexer. In een vaccinatie-expertisecentrum bundelen we expertise en dragen we zorg voor uniformiteit. Met als uiteindelijk doel om één plek in te richten voor al je vaccinaties. De GGD West-Brabant volgt hierin de landelijke ontwikkelingen. We verkenden in 2023 de optie om ook de coronavaccinaties hierin onder te brengen en een spreiding over het gehele jaar te realiseren. Dit is echter wel afhankelijk van het vaccinatiebeleid voor COVID19. Waarschijnlijk zullen in onze regio twee vaccinatiecentra worden ingericht, waar we diverse soorten vaccinaties geven. We proberen het proces zoveel mogelijk te optimaliseren, bijvoorbeeld door meer vaccinaties tegelijk te geven. We denken daarnaast ook na over de no-show door een betere bereikbaarheid voor kwetsbare groepen. We zullen naast de ‘vaste’ vaccinatielocaties mogelijk ook andere varianten organiseren. In 2024 hopen we u hierover meer te kunnen melden. Rijksvaccinatieprogramma: HPV-vaccinatiecampagne voor 18-jarigen en ouder en voorbereiding Rotavaccinatie Sinds 2022 worden meisjes én jongens uitgenodigd voor de HPV-vaccinatie in het jaar dat ze tien worden. De Gezondheidsraad heeft in 2019 geadviseerd ook jongvolwassenen van 18

Jaarstukken 2023 / GGD West-Brabant

tot en met 26 jaar de HPV-vaccinatie aan te bieden. Iedereen die is geboren tussen 1 januari 1996 en 31 december 2003 kreeg in 2023 de mogelijkheid zich te laten vaccineren tegen HPV via de GGD. De campagne is landelijk verlengd en jongeren krijgen daarom ook nog in 2024 de mogelijkheid om de 2e vaccinatie te halen. De eerste prik moet wél in 2023 zijn gezet. Het opkomstpercentage is in 2023 gestegen van 16% naar 60%. Mogelijk komt deze stijging ook door het bezoek aan een aantal scholen en de aandacht die via hun mediakanalen is gegenereerd. Ook is er aandacht besteed aan het nut van een HPV-vaccinatie via de sociale media. In 2023 troffen we daarnaast alle voorbereidingen voor uitvoering van de nieuwe Rotavaccinatie binnen het Rijksvaccinatie- programma en sorteerden we voor op komende wijzigingen in het Rijksvaccinatieprogramma van 2024.

buur-GGD’en. We hebben intussen onze werkprocessen aangepast en verwachten dat we in 2024 weer volledig op orde zijn. De vergunning aanvraag verloopt voorspoedig. In de loop van 2023 bleek dat wij niet de enige waren die voor deze uitdaging stond: bij veel GGD’en in het land bleek dat een vergunning ontbrak. Het ontbreken van deze vergunning heeft geen gevolgen gehad voor de gezondheid van onze inwoners, cliënten of de medewerkers van onze GGD.

Uitdagingen bij de tuberculosebestrijding Begin 2023 bleek dat het röntgenapparaat wat we gebruiken bij de tuberculosebestrijding niet beschikte over de benodigde vergunning. Wij hebben hier proactief melding van gemaakt bij de Autoriteit Nucleaire Veiligheid en Stralingsbescherming (ANVS), de Nederlandse Arbeidsinspectie en onze arbodienst. Daarnaast hebben we dit gemeld bij de gemeente Breda, aangezien het röntgenapparaat zich op grondgebied van deze gemeente bevindt. Onze werkzaamheden hebben we tijdelijk met een mobiel röntgenapparaat uitgevoerd, dankzij de hulp van onze

Overzicht

Hoofdstukindex

Jaarstukken 2023 / GGD West-Brabant

Wat wilden we bereiken in 2023?

Status

a. We blijven werken aan een gezonde leefstijl en focussen daarbij op de thema’s uit het Nationale Preventieakkoord (roken, alcohol, overgewicht en mentale gezondheid).

√

Toelichting Roken: Er is een subsidie toegekend voor een Rookvrije Omgeving, waarmee nog meer kindomgevingen rookvrij gemaakt worden. Daarnaast is ook een subsidie bij KWF aangevraagd voor preventie van longkanker, naar aanleiding van cijfers uit de kankeratlas van IKNL. Alcohol: ‘NIX18 Wel zo sportief’ wordt actief onder de aandacht gebracht bij buurtsportcoaches en gemeenten. Overgewicht: We zetten regionaal in op de aanpak ‘Kind naar Gezonder Gewicht’, waarvoor in 2024 een ketenaanpak wordt uitgerold. Mentale gezondheid: Via onze social media en in nieuwsbrieven voor scholen en gemeenten is aandacht besteed aan de Europese week voor de mentale gezondheid. Samen met landelijke en regionale partners worden de mogelijkheden verkend voor een integrale aanpak van suïcidepreventie. Diverse gemeenten zijn op maat geadviseerd over de lokale aanpak van mentale gezondheid en preventie van suïcide. Ook is op verzoek deelgenomen aan lokale coalities, overleggen en bijeenkomsten en een bijdrage geleverd aan presentaties en projectvoorstellen. Samen met onze partners hebben we op 13 VO-scholen in de regio de implementatie en doorontwikkeling gerealiseerd van de integrale aanpak.

Overzicht

Hoofdstukindex

Jaarstukken 2023 / GGD West-Brabant

Wat wilden we bereiken in 2023?

Status

b. We sluiten aan bij de ‘life-events’ van de inwoners van West-Brabant, van jong tot oud. Van een kansrijke start tot vitaal ouder worden.

√

Inmiddels hebben we regionaal het programma Nu Niet Zwanger uitgerold. We werken samen met (keten)partners aan de doorontwikkeling van Kansrijke Start, waarvoor in 2024 een ketenaanpak wordt geïmplementeerd. Via de community benadering betrekken we kinderopvang en scholen bij de life-events van onze kinderen en jongeren. Daarbij stimuleren we scholen om te werken via de Gezonde School aanpak, waarin bijvoorbeeld ook mentale gezondheid als belangrijk thema kan worden opgepakt. We bieden hulpverlening en advies over seksualiteit, anticonceptie en seksueel overdraagbare aandoeningen, waarbij we onze aandacht verleggen naar de kwetsbare doelgroepen.

c. We ondersteunen onze gemeenten bij de uitvoering van de lokale en regionale preventieen sportakkoorden en verbinden die nog meer met de gezonde school aanpak.

√

De preventie adviseurs sluiten bij een aantal gemeenten aan bij kerngroepen van de lokale preventie- en sportakkoorden. We begeleidden de gemeenten bij het schrijven van de plannen van aanpak GALA van de gemeenten door het organiseren van twee werksessies per gemeente en het geven van advies. In deze werksessies is aandacht gevraagd voor onder meer Gezonde School en de OKO aanpak (OKO = Opgroeien in een Kansrijke Omgeving).

Overzicht

Toelichting

Hoofdstukindex

Jaarstukken 2023 / GGD West-Brabant

Wat wilden we bereiken in 2023?

Status

d. Samen met partners ontwikkelen we het kader Positieve Gezondheid en zorgen we voor een gedegen implementatie. Niet alleen als beleidsuitgangspunt, maar als handvat voor het dagelijks werk.

√

Toelichting Positieve Gezondheid is de basis van ons dagelijkse werk. Vanuit die gedachte nemen wij ook onze partners proactief mee. In Breda is Positieve Gezondheid opgenomen in de campagne Wonen met gemak. (vier bijeenkomsten). Er zijn inspiratiesessies georganiseerd voor Stichting Roer, Sportservice Noord-Brabant en de gemeenten Alphen-Chaam en Baarle-Nassau. In Oosterhout hebben er 3 workshops Positieve Gezondheid plaatsgevonden i.s.m. de KBO. In Drimmelen zijn voorbereidingen gestart voor een netwerkbijeenkomst met (zorg)professionals met uitgangspunt Positieve Gezondheid. In Etten-Leur is bij Senioren TV een item besteed aan Positieve Gezondheid.

e. We zetten in op effectieve preventie door een integrale en planmatige aanpak met gebruik van interventies waarvan we weten dat ze werken.

√

Overzicht

In onze advisering aan gemeenten over het Gezond en Actief Leven Akkoord hebben we ons sterk gemaakt voor effectieve preventie door waar mogelijk per thema erkende interventies aan te dragen die opgenomen kunnen worden in het integrale plan van aanpak. In ons dagelijkse werk vormen erkende interventies zoveel mogelijk de basis.

Hoofdstukindex

Jaarstukken 2023 / GGD West-Brabant

1.2 Iedereen verschillend, allemaal gelijk (Voorheen: Gelijke gezondheidskansen voor iedereen)

Iedereen is anders. Zelf doen werkt voor heel veel mensen goed, maar niet voor iedereen. Om te achterhalen wie het wel en niet zelf kan, hebben we veel waardevolle informatiebronnen. Door data te duiden en te combineren, weten we welke groepen zich in kwetsbare situaties bevinden of gaan bevinden. Zo kunnen we de mensen die extra hulp nodig hebben, gericht bijstaan en helpen. We vormen een vangnet voor mensen die vastlopen en

deze gezinnen. We richtten ons meer dan voorgaande jaren ook op de mentale weerbaarheid van, met name, de jongeren, gezondheidsvaardigheden en het belang van een gezonde leefstijl. Dit is versterkt door de impact van corona. Door de middelen die vanuit het Integraal Zorgakkoord (IZA) en Het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) beschikbaar zijn gekomen vanaf 2023 willen we samen met de gemeenten in onze regio een verschuiving van ziekte en zorg naar gezondheid en gezond gedrag realiseren.

Gelijke kansen op gezondheid

het niet zelf kunnen.

We blijven in ons werk gebruik maken van de opbrengsten van digitale contacten en de community-aanpak die we de afgelopen jaren tijdens de coronacrisis hebben ontwikkeld, bijvoorbeeld door het actief benaderen van scholen en kwetsbare gezinnen. In 2023 waren dit ruim 5.095 kinderen. De rol van de JGZ in de zorg voor deze gezinnen blijkt nog steeds belangrijk want er zijn veel activiteiten en verwijzingen binnen

Overzicht

Hoofdstukindex

Jaarstukken 2023 / GGD West-Brabant

Ongelijk investeren voor gelijke kansen Uit gedeelde ervaring weten we inmiddels dat investeren in gelijke gezondheidskansen inderdaad ongelijk investeren is: • het is een complexe, grote opgave • die vraagt om maatwerk • werken in de BOP (Beleid-Onderzoek-Praktijk) is noodzaak, maar deze ‘saté-prikker’ is niet zomaar geregeld • iedereen ‘meenemen’ is arbeidsintensief • anders doen betekent ook ‘samen leren’ In 2023 hebben we de zorg voor nieuwkomers, waaronder Oekraïense ontheemden, en minderjarige asielzoekers in West-Brabant stevig opgepakt. We hebben een inhaalslag gemaakt om alle minderjarige asielzoekers op de Publieke Gezondheid Asielzoekers (PGA)-locaties te zien en in beeld te hebben en de opvanglocaties te schouwen. We pasten de werkwijze aan om zoveel mogelijk kinderen in het vizier te krijgen door bijvoorbeeld huisbezoeken af te leggen en aanwezig te zijn op ISK-scholen. We nodigden Vluchtelingenwerk uit in een grote jeugdgezondheidszorg kwartaalbijeenkomst om de samenwerking verder te verstevigen. Screening Jij en Jouw Gezondheid (JEJG) In 2023 verbeterden we de uitvoering van de JEJG-screening op het voorgezet onderwijs. Vanuit deze screening deden we een

Overzicht

Hoofdstukindex

individueel aanbod als dit nodig was, maar maakten we ook een schoolprofiel. We keken samen met de scholen naar gesignaleerde problemen en bespraken potentiële gezondheidskansen. In 2023 hebben we JEJG ook ingezet voor screening in het basisonderwijs. Een ander mooi voorbeeld van ongelijk investeren in gelijke gezondheidskansen is de Nu Niet Zwanger aanpak voor arbeidsmigranten. Naar aanleiding van praktijksignalen en extra middelen is dit mogelijk gemaakt. Momenteel stagneert de doorontwikkeling van de gezamenlijke aanpak voor een groter bereik en gebruik van voorzieningen voor kinderen die leven in gezinnen met bestaansonzekerheid. De wijk-GGD’er In verschillende gemeenten leverden we een wijk-GGD’er als plusproduct. Collega’s van het OGGZ-team maakten zich deze nieuwe rol in 2023 eigen. Zij hebben hun netwerk in de gemeenten uitgebreid, zitten bij partners aan tafel om complexe casuïstiek te bespreken en komen nu nog vaker en eerder bij inwoners, die hulp en ondersteuning nodig hebben, achter de voordeur. Het team helpt om van een huis weer een thuis te maken wanneer er sprake is van ernstige vervuiling. Inwoners waarvoor hulp vragen niet vanzelfsprekend is worden toegeleid

Jaarstukken 2023 / GGD West-Brabant

naar de zorginstanties die ze verder kunnen helpen. Als er sprake is van overlast in de buurt dan probeert de wijkGGD’er vertrouwen te winnen van de overlastgever om zo hem/ haar én de buurt te helpen. De wijk GGD’er heeft het afgelopen jaar tientallen inwoners kunnen helpen om de eerste stappen naar fysieke en mentale gezondheid te zetten. Daarnaast waren we proactief aanwezig op enkele vakantieparken in de regio om de situatie van kwetsbare inwoners duurzaam te verbeteren.

Wat wilden we bereiken in 2023?

Status

a. In 2023 hebben we naar verwachting een doorbraak bereikt in het besef dat het hebben van bestaanszekerheid een belangrijke voorwaarde is om te komen tot gezondheidsvaardigheden en gezonde leefstijl. Ook hebben we door middel van een kennisimpuls de basis gelegd voor de vormgeving van betrokkenheid van kwetsbare inwoners bij onze GGD-activiteiten.

Overzicht

√

Hoofdstukindex

Toelichting We nemen bestaanszekerheid als breder begrip mee in onze advisering aan gemeenten. Hierin spelen onder meer armoede en huisvesting een belangrijke rol. Onze kennis over de invloed van bestaans(on)zekerheid op de gezondheid van inwoners hebben we meegenomen in het regionale framework GALA. Uit onze gezondheidsmonitor Volwassenen & Ouderen bleek ook de grote impact van ‘moeite met rondkomen’ op de gezondheid.

Jaarstukken 2023 / GGD West-Brabant

Wat wilden we bereiken in 2023? b. Bestaanszekerheid. Samen met een breed, formeel en informeel, netwerk interveniëren we integraal, op maat en op het juiste niveau. Weeffouten in het systeem agenderen we samen met onze betrokken partners in het veld, zoals we dat eerder deden bij de vakantieparken en arbeidsmigranten.

Status

√

Toelichting In het IZA Regiobeeld West-Brabant zijn gegevens aangeleverd over gelijke gezondheidskansen én is aangegeven dat de gezondheids(zorg)situatie van bepaalde groepen buiten beeld of onvoldoende in beeld is (o.a. arbeidsmigranten, nieuwkomers, mensen met lage SES/WOA-score, bewoners van – verouderde - vakantieparken, licht verstandelijk beperkte mensen). We hebben het thema gelijke gezondheidskansen ondergebracht in de beide IZA-regioplannen (West en Oost). Extern zijn we onderdeel van verschillende, domein overstijgende netwerken, o.a. rondom arbeidsmigranten, taal en vakantieparken. Ook zijn we landelijk betrokken bij diverse beleidsontwikkelingen (o.a. SZW en VNG). Voor integrale kennisoverdracht met betrokkenheid van bewoners, gemeente en ketenpartners is de rapportage over de aanpak vakantieparken in Oosterhout opgesteld. We zijn hierover ook met andere gemeenten in gesprek.

c. Focus op de kleintjes. We blijven ons inzetten om vanaf het prille begin (-9 maanden) te werken aan veilig, gezond en veerkrachtig opgroeien.

√

We hebben de aanmeldroute voor het prenataal huisbezoek verder geoptimaliseerd. Kansrijke start is onderdeel van het Regionaal framework GALA en onderdeel van de IZAregioplannen.

d. Inwonerbetrokkenheid. We betrekken (kwetsbare) inwoners structureel bij de aanpak van onze activiteiten gericht op gelijke gezondheidskansen. Dus niet incidenteel pér project, maar vanuit een vaste basis.

De Kennisbooster Inwonerbetrokkenheid is opgeleverd en in een GGD-brede bijeenkomst besproken. We verbinden het thema met de verschillende inhoudelijke GGDopgaven. Willen we ‘tokenism’ ontgroeien, dan vraagt dat om ongelijk investeren en kennisontwikkeling aan onze kant. Inwonerbetrokkenheid is vanaf 2024 een (interne) indicator. Het is geen doel op zich, maar een voorwaarde die gekoppeld is aan onze prioritaire opgaven. Inwonerbetrokkenheid is een integraal thema in de beide IZA regioplannen. Gebleken is dat het structureel betrekken van kwetsbare inwoners om een lange adem vraagt.

Overzicht

Hoofdstukindex

Jaarstukken 2023 / GGD West-Brabant

1.3 Zelf, maar niet alleen Stel je een toekomst voor waarin mensen in staat zijn voor zichzelf te zorgen en daarbij bewuste gezondheidskeuzes maken. Hoe mooi zou het zijn als we die zelfredzaamheid bereiken. Voor zowel inwoners als professionals is (zoveel mogelijk) eigen regie enorm belangrijk, in elke levensfase. Een groot deel van onze inwoners kan zichzelf redden doordat ze over voldoende gezondheidsvaardigheden beschikken. Er zijn verschillende webinars aangeboden aan ouders en ketenpartners op verschillende thema’s. Daarnaast zijn we in 2023 gestart met de ontwikkeling van een Avatar die op ieder gewenst moment ouders digitaal kan helpen met opvoedvragen. Dit is een aanvulling op de digitale middelen, als JouwGGD en de OuderChat, die we de afgelopen jaren al hebben ingezet. Ook hebben we in 2023 de digitale dienstverlening verder uitgebreid met de mogelijkheid voor ouders om zelf afspraken online te plannen en te verzetten. We werkten ook bij andere dienstverlening steeds vaker aan onze digitale aanwezigheid, bijvoorbeeld via de social mediakanalen. Hiermee proberen we beter aan te sluiten op de leefwereld van onze inwoners. Door onze dienstverlening zoveel mogelijk laagdrempelig en 24 uur per dag uniform beschikbaar

Overzicht

Hoofdstukindex

aan te bieden, willen we tijd en capaciteit vrijmaken voor maatwerk gericht op de mensen die het echt nodig hebben.

1.4 Overal om ons heen, binnen en buiten (Voorheen: Gezonde en veilige leefomgeving) Door ontwikkelingen als de Omgevingswet, en het Integraal Zorg Akkoord (IZA) en het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) worden gemeenten, GGD’en en andere organisaties in het ruimtelijk, sociaal- en gezondheidsdomein gedwongen om aan de slag te gaan met het thema. We zetten daarbij in op Health in all Policies. Op regionaal niveau werkten de drie Brabantse GGD’en in 2023 samen aan de ontwikkeling van kennis en bruikbare instrumenten voor gemeenten en andere organisaties om een gezonde en veilige fysieke en sociale leefomgeving in te richten. De Brabantse Omgevingsscan is hier een mooi voorbeeld van evenals het in 2023 gelanceerde Brabantse Portaal over gezondheidsadvies in de Omgevingswet. Daarnaast zitten we bij al onze gemeenten aan tafel om gezondheid een plek te geven in omgevingsvisies en -plannen. Ook hebben de drie Brabantse GGD’en de samenwerking met de Provincie Noord-Brabant verstevigd doordat een medewerker van onze

Jaarstukken 2023 / GGD West-Brabant

GGD deels als liaison bij de Provincie is gedetacheerd. Hiermee wordt de kennisuitwisseling op landelijk en provinciaal niveau beter geborgd. Slim samenwerken noemen we dat. Uitdagingen in de Forensische Geneeskunde De forensische geneeskunde zorgt voor een objectief medisch oordeel over doodsoorzaken, letsels van slachtoffers en de gezondheidstoestand van verdachten en daders. Deze unieke medische discipline staat ten dienste van gemeenten, politie en justitie. De forensische geneeskunde is van groot maatschappelijk belang: het levert een bijdrage aan het (straf)recht, de openbare orde en is een belangrijke pijler van de publieke gezondheid.

Vanuit de urgente situatie waarin de forensische dienstverlening in de politie-eenheid Zeeland-West-Brabant verkeert zijn in de tweede helft van 2023 mogelijke oplossingsscenario’s voor een bestendige forensische dienstverlening verkend. Deze worden in 2024 verder uitgewerkt.

De forensische geneeskunde is volop in beweging en kent een aantal grote uitdagingen. GGD’en kampen met groeiende tekorten door een sterk vergrijzende groep forensisch artsen en onvoldoende instroom van nieuwe artsen. Vanuit de landelijke opdracht, voor de werkzaamheden voor politie en justitie, moeten de GGD’en zich organiseren langs de grenzen van de Politie-eenheden. GGD West-Brabant heeft hiervoor in 2023 samen met GGD Zeeland en GGD Hart voor Brabant, de basis gelegd voor een duurzame inrichting van de forensische geneeskunde in ons verzorgingsgebied.

Overzicht

Hoofdstukindex

Jaarstukken 2023 / GGD West-Brabant

Wat wilden we bereiken in 2023?

Status

Toelichting

√

Er zijn werkprocedures opgesteld om de al bestaande informele samenwerking meer te formaliseren. Deze zijn met name gericht op de Omgevingswet. We werken in verschillende projecten samen met andere teams, zoals in het kader van een armoedeproject, gezond woon- en leefklimaat arbeidsmigranten en beweegplekken voor ouderen.

b. Met en voor gemeenten producten ontwikkelen, waardoor zij gezondheid beter kunnen meewegen bij het verlenen van vergunningen.

√

Het portaal GGD Omgevingsadvies is in oktober gelanceerd en intern uitgerold zodat alle GGD-collega’s de adviezen kunnen toepassen. De oplevering ging gepaard met een lanceringsevenement en communicatieactiviteiten om het portaal bekendheid te geven.

c. Samen met partners de Brabantse Omgevingsscan doorontwikkelen -gebruiksvriendelijker en met nog meer thema’s- en er een betere bekendheid aan geven.

√

De nieuwste cijfers uit de monitor zijn verwerkt in de Bros. Ook de inspiraties zijn geactualiseerd en aangevuld met o.a. gelijke gezondheidskansen. Per gemeente is een rapportage over de leefomgeving beschikbaar. In juli zijn in de 3 Brabantse GGD-regio’s kennissessies gehouden. Hierop zijn positieve reacties ontvangen. Het onderdeel trillingen (bij geluid) en licht zijn toegevoegd.

a. Het geven van integrale adviezen aan gemeenten op basis van de data en beleidsinspiraties uit de Brabantse Omgevingsscan en het toepassen van de Kernwaarden gezonde leefomgeving en de Handreiking Planregels voor gezondheid. Dit alles opdat gezondheid een essentiële plek krijgt in de omgevingsvisies en omgevingsplannen in alle West-Brabantse gemeenten.

Overzicht

Hoofdstukindex

Jaarstukken 2023 / GGD West-Brabant

Wat wilden we bereiken in 2023? d. Het borgen van de rol van de GGD in de samenwerking voor een gezonde omgeving, waarbij we aansluiten bij die tafels waar de impact op de gezondheid het grootst is.

Status

√

Toelichting Er zijn afspraken gemaakt over deelname en werkwijze van subregionale omgevingstafels. Dit in afstemming met gemeenten, OMWB en de Veiligheidsregio. Het portaal GGD Omgevingsadvies is in oktober 2023 gelanceerd en is bedoeld om gemeenten en initiatiefnemers te helpen om gezondheid mee te wegen in een ruimtelijke ontwikkeling. Rapportage impactanalyse Omgevingswet voor de GGD West-Brabant is afgerond. Daarnaast is gewerkt aan borging gezonde leefomgeving in de regionale aanpak Integraal Zorg Akkoord (IZA) en Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA).

Overzicht

Hoofdstukindex

Jaarstukken 2023 / GGD West-Brabant

2. Ontwikkelingen in de organisatie 2.1 Waar zijn we trots op In 2023 waren er binnen de GGD mooie en belangrijke ontwikkelingen, die ons een stap vooruit hebben geholpen in ons werk voor een gezond, veilig en gelukkig West-Brabant.

organisatie voor 2023 en 2024 geagendeerd en getoetst. Vanuit het programma Samen Vooruit hebben we het afgelopen jaar de volgende stappen gezet: • Van zelfsturing naar zelfstandige teams • Lijnmanagement geïmplementeerd • Start herziening functiehuis door HR21 te implementeren • Verstevigen Medische Lijn • Optimalisatie van de werkprocessen • Verder inrichten van Leren & Ontwikkelen, met onder andere Lumina en HR21, een nieuw functiehuis voor groei en ontwikkeling.

‘Samen Vooruit’ – doorontwikkeling organisatie In 2023 zijn drie nieuwe kernwaarden ‘Eerlijk, gedurfd en vernieuwend’ tot stand gekomen. Deze sluiten naadloos aan op de nieuwe toekomstvisie ‘we maken samen gezond gewoon’. Deze waarden geven aan op welke wijze wij als GGD hieraan onze bijdrage leveren. Het doorontwikkelen van de organisatie is altijd in beweging, dat doen we samen. In het voorjaar 2023 hadden we een medewerkersbijeenkomst. Naar aanleiding daarvan werden de belangrijkste ontwikkelthema’s voor de

Overzicht

Hoofdstukindex

Jaarstukken 2023 / GGD West-Brabant

Om onze ambities en doelen te bereiken moeten we als organisatie in beweging blijven. Op basis van opbrengsten uit verschillende sessies en evaluaties met onze medewerkers stelden we zeven (door)ontwikkelpunten vast, die in 2023 zijn afgerond of belegd in de organisatie. Zo hebben we onder andere managers aangesteld die meer aandacht aan de medewerkers en de teams kunnen geven. We behielden het goede van de zelforganisatie en voerden daarnaast verbeteringen door, door het verhelderen van werkprocessen en het bieden van een duidelijke structuur en mandatering. Zo hebben we de medische lijn ofwel de zorginhoudelijke structuur steviger weggezet binnen de organisatie. Dit wordt in 2024 voltooid. Jaarlijks gaan we in gesprek met de organisatie om de belangrijkste onderwerpen op te halen en daar de komende periode aandacht aan te geven. In het voorjaar hadden we daarvoor een door de medewerkers gewaardeerde medewerkersbijeenkomst. Naar aanleiding daarvan werden de belangrijkste ontwikkelthema’s voor de organisatie voor 2023 en 2024 geagendeerd en getoetst. In 2023 hebben we ook onze drie nieuwe kernwaarden ‘Eerlijk, gedurfd en vernieuwend’ vastgesteld en gepresenteerd. Deze passen goed bij onze nieuwe toekomstvisie ‘we maken samen gezond gewoon’ en deze waarden geven aan op welke wijze wij als GGD hieraan onze bijdrage leveren.

Eerlijk

Gedurfd

Innovatietraject GGD Next Level Passend bij de organisatieontwikkeling gingen we op zoek naar innovaties om als werkgever te moderniseren en beter aan te sluiten op de snel veranderende omgeving. We hebben daarvoor een innovatietraject doorlopen via de VOORT methodiek. Een aantal ideeën is uitgewerkt in businesscases in 2023. De concepten Pulse en De Gezondheidsavatar worden verder ontwikkeld. Pulse is een bewustwordingsconcept dat meer ruimte creëert in je werk voor reflectie en innovatie. Met de Gezondheidsavatar wil de GGD 24-uurs ondersteuning bieden aan ouders met opvoedvragen. Integratie coronawerkzaamheden Naast onze reguliere activiteiten vonden ook in 2023 werkzaamheden plaats in de aanpak van corona. Deze werkzaamheden zijn vooral uitgevoerd door collega’s, die werkzaam zijn in het coronaprogramma. In 2023 is een start gemaakt met de integratie van dit programma in de GGD-organisatie. Per 31 december 2023 is het coronaprogramma formeel beëindigd en daarmee is de integratie in de reguliere GGD-organisatie een feit.

Vernieuwend

Overzicht

Hoofdstukindex

Jaarstukken 2023 / GGD West-Brabant

Voorbereiding op de uitbreiding van onze werkzaamheden JGZ voor gemeente Breda per 1 januari 2024 In april 2023 heeft de gemeente Breda besloten om de uitvoering van de Jeugdgezondheidszorg voor 0-4-jarigen in de stad te beleggen bij de GGD West-Brabant per 1 januari 2024. Dit vanuit de visie van een doorlopende lijn van de Jeugdgezondheidszorg voor de leeftijd van 0 - 18 jaar. Het betekent voor de GGD een uitbreiding van de JGZ-werkzaamheden in Breda. In 2023 bereidden we deze uitbreiding voor om de uitvoering hiervan te kunnen waarborgen en de continuïteit van de andere JGZ werkzaamheden te bewaken per 1 januari 2024. Dit vroeg extra inzet van onze collega’s van bedrijfsvoering, zoals HR en Facilitair Management, maar ook van de JGZ-collega’s. We zijn trots dat het ons gelukt is om op 2 januari 2024 onze deuren voor álle kinderen en hun ouders in Breda te openen. Wetswijziging Wet op de gemeenschappelijke regelingen (Wgr) Er is een wetswijziging op de Wet gemeenschappelijke regelingen (Wgr) van kracht sinds 1 juli 2022. Deze wijziging biedt nieuwe mogelijkheden voor het betrekken van gemeenteraden en inwoners en sluit daarmee aan op de wens van de GGD. In onze regio Midden en West-Brabant overlegden wij als Gemeenschappelijke Regelingen over de wijze waarop we de nieuwe

Overzicht

Hoofdstukindex

regels kunnen volgen en zijn we met een afvaardiging van de colleges en griffies hierover in gesprek geweest. Dit heeft geleid tot duidelijke kaders, die in de basis voor alle gemeenschappelijke regelingen in onze regio gelijkluidend zijn. Op grond van deze kaders stelden we het nieuwe ontwerp van de Gemeenschappelijke Regeling (GR) GGD West-Brabant op, welke in de bestuursvergadering van januari 2024 door het algemeen bestuur is vastgesteld. Op 1 juli 2024 treedt de nieuwe GR in werking. Informatiehuishouding in Control Door een toename van het hybride werken en het (digitaal) samenwerken met andere organisaties, werd de noodzaak om onze informatiehuishouding onder controle te krijgen groter. Hiervoor is het Programma ‘Informatiehuishouding in Control’ ingericht. We bundelen hierbij de krachten met GGD Hart voor Brabant, GGD Noord- en Oost-Gelderland, RAV Brabant MiddenWest-Noord en Hèt Service Centrum. Het programma rondde in 2023 twee projecten succesvol af. Iedereen werkt nu volledig vanuit de MS365 omgeving. Er wordt nieuw beleid geformuleerd met betrekking tot digitaal samenwerken binnen Microsoft 365. Onderdeel van de uitwerking van dit beleid is een Microsoft365 minimale digitale vaardigheidstraining. Daarnaast is in het najaar op alle SharePoint sites een nieuwe archiveringsoplossing ingericht.

Jaarstukken 2023 / GGD West-Brabant

Informatiebeveiliging (NEN7510) In 2022 is een gezamenlijk programma gestart voor GGD Hart voor Brabant, GGD West-Brabant en GGD Noord- en Oost-Gelderland om de NEN 7510 certificering te behalen. Er is door veel collega’s binnen de organisatie hard gewerkt om informatiebeveiliging aantoonbaar op een hoger niveau te brengen. Het managementsysteem voor informatiebeveiliging (ISMS) is ingericht. We implementeerden of verbeterden de 117 beheersmaatregelen uit de NEN 7510, voor zover relevant. We besteedden veel aandacht aan het inventariseren, beoordelen en behandelen van informatiebeveiligingsrisico’s. Ook is er gewerkt aan bewustwording bij alle medewerkers, door het vernieuwen van de zogenaamde “gouden regels” en een e-learning die door meer dan 90% van de medewerkers is afgerond. In juli en september zijn proefaudits uitgevoerd door certificerende instelling LRQA. De auditor was positief over de opzet van het ISMS. De officiële certificeringsaudit voor GGD West-Brabant vindt plaats in maart 2024. Naar verwachting zal het NEN 7510 certificaat worden behaald. We stelden Informatiebeveiligings- en privacyspecialisten (PO, FG en CISO) in vaste dienst aan om ook na de certificering het managementsysteem voor informatiebeveiliging verder te verbeteren en de getroffen maatregelen nog beter te borgen in de dagelijkse bedrijfsvoering.

Overzicht

Hoofdstukindex

Jaarstukken 2023 / GGD West-Brabant

2.2 Waar moeten we extra aandacht voor hebben? Naast de genoemde mooie ontwikkelingen is er ook een aantal uitdagingen waarvoor we aandacht hadden. Binden en boeien blijft een uitdaging Helaas hebben we nog steeds te kampen met een tekort aan personeel door krapte op de arbeidsmarkt. Dit is een landelijke tendens. Er is vooral schaarste bij medisch personeel en seniore functies met de juiste kwalificaties. Maar ook vacatures voor specifieke functies zoals datascientisten zijn moeilijk invulbaar. We denken continue na hoe we onze (toekomstige) medewerkers kunnen blijven binden en boeien en de kwaliteit van onze dienstverlening kunnen blijven waarborgen.

We hebben hiervoor gepaste maatregelen ingezet, zodat we dit in de toekomst hopelijk voorkomen. Schadeclaim ICAM Stichting ICAM heeft de Staat voor de rechter gedaagd vanwege een vermeend datalek van privégegevens uit de computersystemen van de GGD’en. Stichting ICAM heeft 35 instanties, waaronder het ministerie van VWS, de landelijke GGD GHOR Nederland, regionale GGD’en, veiligheidsregio’s en de gemeenten Amsterdam en Rotterdam gedagvaard. Samen met de vertegenwoordigend advocaat bereidden we ons voor op de vervolgstappen in het proces. We leverden in oktober de conclusie van antwoord op. In het eerste kwartaal van 2024 wordt de eerste zitting verwacht. Tegelijkertijd is GGD GHOR in overleg met het ministerie van VWS over compensatie aan de GGD’en in geval van een mogelijke claim.

Veiligheid van onze medewerkers We zien een toenemende agressieve bejegening van inwoners naar ons personeel en onze organisatie. Deze tendens leidde soms tot onveilige werksituaties voor specifieke groepen medewerkers, zoals onze OGGZ-collega’s of collega’s die bij de receptie werken. Ook door de bijzondere situaties waarin een forensisch arts zijn werk moet uitvoeren, kan er soms sprake zijn van een onveilige situatie.

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/14007386/2