10c Omgevingsvisie Rucphen vaststelling

Omgevingsvisie Rucphen > Naar de omgevingsvisie

Inhoudsopgave Introductie

3

Voorwoord4 Introductie4 Betekenis Omgevingsvisie 5 Omgevingsvisie 1.0 7 Waarom een omgevingsvisie 2.0? 8 Opbouw van de website 10

Ambities

11

Hier gaan we voor! Beleidsanalyse en regionale positionering Ambities en thema's Samenhang en verschillen

12 14 16 18

Visie

20

Ontwerp omgevingsvisie gemeente Rucphen Algemene uitgangspunten Prettig Samenleven Algemene uitgangspunten Duurzaam Samenleven Algemene uitgangspunten Werken en Vrijetijdsbesteding Uitgangspunten deelgebieden Kern Rucphen Kern St. Willebrord Kern Zegge Kern Schijf

21 23 26 29 31 32 34 37 40



Kern Sprundel Kern Buitengebied Bedrijventerrein De Nijverhei & Leisure Binnentuin

42 44 47

Participatie

49

Planning50 Roadshow deel I 52 Roadshow deel II 53 Peilingen54 Stel een vraag 54

Doorwerking

55

Inleiding56 Beleidscyclus en monitoring 56 Actualisatie omgevingsvisie 56 Omgevingsprogramma's57 Omgevingsplan57 Omgevingsvergunning en projectbesluit 57 Sturingsfilosofie (rolverdeling) 57

Bijlagen Begrippenlijst

2

Introductie

3

Voorwoord Met trots presenteer ik u namens het college van burgemeester en wethouders de omgevingsvisie 2.0 “Rucphen 2040: Bouwend op gemeenschapskracht en vakmanschap”. Deze visie geeft richting aan de toekomst van onze gemeente tot 2040. Het is een ambitieus, maar realistisch plan, gebaseerd op wat ons als gemeenschap sterk maakt: saamhorigheid, vakmanschap en de unieke kracht van onze vijf dorpen, bedrijventerrein De Nijverhei, sport- en leisuregebied De Binnentuin en ons omvangrijk buitengebied inclusief de Rucphense bossen. Met deze omgevingsvisie leggen we de basis voor weloverwogen keuzes over hoe onze leefomgeving zich ontwikkelt. Niet alleen op gebied van ruimtelijke ontwikkeling maar ook waar het gaat om gezondheid, economie, energie, voorzieningen en klimaat, kortom alles wat onze samenleving raakt. Want hoewel we veel willen, niet alles kan overal. We moeten keuzes durven maken, waarbij we oog houden voor het belang van alle dorpen én voor het geheel. Daarbij willen we recht doen aan de eigenheid van elk dorp, zonder dat er verschillen ontstaan in aandacht of voorzieningen. De kracht van onze visie ligt niet alleen in ambities op papier, maar vooral in de manier waarop deze tot stand is gekomen. Vanuit de gemeenschap is volop meegedacht, met initiatieven en ideeën van inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties. Denk aan burgerinitiatieven die Introductie

Introductie bijdragen aan leefbaarheid en duurzame groei. Dit maakt duidelijk: samen komen we verder. We bouwen voort op wat al goed is. Rucphen heeft nu al een sterke sociale structuur, een aantrekkelijk buitengebied en een bloeiend middenen kleinbedrijf met ruimte voor vakmanschap en innovatie. Dit doen we onder andere door te groeien naar 27.000 inwoners in 2040. Tegelijk willen we onze positie in de regio verder versterken en de brede welvaart verbeteren. Daarbij kijken we ook naar onze verbindingen met de omliggende gemeenten en steden. De omgevingsvisie helpt ons koers te houden. Het is een stip op de horizon en dat helpt ons de juiste keuzes te maken op het gebied van wonen, werken, mobiliteit, duurzaamheid, recreatie en zorg. We staan niet stil, we zijn al goed op weg. En samen zorgen we ervoor dat Rucphen ook in 2040 een fijne, leefbare en toekomstbestendige gemeente is, waar jong en oud zich thuis voelt. René Lazeroms, wethouder

Iedere gemeente in Nederland maakt een omgevingsvisie. Hoe ziet de gemeente Rucphen eruit in 2040? En nóg belangrijker hoe komen we daar? Een omgevingsvisie is een visie op de toekomst van het gehele grondgebied van onze gemeente en de binnen de gemeente Rucphen aanwezige deelgebieden. Een strategische visie waarin we aangeven waar we als gemeente over 5, 15 of 25 jaar willen staan. Waarin staat wat we willen verbeteren en ontwikkelen, maar ook wat we willen behouden, koesteren of beschermen. Hierbij zijn twee zaken van belang. Als eerste de samenhang tussen verschillende thema’s zoals volkshuisvesting, ruimte, water, milieu, natuur, landschap, verkeer en vervoer, infrastructuur en cultureel erfgoed. Maar ook werken, gezondheid, duurzaamheid, energie en klimaat. Als tweede de relatie tussen deze thema’s en de verschillende deelgebieden binnen Rucphen. In de omgevingsvisie leggen we vast hoe wij samen met inwoners, bedrijven en belanghebbenden Rucphen in 2040 een fijne plek laten zijn om te wonen, werken, leven en genieten.

4

Betekenis Omgevingsvisie Betekenis

nemen. Samen werken we aan onze gemeente. Daarvoor geeft deze omgevingsvisie een duidelijke richting en inhoudelijk perspectief. DE OMGEVINGSWET

Bijna alle ruimtelijke ontwikkelingen in onze gemeente hebben invloed op mensen in de omgeving. Wanneer een keuze moet worden gemaakt of iets mogelijk is, kunnen belangen botsen maar elkaar ook versterken. Een rode draad binnen de Omgevingswet is dat we de fysieke leefomgeving in zijn totaliteit benaderen. De verschillende belangen van de inwoners, ondernemers, buurt of dorp staan daarom centraal. En sterker nog, deze kunnen zelfs van elkaar verschillen per deelgebied. De inwoner als initiatiefnemer spreekt de belangen uit en brengt ook deze van de directe omgeving in beeld. Op basis van een afweging van alle belangen moet de gemeente uiteindelijk een definitief besluit

Op 1 januari 2024 is de Omgevingswet in werking getreden. Deze wet vervangt 26 wetten op het gebied van de leefomgeving. Het gaat onder andere om wetten over bouwen, milieu, water, ruimtelijke ordening en natuur. De Omgevingswet heeft vier hoofddoelen: 1 Verduidelijken van regels over de leefomgeving. 2 Meer samenhang in beleid over de leefomgeving. 3 Meer flexibiliteit in beleid en regels over de leefomgeving. 4 Het versnellen en verbeteren van besluitvorming.

De Omgevingswet heeft 4 kerninstrumenten voor gemeenten: 1 de omgevingsvisie 2 programma’s 3 het omgevingsplan 4 omgevingsvergunningen De invoering van de Omgevingswet verplicht gemeenten een omgevingsvisie voor haar gehele grondgebied op te stellen. Bijna alle ruimtelijke ontwikkelingen in onze gemeente hebben impact op de leefomgeving en invloed op mensen in deze leefomgeving. Een rode draad binnen de Omgevingswet is dat we de fysieke leefomgeving in samenhang benaderen. De kwaliteiten van het gebied, de ontwikkelingen en uitdagingen en de verschillende belangen van de inwoners, ondernemers van dit gebied staan daarbij centraal. De omgevingsvisie bekijkt deze onderwerpen in samenhang met elkaar en beschrijft de belangrijkste punten van het beleid voor een langere periode. De omgevingsvisie geeft richting en inhoudelijk perspectief aan toekomstige initiatieven met impact op de leefomgeving binnen onze gemeente. Wanneer een ruimtelijke ontwikkeling een bijdrage levert aan één of meer ambities of doelstellingen uit de omgevingsvisie, wordt gekeken onder welke voorwaarden er medewerking kan worden verleend aan het initiatief.

Introductie

5

Over grenzen, samen sterk REGIONALE SAMENWERKING

Regionale samenwerking vinden we minstens zo belangrijk als samenwerking met het Rijk en de Provincie. Met de gemeentes in de regio hebben we veel gemeen. Daarom werken wij in verschillende verbanden samen. Bijvoorbeeld in de stedelijke regio West-Brabant. De zeven gemeenten hebben als doel geformuleerd om de brede welvaart in de regio te verbeteren. Regio West-Brabant is een regio in transitie. De uitdagingen zijn groot, maar de toekomst is hoopvol. Door de kracht van de kleigrond, de verbindingen tussen steden en de balans tussen natuur en innovatie, bouwen we aan een regio waar brede welvaart geen droom is, maar werkelijkheid. En streven daarnaar aan de hand van de regionale investeringsagenda (RIA). Een ander voorbeeld is de De6. De6 wordt gevormd door de gemeenten Etten-Leur, Halderberge, Moerdijk, Roosendaal, Rucphen en Zundert. Deze partners werken op operationeel en tactisch gebied op vele beleidsvelden samen. We kijken verder dan de grenzen van onze gemeente. Door regionaal de krachten te bundelen, wordt de kwaliteit van de hele regio vergroot en krijgen we een sterkere positie in de landelijke en provinciale overleggen en wordt de lobbykracht vergroot. Er zijn diverse opgaven waarin meer gezamenlijk kan worden opgetrokken als het gaat om regionale samenwerking. Wanneer we kijken naar gemeente Rucphen en Halderberge dan zijn andere Introductie

voorbeelden naast de genoemde vrijetijdseconomie samenwerking(en) op het gebied van wonen, energie, defensie, natuur(behoud) en ontwikkelingen buitengebied. SAMENWERKEN; EEN INTEGRALE OMGEVINGSVISIE

Samen leven in een prettige omgeving vinden we belangrijk. Dat maakt dat onze inwoners zich goed voelen, fijn kunnen wonen, werken en leven. Er komen veel thema’s samen bij de bescherming en ontwikkeling van de leefomgeving. Daarom kiezen wij voor een brede samenhangende omgevingsvisie. Het beschermen en ontwikkelingen van de leefomgeving kunnen wij niet alleen. Door samen te werken met inwoners, ondernemers en andere partijen willen wij onze drie ambities voor de leefomgeving bereiken. Samen aan de slag, bijvoorbeeld met de volgende opgaven: • Energie en klimaat • Woningbouw en woon(zorg)visie • Het buitengebied (landschapsontwikkelingsplan) • Visie op (vrijkomende) kerken • De opgave om uitbreiding van de Nijverhei • Het versterken van de biodiversiteit • Leefbaarheid.

6

Omgevingsvisie 1.0 Plan van Aanpak omgevingsvisie OMGEVINGSVISIE, BLIK OP DE TOEKOMST

In 2021 zijn wij gestart met het maken van een omgevingsvisie voor de gemeente Rucphen. Op 2 november 2022 heeft de raad de ‘Omgevingsvisie, blik op de toekomst’ (hierna omgevingsvisie 1.0) vastgesteld. Hierin zijn drie ambities opgenomen: a. Duurzaam samenleven b. Prettig samenleven c. Ruime mogelijkheden voor werken en vrijetijdsbesteding. Doorontwikkeling, gebiedsgerichte uitwerking De omgevingsvisie 2.0 is in twee opzichten een doorontwikkeling van de Omgevingsvisie 1.0. We hebben een uitgebreidere participatie georganiseerd en we hebben de omgevingsvisie per deelgebied uitgewerkt.

Introductie

7

Waarom een omgevingsvisie 2.0? Met de omgevingsvisie 2.0 willen we bewoners, ondernemers, instellingen én bestuurders inspireren. Inspireren om onze gemeente nog mooier, veiliger en gezonder te maken om in te wonen, werken en verblijven. In de visie omschrijven we de kaders die wij belangrijk vinden voor nieuwe ideeën en initiatieven met impact op de leefomgeving. De leefomgeving en haar gebruikers staan centraal. Daarom stellen we de visie gebiedsgericht op en delen we onze gemeente op in deelgebieden. De kaders verschillen per deelgebied omdat ieder deelgebied andere kwaliteiten maar ook uitdagingen kent. Wij bepalen in de visie niet precies wat er ergens moet gebeuren. Met de eerder genoemde ambities met doelstellingen geven we aan wat we belangrijk vinden. We nodigen bewoners, organisaties en ondernemers uit om met ideeën en initiatieven te komen die hierbij aansluiten en hier een bijdrage aan leveren.

Het doel van de visie is daarom: "De leefomgeving van onze gemeente komt centraal te staan en de omgevingsvisie wordt op integrale en uitnodigende wijze vormgegeven, samen met onder andere het sociale domein. Uitgangspunt is dat we inwoners, bedrijven, instellingen, ketenpartners en belanghebbenden vragen om mee te denken over de gebiedserichte uitwerking van de ambities en de doelstellingen. De omgevingsvisie vormt het strategisch beleidsstuk voor de fysieke leefomgeving van de gemeente Rucphen."

diverse (grootschalige) leisurevoorzieningen te vinden. In hoofdlijnen onderscheiden we in onze gemeente drie ruimtelijk ‘gelijksoortige’ gebieden: 1 De kernen, bestaande uit: Rucphen, St.Willebrord, Sprundel, Zegge, Schijf 2 Bedrijventerrein Nijverhei en leisuregebied Binnentuin 3 Het buitengebied. Elk deelgebied heeft zijn eigen specifieke kenmerken en dynamiek. Ook verschilt de maatschappelijke betrokkenheid in elk gebied. Dit heeft gevolgen voor de opzet en inrichting van het participatietraject per deelgebied. Voor de vijf kernen, het buitengebied en het leisuregebied is een participatieplan opgesteld.

Gebiedsgerichte aanpak Uitgangspunt is dat we inwoners, bedrijven en belanghebbenden vragen om mee te denken over de gebiedsgerichte uitwerking van ambities en doelstellingen. Ook kan het zijn dat we ze vragen om advies over een specifiek onderwerp. Ketenpartners (zoals GGD en Waterschap) kunnen we bijvoorbeeld advies vragen over ‘gezondheid’ of ‘waterhuishouding’. Rucphen is een gemeente met vijf karakteristieke dorpen en een prachtig buitengebied. Daarnaast biedt het bedrijventerrein Nijverhei ruimte voor het midden- en kleinbedrijf en zijn in de Binnentuin

Introductie

8

Per gebied hebben we besproken: • welke thema's (beleidsvelden) er spelen; • wat de waarden zijn; • welke ambities van toepassing zijn.

•

De waarden samengevat •

•

Een grote verscheidenheid aan dorpen en landschappen. Onze vijf dorpen hebben allemaal een eigen karakter en het buitengebied bestaat uit een palet van turfvaarten, bossen, heide en landbouw. Veel landschappen hebben cultuurhistorische waarde. Een uitgebreid netwerk aan fiets- en

•

wandelpaden. Deze diversiteit zorgt ervoor dat onze gemeente aantrekkelijk is voor bezoekers. Sterke banden tussen inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties zorgen voor een gevoel van geborgenheid en saamhorigheid. Het midden- en kleinbedrijf vormt niet alleen de ruggengraat van onze economie, maar van de hele samenleving. Naast handel, nijverheid en landbouw is recreatie een groeiende economische sector, met de Binnentuin als kloppend hart.

Spelregels • • • • •

De omgevingsvisie is uitnodigend, inspirerend en kaderstellend voor nieuwe initiatieven. Inwoners, ondernemers en organisaties worden betrokken bij het opstellen van de visie 2.0. De omgevingsvisie stellen we gebiedsgericht op met aandacht voor de verschillen per deelgebied. De vastgestelde omgevingsvisie 1.0 en lopende opgaven zijn het vertrekpunt voor de inhoud van de omgevingsvisie 2.0. De omgevingsvisie biedt ruimte voor nieuwe initiatieven.

Eindproduct Een omgevingsvisie, die ruimte biedt voor initiatieven is een uitnodigende en inspirerende visie. Een uitnodigende visie moet volgens ons minimaal aan de volgende voorwaarden voldoen: • De visie moet makkelijk raadpleegbaar zijn. Een inwoner/initiatiefnemer krijgt zo snel inzicht in wat de mogelijkheden zijn, wat het toetsingskader is; • De visie moet gebiedsgericht zijn; • De visie moet snel inzicht geven wat wel en niet kan en wat het speelveld is waarbinnen een ontwikkeling mogelijk is (gebruiksvriendelijk en overzichtelijk).

Introductie

9

Opbouw van de website De website is opgebouwd uit de volgende onderdelen: Ambities De omgevingsvisie is opgebouwd aan de hand van de drie hoofdambities Prettig Samenleven, Duurzaam Samenleven en Ruime mogelijkheden voor werken en vrijetijdsbesteding. Deze drie ambities vormen daarmee, samen met de beleidsanalyse en regionale positionering van onze gemeente, een (beleidsmatige) basis en het (beleidsmatige) vertrekpunt voor de omgevingsvisie 2.0. Onder deze ambities vallen veel verschillende thema’s waarover we in de omgevingsvisie uitspraken doen. Visie In de omgevingsvisie komt alles samen: de kwaliteiten die onze gemeente heeft, de onderverdeling in deelgebieden en de gestelde ambities. In de omgevingsvisie beschrijven we de uitgangspunten die gelden voor de hele gemeente en uitgangspunten die gelden voor specifieke deelgebieden. De omgevingsvisie is ook uitgewerkt op een interactieve kaart. Zo is in één oogopslag te zien wat we willen met onze omgeving op de lange termijn.

Introductie

DEELGEBIEDEN

Bij de deelgebieden is terug te lezen welke visie voor de verschillende deelgebieden geldt. Deze deelgebiedsbeschrijvingen en deelgebiedskaarten zijn aanvullend op de algemene uitgangspunten die gelden voor de hele gemeente Rucphen. Participatie Bij het opstellen van onze omgevingsvisie zijn we breed het gesprek aangegaan met verschillende belanghebbenden, zowel in en buiten onze gemeente. Het gaat om onze inwoners, bedrijven en maatschappelijke organisaties, maar ook om onze buurgemeenten, en andere overheidspartners (zoals provincie Noord-Brabant, Waterschap Brabantse Delta), de Veiligheidsregio en regionale samenwerkingspartners. We hebben een aantal participatiemomenten en fases gehad waarin we met deze partijen het gesprek zijn aangegaan: om te horen wat er speelt in onze gemeente en omgeving, en om gezamenlijk te reflecteren op voorlopige analyses, keuzes en gedachten voor de omgevingsvisie.

participatieproces zoals de gehouden roadshows I en II en de resultaten van de online peilingen. Doorwerking en verantwoording Hier beschrijven we hoe we de omgevingsvisie gaan gebruiken en wat de sturingsfilosofie van de gemeente is. We leveren met de visie een bijdrage aan sociaaleconomische positie van Rucphen in de regio. Met deze visie stimuleren we ons doen en handelen we tegelijkertijd wel vanuit focus en blijven we op koers. De visie wordt wanneer nodig bijgesteld en uit deze visie volgen omgevingsprogramma’s en omgevingsplannen.

De omgevingsvisie is daarom geen product van de gemeente, maar van de gemeente en alle belanghebbende partijen. Zij weten als geen ander wat zij belangrijk vinden in hun leefomgeving. Zij zijn immers degenen die er wonen, werken en recreëren. Daarmee is de totstandkoming van de omgevingsvisie een voorbeeld voor de nieuwe manier van werken aan de leefomgeving. Onder dit tabblad vind je nog meer informatie over het 10

Ambities

11

Hier gaan we voor! Ook in de toekomst moet het prettig wonen, werken en recreëren zijn in onze gemeente. Samen met onze inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties werken wij aan een gezonde, veilige en duurzame toekomst. Er komen een hoop opgaven en uitdagingen op ons af. We moeten meer woningen en een ander type woningen realiseren. Ook willen we onze dorpen levendig en aantrekkelijk houden en voldoende kansen blijven bieden voor ondernemers. De omgevingsvisie Rucphen geeft richting aan deze opgaven en ambities. Ambities en doelstellingen In de omgevingsvisie maken we keuzes voor de lange termijn. Hoe ziet de gemeente Rucphen eruit in 2040? Deze vraag staat centraal in de omgevingsvisie. We stellen ons daarbij drie subvragen: 1 Hoe staat Rucphen ervoor en welke ontwikkelingen komen er op ons af? 2 Welke ambities hebben wij voor het Rucphen van de toekomst? 3 Welke doelen stellen wij om deze ambities waar te maken en welke prioriteiten gaan wij hierbij geven?

Ambities

Uit een analyse van bestaand beleid hebben we drie ambities geformuleerd: IN RUCPHEN LEVEN WE PRETTIG SAMEN

Het aantal ouderen en jonge mensen dat in onze gemeente woont is in 2040 in balans, waardoor onze kernen levendig zijn. Dit zie je terug in de inrichting van de woonomgeving en de openbare ruimte, het voorzieningenaanbod en de woningvoorraad. Thema’s binnen de ambitie ‘Prettig Samenleven’ zijn wonen, sociaal domein, verkeer, voorzieningen, groenstructuur, landschap, leefomgeving, veiligheid. We richten ons op het flexibeler maken van de woningvoorraad om sneller te kunnen reageren op de veranderende behoefte en het versterken van de kwaliteit van de woonomgeving. IN RUCPHEN LEVEN WE DUURZAAM SAMEN

In 2040 is Rucphen hard op weg om helemaal energieneutraal te zijn. De kernen, het bedrijventerrein en het buitengebied zijn zo ingericht dat onze inwoners, werknemers en recreanten geen overlast ondervinden van extremere weeromstandigheden. Daarnaast nodigt de leefomgeving uit tot verblijven, ontmoeten en bewegen. Thema’s binnen de ambitie ‘Duurzaam Samenleven’ zijn klimaat, energie(transitie), gezondheid, water, natuur/ ecologie/biodiversiteit, recycling afval, duurzame mobiliteit, duurzame woningbouw. We richten ons op een gezonde en veilige leefomgeving, zowel boven als onder de grond, die aangepast is op de veranderende weersomstandigheden en de energietransitie.

IN RUCPHEN ZIJN ER RUIME MOGELIJKHEDEN VOOR WERKEN EN VRIJE TIJDSBESTEDING

Bedrijventerrein Nijverhei is het centrale bedrijventerrein in de gemeente waar bestaande en nieuwe MKB- bedrijven de mogelijkheid krijgen zich op innovatieve manieren door te ontwikkelen. De beschikbare ruimte wordt zo intensief mogelijk benut voor economische activiteiten. Het horecaen detailhandelaanbod richt zich, naast de eigen inwoners, op dag- en verblijfsrecreanten. Ten aanzien van deze ambitie heeft de gemeente, vanuit duidelijke kaders en uitgangspunten, een faciliterende rol waarin zeer nadrukkelijk de samenwerking wordt gezocht met de regio WestBrabant en het De-6 samenwerkingsverband. Thema’s binnen de ambitie ‘Ruime mogelijkheden voor werken en vrije tijdsbesteding’ zijn toerisme (extern), recreatie en vrije tijd, lokale economie, bereikbaarheid, bedrijvigheid, agrarische sector, afstemming regio. We richten ons op het faciliteren van nieuwe en uitbreiding van bestaande bedrijvigheid op het bedrijventerrein Nijverhei waarbij de focus ligt op (de doorontwikkeling van) de MKB-bedrijven. Verder faciliteren wij onder voorwaarden uitbreiding van agrarische bedrijfsactiviteiten (inclusief nevenactiviteiten) in het buitengebied. Een initiatief tot uitbreiding of verandering van agrarische bedrijfsactiviteiten moet – indien van toepassing – ook voorzien in een voorstel tot passende huisvesting van arbeidsmigranten.

Daarnaast moet een uitbreiding of verandering van agrarische bedrijfsactiviteiten op 12

een passende en robuuste wijze worden ingepast in het landschap.

Ambities

13

Beleidsanalyse en regionale positionering Beleidsanalyse

•

met de Rucphense Bossen, uit het Natuur Beheersplan. Zoekgebieden voor wind en zon uit de Regionale Energiestrategie.

Voor een totaaloverzicht van al het beleid, kun u ook het volgende document bekijken.

Gemeente Rucphen heeft verschillende vormen van beleid. Dit beleid bestaat uit ambities, doelstellingen, maatregelen, regels en afspraken die soms voor de gehele gemeente gelden, of soms voor een specifiek deelgebied. Dit kunnen beleidsdocumenten zijn die gaan over een specifiek thema of sector, bijvoorbeeld parkeren. Of die gaan over breder beleid en over meerdere onderwerpen. Bijvoorbeeld de woonvisie waarin het naast woningen ook gaat over (mantel)zorg en huisvesting van arbeidsmigranten. In de eerste stap naar de Omgevingsvisie 2.0 voor gemeente Rucphen zijn al deze beleidsstukken verzameld en bekeken. Op deze manier ontstaat een compleet beeld van het huidige vastgestelde beleid, de nulsituatie. Dit vormt de basis voor Omgevingsvisie 2.0. Dit beleid is vervolgens in een kaart gezet. De kaart en de legenda hieronder laten dus al het bestaande beleid voor de gemeente zien, op lokaal, provinciaal en regionaal niveau. Voorbeelden daarvan zijn: • De visie Vrijetijdseconomie • Het militair terrein in de Rucphense Bossen zoals aangewezen in het Bestemmingsplan • Cultuurhistorisch waardevolle gebieden uit de Cultuur Hisorische Waardenkaart • Het Natuurnetwerk Brabant, overlappend 

Figuur: Interactieve kaart op iReport 14

Voor het grondgebied van Rucphen geldt veel beleid op provinciaal, regionaal en lokaal niveau. De kaart met al het beleid is dus erg druk. Daarom is ervoor gekozen ook drie deelkaarten te maken per ambitie. Deze zijn hieronder weergegeven.

Figuur: Interactieve kaart op iReport 

Regionale positionering Om de positie van onze gemeente in de regio en de samenhang tussen de verschillende deelgebieden binnen de gemeente beter te duiden is een SWOTanalyse uitgevoerd.

Een SWOT analyse: De letters S, W, O en T staan voor de Engelse begrippen Strengths (Sterktes), Weaknesses (Zwaktes), Opportunities (Kansen) en Threats (Bedreigingen). Een SWOT is een veelgebruikte methode en helpt ons om inzichtelijk te maken wat er goed is in onze gemeente. Het is ook een methode om (toekomstige) uitdagingen en ontwikkelingen in beeld te brengen. Ten slotte helpt de analyse ons om te zien waar onze kansen liggen. Gemeente Rucphen kan bewust inspelen op deze kansen, door haar beleid hier op af te stemmen. Uitkomsten van de analyse zijn: 1 Sterktes: Recreatieve- en economische trekpleisters: Rucphen heeft veel mogelijkheden voor recreatie en toerisme. Dit komt ook door de gunstige ligging nabij Vlissingen, Antwerpen en Rotterdam. Enkele trekpleisters zijn bijvoorbeeld Snowworld, De Binnentuin, Rucphense bossen en het buitengebied. Daarnaast is ook vliegveld Breda International Airport (gelegen in onze buurgemeente) een kracht voor Rucphen. Op het gebied van werkgelegenheid is Bedrijventerrein Nijverhei het economische hart voor middelgrote- en kleine bedrijven (MKB's). Gemeente Rucphen heeft een sterke innovatieve land- en tuinbouwsector, die bijdraagt aan economische vitaliteit en werkgelegenheid in de regio. Er is een gezonde financiële situatie in de gemeente Rucphen, zoals bevestigd in de benchmark (zie hiervoor ook het rapport van Hiemstra & de Vries).

Bovendien is de autobereikbaarheid 15

van de gemeente goed door de ligging en de (4) aansluitingen op de A58. Ten slotte zijn er voldoende (maatschappelijke) voorzieningen. Iedere kern heeft een gemeenschapshuis, een basisschool, er zijn veel sportvoorzieningen. 2 Zwaktes: Verkeersveiligheid: in diverse dorpskernen staat de verkeersveiligheid onder druk. Dit komt o.a. door sluipverkeer en hard rijden. Ook de lokale economie en woningmarkt zijn zwaktes. Rucphen is niet direct aantrekkelijk voor bedrijven vanwege beperkte kennis, ervaring en arbeidsplaatsen. Ook sluit de woningmarkt onvoldoende aan op de behoefte van woningzoekenden, wat leidt tot woningtekort voor specifieke doelgroepen en stijgende woningprijzen. Ook is er in onze gemeente een stevige vergrijzing. Daarnaast is het onderwijsniveau relatief laag, zitten er relatief veel inwoners in de bijstand en krijgen relatief veel jongeren jeugdhulp (Hiemstra & de Vries). 3 Kansen: Er ligt een mooie kans in het bijdragen aan regionale beleidsprogramma’s zoals de RES en Transitievisie Warmte. In de regio is er veel potentieel voor restwarmte. Samen met een aantal gemeenten onderzoeken we of buurten binnen de gemeente Rucphen aangesloten kunnen worden op een bovenlokaal warmtenet. De kansen en dus de uitkomsten van dat haalbaarheidsonderzoek zijn nog niet bekend.

Daarnaast zijn in het Regionaal plan Energiesysteem West-Brabant Energie in Balans richtingen benoemd die voor Rucphen 

interessant kunnen zijn. Denk daarbij aan de ontwikkelingen rondom Groen gas. Daarnaast ligt er een kans bij het faciliteren van moderne en gezonde manieren van mobiliteit, bijvoorbeeld door de aanleg van nieuwe fietsverbindingen tussen dorpen en omliggende gemeenten. Een andere kans ligt bij het aantrekken, ondersteunen en benutten van bedrijven, als middel om de werkgelegenheid en het welzijn van onze inwoners te vergroten (Hiemstra & De Vries). Een voorbeeld hiervan is bedrijfsuitbreiding op Nijverhei 4 Bedreigingen: Klimaatverandering: hierdoor is er een toenemende kans op wateroverlast, verdroging, hittestress en afnemende biodiversiteit. Dit maakt ook de bodem en het water kwetsbaar. Daarnaast heeft de gemeente Rucphen te maken met sterk stijgende kosten in het sociaal domein, met name bij de jeugdzorg. De gemeente is hierin afhankelijk van samenwerkingen met de regio (Hiemstra & de Vries). De beleidsanalyse en de SWOT-analyse helpen om een beter beeld te vormen van de gemeente Rucphen.

Ambities en thema's De drie ambities ‘Prettig samenleven’, ‘Duurzaam samenleven’ en ‘Ruime mogelijkheden voor werken en vrijetijdsbesteding’ uit Omgevingsvisie 1.0 vormen de basis voor deze Omgevingsvisie 2.0. Deze drie ambities vormen daarmee een (beleidsmatige) basis en het (beleidsmatige) vertrekpunt voor de omgevingsvisie 2.0. We beschrijven de algemene uitganspunten per hoofdthema voor de omgevingsvisie 2040. Dat doen we dus voor de ambities Prettig Samenleven, Duurzaam Samenleven en Ruime mogelijkheden voor werken en vrijetijdsbesteding. De algemene uitgangspunten zijn ook uitgewerkt per deelgebied, dit noemen we gebiedsspecifieke uitganspunten. Voor een groot deel zijn de algemene en gebiedsspecifieke uitganspunten op kaart ingetekend. Zo is in één oogopslag te zien wat we willen met onze leefomgeving op de lange termijn. Met de opbrengsten uit de Roadshows in de verschillende deelgebieden (openbare publieke participatieavonden voor inwoners), sessies met de ambtenaren van de gemeente en sessies met het College van Burgemeester en Wethouders zijn voor de drie hoofdambities concrete thema’s geformuleerd die hierop aansluiten (zie de infographic hieronder). Deze thema’s vormen een afspiegeling van wat er speelt en leeft binnen onze gemeente en haar deelgebieden.

16

Een algemene uitleg van de thema’s wordt zichtbaar door met de muis over de Infographic hiernaast te bewegen. Onder deze thema’s hangen concrete uitgangspunten, met bijbehorende maatregelen die we in de omgevingsvisie 2.0 gebiedsgericht uit hebben gewerkt. Hieronder geven we alvast een aantal voorbeelden van mogelijke uitgangspunten en bijbehorende maatregelen waaraan u kunt denken. In de visie zelf vindt u een uitgebreide uitwerking van de uitgangspunten voor de gehele gemeente en gebiedsbeschrijvingen voor alle deelgebieden. Ambitie Prettig samenleven Een uitgangspunt kan zijn “het zorgen voor voldoende woningen, met betaalbare en passende opties voor starters en senioren”. Maatregelen om dit te bereiken kunnen bestaan uit “het uitbreiden van het woningaanbod met een geschikt programma van betaalbare woningen”, “het toetsen van nieuwbouwprojecten aan dementievriendelijkheid” of “ontwikkelen van levensloopbestendige woningen”.

Figuur: Interactieve infographic op iReport

Een ander uitgangspunt kan zijn “Het optimaliseren van de stedelijke voorzieningen om een leefbare en aantrekkelijke gemeenschap te creëren”. Concrete maatregelen daarbij kunnen bestaan uit het “zorgen voor voldoende activiteiten en ontmoetingsplekken voor jongeren” of “zorgen voor goede basisvoorzieningen voor de jeugd in de gemeente, waaronder scholings- en opleidingsmogelijkheden”.

Een uitgangspunt bij deze ambitie kan zijn “het ontwikkelen van plannen om de gemeente aan te passen aan de veranderende klimaatomstandigheden”. De maatregelen en opgaven om dit te bereiken kunnen bijv. bestaan uit “het klimaatrobuust inrichten van de openbare ruimten in de gemeente”, “wateroverlast in bebouwd gebied



Ambitie duurzaam samenleven

aanpakken. Een andere doelstelling kan zijn “Het behouden en creëren van een meer biodiversiteit”. Concrete maatregelen daarbij kunnen bestaan uit het “tegels eruit, groen erin: het stimuleren van het verwijderen van bestrating en het aanleggen van groene ruimtes” of “het ontwikkelen van een dorpsbos waar recreatie en natuurontwikkeling hand in hand gaan”.

17

Ambitie ruime mogelijkheden voor werken en vrijetijdsbesteding Een doelstelling bij deze ambitie voor de gemeente kan zijn “het bevorderen van recreatie en overnachtingsmogelijkheden in lijn met de Visie op Vrijetijdseconomie”. Concrete maatregelen daarbij kunnen bestaan uit het “Ontwikkelen en toestaan van meer verblijfsrecreatie” of “meer de samenwerking met omliggende gemeente aangaan”. Een andere doelstelling kan zijn “het creëren van ruimte voor MKB en kleine ondernemers”. Concrete maatregelen kunnen bestaan uit het “het beter faciliteren van ondernemers ten gunste van duurzame economische groei en het behoud van bedrijvigheid.” of “het identificeren van geschikte locaties voor bedrijvigheid”.

Samenhang De samenhang (op basis van de database) is uitgewerkt in een Infographic voor de gehele gemeente Rucphen. Samenhang zien we bijvoorbeeld ontstaan doordat alle deelgebieden dezelfde uitgangspunten hebben op een bepaald thema. Zoals op het thema ‘Mobiliteit’. Het stimuleren van een verkeersveilige omgeving in dorpskernen is voor elk deelgebied een veelvoorkomend uitgangspunt. Dit uitgangspunt heeft ruimtelijk gezien een samenhangende relatie. Want maatregelen in het ene deelgebied, kunnen effecten hebben in een ander deelgebied. Het

verlagen van de snelheid in een kern, kan nieuwe routes stimuleren naar of door andere gebieden. De exacte maatregelen kunnen uiteraard per deelgebied verschillen, maar in essentie is het uitgangspunt samenhangend voor meerdere deelgebieden. Als een vlakje van de Infographic ingekleurd is, betekent het dat dit thema bij elk deelgebied speelt. Als een vlakje niet is ingekleurd, dan krijgt het thema meer aandacht in één of meerdere specifieke deelgebieden. Voorbeelden van deze samenhang en dus uitspraken die gelden voor de gehele gemeente zijn zichtbaar door met de muis over de Infographic te bewegen.

Samenhang en verschillen Alle opbrengsten uit de participatierondes (bestaande uit de Roadshows met bewoners in de diverse deelgebieden, maar ook sessies met ambtenaren en het college van B&W) en de beleidsanalyse zijn gestructureerd in een database. Dat is een groot overzichtsschema per deelgebied met de belangrijkste thema’s, uitgangspunten en mogelijke maatregelen. De koppeling tussen de ambities, thema’s, uitgangspunten en maatregelen zijn al toegelicht in Ambities en Thema’s. Figuur: Interactieve infographic op iReport 

18

Verschillen Door te werken met deelgebieden en het inzicht in de verschillen tussen de deelgebieden komen belangrijke dilemma’s naar voren. Elk gebied heeft zijn eigen identiteit, uitdagingen en kwaliteiten. Hier lees je al meer over bij de deelgebieden. Zodoende kunnen we voor gemeente Rucphen identificeren wat de positionering en relatie is tussen de verschillende gebieden. De uitkomst per deelgebied kan heel verschillend zijn.

Zoals het inzetten op één centrale centrumfunctie met commerciële en maatschappelijke voorzieningen, of juist het aanbieden van basisvoorzieningen in elk deelgebied. Op basis van deze te maken keuzes, zijn we Roadshow II in gegaan. Meer informatie vindt u hier. Door allerlei keuzes te bespreken met inwoners, beleidsambtenaren, college en ketenpartners hebben we specifieke informatie opgehaald per deelgebied. Dat hebben we verwerkt in de omgevingsvisie.

Een dilemma kan bijvoorbeeld zijn het bieden van ruimte aan recreatie in het deelgebied buitengebied, of het inzetten op natuurbescherming en natuurbehoud in dit deelgebied. Dit is een voorbeelddilemma binnen het deelgebied ‘buitengebied’. De grote opgaven vragen vaak om een oplossing in gezamenlijkheid. Verbinding is cruciaal. De samenhang wordt gezocht op het schaalniveau van de gemeente én de regio. Veel opgaven, zoals de energietransitie, de verstedelijkingsopgave WestBrabant-West, het aanbod van bedrijventerreinen en de huisvesting van arbeidsmigranten, zijn bij uitstek gezamenlijke regionale vraagstukken. Zo kunnen ook dilemma’s tussen de deelgebieden voorkomen.



19

Visie

Visie

20

Ontwerp omgevingsvisie gemeente Rucphen

“RUCPHEN 2040: BOUWEND OP GEMEENSCHAPSKRACHT EN VAKMANSCHAP”

Welkom in onze gemeente Rucphen van 2040. Een plek waar wonen, werken en vrije tijd samenkomen en in balans zijn. In 2040 is de gemeente Rucphen een nog aantrekkelijkere plek met nog steeds een bijzonder karakter in de regio West-Brabant; rijk aan natuur en recreatie, met dorpen die hun eigen karakter en identiteit hebben. We zijn gegroeid naar zo’n 27.00 inwoners. Onze basisvoorzieningen zijn op peil en onze woningvoorraad sluit aan bij de woonwensen van onze inwoners. Oftewel: we hebben een gezonde mix aan jong en oud in onze gemeente met bijpassende sociale voorzieningen. Er heerst daarnaast een sterk gemeenschapsgevoel. Inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties werken samen en zorgen voor elkaar. Deze kwaliteiten zijn in 2040 verder versterkt, zodat onze gemeente een warme en betrokken gemeenschap blijft.

Visie

Het buitengebied heeft een prachtig en divers landschap met akkers, bossen, heide en mogelijkheden voor een adaptieve agrarische sector. De bodem- en waterstructuren zijn in 2040 verder versterkt net zoals de karakteristieke landschapselementen en waardevolle natuur. Het buitengebied biedt hiermee groene longen tussen de meer verstedelijkte gebieden zoals de dorpen en het leisuregebied. Maar ook in relatie tot de grotere steden zoals Breda, Roosendaal en Bergen op Zoom en Antwerpen, biedt het rustige en landelijke Rucphen een ideale locatie voor wonen, werk, recreatie en toerisme. De nabijheid van belangrijke snelwegen zoals de A58 en de A17 zorgt voor goede verbindingen naar de rest van Nederland en België. Recreatieve mogelijkheden, zoals de Rucphense Bossen, en adventure sport in het leisuregebied Binnnentuin zoals SnowWorld, trekken jaarlijks vele bezoekers. In 2040 is ons toeristisch en recreatief profiel verder uitgebreid doordat er nog meer mogelijkheden zijn voor (kleinschalige) recreatie en overnachtingsplekken.

We hebben daarnaast een rijke traditie in vakmanschap waar we trots op zijn. Onze bedrijvigheid is gegroeid en er blijft volop ruimte voor creatief vakmanschap en innovatieve maakindustrie in 2040. We zijn een thuis voor kleine ondernemers, ZZP’ers en echte vaklui. Het verbeteren van de algehele kwaliteit van leven (Brede Welvaart) heeft geleid tot een gemeente waar iedereen zich thuis voelt. Naast het bieden van een goed economisch klimaat waar vakmanschap tot bloei komt, ligt de focus op een goede balans tussen sociale, omgevings- en gezondheidsaspecten. Bouwend op gemeenschap en vakmanschap zijn we in 2040 een nog aantrekkelijkere plek om te wonen, te werken en te recreëren. Onze visie is gebaseerd op drie ambities: Prettig Samenleven, Duurzaam Samenleven en Ruime mogelijkheden voor werken en vrijetijdsbesteding. Deze ambities en de bijbehorende doelstellingen zijn vastgelegd in de Omgevingsvisie 1.0 en verder verrijkt in deze Omgevingsvisie 2.0.

21

De algemene uitgangspunten voor de hele gemeente zijn van toepassing op de gemeente Rucphen als geheel en vormen de basis voor de uitwerking in programma’s. Zo zien we in één oogopslag wat we willen bereiken met onze gehele leefomgeving op de lange termijn. Hoewel de verschillen tussen de kernen, het Leisuregebied en het buitengebied niet heel groot zijn, zijn de algemene uitgangspunten op basis van de gemaakte keuzes en gebiedsgesprekken ook gebiedsgericht uitgewerkt. Zowel in tekst als op de deelgebiedskaarten. Deze visie vormt een uitnodiging om mee te bouwen aan en ín Rucphen. Iedereen kan en mag hierin meedoen. We werken op een gelijkwaardige manier samen met onze inwoners, bedrijven en maatschappelijke partners aan een mooie prestatie die een bijdrage levert aan de Brede Welvaart in Rucphen. De kaart is interactief. Via de kaart zijn de keuzes en uitgangspunten te lezen voor de gehele gemeente maar ook voor de verschillende deelgebieden. Klik op een deelgebied om verder te lezen. • • • • • • •

Visie

Kern Rucphen Kern St. Willebrord Kern Zegge Kern Schijf Kern Sprundel Buitengebied Bedrijventerrein De Nijverhei & Leisure Binnentuin

Figuur: Interactieve kaart op iReport

22

Algemene uitgangspunten Prettig Samenleven Uitgangspunten Prettig Samenleven voor de omgevingsvisie 2040 zijn: Woningvoorraad die aansluit op de (veranderende) woningbehoefte We bouwen een groot aantal woningen bij tot aan 2040. De behoefte aan woningbouw is groot en Rucphen ligt strategisch goed gepositioneerd. Hierdoor zijn we in staat om invulling te geven aan een ambitieuze woningbouwopgaven waardoor

Visie

voorzieningen in de kernen en de Brede Welvaart behouden blijft en wordt versterkt. De opgave voor onze gemeente in de regio is minimaal 700 woningen te realiseren tot 2040. Dit is opgenomen en verder uitgewerkt in het volkshuisvestingsprogramma. Deze regionale woningbouwafspraken richten zich op het verbeteren van de woonkwaliteit en het aanbod van woningen in de gehele regio. De afspraken zijn onderdeel van een bredere strategie om de regio aantrekkelijk te maken. Aantrekkelijk betekent prettig wonen voor zowel huidige als toekomstige inwoners, met een balans tussen nieuwbouw en het verbeteren van bestaande woonomgevingen. We richten ons vooral op woningen toevoegen om het voorzieningenniveau

op peil te houden en op woningen waar nu en in de toekomst behoefte aan is. Dat zijn vooral kleinere en betaalbare woningen. In eerste instantie zetten we in op doorstroming ouderen met een verhuiswens. Hiermee komt een deel van de grotere/duurdere woningen vrij voor gezinnen en hogere inkomens. Om de sociale binding en het karakter van de dorpen te behouden willen we bij nieuwbouw inzetten op andere producten die passen bij onze inwoners: met name nultredenwoningen en kleinere, betaalbare starterswoningen. Nieuwbouw is een aanvulling op het huidige aanbod. Dat kunnen ook appartementen zijn. Bestaande woningen kunnen ook omgevormd worden tot bijvoorbeeld nultredenwoningen. Voor toekomstige woningbouwlocaties onderzoeken we wat er nog in de kernen en aan de rand bijgebouwd kan worden. We gaan hierbij slim om met de beschikbare ruimte door het toevoegen van woningen met de voorkeur voor inbreiding, herstructurering en transformatie. We werken, buiten de winkelconcentratiegebieden, zoveel mogelijk mee aan de transformatie van ‘detailhandel’ naar ‘wonen’. Als we toch in het buitengebied bouwen, zorgen we voor clustering van wonen bij voorkeur binnen bestaande bebouwingsconcentraties. Daarbij bieden we ruimte aan kleinschalige woonvormen zoals tiny houses en meergeneratiehofjes die aansluiten op toekomstige woon- en zorgbehoefte van onze bevolking.

We staan daarnaast open voor nieuwe initiatieven die de woningschaarste verminderen en het bestaande vastgoed optimaal te benutten.

23

Versterken van een aantrekkelijke woonomgeving voor jong en oud Het is belangrijk dat we verschillende soorten woningen toevoegen in een groene en gezonde leefomgeving. Daarmee stimuleren we de gezondheid en een evenwichtige samenstelling van de bevolking, bijvoorbeeld op leeftijd, inkomen en opleidingsniveau. Een aantrekkelijke woonomgeving is ook een gezonde leefomgeving met voldoende (sport-)voorzieningen. Bij de afweging voor nieuwe woningbouwlocaties kijken we ook naar de bestaande voorzieningen, zoals bijvoorbeeld de sportparken. We maken daarbij de afweging of er in de huidige situatie sprake is van een duurzame,

Visie

toekomstbestendige locatie, of dat er kansen liggen om (eventueel gecombineerd) met woningbouw naar alternatieve locaties te kijken. Dit gebeurt in goed overleg met de besturen van de verenigingen. We zetten bij nieuwbouw in op kleinere en betaalbare woningen. Dat kan ook meerlaags bouwen zijn dat passend is bij het dorpse karakter van onze kernen. Deze nieuwbouwwoningen moeten een bijdrage leveren aan een groene en afwisselende omgeving die de ruimtelijke kwaliteit verder versterkt. Door naast woningen voor jongeren vooral te focussen op woningen voor ouderen bevorderen we de doorstroming op de woningmarkt. We zetten ons ook in om woningen toe te wijzen aan mensen met een maatschappelijke binding met onze gemeente.

Versterking van karakteristieke dorpen, het groene buitengebied, het diverse landschap en de cultuurhistorische waarden Onze gemeente is de groene long in de Brabantse stedenrij. Een tuin voor inwoners en bezoekers. Een typisch Brabants Landschap waarin wonen, werken en natuurontwikkeling en recreatie een plaats hebben. Een landschap van de toekomst. Behoud van de hechte gemeenschappen in de dorpen staat voorop In onze gemeente streven we naar een sterke sociale basis. Dit betekent dat de samenleving veerkrachtig, inclusief en samenredzaam is. Een samenleving waar mensen actief zijn in de gemeenschap en in een prettige omgeving wonen. In zo'n samenleving voelen inwoners zich verbonden met elkaar. Ze zorgen voor elkaar, nemen verantwoordelijkheid voor hun leefomgeving en doen actief mee. Inwoners hoeven niet vaak hulp te vragen aan de gemeente, omdat ze informatie en ondersteuning makkelijk kunnen vinden in hun eigen netwerk en in de buurt. Inwoners hebben zelf de regie en weten waar en wanneer ze hulp moeten vragen als dat nodig is. Als er hulp nodig is, kunnen inwoners rekenen op een betrokken gemeente. De gemeente helpt waar nodig, maar let er ook op dat inwoners zelfredzaam blijven. De gemeente ondersteunt de sociale basis vanuit het perspectief van de gemeenschap. Zo kan iedereen in Rucphen fijn en gezond samenleven.

24

Om prettig samen te leven zijn er ook voldoende basisvoorzieningen binnen bereikbaarheid van de doelgroep. St. Willebrord, Sprundel en Rucphen hebben een uitgebreider voorzieningenaanbod, met meer winkels, horeca, sportfaciliteiten en medische- en culturele voorzieningen. Zo kunnen ouderen bijvoorbeeld langer thuis blijven wonen doordat voorzieningen op korte afstand bereikbaar zijn. Het dorpshuis of een andere ontmoetingsplek heeft een centrale sociale functie in iedere kern. Hierbij hoort ook het multifunctioneel gebruik van deze gebouwen. De gebouwen gebruiken we dus voor ontspanning, bewegen en samenkomen voor alle doelgroepen. Ook vinden we goede kwaliteit van onderwijs belangrijk en daarom blijven we als gemeente volop investeren in onderwijs en goede huisvesting van de scholen in onze gemeente met ons integraal huisvestingsplan (IHP).

Visie

Overige doelstellingen vanuit een sterke sociale basis zijn: • Actiever gemeenschapsleven: In een actiever gemeenschapsleven zijn er voldoende activiteiten en voorzieningen waar inwoners aan deelnemen of aan bijdragen. De voorzieningen zijn aanvullend aan elkaar en passen bij de doelgroepen in de gemeente. Vrijwilligers, lokale partners en gemeentelijke partners werken samen en onderhouden verbinding tussen de activiteiten en voorzieningen. • Meer (kunnen) meedoen: In een sterke sociale basis zijn de drempels om mee te kunnen doen weggenomen. Inwoners kunnen gebruik maken van verschillende voorzieningen en activiteiten ongeacht sociaaleconomische status, fysieke mobiliteit, leeftijd of etnische achtergrond.

•

•

Beter eigen regie kunnen voeren: In een sterke sociale basis kunnen inwoners zelf oplossingen vinden voor (hulp) vragen. Het passende ondersteuningsaanbod en toegankelijke informatievoorziening faciliteren dit. Vrijwilligers zijn er om een helpende hand te bieden, ondersteund door professionals en de gemeente. Meer oog hebben voor elkaar: Inwoners komen elkaar vaker tegen, kijken naar elkaar om en bieden elkaar waar nodig een helpende hand. Laagdrempelige ontmoetingsplaatsen en georganiseerde activiteiten zorgen voor natuurlijke momenten die dit in de hand spelen. Daarnaast worden vrijwilligers en mantelzorgers passend ondersteund zodat zij hun onmisbare rol in een sterke sociale basis goed kunnen vervullen.

25

Algemene uitgangspunten Duurzaam Samenleven Uitgangspunten Duurzaam Samenleven voor de omgevingsvisie 2040 zijn: Vervangen van fossiele brandstoffen door alternatieve energiebronnen De overstap van fossiele brandstoffen naar duurzame energie is een hele grote maatschappelijke opgave. In lijn met de landelijke doelstellingen is de gemeente Rucphen in 2050 aardgasvrij. Dit betekent dat onze gebouwde omgeving op andere manieren verwarmd moet worden. De beschikbare alternatieven zijn beperkt. Daarom zetten we als gemeente voornamelijk in op elektrische oplossingen (all-electric). We verkennen ook kansen voor collectieve warmtesystemen en onderzoeken de mogelijkheden van groen gas en restwarmte in regionaal verband. Dit wordt verder uitgewerkt in het Warmteprogramma. Binnen dit programma gaan we samen met inwoners en belanghebbenden keuzes maken voor duurzame warmteoplossingen die passen bij de verschillende buurten en wijken van onze gemeente. Binnen de Regionale Energiestrategie (RES) dragen we bij aan de doelstelling om vóór 2030 30 GWh grootschalig zonne-energie op te wekken, met een sterke focus op zon-op-dak. We onderzoeken ook de kansen voor zonne- energie op land. Windenergie wordt binnen onze gemeente tot 2030 niet Visie

toegepast. In 2030 wordt gekeken of windenergie binnen onze gemeente wel of niet toepasbaar is. De energietransitie raakt iedereen en is alleen haalbaar als inwoners, bedrijven en lokale initiatieven hierin een actieve rol spelen Wij zetten daarom in op bewustwording en ondersteuning bij energiebesparing en duurzame energieopwekking. We stimuleren het verduurzamen van woningen. Dat doen we door uitvoering te geven aan het nationaal programma isolatie (NIP). Dit is nodig om energie te besparen, en draagt bij aan lagere woonlasten en het tegen-gaan van energiearmoede. Onze ambitie is dat alle woningen in Rucphen uiterlijk in 2030 ten minste energielabel B hebben.

De energietransitie staat niet op zichzelf en raakt aan andere opgaven binnen onze gemeente, zoals ruimtelijke ordening, klimaatadaptatie en betaalbaar wonen. Door integrale keuzes te maken, zorgen we ervoor dat de overstap naar duurzame energie bijdraagt aan een toekomstbestendige, leefbare en economisch sterke gemeente. We blijven in samenwerking met onze inwoners, bedrijven en regionale partners zoeken naar haalbare en betaalbare oplossingen die aansluiten bij de specifieke kenmerken van onze gemeente. Aanpassen van de omgeving aan de veranderende (en extreme) weersomstandigheden Water en bodem is sturend bij nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen. Ons water- en bodemsysteem wordt steeds meer sturend bij alle ruimtelijke ontwikkelingen. Kwetsbare locaties vanuit water26

overlast, waterveiligheid en bodemdaling moeten worden vermeden. Locatiekeuze en locatieinrichting zijn daarbij extra van belang om veilig te kunnen blijven bouwen. Hierbij willen we de overlast en vervelende gevolgen van de extremere weersomstandigheden zo veel mogelijk voorkomen. Belangrijk is dat al bij het begin van het planvormingsproces de aspecten water, bodem en (ruimte voor) vergroenen worden betrokken. We anticiperen hierop door onze voorwaarden en uitgangspunten bij ontwikkelingen te actualiseren aan de hand van de recente inzichten en het landelijk beleid. De gemeente heeft de ambities om de groenstructuren en de biodiversiteit verder te versterken, minder verharding in de openbare ruimte aan te leggen en te zorgen dat het regenwater bij hevige buien goed weg kan. Dat doen we door bij herinrichting van straten, parken, plantsoenen of pleinen klimaatmaatregelen te treffen door onder andere meer groen toe te voegen. Meer groen zorgt ook voor minder hittestress op zeer warme dagen. We informeren onze inwoners, ondernemers en het onderwijs zo goed mogelijk over aanpassingen van hun huidige woonomgeving aan het veranderende klimaat. Dat kan bijvoorbeeld door tegels uit je tuin halen en hier groen voor terugplaatsen, groene daken aanleggen, of door het plaatsen van een regenton.

Bij nieuwbouwprojecten bekijken we meteen wat de impact van afvalwater en regenwater op de bestaande infrastructuur is. Op basis daarvan passen we klimaat- en energiemaatregelen toe.

Visie

Verminderen van de afvalproductie en verbetering van afvalscheiding Minimaliseren van afval en het bevorderen van recycling en hergebruik van materialen. We creëren bewustwording door inwoners, ondernemers, onderwijs en de overheid zo goed mogelijk te informeren over het verminderen van de afvalproductie, afvalscheiding en hoe zij daar zelf aan kunnen bijdragen. We streven naar circulair bouwen, waarbij we bouwmaterialen gebruiken die hergebruikt of gerecycled kunnen worden. Bevorderen van milieubewuste en innovatieve vervoersmiddelen Hierbij denken we aan deelmobiliteit, duurzame auto’s en OV of dorpsbus. We stimuleren inwoners milieubewuster te rijden door te informeren over elektrisch rijden en het delen van een auto. Ook investeren we verder in een goed ontworpen (snel-) fietsnetwerk. Door fietsers van gemotoriseerd verkeer te scheiden en betere straatverlichting, vermindert dit het aantal verkeersongevallen en verhoogt dit de verkeersveiligheid. De afwaardering en herinrichting van bepaalde wegen ten gevolge van de omleiding, zorgt voor meer verkeersveilige verbindingen waar de fiets de ruimte krijgt. De fiets wordt daardoor een beter alternatief voor de auto op de kortere afstanden. Door in de kernen de auto te ontmoedigen (wegen afwaarderen en autoluwer inrichten), zorgen we er ook voor dat men voor een gezonder alternatief kiest, zoals te voet of op de fiets. 27

We beschermen natuur Zoals de Rucphense Bossen. En om versnippering tegen te gaan stimuleren we het realiseren van het casco- landschap waarbinnen de belangrijkste bosgebieden worden versterkt en ecologische verbindingen worden ontwikkeld. Wij nemen daarnaast als gemeente Rucphen deel aan ‘Brabant Behaagt’. Een landschapsproject van het Masterplan Van Gogh Nationaal Park dat wordt uitgevoerd door Brabants Landschap. Het gaat om het aanplanten van heggen, houtwallen en knotwilgen, het aanleggen van poelen en het inzaaien van bloemrijke randen. Hiermee wordt een bijdrage geleverd aan de landelijke ambitie voor 10% groenblauwe dooradering van het buitengebied. We clusteren recreatie aan randen van deze gebieden en bij de gebiedsentrees wat zorgt voor bescherming van kwetsbare ecologie en biodiversiteit. Ook het defensieterrein in de Rucphense Bossen blijft behouden. Nieuwe ontwikkelingen in met name het buitengebied voldoen aan de (provinciale) afspraken rondom kwaliteitsverbetering van het landschap. We hanteren attentiezones bij Natuur Netwerk Brabant (NNB) en Natte Natuurparels, houden hier regenwater vast, en voorkomen we versnelde drainage en afvoer. Ook de Europese Kaderrichtlijn Water (KRW) die gaat over de waterkwaliteit van zowel oppervlaktewater als over grondwater wordt geborgd.

Dat doen we door het zo robuust mogelijk inrichten van het watersysteem met zo weinig mogelijk technische ingrepen. Want een goede Visie

waterkwaliteit draagt bij aan de biodiversiteit en verschillende natuurdoelen. Een gezonde en veilige leefomgeving stimuleren die mensen uitnodigt om naar buiten te gaan en te bewegen Het bevorderen van de gezondheid en het welzijn van de bevolking is van groot belang. Het beschermen van onze gezondheid is noodzakelijk. Gezondheid bevorderen vraagt om het stimuleren van een gezonde levensstijl. Het versterken van een groene openbare ruimte zorgt ervoor dat we een ommetje kunnen maken en kunnen bewegen en spelen in de openbare ruimte. Zo blijven we in beweging en dit heeft een positief effect op de gezondheid. In alle dorpen zijn voldoende speel- en ontspanningsplekken voor kinderen van verschillende leeftijden. Met extra aandacht voor de leeftijdsgroep die op de middelbare school zit. Denk bijvoorbeeld aan een speelbos of een park. Voor de bescherming van onze gezondheid voldoen we aan de wettelijke eisen en gaan we overlast door stank, geluid en luchtverontreiniging zoveel mogelijk tegen. Bij alle ontwikkelingen in onze gemeente wordt rekening gehouden met externe veiligheid. Een veilige leefomgeving draagt ook bij aan een gezonde leefomgeving. We faciliteren een verkeersveilige omgeving in kernen en het buitengebied. We doen ons best om bedrijventerreinen, het buitengebied en de

woongebieden zo veilig en leefbaar mogelijk te maken. Bij de ontwikkelingen van initiatieven betrekken we de veiligheidsregio vroegtijdig als adviesorgaan. Bij de ontwikkeling van onze leefomgeving streven we ernaar om zoveel mogelijk aan te sluiten bij de kernwaarden en ontwerpprincipes van de veiligheids-regio. In het belang van een gezonde, maar ook veilige leefomgeving houden we bij initiatieven in de nabijheid van risicobronnen in een vroegtijdig stadium rekening met het veiligheidsrisico. Het gaat daarbij om: • • •

het voorkomen en beperken van veiligheidsrisico’s zoals branden en andere ongevallen, rampen en crises; het vergroten van de zelf- en samenredzaamheid van mensen die aan deze veiligheidsrisico’s zijn blootgesteld en; het zorgdragen voor een hulpvaardige en slagvaardige bestrijding van branden en andere ongevallen, rampen en crises.

28

Algemene uitgangspunten Werken en Vrijetijdsbesteding

Door samenwerking worden de recreatieve mogelijkheden beter benut en uitgedragen

Uitgangspunten Ruime mogelijkheden voor werken en vrijetijdsbesteding voor de omgevingsvisie 2040 zijn:

We bevorderen in het buitengebied kleinschalige recreatie en vergroting van overnachtings-mogelijkheden met respect voor de landschappelijke omgeving. Kleinschalig past bij onze identiteit:

Het ontwikkelen van een gunstig ondernemersklimaat In onze gemeente zijn we trots op ons vakmanschap en de maakindustrie, daar staan we regionaal om bekend. We bieden ruimte en ondersteuning aan het Midden- en Klein Bedrijf (MKB) en kleine ondernemers. We hanteren specifiek beleid voor aan huis gebonden beroepen zodat deze activiteiten passend zijn binnen de woonomgeving. Deze lokaal verzorgende beroepen faciliteren wij omdat ze passen bij het opleidingsniveau van onze beroepsbevolking en de sectoren waarin onze inwoners actief zijn. Grotere bedrijven en bedrijven die uit willen breiden vinden hun plek op bedrijventerrein De Nijverhei.

de identiteit van de kernen, de identiteit van het buitengebied en de identiteit van onze inwoners. We verbeteren en bundelen de wandel- en fietsroutes in het buitengebied en vergroten de zichtbaarheid van deze routes door bijvoorbeeld themaroutes. Het buitengebied maakt onderdeel uit van het Van Gogh Nationaal Park. Hierbinnen werken we samen met andere partners om dat landschap een duurzame, vitale en natuurinclusieve toekomst te geven. Grootschalige leisure clusteren we in het leisuregebied Binnentuin. In de toekomst is Binnentuin van Rucphen een leisure hotspot met veel sportieve en vrijetijdsvoorzieningen. In de deelgebiedbeschrijving voor het Leisuregebied kunt u nog meer lezen over de toekomst van dit gebied.

Winkels bevinden zich in de winkelconcentratiegebieden van onze dorpen, net zoals de horeca. In het buitengebied is er ruimte voor nevenactiviteiten zoals kleinschalige horeca, recreatie en nieuwe vormen van plattelandseconomie.

Visie

29

Rucphen is een agrarische gemeente waarbinnen adaptieve landbouw ook in de toekomst een plek blijft krijgen Het buitengebied is klaar voor toekomstige ontwikkelingen. De gemeente faciliteert agrarische ondernemers om te komen tot duurzame en circulaire productie. Kansen en innovaties die zich voordoen om aan te sluiten bij het Plantbased Netwerk van West-Brabant worden verzilverd. Groen gas biedt daarnaast voor onze gemeente mogelijkheden om energie op te wekken. Mest wordt verwerkt tot groen gas. Gezien het hogere aantal veehouderijen in de omliggende gemeenten Zundert, Alphen Chaam, Baarle Nassau, Etten-Leur onderzoeken we samen met belangenorganisaties de mogelijkheden om de productie van groen gas te vergroten. Voor de agrariërs binnen onze gemeente een kans om extra bij te dragen aan het verduurzamen. Bij bedrijfsbeëindiging wordt gezocht naar een alternatieve invulling van de vrijkomende bebouwing. Dat doen we om ondermijning (bijvoorbeeld drugscriminaliteit) en verpaupering tegen te gaan. Door een andere invulling, bijvoorbeeld nieuwe woningen of bestaande woningen beter te benutten en door teruggave aan het landschap, blijft ons buitengebied toekomstbestendig en veilig. Teelt Ondersteunende Voorzieningen (TOV’s) voor onze teeltbedrijven worden in onze gemeente landschappelijk ingepast. In het deelgebied ‘buitengebied’ kun u hier nog meer over terugvinden.

Visie

Buitenlandse arbeidskrachten zijn hard nodig in met name onze agrarische sector. De huisvesting van seizoenarbeiders vindt in principe kleinschalig plaats op/nabij (agrarische) bedrijven. Ondernemers hebben zelf een verantwoordelijkheid om goede huisvesting te bieden. Bij langdurig

verblijf van buitenlandse arbeidskrachten komen zij in aanmerking voor huisvesting in de reguliere woningvoorraad.

30

Uitgangspunten deelgebieden

Visie

31

Kern Rucphen

Duurzaam samenleven De natuur is ook belangrijk in en rondom de kern van Rucphen. Er zijn veel bomen, beplanting en grasvelden. Mensen vinden het fijn om hier te wandelen of te spelen. Dit maakt het dorp extra mooi en rustig.

Prettig samenleven De kern Rucphen is een dorp waar jong en oud in harmonie samenleeft. Mensen kennen elkaar vaak goed in Rucphen. Agora is de centrale ontmoetingsplek in het dorp. De plek waar ruimte is voor ontmoeting en verbinding. Waar inwoners naar elkaar omkijken en waar ruimte is voor voldoende activiteiten. Activiteiten gericht op jong en oud en waaraan iedereen kan deelnemen. De Sint Martinuskerk en de parochietuin zijn voor een deel van de mensen een belangrijke (culturele) ontmoetingsplek. De kerk helpt mee aan het verbindende gevoel in het dorp en zal in de toekomst een andere passende invulling krijgen. Door kansen te pakken voor herstructurering en aanpassingen krijgen de oude wijken een nieuw leven met bijvoorbeeld duurzame appartementen, een goede mix van koop- en huurwoningen en meer groen. Nieuwe zoekgebieden voor wonen zijn Rucphen noordwest en Rucphen noordoost. We zorgen ervoor dat bij het toevoegen van woningen, het karakter van de kern Rucphen behouden blijft. We willen met nieuwbouw in de kern Rucphen een mix van grondgebonden en nultredenwoningen toevoegen, met name in Rucphen noordwest. Hiermee bieden we een thuis aan diverse groepen huishoudens. Van starters tot senioren. We bieden hier ook ruimte voor (zorg)voorzieningen Visie