1. b&w Stand van zaken beschermd wonen-maatschappelijke opvang-OGGZ en verslavingszorg

Gemeenteraad Rucphen Postbus 9 4715 ZG RUCPHEN

Onze referentie:

Z21/052072-D24/1210553

Uw referentie:

Rucphen, Onderwerp:

27

Behandelaar:

M. Christianen

Telefoonnummer:

0165-349932

T 2024

Stand van zaken Beschermd Wonen - Maatschappelijke Opvang -OGGZ en Verslavingszorg

Geachte raad, Op 12 oktober 2023 heeft u de vorige informatiebrief ontvangen over de stand van zaken binnen Beschermd Wonen (BW), de Maatschappelijke Opvang (MO) en Openbare Geestelijke Gezondheid (OGGZ). In deze brief heeft u kunnen lezen dat wij u met regelmaat zullen informeren over de laatste stand zaken op deze dossiers. Daarom zullen wij kort de stand van zaken per onderwerp toelichten in deze brief. Centrumregeling BW, MO en OGGZ zijn taken die we als gemeente niet alleen kunnen organiseren en uitvoeren. Sterker nog het Rijk verplicht gemeenten om op deze onderwerpen samen te werken. Deze verplichting is o.a. onderdeel vanuit de Norm van Opdrachtgeverschap (NvO) en in deze norm wordt er een aantal (afspraak)voorwaarden gesteld. Dit vraagt aanscherping van de huidige regionale samenwerkingsafspraken. De beste passende governance bij de vastgestelde uitgangspunten voor samenwerking in de regio is een centrumregeling. Dit is toegelicht tijdens de informatieavond voor de gemeenteraden in de regio op 22 november. De presentatie van deze avond heeft u reeds ontvangen via uw griffier. Momenteel stellen wij een i ste concept centrumregeling op. Deze zal als zienswijze worden voorgelegd aan u als gemeenteraad, naar verwachting zal dit in het tweede kwartaal van 2024 zijn.

Vervolgens zullen de colleges de centrumregeling vaststellen en wordt de centrumregeling voorgelegd ter besluitvorming aan alle gemeenteraden in de regio. Uitvoeringsprogramma Regiovisie In het eerste kwartaal van 2023 is de regiovisie in alle 6 de gemeenteraden aangenomen. Een onderdeel van de regiovisie is het jaarlijks opstellen van een uitvoeringsprogramma. In dit uitvoeringsprogramma worden alle (actie)punten opgenomen uit de regiovisie. Naast de punten uit de regiovisie worden de punten uit het landelijk actieplan dakloosheid opgenomen in het uitvoeringsprogramma. In de bijlage vindt u het uitvoeringsprogramma 2024. Beschermd Wonen Landgoed Vrederust Vanaf mei/juni 2023 is de Domus gerealiseerd op het terrein van de GGZWNB in Halsteren. Eind vorig jaar zijn er 2 incidenten kort achter elkaar gebeurd op het terrein. Deze incidenten worden momenteel onderzocht. Bij de 2 incidenten zijn geen cliënten betrokken van de Domus. N.a.v. de incidenten op het terrein van Vrederust komen er klachten en angstgevoelens naar voren die

Binnentuin 1 Postbus 9 4715 ZG Rucphen T: 0165 34 95 00 F: 0165 34 13 75

Banknummer: 2850 07 319 1BAN: NL37BNGH0285007319 KvK-nr. 20164997 Gemeente Rucphen

Rucphen

Schijf

Sprundel

5t. Willebrord

Zegge

gemeente@rucphen.nl www.rucphen.ni

2

vooral te maken hebben met drugsgebruik en dealers. De overlast op het terrein is er al jaren, maar er is wel een toename te zien sinds januari 2023. Er wordt integraal (i.s.m. GGZWNB, Leger des Heils, politie en gemeente) ingezet om deze overlast terug te dringen op het gehele terrein. De Kade De kade is een woonvoorziening van de GGZWNB voor mensen met een Beschermd Wonen indicatie of een Wet Langdurige Zorg-indicatie (WLZ). De doelgroep op die locatie is zwaar (in problematiek) in combinatie met de grootte van de groep. De vraag is dan of de Kade gesitueerd is op de meest ideale locatie voor deze doelgroep. Deels vanwege de draagkracht van de wijk en deels vanwege de aantrekkingskracht van andere mensen bij een dergelijke voorziening. Aan de andere kant wordt er ingezet op het zo veel mogelijk opvangen, huisvesten en begeleiden van mensen met een (psychische) kwetsbaarheid in de wijken. Dit zorgt ervoor dat mensen vaker geconfronteerd kunnen worden met voorbeelden van "onbegrepen" of "ongewenst" gedrag. Het in zijn geheel voorkomen van overlast is dan ook niet mogelijk, aangezien de samenleving nu eenmaal niet geheel maakbaar is. Toch willen wij, in samenwerking met GGZWNB, verkennen of er mogelijkheden zijn om de samenstelling van de groep op de locatie te wijzigen door bv. het huisvesten van mensen met mindere problematiek of onderzoek naar een herlocatie.

Dit laatste is niet zomaar gerealiseerd o.a. vanwege de druk op de woningmarkt. Woonplaatsbeqinsel Gemeenten, rijk en andere partijen werken al jaren aan de transitie 'van beschermd wonen naar een beschermd thuis'. Deze wending moet het mogelijk maken dat mensen met psychische problemen vaker thuis of in hun eigen woonplaats kunnen blijven wonen. Het woonplaatsbeginsel en het nieuwe objectief verdeelmodel moeten ervoor zorgen dat alle gemeenten verantwoordelijk worden voor de ondersteuning van de eigen inwoners. Niet de gemeente waar de cliënt zich aanmeldt, maar de gemeente waar de cliënt vandaan komt wordt verantwoordelijk voor het verstrekken van beschermd wonen. Nu ligt deze verplichting nog bij de centrumgemeenten. Deze doordecentralisatie moet recht doen aan het in 2015 verschenen advies 'Van beschermd wonen naar een beschermd thuis' van de Commissie Toekomst beschermd wonen. De behandeling van het wetsvoorstel woonplaatsbeginsel voor beschermd wonen is controversieel verklaard. De nieuwe streefdatum voor invoering blijft vooralsnog 1 januari 2025. Daarvoor moet de wet dan voor de zomer in 2024 door beide kamers worden behandeld. Maatschappelijke Opvang Inzet Stichting Barka Een belangrijke succesfactor bij de koudweerregeling arbeidsmigranten is de inzet van Stichting Barka.

Als Oost-Europese arbeidsmigranten dakloos worden, is er in Nederland nauwelijks een vangnet voor ze. Daarom probeert de Poolse stichting Barka hulp te bieden. Stichting Barka is de enige partij die deze hulp kan bieden voor deze doelgroep. Omdat deze groep steeds groter wordt, wordt vanaf 01-01-2024 de hulpverlening van Stichting Barka structureel ingezet in onze regio. Maatschappelijk opvang Tijdens het uitvoeren van structurele koudweerregeling binnen de locatie van de Maatschappelijk opvang is een grote groep Flakka gebruikers in beeld gekomen._Flakka is een designerdrug bestaande uit een aantal synthetische cathionen die meestal worden gerookt met een kort en krachtig euforisch effect. Hierdoor is er een onveilige situatie ontstaan voor het personeel van de opvang en de overige gasten van de opvang. De flakkagebruikers vertonen excessief acting out gedrag wat zich uit in achterdocht, motorische onrust, oververhitting en agressie. Flakka geeft een bepaalde geur af waardoor personeel en andere gasten klachten krijgen als misselijkheid, hoofdpijn en overgeven. Omdat de geur zich ook vanuit kleding en de huid van de gebruiker zich verspreidt is de verspreiding moeilijk te isoleren tot bijvoorbeeld de eigen kamer. Op dit moment is de situatie zo dat medewerkers zich ziek moeten melden i.v.m. de gezondheidsklachten die zij oplopen in de uitvoering van hun werk.

Daarom is besloten om de gasten die flakka gebruiken, niet meer toe te laten bij de opvang (en koudweerregeling).

3

Ondertussen worden alle 10 deze mensen in beeld gebracht (wel of geen WLZ (Wet Langdurige Zorg)-indicatie en procesregie bij het Zorg- en Veiligheidshuis. Uiteraard wordt er gekeken of plaatsing elders in zorg mogelijk is. Het gaat om mensen die verslaafd zijn, geen hulp willen en enkel willen gebruiken. Ook biedt Novadic Kentron hun expertise aan als het gaat om omgaan met flakkagebruikers voor medewerkers van de opvang. Koudweerreaeling De structurele koudweerregeling is van kracht tot 1 april 2024. Afgelopen periode hebben we gezien dat het grootste gedeelte van de gasten die gebruik maken van de winterregeling kampen met een flakka verslaving. Het gaat om gasten die structureel gebruiken (veelal polydrugsgebruikers), waardoor er een onveilige situatie is ontstaan voor het personeel van de opvang en de gasten van de opvang. De flakkagebruikers vertonen excessief acting out gedrag wat zich uit in achterdocht, motorische onrust, oververhitting en agressie. Hierdoor hebben we besloten om voor deze groep flakka gebruikers een aanpassing te maken in de winterregeling, dit is op basis van gevoelstemperatuur. Daarnaast is met de betrokken (zorg-)partners gekeken hoe deze groep opgevangen kan worden bij een gevoelstemperatuur onder de 0 graden. Dit heeft geresulteerd in een handelingsprotocol.

Zorg & Veiligheid Subsidietoekenning vroegsignalering in de wijk: "regionale inzet van de Wijk GGD-er en Wijk GGZer. De gemeenten hebben in april 2023 een subsidieaanvraag ingediend binnen het landelijk programma Grip op onbegrip gericht op vroegsignalering in de wijk. We zien een toename van personen met psychische problematiek (licht en zwaar) en van personen die onbegrepen gedrag vertonen. We zien de drukte bij het OGGZ - team (bemoeizorg) steeds verder toenemen en de politie meldt dat het aantal meldingen bij politie van mensen met onbegrepen in de eerste helft van 2023 hoger ligt dan in de eerste 6 maanden van het afgelopen jaar. Met de inzet deze subsidieaanvraag wordt beoogd dat signalering, zorg en ondersteuning voor mensen met onbegrepen gedrag tijdig, outreachtend, adequaat en in samenhang wordt geboden. Zo wordt geprobeerd te voorkomen dat mensen verder afglijden, in de problemen komen, de situatie escaleert en er veiligheidsrisico's ontstaan voor de persoon zelf en/of de directe omgeving. De subsidie is in november aan ons toegekend en heeft een looptijd van 15 maanden. Per januari 2024 zijn 1 wijk GGZ-er en 1 wijk GGD-er gestart. Deze werken complementair aan de lokale wijk GGZ-er/GGD-er. Start Implementatie levensloopaanpak De colleges van burgemeester en wethouders hebben ingestemd met de implementatie van de levensloopaanpak.

De gemeenten zien een directe link met het ontbreken van een soepel verlopende en werkende Levensloopaanpak met de leefbaarheid van de regio. Daardoor wordt door hen verantwoordelijkheid gevoeld om een duurzame samenwerking en financiering op te zetten. De levensloopaanpak zorgt voor betere ondersteuning en zorg aan mensen met een psychische stoornis en/of een verslaving en/of een verstandelijke beperking én een hoog veiligheidsrisico door verbetering van de van de (keten)samenwerken in het district de Markiezaten. Doordat de inwoner zijn hele leven, of zo lang als nodig gemonitord wordt krijgt hij/zij de kans om mee te doen in de samenleving en is er minder kans op escalatie. Dit draagt bij aan een veiligere omgeving, ook voor de persoon zelf. In januari 2024 is de projectleider gestart met de uitvoering van de opdracht. Met vriendelijke groet, Burgemeester en wethouders van Rucphen, de secretaris, de burgemees

win Kolen

Marjoleiryvan der Meer Mbhr

UITVOERINGSPROGRAMMA REGIOVISIE BESCHERMD WONEN MAATSCHAPPELIJKE OPVANG 2023-2028 In het uitvoeringsprogramma staan onze ambities gericht op preventie, passende woonplek, juiste (tijdelijke) ondersteuning en een fijne leefomgeving. Dit uitvoeringsplan is gebaseerd op de regiovisie, het convenant ‘duurzame huisvesting en begeleiding voor kwetsbare doelgroep’ en het landelijk actieplan dakloosheid. Dit is het 1e startdocument en is dynamisch. De status van de punten zal jaarlijks worden aangegeven door de zogenaamde smileymethode. Tijdlijn

2023

2024

2023

2025

2024

Passend woonplek

2026

2023

2024

2027

Juiste/passende ondersteuning

2028

2023

2024

Fijne leefomgeving

2023

2024

Maatschappelijke opvang Binnen 3 maanden vanuit de MO uitstromen naar passende woonplek

Specialistische kennis in de opvang (schuldhulpverlening, verslavingszorg en geestelijke gezondheidszorg)

Opstellen nieuwe regionale voorrangsregeling

Volgen leergang gemengd wonen.

In uitvoering

Uitvoering contract MO: per kwartaal factsheet Organiseren structurele koudweerregeling MO

Niemand verblijf langer in een nood- of tussenvoorziening dan strikt noodzakelijk is voor een succesvolle doorstroom naar een duurzame stabiele huisvestingsoplossing

Voorbereiding goede buur bij uitstroom woonplek.

Nog niet gestart

Duurzame contractering OGGZ-team in de regio (bemoeizorg / zorgmijders)

Niemand wordt ontslagen / uitgezet uit een instelling zonder een aanbod van passende woning / zorg.

Organiseren regionale inzet Stichting Barka

Stabiele huisvesting, niet zijnde maatschappelijke opvang Regionaal outreachende zorg: regionale inzet wijk GGZ-er / wijk GGD-er / eropaf team

2023

2024

Passend woonplek

2023

2024

Juiste/passende ondersteuning

2023

2024 Fijne leefomgeving

2023

2024

2023

2024

Beschermd wonen Inzet specialistisch jongerenwerk binnen jeugdzorg ter voorbereiding op uitstroom

Sluitende aanpak 18-/18+

Goede aansluiting en samenwerking met jeugdzorg

Acties op community building

Opstellen businesscase ontbrekende voorziening 18-/18+ Inzet crisiskaart (persoonlijk overzicht beschikbare hulp bij crisis)

Organiseren / afspraken maken met aanbieders voor plaatsingen op basis van het housing-first principe (omklapwoningen)

Informeren wijken beweging beschermd wonen naar beschermd thuis. Maken van werkafspraken

Niemand op straat vanuit BW. Zorgdragen voor een passende vervolgplek (geen MO) bij escalatie binnen BW-voorziening

gemeenten, woningcorporaties en zorgaanbieders over het goed landen in de wijk van kwetsbare inwoners.

Bespreken contra-indicaties zorgaanbieders ter voorkoming van toelating / uitzetting (bv. middelengebruik) Monitoring actueel overzicht (incl. wachtlijst) beschikbare plaatsen BW

Regionale afspraken over spreiding van (zorg)woon-plekken.

Maken van prognose van aantallen en woonbehoefte uitstroom in lokale gemeenten.

Opstellen regioaanpak beperken instroom WLZ / GGZ

Onderzoek naar timeout-mogelijkheden in de regio (de-escaleren)

Flexibel op- en afschalen van zorg bij kwetsbare inwoners

Bepalen maatregelen voor ondersteuning voor kwetsbare wijken Projectgroep opzetten sociale basis in de regio

Onderzoek naar nieuwe / ontbrekende wooninitiatieven in de regio.

2023

2024

Passend woonplek

2023

2024

Juiste/passende ondersteuning

Algemeen Uitstroom uit een intramurale setting leidt niet tot dakloosheid

Implementeren woonplaatsbeginsel; afspraken centrumgemeenten bovenregionale plaatsingen

Beschikbaarheid GGZ-expertise in de toegang

Alle gemeenten hebben woonzorgvisies met onderbouwde (regionale) cijfers, op basis waarvan woningen worden toegewezen, gebouwd, getransformeerd en/of aangekocht voor dakloze mensen.

Wonen Eerst als systeemaanpak gemeengoed: het werken volgens de leidende principes breed toegepast in alle regio’s.

Implementatie levensloopregeling (ketenveldnorm)

Inzet vroegsignalering en schuldhulpverlening in alle gemeenten

Beschikbaarheid ervaringsdeskudigen

Lobby voor voldoende middelen BW-MO (investeringsmogelijkheden ontbrekend aanbod) Actualiseren / opstellen regionale samenwerkingsvorm BW/MO: governance

Beschikbaarheid herstel- en zelfhulpgroepen

Verbetering verbinding medisch en sociaal domein: organiseren welzijn op recept

Betekenis

Structureel overleg omwonenden opvanglocatie BoZ.

Onderzoek naar de mogelijkheid voor een inloop voor dak- en thuislozen

Organiseren regionaal transferpunt (juiste woonplek bij complexe problematiek) In 2028 heef de helft van de regio’s geen langdurige grootschalige opvang meer, in 2030 geen enkele.

Afspraken woningcorporaties huisuitzettingen

Armoedebeleid/bestaanszekerheid ter voorkomen van dakloosheid: ontwikkeling bestaanszekerheidsfonds

Kleur

Gerealiseerd

Borgen projecten vroegsignalering (project vroegsignalering)

2023

2024 Juiste/passende ondersteuning

ü