1. b&w Interbestuurlijk Toezicht VTH-taken

GEMEENTE RUCPHEN INGEKOMEN:

2 ti JAN. 2026 ZAAK:

REG.NR: VERBLIJF:

AFD. WEEK:

CC: Gemeenteraad van Rucphen Postbus 9 4715 ZG RUCPHEN

Onze referentie:

Z25/085071

Uw referentie:

Rucphen, Onderwerp:

Behandelaar:

A. Oomen

Telefoonnummer:

0165-349522

2 0 JAN MG Raadsinformatiebrief Interbestuurlijk Toezicht VTH-taken

Geachte raad, In deze brief informeren wij u over het vastgestelde Uitvoeringsprogramma Vergunningen, Toezicht en Handhaving (hierna: VTH) 2026 & Jaarverslag VTH 2025 en het toezichtsoordeel van de provincie Noord-Brabant in haar hoedanigheid als Interbestuurlijk Toezichthouder (IBT). Uitvoeringsprogramma VTH 2026 en Jaarverslag VTH 2025 Op 20 januari 2026 heeft ons college het Uitvoeringsprogramma VTH 2026 en Jaarverslag VTH 2025 vastgesteld. Met deze vaststelling wordt voldaan aan de wettelijke verplichtingen, zoals vastgelegd in het Omgevingsbesluit (art. 13.5 en 13.11). Het Jaarverslag VTH 2025 is als separaat hoofdstuk geïntegreerd in het Uitvoeringsprogramma VTH 2026. Het Uitvoeringsprogramma VTH 2026 voorziet in een realistische planning op doelstellingen en inzet op het gebied van de VTH-taken voor 2026. Er wordt een vertaling gemaakt van de wettelijke taken en de Uitvoering- & Handhavingsstrategie 2024-2027 naar de benodigde capaciteit in uren om de taken op een adequaat niveau uit te voeren. In het Jaarverslag VTH 2025 wordt gereflecteerd op de geraamde doelstellingen en inzet voor 2025. Toezichtsoordeel IBT Uitvoeringsprogramma VTH 2025 en Jaarverslag VTH 2024 Graag informeren wij u ook over het definitieve toezichtsoordeel Omgevingsrecht systematisch toezicht van 2025 van IBT provincie Noord-Brabant.

In de meest recente beoordelingscyclus (Uitvoeringsprogramma VTH 2025 en Jaarverslag VTH 2024) is door de gemeente Rucphen een score behaald van 100%.

Met vriendelijke groet, Burgemeester en wethouders van Rucphen, de secretaris, de burgemeester,

Edwin Kolen

Marjoléin -V'an der Meei) Mohr

Binnentuin 1 Postbus 9 4715 ZG Rucphen T: 0165 34 95 00 F: 0165 34 13 75 Banknummer: 2850 07 319 IBAN: NL37BNGH0285007319 KvK-nr. 20164997

Gemeente Rucphen

Rucphen

Schijf

Sprundel

St. Willebrord

Zegge

gemeente@rucphen.nl www.rucphen.nl

2

Bijlagen Uitvoeringsprogramma VTH 2026 & Jaarverslag VTH 2025 - Toezichtsoordeel Omgevingsrecht 2025 van IBT provincie Noord-Brabant d.d. 1 juli 2025

2

Inhoudsopgave 1. Aanleiding

p. 5

2. Inleiding 2.1. Leeswijzer 2.2. Looptijd 2.3. Reikwijdte

p. 6 p. 6 p. 6 p. 6

3. Regionale samenwerking 3.1. De6 3.2. De Markiezaten 3.3. RIEC ZEELAND-WEST-BRABANT 3.4. Samen Sterk in Brabant (SSiB)

p. 7-8 p. 7 p. 7-8 p. 8 p. 8

4. VTH-beleidscyclus 4.1. Doelstellingen VTH 4.2. Taken en bevoegdheden 4.3. Uitvoerings- & Handhavingsstrategie 4.4. Uitvoeringsprogramma VTH 4.5. Jaarverslag VTH

p. 9-10 p. 9 p. 9 p. 9-10 p. 10 p. 10

5. IBT

p.11

6. Ontwikkelingen p. 12-17 6.1. Landelijke ontwikkelingen p. 12-15 6.1.1. Omgevingswet p. 12 6.1.2. Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb) p. 12-13 6.1.3. Algemene wet bestuursrecht p. 13 6.1.4. Toezicht in de openbare ruimte p. 13 6.1.5. Ondermijnende criminaliteit en (online) openbare orde verstoringen p. 14 6.1.6. AI en digitalisering p. 14 6.1.7. Het weerbaarheidsvraagstuk p. 14 6.1.8. Agrarische ondernemers p. 15 6.1.9. Krapte op de arbeidsmarkt p. 15 6.2. Gemeentelijke ontwikkelingen p. 15-17 6.2.1. Gemeenteraadsverkiezingen 2026 p. 15 6.2.2. Omgevingsplan p. 15 6.2.3. Wet Bibob p. 16 6.2.4. Wonen en volkshuisvesting p. 16 6.2.5. Gebiedsgericht werken P. 16 6.2.6. Buurtbemiddeling/mediation p. 17 6.2.7. Integraal Veiligheidsplan De Markiezaten 2023-2026 p. 17 6.2.8. Projecten p. 17 7. Monitoring en registratie 7.1. Big 8 7.2. ICT 7.3. Waarborging van de werkzaamheden 7.4. Verordening uitvoering en handhaving omgevingsrecht 7.5. Stand van zaken kwaliteitsvoorwaarden gemeente Rucphen 7.5.1. Dienstverlening 7.5.2. Uitvoeringskwaliteit van diensten en producten 7.5.3. Financiën 7.5.4. Waardering

p. 18-20 p. 18 p. 18 p. 18-19 p. 19 p. 19-20 p. 19 p. 19-20 p. 20 p. 20

3

7.6. Stand van zaken Kwaliteitscriteria 3.0

p. 20

8. Capaciteit 2025 8.1. Conclusie 8.2. Beschikbare capaciteit 8.3. Uitbestede taken 8.3.1. Omgevingsdienst Midden- en West-Brabant 8.3.2. Veiligheidsregio Midden- en West-Brabant 8.3.3. Dorp, Stad en Land 8.4. Benodigde capaciteit per onderdeel 2025 8.5. Beschikbare middelen

p. 21-25 p. 21 p. 21-22 p. 22-23 p. 22 p. 23 p. 23 p. 23-24 p. 24-25

9. VTH Omgevingswet 2025 9.1. Klachten, meldingen en calamiteiten 9.2. Toezicht en handhaving 9.3. Bouwen en verbouwen 9.3.1. Doelen en coördinatie 9.3.2. Taakveld vergunningen 9.3.3. Taakveld toezicht 9.3.4. Taakveld handhaving 9.4. Cultureel erfgoed 9.4.1. Doelen en coördinatie 9.4.2. Taakveld vergunningen 9.4.3. Taakveld toezicht 9.4.4. Taakveld handhaving 9.5. Slopen 9.5.1. Doelen en coördinatie 9.5.2. Taakveld vergunningen 9.5.3. Taakveld toezicht 9.5.4. Taakveld handhaving 9.6. Ruimtelijke ordening en strijdig gebruik 9.6.1. Doelen en coördinatie 9.6.2. Taakveld vergunningen 9.6.3. Taakveld toezicht 9.6.4. Taakveld handhaving 9.7. Brandveiligheid 9.7.1. Doelen en coördinatie 9.7.2. Taakveld vergunningen 9.7.3. Taakveld toezicht 9.7.4. Taakveld handhaving 9.8. Milieu 9.8.1. Doelen en coördinatie 9.8.2. Taakveld vergunningen 9.8.3. Taakveld toezicht 9.8.4. Taakveld handhaving 9.9. Vellen houtopstanden 9.9.1. Doelen en coördinatie 9.9.2. Taakveld vergunningen 9.9.3. Taakveld toezicht 9.9.4. Taakveld handhaving 9.10. Projecten 9.10.1. Huisvesting bijzondere doelgroepen 9.10.2. Vitaal Buitengebied 9.10.3. Landelijke Aanpak Adreskwaliteit 9.10.4. Recreatieparken 9.11. Wet Bibob

p.26-39 p. 26 p. 26-27 p. 27-29 p. 28 p. 28-29 p. 29 p. 29 p. 29-31 p. 30 p. 30 p. 30-31 p. 31 p. 31-32 p. 31 p. 31-32 p. 32 p. 32 p. 33-34 p. 33 p. 33 p. 33 p. 34 p. 34-35 p. 34 p. 34 p. 34-35 p. 35 p. 35-36 p. 35 p. 36 p. 36 p. 36 p. 36-38 p. 36-37 p. 37 p. 37 p. 37-38 p. 38-39 p. 38 p. 38 p. 39 p. 39 p. 39

4

10. APV en bijzondere wetten 2025 10.1. Doelen en coördinatie 10.2. Taakveld vergunningen 10.3. Taakveld toezicht 10.4. Taakveld handhaving

p. 40-42 p. 40 p. 40-41 p. 41 p. 42

11. Openbare orde en veiligheid 11.1. Regierol 11.2. Integraal Veiligheidsplan De Markiezaten 2023-2026 11.3. Ondermijning en crisis 11.4. Prognose aantallen

p. 43-36 p. 43 p. 43-44 p. 44-45 p. 45-46

12. Communicatie 12.1. Communicatiedoelstellingen 12.2. Communicatiestromen op bekendmakingen jaarverslag en programma 12.3. Balans tussen communicatie en effectief handelen 12.4. Nauwkeurigheid in communicatie 12.5. Inspanningen zichtbaar maken

p. 47-48 p. 47 p. 47 p. 47 p. 48 p. 48

13. Jaarverslag VTH 2024 13.1. Regionale samenwerking 13.2. VTH-beleidscyclus 13.3. IBT 13.4. Ontwikkelingen 13.4.1. Wet kwaliteitsborging voor het bouwen 13.4.2. Wet BAG 13.4.3. Wet goed verhuurderschap 13.5. Monitoring en registratie 13.6. Capaciteit 13.7. VTH Omgevingswet 13.8. APV en bijzondere wetten 13.9. Openbare orde en veiligheid 13.10. Communicatie

p. 49-59 p. 49 p. 49-50 p. 50 p. 50 p. 51 p. 52 p. 52 p. 52 p. 52-53 p. 53-56 p. 57-58 p. 58-59 p. 59

14. Bijlagen 14.1. Risicomatrix LHSO 14.2. Risicomatrix De6 14.3. Prioriteringsmatrix lokaal 14.4. Stand van zaken Kwaliteitscriteria 3.0 14.5. OMWB – Werkprogramma 2025 14.6. OMWB – Jaarverslag 2025 14.7. OMWB – Gemeenschappelijk Uitvoeringskader (GUK) 14.8. Evaluatie Kwaliteitscriteria 3.0 RWB 14.9. Evaluatie Kwaliteitscriteria 3.0 VRMWB

p. 60-112 p. 60 p. 61-62 p. 63-67 p. 68-71 p. 72-73 p. 74 p. 75-108 p. 109 p. 110-113

5

1. Aanleiding Voor u ligt één document waarin het Uitvoeringsprogramma Vergunningen, Toezicht en Handhaving (VTH) 2026 en het Jaarverslag VTH 2025 zijn samengevoegd. Het Uitvoeringsprogramma VTH 2026 geeft aan welke taken de gemeente Rucphen het komende jaar gaat uitvoeren en in welke omvang. De basis zijn het beleid zoals onder andere vastgelegd in de Uitvoerings- & Handhavingsstrategie 2024-2027, alsmede input uit verschillende workshops en overleggen die gedurende 2024 en 2025 zijn gehouden. In het Jaarverslag VTH 2025 worden de taken die de gemeente Rucphen in 2025 heeft uitgevoerd geëvalueerd. Het Jaarverslag VTH 2025 geeft tevens input voor het Uitvoeringsprogramma VTH 2025. In het Uitvoeringsprogramma VTH 2026 wordt een vertaalslag gemaakt van wettelijke taken, de Uitvoerings- & Handhavingsstrategie 2024-2027 en praktijkervaringen naar de benodigde capaciteit in uren om de taken op adequaat niveau uit te voeren. Daarbij worden keuzes gemaakt en prioriteiten gesteld. De gestelde prioriteiten zijn actueel en onder andere gebaseerd op de beleidskeuzes uit de Uitvoerings- & Handhavingsstrategie 2024-2027, een gezamenlijke De6risicomatrix en een lokale prioriteringsmatrix. Dit document geeft vorm aan het uitvoeringsprogramma (middels het Uitvoeringsprogramma VTH 2026) en de evaluatierapportage (middels het Jaarverslag VTH 2025) zoals bedoeld in het Omgevingsbesluit.

Het Uitvoeringsprogramma VTH 2026 is een dynamisch document. Mochten er in 2026 andere behoeften opkomen, dan zijn wijzigingen mogelijk.

6

2. Inleiding 2.1. Leeswijzer Na deze inleiding wordt in hoofdstuk 3 ingegaan op de samenwerking in de regio. In hoofdstuk 4 treft u een uiteenzetting van de VTH-beleidscyclus. In hoofdstuk 5 wordt ingegaan op het toezichtsoordeel van de provincie. In hoofdstuk 6 wordt nader ingegaan op relevante (landelijke en gemeentelijke) ontwikkelingen. Hoofdstuk 7 staat in het teken van de monitoring en registratie en in hoofdstuk 8 wordt de capaciteit voor 2026 besproken. Hoofdstuk 9, 10 en 11 gaan over de inhoudelijke verdeling naar taakvelden en bijbehorende capaciteit voor 2026 (respectievelijk onderverdeeld in Omgevingswet, APV en bijzondere wetten, en openbare orde en veiligheid). De verdere inhoud en visie met betrekking tot hoofdstuk 11 (openbare orde en veiligheid) is te vinden in het Integraal Veiligheidsplan De Markiezaten 20232026 en het Uitvoeringsprogramma Integrale Veiligheid 2026 van de gemeente Rucphen. Tot slot treft u in hoofdstuk 12 het onderwerp communicatie. Hoofdstuk 13 omvat het Jaarverslag VTH 2025, waarin de onderwerpen uit het Uitvoeringsprogramma VTH wederom aan bod komen en worden geëvalueerd voor het jaar 2025. In hoofdstuk 14 zijn tot slot relevante bijlages opgenomen. 2.2. Looptijd Het Uitvoeringsprogramma VTH 2026 geldt voor het gehele kalenderjaar 2026. Het Jaarverslag VTH 2025 blijkt terug op het kalenderjaar 2025. 2.3.

Reikwijdte Het gaat hier om vergunningverlening, toezicht en handhaving van wet- en regelgeving met betrekking tot de bebouwde en onbebouwde leefomgeving (de fysieke leefomgeving), waarbij het wettelijk kader is: de Omgevingswet, de Algemene Plaatselijke Verordening gemeente Rucphen 2026 (APV) en de bijzondere wetten.

7

3. Regionale samenwerking Hoewel de gemeente Rucphen al jaren verschillende regionale samenwerkingsverbanden kent, was een van de doelen voor 2025 om deze contacten te gaan intensiveren. Hier is aan gewerkt en deze doelstelling leeft ook voort in 2026, met als doel om nog meer uit de samenwerking in regioverband te halen in de toekomst. Grensoverschrijdende problematieken spelen immers steeds vaker op. Zo is er bijvoorbeeld in 2025 in het district De Markiezaten een Bestuurlijk Uitvoeringsspecialist gestart welke actiegerichtheid binnen het district zal moeten gaan verhogen door middel van organiseren en ondersteunen van gerichte actiedagen en het trainen van toezichthouders en boa’s. In 2025 is ook een nieuwe regionale samenwerking gestart ten aanzien van natuurbrandbeheersing. Elke gemeente met een flink bosgebied moet onder voorzitterschap van de burgemeester tot concrete afspraken komen met de grootgrondeigenaren, zoals defensie, het Rijksvastgoedbedrijf, Natuurmomenten, Brabant Water en private eigenaren. Op het gebied van defensie is ook een samenwerking gestart met de komst van de nieuwe KCT kazerne. Hierbij is een projectgroep gestart met gemeente Roosendaal, Rucphen, provincie Noord-Brabant, het Rijksvastgoedbedrijf en het ministerie van Defensie. 3.1.

De6 De zes gemeenten Etten-Leur, Halderberge, Moerdijk, Roosendaal, Rucphen en Zundert (hierna: De6-gemeenten) werken samen op een aantal gebieden, waaronder de VTH-beleidscyclus (bestaande uit de Uitvoerings- & Handhavingsstrategie, het Uitvoeringsprogramma VTH en het Jaarverslag VTH). Bij het opstellen van het VTH-beleid is in de De6 samengewerkt. Dit heeft geresulteerd in een gezamenlijke prioriteringsmethodiek (zie 14.2.) en een model tekst voor de beleidsproducten, met ruimte voor colour locale. Dit document is opgesteld middels een gezamenlijk format. Zo ontstaat er regionaal een uniform kader waarin de gemeenten elkaar kunnen versterken. De gemeenten binnen de De6 zijn organisatorisch anders vormgegeven, daarom biedt dit gezamenlijk format ruimte om lokaal eigen in- of aanvullingen toe te voegen. Omdat de gemeenten samenwerken als een netwerk zijn geen juridische constructies of convenanten nodig, maar zijn de gemeenten samen aan de slag en trekken ze samen op waar dat zinvol, effectief en efficiënt is. 3.2. De Markiezaten De acht gemeenten Bergen op Zoom, Halderberge, Moerdijk, Roosendaal, Rucphen, Steenbergen, Tholen en Woensdrecht werken op het gebied van veiligheid samen. Hier is ook sprake van een netwerksamenwerking, zonder juridische constructies of convenanten.

In 2026 wordt deze samenwerking geïntensiveerd omdat er een nieuw Integraal Veiligheidsplan wordt opgesteld. De gemeenten Bergen op Zoom, Halderberge, Moerdijk, Roosendaal, Rucphen, Steenbergen en Woensdrecht werken intensief samen op het gebied van crisisbeheersing en rampenbestrijding. Hiervoor is in 2017 een samenwerkingsovereenkomst aangegaan door de colleges. Er wordt gezamenlijk invulling gegeven aan de taken voor bevolkingszorg: Opleiden, trainen en oefenen; De Officier van Dienst Bevolkingszorg (OvD-Bz); Piket ambtenaar openbare orde en veiligheid (AOV). De boa’s van de Markiezaten-gemeenten werken waar nodig samen. Dit uit zich in feitelijke inzet en ondersteuning op elkaars grondgebied en de gezamenlijke inkoop van diensten. De samenwerking is het sterkst tussen de gemeenten Halderberge, Moerdijk, Roosendaal en Rucphen. De boa’s van deze gemeenten zijn ook bevoegd op elkaars grondgebied.

8

In april 2020 is een samenwerkingsovereenkomst gesloten voor de boa’s van deze gemeenten: de “Samenwerkingsovereenkomst BOA’s Domein I (Openbare Ruimte) en Domein II (Milieu, Welzijn en Infrastructuur) Gemeenten Halderberge, Moerdijk, Roosendaal en Rucphen”. Het addendum van deze overeenkomst wordt ieder jaar geactualiseerd. Op 8 september 2021 zijn de onderlinge werkafspraken met de politie daarnaast vastgelegd in het “Handhavingsarrangement politie – BOA Halderberge, Moerdijk, Roosendaal en Rucphen”. Dit arrangement is in 2024 bijgewerkt. 3.3. RIEC ZEELAND-WEST-BRABANT In de strijd tegen de ondermijnende criminaliteit werken de gemeenten in West-Brabant en Zeeland intensief samen onder de vlag van het RIEC ZWB: het Regionaal Informatie en Expertisecentrum. Zo zijn er structureel overleggen op beleidsmatig en operationeel niveau. Voorheen werd ook gewerkt met een Districtelijk Informatie Plein. Dit is in 2024 opgehouden te bestaan in de vorm waarin het voorheen ingezet werd. In 2025 hebben TF-RIEC en de gemeente Rucphen een nieuwe informatiestijl ontwikkeld waar signalen besproken worden. 3.4.

Samen Sterk in Brabant (SSiB) Om misstanden in het buitengebied aan te pakken, werkt de gemeente Rucphen verenigd samen met andere gemeenten, provincie Noord-Brabant, omgevingsdiensten, waterschappen, het Openbaar Ministerie, de politie en terreinbeheerders via Samen Sterk in Brabant (SSiB). De nadruk ligt op de aanpak van (drugs-)afvaldumpingen, stroperij en wildcrossen. Daarnaast worden ook overtredingen als het verwaarlozen van dieren en illegale hennepteelt door het handhavingsteam van SSiB opgespoord. Het handhavingsteam van SSiB is 24/7 beschikbaar. Onze boa’s en toezichthouders werken samen met het handhavingsteam van SSiB.

9

4. VTH-beleidscyclus 4.1. Doelstellingen VTH Het algemene doel is om de kwaliteit van de fysieke leefomgeving te beschermen en daar waar mogelijk te verbeteren om de veiligheid en leefbaarheid van de fysieke leefomgeving te waarborgen. We vergunnen risico gestuurd, integraal en volgens vastgestelde kwaliteitsnormen. Toezicht voeren we programmatisch, risico gestuurd en waar mogelijk integraal uit. We bestrijden ondermijnende criminaliteit en treden streng op tegen de illegale handel in drugs. In de Uitvoerings- & Handhavingsstrategie 2024-2027 staan in hoofdstuk 6 de doelen, het gewenst maatschappelijk effect daarvan en de randvoorwaarden/acties om de doelen te kunnen bereiken. Hoe de capaciteit ingezet wordt om deze doelen te bereiken, wordt behandeld in 8 t/m 11 van dit Uitvoeringsprogramma VTH 2025. Omdat niet alle doelen in één jaar gerealiseerd kunnen worden, worden de doelen uit de Uitvoerings- & Handhavingsstrategie 2024-2027 verdeeld over de gehele periode 2024-2027. 4.2. Taken en bevoegdheden Het is een gemeentelijke taak en bevoegdheid om meldingen te behandelen en vergunningen te verlenen op verschillende taakvelden en hierin voorschriften op te nemen ter bescherming van veiligheid, milieu en/of leefbaarheid.

Wettelijke regels, normen en vergunningsvoorschriften zijn er onder andere op gericht om bescherming te bieden tegen gezondheids-, veiligheids- en milieurisico’s. Vanwege het grote maatschappelijke belang is het noodzakelijk dat deze regels worden nageleefd. Gemeenten proberen naleving te bevorderen, zien toe op naleving middels toezicht en hebben de bevoegdheid om zo nodig handhavend op te treden. Hiervoor worden strategieën vastgesteld en beschikken gemeenten over wettelijke bevoegdheden. Daarnaast stellen wij ons als gemeente dienstverlenend op door vragen van inwoners te beantwoorden, klachten en meldingen serieus te nemen en voorlichting te geven over welke regels er zijn, de reden voor de regels en het houden van controles. Ter bescherming en bevordering van de kwaliteit van de bebouwde en onbebouwde fysieke leefomgeving beschikt de gemeente over wettelijke instrumenten. De inzet van de wettelijke instrumenten betekent echter niet dat elk risico kan worden uitgesloten en dat elke overtreding voorkomen kan worden. De omvang van de taken bij vergunningverlening, toezicht en handhaving in combinatie met de middelen – personele capaciteit en financiën – maakt het noodzakelijk om keuzes te maken. De beschikbare capaciteit moet zo verstandig mogelijk worden ingezet.

Het college van burgemeester en wethouders stelt daarom iedere vier jaar een Uitvoerings- & Handhavingsstrategie en jaarlijks een Uitvoeringsprogramma VTH en Jaarverslag VTH vast. Daarmee geeft het college aan hoe zij invulling geeft aan de wettelijke taken om vergunningen te verlenen, toe te zien op naleving van regels en handhavend op te treden tegen overtredingen. 4.3. Uitvoerings- & Handhavingsstrategie Ingevolge artikel 13.5 e.v. van het Omgevingsbesluit, dient het college een uitvoerings- en handhavingsstrategie vast te stellen. Zoals hiervoor is vermeld, is een modeltekst voor de Uitvoerings- & Handhavingsstrategie in De6-verband tot stand gekomen, waarbij ruimte was om lokale duiding op te nemen.

10

In deze strategie worden de uitgangspunten en de prioriteiten voor de vergunningverlening, het toezicht en de handhaving vastgesteld. Dit gebeurt vanuit een risicogerichte benadering. Op 16 januari 2024 is de huidige Uitvoerings- & Handhavingsstrategie 2024-2027 vastgesteld. Uit artikel 13.5 van het Omgevingsbesluit volgt dat de handhavingsstrategie wordt gebaseerd op een analyse van problemen die zich kunnen voordoen bij de naleving van het bepaalde bij of krachtens de wet. Verschillende elementen spelen mee bij deze probleemanalyse, onder meer evaluatie van het huidige beleid, maar ook maatschappelijke opgaven, naleefgedrag, toekomstige ontwikkelingen en bestuurlijke ambities. Hieruit volgen prioriteiten, van waaruit de doelstellingen worden geformuleerd. In samenwerking met de De6 is een gezamenlijke prioriteringsmatrix opgesteld. In 2024 is daarnaast middels verschillende workshops een lokale matrix ingevuld. Jaarlijks wordt gemonitord of de prioritering nog actueel is. VTH-medewerkers krijgen de mogelijkheid om hier ieder jaar feedback op te geven en tegelijkertijd input te geven voor onder meer het jaarverslag. Dit is gekoppeld aan de Big 8 agenda. Gedurende het opstellen van het Uitvoeringsprogramma VTH 2025 en Jaarverslag VTH 2024 is gebleken dat er nieuwe werkprocessen en prioriteiten zijn opgekomen, onder andere door de inwerkingtreding van de Omgevingswet.

Dit is verder uitgediept in het Jaarverslag VTH 2025. De doelstelling was om de huidige Uitvoerings- & Handhavingsstrategie gedurende 2025 en 2026 te evalueren. Er heeft in 2025 een lokale evaluatie plaatsgevonden, maar er is op dit moment nog geen nieuwe strategie opgesteld. Dit wordt in 2026 regionaal met de De6 opgepakt. 4.4. Uitvoeringsprogramma VTH Op grond van artikel 13.8 van het Omgevingsbesluit, dient het college jaarlijks de uitvoerings- en handhavingsstrategie uit te werken in een uitvoeringsprogramma. De omvang van de taak bij vergunningverlening, toezicht en handhaving in combinatie met de schaarse middelen – personele capaciteit en financiën – maakt het noodzakelijk om keuzes te maken, zodat het gestelde in de Uitvoerings- & Handhavingsstrategie middels een jaarcyclus opgepakt wordt. De beschikbare capaciteit moet zo verstandig mogelijk worden ingezet. Het college van burgemeester en wethouders of de burgemeester moeten een belangenafweging maken om al dan niet een vergunning te verlenen, toe te zien op de naleving en handhavend op te treden. Hoe dit vormgegeven wordt, is gemotiveerd beschreven in de Uitvoerings- & Handhavingsstrategie 20242027. Op deze beleidsmatige basis is het Uitvoeringsprogramma VTH 2026 uitgewerkt. Daarbij is rekening gehouden met de resultaten over 2025.

Gedurende 2024 zijn nieuwe werkprocessen en prioriteiten opgekomen, onder andere door de wijzigingen die de inwerkingtreding van de Omgevingswet met zich heeft meegebracht. In 2024 zijn daarom meerdere overlegmomenten en workshops georganiseerd om het Uitvoeringsprogramma VTH zo goed mogelijk op de verschillende afdelingen en werkprocessen af te stemmen. Bovendien is tijdens deze workshops een lokale prioriteringsmatrix samengesteld, welke is bijgevoegd als bijlage (zie 14.3.). Vanaf 2025 worden VTH-medewerkers jaarlijks gevraagd om deze te evalueren en input te leveren voor het Uitvoeringsprogramma VTH en Jaarverslag VHT. 4.5. Jaarverslag VTH Tot slot dient het college op grond van artikel 13.11 van het Omgevingsbesluit jaarlijks te rapporteren over de mate waarin uitvoering van het uitvoeringsprogramma heeft plaatsgevonden en de mate waarin deze uitvoering heeft bijgedragen aan het bereiken van de doelen. De gemeente Rucphen geeft hier vorm aan middels het Jaarverslag VTH 2025, te vinden in hoofdstuk 13 van dit document. De resultaten uit het Jaarverslag VTH 2025 zijn ook meegenomen bij het schrijven van het Uitvoeringsprogramma VTH 2025.

11

5. IBT In het omgevingsrecht zijn regels opgenomen waar gemeenten zich aan moeten houden bij het uitvoeren van de taken omtrent vergunningverlening, toezicht en handhaving. Daarop controleert Provincie Noord-Brabant middels Interbestuurlijk Toezicht (IBT). Deze regels zijn er om de veiligheid en gezondheid van mens en natuur te beschermen. De provincie beoordeelt of gemeenten het uitvoeren van de VTH-taken zó hebben ingericht, dat deze adequaat uitgevoerd kunnen worden. De provincie legt de nadruk op de vakgebieden Ruimtelijke Ordening (RO), Bouw- en Woningtoezicht (BWT) en Milieu. Op basis van de meest recente beoordelingscyclus (Uitvoeringsprogramma VTH 2025 en Jaarverslag VTH 2024) van de provincie in diens hoedanigheid als toezichthouder zijn de gemeenten middels verschillende vragen op 6 aspecten beoordeeld. Het gaat hierbij onder meer om de actualiteit van documenten en beleid, de tijdigheid waarop zaken worden aangeleverd, de inhoud waaraan de documenten moeten voldoen en de borging van de continuïteit. Gemeente Rucphen had een score van 100% bij de laatste beoordelingscyclus van het IBT.

Rucphen

Voldoet (2 punten)

Voldoet gedeeltelijk (1 punt)

Voldoet niet (0 punten)

Score in %

20

0

0

100%

Het IBT-beoordelingsrapport wordt gelijktijdig met dit Uitvoeringsprogramma VTH 2026 en Jaarverslag VTH 2025 ter kennisname aan de gemeenteraad aangeboden.

12

6. Ontwikkelingen In dit hoofdstuk zijn de meeste relevante ontwikkelingen beschreven die invloed hebben op het Uitvoeringsprogramma VTH 2025. Enkele daarvan zijn ook al opgenomen in de Uitvoerings& Handhavingsstrategie 2024-2027. In het Uitvoeringsprogramma VTH 2025 zijn de ontwikkelingen verwerkt en bij de uitvoering van het programma wordt hier rekening mee gehouden. 6.1. Landelijke ontwikkelingen In deze paragraaf wordt een aantal landelijke (en regionale) ontwikkelingen beschreven die relevant zijn voor de gemeentelijke uitvoering van de VTH-taken in 2025. 6.1.1. Omgevingswet Op 1 januari 2024 is de Omgevingswet in werking getreden. De wijzigingen die dit met zich mee heeft gebracht hebben sinds 2023 veel tijd gekost. Het doel van de Omgevingswet is meer ruimte voor maatwerk, minder regels, minder onderzoekslasten en heldere toetsingskaders. Daarmee sluit de Omgevingswet aan bij de veranderprocessen die veel gemeenten al hebben ingezet (bijvoorbeeld het resultaat- en klantgericht werken) als gevolg van een veranderende samenleving. Maar: meer vrijheid betekent ook meer maatwerk en overleg en kost de VTH-medewerkers daardoor ook meer tijd. De inmiddels opgedane praktijkervaring met procedures zoals het verlenen van vergunningen en juridische handhavingstrajecten, zorgt in 2026 voor meer rust. Tegelijkertijd blijven bij met name Vergunningen en Toezicht uitdagingen bestaan.

Door het meer vergunningsvrij bouwen bestaat de uitdaging bij Toezicht hoe hier juist op toe te zien en illegale bouw (verder) te voorkomen. Er blijft actief worden ingezet op communicatie. We merken dat er nog veel onwetendheid is bij aanvrager. Een deel van de taken van Vergunningen (met name op het gebied van (B)OPA’s) is bovendien richting de RO-medewerkers verschoven. We blijven werkprocessen en daaruit volgende processen zoals de legesverordening kritisch evalueren. In 2025 is de Omgevingsvisie 2.0 vastgesteld. In 2026 wordt voor de eerste kern een pilot gedraaid met het opstellen van het Omgevingsplan. Voor 2032 dient het volledige Omgevingsplan vastgesteld te zijn. Vanaf 2026 zal dit ook langzaam tijd vragen van medewerkers die belast zijn met de VTH-taken, bijvoorbeeld door mee te denken over de nieuwe regels. Daarnaast zullen langzaamaan voorbereidende werkzaamheden moeten worden getroffen. Een voorbeeld daarvan zijn de fysieke leefomgevingsregels die nu (nog) in de APV staan en moeten worden overgeheveld naar het Omgevingsplan. 6.1.2. Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb) Vanuit de gedachte dat de bouwkwaliteit van bouwwerken kan en moet worden verbeterd, is er ook voor de bouwplantoetsing en het bouwtoezicht een nieuw stelstel ingegaan. Daarbij worden bouwpartners zelf meer verantwoordelijk voor de bouwkwaliteit.

Dit wordt geregeld via de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb). De werkprocessen zijn hierop gedurende 2023 en 2024 ingericht en waar nodig aangepast op de praktijkervaringen1. Op dit moment heeft de gemeente Rucphen het werkproces omtrent de Wkb als volgt ingericht: Bouwmeldingen De medewerkers van Vergunningen toetsen binnen vier weken na het ontvangen van de bouwmelding of de melding volledig en juist is. Zo ja, dan ontvangt de melder een akkoordbevinding. Zo nee, dan wordt de melding beschouwd als niet gedaan en wordt de melder bericht dat er een nieuwe – volledige en juiste – melding dient te worden gedaan. 1

In de U&H strategie (7.2) zijn toetsingsniveaus opgenomen. Met de komst van de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen zijn deze niveaus niet meer relevant voor initiatieven die onder de Wkb vallen.

13

Tijdens de bouw Er kunnen verschillende redenen zijn om een medewerker Toezicht toch ter plaatse te laten gaan tijdens de bouw. Denk bijvoorbeeld aan klachten en/of meldingen over (vermeende) strijdigheden en excessen. Daarnaast kan de kwaliteitsborger contact opnemen bij de gemeente of zelfs een verzoek om handhaving indienen. Waar nodig kan extra informatie opgevraagd worden en/of gaat een toezichthouder van de gemeente ter plaatse langs. Gereedmeldingen De medewerkers van Toezicht toetsen binnen twee weken na het ontvangen van de gereedmelding of de melding volledig en juist is. Zo ja, dan ontvangt de melder een akkoordbevinding. Zo nee – of wanneer de constatering van de kwaliteitsborger daartoe aanleiding geeft – wordt in overleg met de medewerkers van Handhaving bezien of een handhavingstraject noodzakelijk en wenselijk is. Om de gemeentelijke risicobeoordeling en prioritering niet uit het oog te verliezen is hiervoor een gemeentelijk kader opgesteld: Categorie

Maatregel

Categorie 0

Geen handhavingstraject

Categorie 1

Waarschuwingsbrief

Categorie 2

Bestuurlijke boete2

Categorie 3

Last onder dwangsom

Categorie 4

Verbod op ingebruikname

Toelichting De risico’s zijn dermate laag dat er geen handhaving noodzakelijk dan wel wenselijk wordt geacht. De risico’s zijn dermate laag dat een handhavingstraject niet noodzakelijk dan wel wenselijk wordt geacht. De eigenaar/overtreder wordt wel schriftelijk op de hoogte gebracht van de overtreding en wordt geadviseerd om de overtreding (waar mogelijk) te beëindigen/herstellen. Wanneer de overtreding niet (makkelijk) te herstellen is, maar wel een strijdigheid oplevert en relatief lage risico’s met zich meebrengt, kan gebruik worden gemaakt van een bestuurlijke boete. Wanneer de overtreding een risico met zich meebrengt, kan gebruik worden gemaakt van een last onder dwangsom om de strijdigheid te (laten) herstellen. Wanneer de overtreding dermate hoge risico’s met zich meebrengt, kan in het uiterste geval worden besloten om over te gaan tot een verbod op ingebruikname (tot de strijdigheden zijn hersteld).

Gedurende het gehele proces is een goede communicatie tussen de verschillende medewerkers die belegd zijn met VTH-taken nodig, zoals reeds gebruikelijk. Tot en met 2028 zal deze wetgeving geleidelijk uitgebreid gaan worden. Wanneer nodig, worden bovenstaande werkprocessen herzien. 6.1.3. Algemene wet bestuursrecht In 2024 is een voorstel gedaan om de Algemene wet bestuursrecht aan te passen. Het voorstel bevat verschillende aanpassingen om de dienstverlening door de overheid te verbeteren, de menselijke maat hierbij te versterken en laagdrempelig contact te bevorderen. Het geeft overheidsorganisaties en de rechter meer ruimte om rekening te houden met de individuele situatie van mensen. Hoewel de werkwijzen van de gemeente Rucphen in de praktijk veelal al aansluiten bij de voorgestelde wijzigingen, is dit een mooi moment om onze aanpak te blijven evalueren en de menselijke maat in acht te blijven houden. 6.1.4. Toezicht in de openbare ruimte Vanuit de overheid worden steeds meer toezichtstaken opgedragen aan gemeenten. In 2024 zijn de bevoegdheden van boa’s geactualiseerd voor de Omgevingswet en uitgebreid (onder meer: het voeren van geen of onjuiste fietsverlichting, het negeren van rood licht door fietsers en voetgangers, het handheld telefoongebruik door fietsers). Tot 2028 blijven de Boa-bevoegdheden geëvalueerd, uitgebreid en aangepast worden.

Daarnaast heeft de gemeenteraad van de gemeente Rucphen besloten de Boa-capaciteit per 1 januari 2026 uit te breiden met twee fte.

2

Let op: de gemeente Rucphen werkt op dit moment nog niet met de bestuurlijke boete, maar wil in 2026 wel naar een mogelijke implementatie hiervan gaan kijken. Beleidsmatig wordt daarom alvast gekeken naar waar deze maatregel een plaats zou kunnen hebben.

14

6.1.5. Ondermijnende criminaliteit en (online) openbare orde verstoringen Ondermijnende criminaliteit bestaat uit alle vormen van criminaliteit, die een bedreiging vormen voor de integriteit van onze samenleving. Denk aan zaken als cybercrime, drugshandel en – productie, mensenhandel en wapenhandel, maar ook onderwerpen als het (op grote schaal) ontduiken van belasting, witwassen van crimineel geld of frauderen met vastgoed, uitkeringen of overheidssubsidies. De aanpak van ondermijnende criminaliteit vraagt om een georganiseerde overheid en een integrale aanpak. De afstemming met de organen die belast zijn met de strafrechtelijke handhaving (OM, politie, boa’s, etc.) is in het beleid geregeld via de lijn van de LHSO. Verder wordt de lokale driehoek ingezet indien nodig. Bovendien legt zowel de Uitvoerings- & Handhavingsstrategie 2024-2027 als het Uitvoeringsprogramma VTH 2026 en het Jaarverslag VTH 2025 een link met veiligheid en openbare orde om bestuurs- en strafrechtelijke besluitvorming integraal te benaderen. De integrale aanpak en samenwerking zijn gericht op de inzet van preventieve, bestuursrechtelijke, privaatrechtelijke, fiscale en/of strafrechtelijke instrumenten. Onderdeel van deze integrale aanpak is de bestuursrechtelijke aanpak. In de afgelopen jaren heeft het zorg- en veiligheidsaspect hier ook een belangrijke rol in gekregen.

Bovendien zetten we in op de weerbaarheid van zowel onze interne organisatie als de maatschappij. De gemeente Rucphen participeert in de integrale aanpak van ondermijnende criminaliteit door bestuurlijk en/of strafrechtelijke interventies die ondermijnende criminaliteit belemmeren of frustreren in te zetten, waar nodig en mogelijk. Wanneer de strafrechtelijke opsporing en vervolging door politie en justitie gecombineerd wordt met bestuurlijke en fiscale middelen, ontstaat de meest optimale, geïntegreerde vorm van de bestrijding van ondermijnende criminaliteit. Hieraan werken verschillende partners, zoals gemeente, omgevingsdienst, provincie, politie, OM, belastingdienst en bijzondere opsporingsdiensten. De ene keer zal dat leiden tot bestuurlijk, de andere keer tot fiscaal of strafrechtelijk optreden. Ook zien we een toename in bijvoorbeeld nepnieuws, opruiing via internet en openbare ordeverstoringen zoals overtredingen van de Opiumwet. We blijven alert op deze ontwikkelingen. In 2024 en 2025 is extra geïnvesteerd in trainingen en actiedagen op het gebied van ondermijning. Ook in 2026 zal dit onderwerp een belangrijk thema blijven waaraan aandacht wordt besteed. 6.1.6. AI en digitalisering De snelle ontwikkeling van AI en digitale hulpmiddelen biedt kansen voor zowel inwoners als medewerkers.

De gemeente Rucphen heeft een werkgroep AI die zich met dit soort vraagstukken bezighoudt. In 2025 is bijvoorbeeld al een AI-gestuurde tool ingezet om Woo-verzoeken sneller en efficiënter te kunnen afhandelen. In 2026 zal de inzet van SafeGPT worden uitgerold. Er wordt ook actief ingezet op trainingen hierin. De gemeente Rucphen werkt al geruimde tijd met volledig digitale zaakdossiers. Gedurende de tijd neemt de digitalisering van processen echter steeds verder toe. Dit vraagt van medewerkers een blijvende ontwikkeling in digitale vaardigheden. Door dit soort ontwikkelingen en tools kunnen VTH-medewerkers zich richten op complexere casuïstiek en maatwerk, terwijl het administratieve werk verder wordt verlicht. 6.1.7. Het weerbaarheidsvraagstuk We worden steeds vaker geconfronteerd met verstoringen zoals langdurige stroomuitval, extreem weer en regionale calamiteiten. Weerbaarheid heeft daarom ook zeker de aandacht voor de gemeente Rucphen. Ook de landelijke overheid adviseert eenieder zich hierop voor te bereiden, bijvoorbeeld via noodpakketten. We gaan investeren in de weerbaarheid van onze inwoners bij langdurige verstoringen. We voeren (publieks)campagnes uit en organiseren sessies in het kader van weerbaarheid. We gebruiken hier in basis de Handreiking weerbaarheid en veerkracht op lokaal niveau van de VNG voor. Ook in regionale samenwerkingen is aandacht voor dit thema.

15

6.1.8. Agrarische ondernemers Nederland en de provincie Noord-Brabant zetten de komende jaren sterk in op de transitie van de agrarische sector, waarbij wordt gestreefd naar agrarische ondernemers die produceren in harmonie met milieu, natuur en landschap. Zo levert de agrarische sector een bijdrage aan de biodiversiteit, een aantrekkelijk landschap en de kwaliteit van water en bodem. Natuur- en landschapsinclusieve boeren kunnen zo de nieuwe norm worden en er kan een branche ontstaan die diervriendelijk produceert, in de natuurlijke omgeving past en geen onaanvaardbare (gezondheids)risico’s met zich meebrengt. Toezicht door de OMWB (in opdracht van de gemeente en/of provincie) draagt bij aan beter naleefgedrag van agrarische ondernemers. Dit help bij de hiervoor genoemde transitie. 6.1.9. Krapte op de arbeidsmarkt De huidige krapte op de arbeidsmarkt heeft ook effect op het VTH-domein. Vooral technische en juridische functies zijn moeilijk vervulbaar. Ook de inwerkingtreding van de Omgevingswet heeft hier effect op gehad. Specialisten zijn veelal via inhuurconstructies gaan werken. Tegelijkertijd is in 2025 nieuwe wetgeving voor ZZP’ers in werking getreden. Om de uitvoering en kwaliteit van VTHtaken niet te veel onder druk te zetten en de werkdruk bij medewerkers te verlichten heeft dit onderwerp de aandacht van het management van de gemeente Rucphen.

In de begroting wordt rekening gehouden met openstaande vacatures middels een structureel budget voor flexibele inhuur. 6.2. Gemeentelijke ontwikkelingen In deze paragraaf wordt een aantal gemeentelijke ontwikkelingen beschreven die relevant zijn voor de gemeentelijke uitvoering van de VTH-taken in 2026. 6.2.1. Gemeenteraadsverkiezingen 2026 In maart 2026 zijn er weer gemeenteraadsverkiezingen. Dit brengt ontwikkelingen met zich mee, zoals een nieuwe gemeenteraad en een nieuw college met mogelijk andere inzichten. Dit kan ook gevolgen hebben voor de VTH-medewerkers, bijvoorbeeld in de prioriteiten. Nieuwe politieke accenten kunnen leiden tot herijking van toezichtthema’s, wijzigingen in handhavingsprioriteiten of veranderingen in de wijze waarop de gemeente wil samenwerken met andere partijen. In de aanloop naar en na de verkiezingen zal mogelijk meer behoefte zijn aan bestuurlijke advisering, het duiden van risico’s en het toelichten van prioriteiten en uitvoerbaarheid. Voor VTHmedewerkers betekent dit dat het jaar 2026 deels in het teken zal staan van flexibiliteit, anticiperen op nieuwe kaders en zorgvuldige communicatie. 6.2.2. Omgevingsplan In 2026 wordt voor de eerste kern binnen de gemeente Rucphen een Omgevingsplan opgesteld. Dit vormt een belangrijk omslagpunt voor de manier waarop VTH-medewerkers hun taken uitvoeren.

De Omgevingswet brengt een nieuw, integraler kader met zich mee. Medewerkers worden actief gevraagd mee te denken en zullen zich moeten verdiepen in de mogelijk nieuwe regels. Dit kost tijd, maar zorgt uiteindelijk voor meer eenduidigheid en een duidelijkere koppeling tussen beleid, planvorming en uitvoering. Tegelijkertijd start hiermee het meerjarige traject om voor 2032 alle huidige bestemmingsplannen te vertalen naar één integraal Omgevingsplan voor de hele gemeente. Dit betekent dat VTHmedewerkers gedurende meerdere jaren te maken krijgen met verschillende regimes: bestaande bestemmingsplannen en het nieuwe omgevingsplan. In 2026 ligt de nadruk op kennisopbouw, interne afstemming en het vastleggen van werkwijzen die voor alle collega’s toepasbaar zijn. Goede samenwerking is cruciaal, zodat alle VTH-medewerkers vanaf dag één aansluiten op de nieuwe regels én uitvoerbaar blijven in de praktijk.

16

6.2.3. Wet Bibob De Wet Bibob is een (preventief) bestuursrechtelijk instrument om de integriteit van het bestuur te beschermen. Bij een Bibob-toets wordt de integriteit van de aanvrager (betrokkene) en zijn relaties onderzocht. Als er ernstig gevaar dreigt dat bijvoorbeeld een vergunning wordt misbruikt, kan de bevoegde overheidsinstantie de aanvraag weigeren of de afgegeven vergunning intrekken. Wordt uit het eigen onderzoek of uit het advies van het Landelijk Bureau Bibob (LBB) de conclusie getrokken dat er geen ernstig gevaar is dat de vergunning (danwel subsidie, transactie, o.i.d.) wordt gebruikt om uit gepleegde strafbare feiten verkregen of te verkrijgen, op geld waardeerbare voordelen te benutten (a-grond) of strafbare feiten te plegen (b-grond) dan wordt de gevraagde vergunning verleend of een transactie aangegaan. Als er een mindere mate van gevaarsconclusie is, kunnen aan de vergunning voorwaarden worden verbonden. De gemeente heeft in haar Bibob-beleid aangegeven wanneer en voor welke onderdelen (zoals vergunningen, subsidies, overeenkomsten en aanbestedingen) een Bibob-onderzoek wordt uitgevoerd. In januari 2024 is het nieuwe Bibob-beleid van de gemeente Rucphen in werking getreden. Het aantal te Bibobben terreinen wordt gefaseerd ingevoerd. In 2024 zijn we gestart met het uitvoeren van een Bibob-toets in het kader van vastgoedtransacties.

Na evaluatie worden deze toetsen in de toekomst mogelijk uitgebreid naar aanbestedingen. In 2026 worden hier verdere werkafspraken over gemaakt. 6.2.4. Wonen en volkshuisvesting In maart 2023 is de woondeal getekend. Dit document is opgesteld in samenwerking met de regio West-Brabant West, de woningcorporaties die actief zijn in deze regio en de provincie NoordBrabant. Met de woondeal zijn afspraken gemaakt, waaronder de woningbouwontwikkelingen per gemeente. Rucphen staat aan de lat om 530 woningen te bouwen voor 2030. Deze kwantitatieve woningbouwimpuls sluit aan op de behoefte voor voldoende woningen in de gemeente. Middels de woon(zorg)visie is de ambitie om ook te bouwen ten behoeve van specifieke doelgroepen, ofwel het realiseren van passende woningen voor iedereen. In 2023 is ook gestart met een inventarisatie naar de mogelijkheden voor flexwoningen in de gemeente. Afhankelijk van de voortgang hiervan vraagt dit in meer of mindere mate inzet van de VTH-medewerkers. De woningbouwopgave heeft mogelijk gevolgen voor de inzet van het vakdiscipline VTH. Daarom zal in de praktijk altijd afstemming gezocht worden tussen de afdeling BRO en de over de afdelingen B&V en BRO verspreide VTH-medewerkers. 6.2.5. Gebiedsgericht werken In het kader van overheidsparticipatie leggen we de regie bij onze inwoners voor diens eigen woon- en leefomgeving.

Hierbij past een vorm van gebiedsgericht werken. Binnen de gemeente Rucphen is ervoor gekozen om het gebiedsgericht werken geografisch als volgt in te delen: Dorpskernen Rucphen en Zegge Dorpskernen Schijf en Sprundel Dorpskern St. Willebrord Aan elk gebied worden de volgende functies toegewezen: Wijk-boa Ambtelijk liaison voor buurtpreventie Voorheen werd ook gewerkt met gebiedsregisseurs. Deze aanpak is in 2024 gewijzigd naar een indeling per taakaccent.

17

6.2.6. Buurtbemiddeling/mediation Buurtbemiddeling helpt mensen om burenruzies op te lossen. Het doel van buurtbemiddeling is om de communicatie tussen buurtbewoners op gang te brengen en hen te ondersteunen in het maken van afspraken om overlast in de toekomst te voorkomen. Samen met woningcorporatie Thuisvester en het basisteam politie Roosendaal is dit initiatief opgericht. Burenruzies spelen de laatste jaren steeds meer op. Vanaf 2024 is dan ook actiever ingezet op het communiceren van het bestaan van buurtbemiddeling, ook bij bijvoorbeeld lopende handhavingstrajecten. 6.2.7. Integraal Veiligheidsplan De Markiezaten 2023-2026 In artikel 38b van de Politiewet 2012 is bepaald dat de gemeenteraad ten minste eenmaal in de vier jaar de doelen vaststelt die de gemeente op het terrein van veiligheid nastreeft door de handhaving van de openbare orde en de hulpverlening door de politie. Om beter regie te voeren op thema’s binnen de gemeenten is door de gemeenteraden van district De Markiezaten besloten een gezamenlijk Integraal Veiligheidsplan vast te stellen. Vaak zitten er voordelen aan het gezamenlijk aanpakken van veiligheidsproblematiek, hierbij kan onder andere gedacht worden aan: Voorkomen van waterbedeffect; Schaalniveau van de problematiek vs. de benodigde aanpak beter op elkaar afstemmen; Betere sturingsrol door burgemeester in driehoeksoverleggen.

In 2018 presenteerde het district De Markiezaten voor het eerst een gezamenlijk plan. Op 19 april 2023 is het nu geldende Integraal Veiligheidsplan De Markiezaten 2023-2026 door onze gemeenteraad vastgesteld. Deze unieke vorm van samenwerking biedt een strategisch kader van de aanpak in de komende jaren. Het bevat lange termijndoelen, hoofdlijnen van de aanpak en uitgangspunten voor de organisatorische borging. Deze unieke vorm van samenwerking past bij de veiligheidsopgaven die de gemeentegrenzen steeds vaker en meer overstijgen. Daarnaast worden kennis en kunde gebundeld, zodat er meer slagkracht is om de taken en rollen goed uit te kunnen voeren. Het Integraal Veiligheidsplan markeert prioriteiten, onderbouwt keuzes in de aanpak, legt een basis voor lokale en bovenlokale samenwerking en biedt aanknopingspunten voor monitoring, bijsturing en verantwoording. Door de kaders uit het Integraal Veiligheidsplan in samenhang met de kaders uit de Uitvoerings& Handhavingsstrategie 2024-2027 en Uitvoeringsprogramma VTH 2026 te benaderen, beogen we de veiligheid, gezondheid en het beschermen en verbeteren van de (fysieke) leefomgeving voor onze inwoners zo optimaal mogelijk te garanderen. 6.2.8. Projecten De gemeente Rucphen zet ook in op een projectmatige aanpak van bepaalde thema’s.

Deze projecten worden verder uiteengezet in hoofdstuk 9, maar worden hier wel kort genoemd als gemeentelijke ontwikkeling, nu zij gedurende het jaar 2026 ook een bepaalde inspanning vragen van de VTH-medewerkers.

18

7. Monitoring en registratie Het monitoren en registreren van processen is een eis, die voortvloeit uit het Omgevingsbesluit (artikelen 13.5 t/m 13.11). In dit hoofdstuk wordt beschreven hoe de gemeente Rucphen het monitoren en registreren heeft ingevuld om onder andere te voldoen aan de wettelijke eis, maar ook voor onze interne sturing, zodat tijdige bijsturing, waar nodig, mogelijk is. 7.1. Big 8 De gemeente Rucphen gebruikt de beleidscyclus Big 8: het monitoren, rapporteren en evalueren, zodat de cirkel van plannen, uitvoeren, evalueren en eventueel bijstellen volledig wordt doorlopen (het Big 8 model wordt uitgebreider beschreven in de Uitvoerings- & Handhavingsstrategie 20242027). Door het combineren van het Uitvoeringsprogramma VTH 2026 en het Jaarverslag VTH 2025 in één integraal document, wordt er en directe en transparante koppeling gelegd tussen de in het afgelopen jaar behaalde resultaten en het programma voor het komende jaar. Daarnaast wordt ieder jaar beoordeeld of de Uitvoerings- & Handhavingsstrategie nog voldoende actueel is en of er bijsturing nodig is, gelet op de resultaten van het afgelopen jaar. Gedurende het evalueren van 2024 is gebleken dat er nieuwe werkprocessen en prioriteiten zijn opgekomen, onder andere door de inwerkingtreding van de Omgevingwet.

De huidige Uitvoerings- & Handhavingsstrategie zal daarom gedurende 2026 worden geëvalueerd en geactualiseerd in samenwerking met de De6. 7.2. ICT Binnen de gemeente Rucphen wordt gewerkt met de volgende ICT-pakketten en -applicaties die voor de registratie en monitoring van VTH-taken van belang zijn: JOIN Fixi Sigmax Citycontrol V.I.K. Centric Leefomgeving Cadac Nedbrowser Binnen deze systemen de benodigde gegevens geregistreerd, dossiers aangemaakt en de voortgang (in een persoonlijke werkvoorraad per medewerker) bewaakt. 7.3. Waarborging van de werkzaamheden Binnen de gemeente Rucphen wordt periodiek (eenmaal per zes maanden) de voortgang van zowel de Uitvoerings- & Handhavingsstrategie als het Uitvoeringsprogramma VTH van het lopende jaar gemonitord. In 2024 is hier vanwege de inwerkingtreding van de Omgevingswet extra aandacht aan besteed. In totaal zijn er gedurende 2024 intern zes workshops en verschillende overlegmomenten gepland over de VTH-taken. Vanaf 2025 worden ontwikkelingen jaarlijks gemonitord via gesprekken met en enquêtes onder de VTH-medewerkers. Klachten, meldingen en zaken worden intern geregistreerd. Iedere twee maanden bespreken de medewerkers van Toezicht en Handhaving de klachten, meldingen en werkvoorraden met de Afdelingsmanager Bestuur en Veiligheid.

Iedere twee weken overleggen de medewerkers van Vergunningen en Handhaving de relevante zaken met de portefeuillehouder. Iedere twee weken is er een briefing met de medewerkers van Toezicht, Handhaving, Veiligheid en de Boa’s. De verschillende teams bewaken hun eigen werkvoorraden. Waar mogelijk wordt gewerkt met een zaaksysteem, zodat termijnen en processen gewaarborgd blijven. Waar nodig vindt afstemming tussen de verschillende teams plaats.

19

Aan de hand van deze verschillende overleggen en evaluaties kunnen zo nodig relevante acties worden ondernomen om de kwalitatief en kwantitatief gestelde doelen te behalen. De resultaten hiervan bieden grondslag voor het eventueel aanpassen van beleidsdoelen, prioritering en andere werkafspraken. 7.4. Verordening uitvoering en handhaving omgevingsrecht Op 1 januari 2024 is de Verordening uitvoering en handhaving omgevingsrecht Gemeente Rucphen in werking getreden3. Hierin wordt vastgesteld hoe de kwaliteit van de uitvoering en handhaving wordt gewaarborgd. In de Verordening is bepaald dat de basis- en plus taken die worden uitgevoerd door de OMWB aan de actuele kwaliteitscriteria moeten voldoen. Op de uitvoering en handhaving van de thuistaken zijn de kwaliteitsvoorwaarden van toepassing. In een bijlage van de verordening is opgesomd welke kwaliteitsvoorwaarden het betreft. Het gaat hier over: 1. Dienstverlening 2. Uitvoeringskwaliteit van diensten en producten 3. Financiën 4. Waardering 7.5. Stand van zaken kwaliteitsvoorwaarden gemeente Rucphen 7.5.1. Dienstverlening Beleid en strategie er moet een bestuurlijk vastgesteld VTH beleid zijn; het VTH beleid is vertaald in een uitvoeringsprogramma. ✓

Voldoet. Het vastgesteld VTH beleid betreft dit document Uitvoeringsprogramma VTH 2026 en Jaarverslag VTH 2025, welke is vastgesteld op 13 januari 2026. Het VTH beleid is vertaald in de op dit moment geldende Uitvoerings- & Handhavingsstrategie 2024-2027, welke is vastgesteld op 16 januari 2024.

7.5.2. Uitvoeringskwaliteit van diensten en producten Processen actueel houden van procesbeschrijvingen, protocollen en werkinstructies voor elke VTH Omgevingsrecht taak; beschikbaar hebben van checklisten ter ondersteuning van de uitvoering en handhaving; beschikbaar zijn van modelbrieven, modelverslagen en andere sjablonen. ✓

Voldoet. De bovengenoemde documenten, protocollen, brieven, etc. zijn geïntegreerd in de applicaties van de verschillende VTH werkprocessen. In het kader van de Omgevingswet zijn voor 2024 al enkele documenten, protocollen, brieven, etc. vernieuwd. Deze worden gemonitord en bijgesteld wanneer nodig.

Medewerkers volgens de indeling van deskundigheidsgebieden van de kwaliteitscriteria inzicht geven in opleiding, ervaring, kennis en specialismen van medewerkers die een bijdrage leveren aan VTH Omgevingsrecht producten. ✓

3

Voldoet. Gemeente Rucphen heeft in beeld over welke kwaliteiten medewerken (dienen te) beschikken en waar medewerkers meer over moeten of willen leren. Hierbij is aandacht voor zowel individuele als teambrede opleidingen. De gemeente Rucphen organiseert ook ieder jaar de IkBenR-week, waarbij middels verschillende cursussen ruimte is voor persoonlijke ontwikkeling en het creëren van een fijne en veilige werksfeer. VTH-medewerkers volgen daarnaast voor hen relevante thema-congressen, VTH-sessies, webinars en andere relevante

Deze regeling vervangt de eerder op 1 januari 2018 vastgestelde Verordening kwaliteit vergunningverlening, toezicht en handhaving omgevingsrecht Rucphen.

20

bijeenkomsten. Waar extra behoefte is, is een opleidingsbudget beschikbaar. In 2025 zijn de Kwaliteitscriteria 3.0 in werking getreden. Voor de analyse hierover, wordt verwezen naar de bijlage (14.4). Informatievoorziening informatiebeleid als basis voor informatisering; digitale zaak- en klantdossiers; gebruik van authentieke gegevens uit de basisregistraties; registreren en archiveren van documenten met gegevens van objecten; uitwisseling gegevens met opdrachtgevers en ketenpartners. ✓

Voldoet. De gemeente Rucphen gebruikt de authentieke gegevens uit de basisregistraties (vb. BAG en BRP). De applicaties van het VTH-proces werken hier ook mee samen. Wij werken volledig digitaal en gebruiken hiervoor zaakdossiers. De registratie en archivering van documenten gebeurt onder andere op basis van gegevens van objecten. Er bestaan verschillende samenwerkingsconvenanten en -constructies op basis waarvan informatie met partners uitgewisseld kan worden.

7.5.3. Financiën Financiën strategie, beleid en externe en interne ontwikkelingen van de VTH Omgevingsrecht-taken zijn vertaald in de meerjarenbegroting. ✓

Voldoet. De benodigde financiële middelen voor de VTH-taken worden opgenomen in de meerjarenbegroting. Bovendien wordt in de meerjarenbegroting rekening gehouden met interne en externe ontwikkelingen, zoals de krapte op de arbeidsmarkt, zodat altijd budget aanwezig is voor de benodigde taken. Zoals bekend ligt de bevoegdheid voor het vaststellen van de meerjarenbegroting bij de gemeenteraad.

7.5.4. Waardering Tevredenheidsonderzoek vaststellen van en uitvoering geven aan een methodiek voor het periodiek meten van de tevredenheid van medewerkers, inwoners, bedrijven en samenwerkingspartners binnen het vakgebied VTH Omgevingsrecht. ✓

Voldoet. Er is in 2024 een medewerkersonderzoek uitgevoerd. Het was de bedoeling om in 2024 een in De6-verband voorbereide enquête voor het meten van tevredenheid van inwoners, bedrijven en samenwerkingspartners uit te rollen. Dit is vanwege de inwerkingtreding van de Omgevingswet en de Kwaliteitscriteria 3.0 uitgesteld. Gedurende dit proces is geconstateerd dat een algemene enquête wellicht niet de manier is waarop we hieraan invulling willen geven. In 2026 wordt verder onderzocht hoe waardering op andere manieren gemeten kan worden.

7.6. Stand van zaken Kwaliteitscriteria 3.0 Naast de kwaliteitsvoorwaarden is eind 2025 ook onderzocht in hoeverre de gemeente Rucphen in 2026 zal voldoen aan de Kwaliteitscriteria 3.0. Gelet op de lengte van deze analyse, is dit document opgenomen als bijlage (zie 14.4). Geconcludeerd kan worden dat grotendeels wordt voldaan aan de Kwaliteitscriteria 3.0. Een aantal medewerkers voldoet individueel nog niet aan de werkervaringsvereisten. Echter zijn niet al deze medewerkers zijn nodig om aan de kritieke massa te voldoen, dus deze opleidingsruimte is er. Het hebben van jaren werkervaring kunnen we helaas niet versnellen. Echter hebben de betreffende medewerkers veel kennis op inhoud, een hogere basisopleiding en kunnen zij bij voldoende interne en regionale collega’s terecht voor ondersteuning, waardoor de kwaliteit van de werkzaamheden ruim voldoende gewaarborgd blijft. De beoordelingen van externe partners zijn ook te vinden in de bijlagen: OMWB (14.6), RWB (14.8) en VRMWB (14.9).

21

8. Capaciteit 2026 De VTH-taken zijn in de gemeente Rucphen verspreid over verschillende afdelingen. De thema’s openbare orde, handhaving en veiligheid zijn belegd bij de afdeling Bestuur en Veiligheid (B&V). De thema’s vergunningen, ruimtelijke ontwikkeling en milieu zijn ondergebracht bij de afdeling Beheer en Ruimtelijke ontwikkeling (BRO). De toezichtstaken op het gebied van bouw- en woningtoezicht zijn belegd bij de afdeling B&V. De toezichtstaken op het gebied van groen zijn belegd bij de afdeling BRO. De toezichtstaken op het gebied van milieu worden uitbesteed aan de OMWB. Daarnaast zijn een aantal taken uitbesteed aan de Veiligheidsregio Midden- en West-Brabant. Hier wordt verder op ingegaan onder 8.3. In dit hoofdstuk is een overzicht gegeven van alle taken in het Uitvoeringsprogramma VTH 2026 en zijn deze taken gekoppeld aan de benodigde en beschikbare capaciteit in 2026. In het Jaarverslag VTH 2025 (hoofdstuk 13) zijn de uren uit het Uitvoeringsprogramma VTH 2025 opgenomen met de daarbij gerealiseerde uren. Hieruit volgt de onderstaande conclusie. 8.1. Conclusie Op basis van alle gegevens van 2025 kan geconcludeerd worden dat er voldoende capaciteit was in 2025 voor het reguliere/structurele werk en de geplande projecten. Daarmee werd in 2025 een adequaat niveau bereikt.

Geconcludeerd kan worden dat voor de meeste VTH-taken zowel van Omgevingswet als APV in 2025 de uren die zijn opgenomen in het Uitvoeringsprogramma VTH 2025 ook zijn besteed. In 2025 was er aandacht voor openstaande vacatures Vergunningverlener APV en bijzondere wetten (0,5 fte) Juridisch medewerker handhaving en veiligheid (0,8 fte) Juridisch adviseur handhaving en veiligheid (1,0 fte) Casemanager vergunningen (2 fte) Boa/inspecteur handhaving (2 fte) Daarnaast heeft de gemeenteraad eind 2025 besloten om in de begroting van 2026 ruimte te ramen voor 2 fte boa/inspecteur handhaving extra. Gelet op het aantal klachten en meldingen en de tijd die nodig was in 2025 om een klacht of melding gedegen op te pakken, blijft prioriteren noodzakelijk. Hiervoor is onder andere een lokale prioriteringsmatrix opgesteld. Deze zal ook in 2026 gehanteerd worden, om adequaat in te kunnen zetten op alle geplande activiteiten, incidenten en binnengekomen klachten en meldingen. In hoofdstuk 13 ‘Jaarverslag VTH 2025’ wordt verder ingegaan op de evaluatie van de geplande en gerealiseerde uren in 2025. 8.2. Beschikbare capaciteit In dit hoofdstuk wordt een overzicht gegeven van de beschikbare capaciteit en formatie voor 2026. Vooralsnog gaan we er van uit dat we met de beschikbaar gestelde formatie de werkzaamheden naar tevredenheid kunnen uitvoeren. Uiteraard wordt dit gedurende 2026 gemonitord.

Als blijkt dat de beschikbare capaciteit ontoereikend is, dan zullen maatregelen getroffen worden. Formatie per 01-01-2026 Functie Applicatiebeheerder omgeving Medewerker vergunningen Adviseur vergunningen Casemanager vergunningen Casemanager ruimtelijke initiatieven Jurist fysieke leefomgeving

Fte 1,0 1,6 2,0 2,0 1,15 1,0

22

BOA / inspecteur handhaving Inspecteur handhaving Toezichthouder met taakaccent groen Juridisch adviseur handhaving en veiligheid Juridisch medewerker handhaving en veiligheid Vergunningverlener APV en bijzondere wetten Adviseur openbare orde en veiligheid Totaal

6,0 1,6 0,5 2,0 0,8 1,3 3,0 23,8

Totaal overzicht beschikbare capaciteit 20264 Totaal fte VTH Omgevingswet 2025 11,55 Applicatiebeheerder omgeving 1,0 Administratie en ondersteuning 0,8 Klachten, calamiteiten en meldingen 0,9 Doelen en coördinatie 0,9 Taakveld vergunningen 4,85 Taakveld toezicht 1,3 Taakveld handhaving / juridisch advies 1,8 Wet Bibob 0,25 APV en bijzondere wetten 4,3 Doelen en coördinatie 0,2 Taakveld vergunningen 1,2 Taakveld toezicht 2,3 Taakveld handhaving / juridisch advies 0,6 Openbare orde en veiligheid 7,45 Doelen en coördinatie 1,6 Ondermijning 1,1 Crisis 0,75 Toezicht en handhaving (boa’s) 3 Toezicht en handhaving (juridisch) 1 Totaal 23,55

Uren fte 1.350 1.350 1.350 1.350 1.350 1.350 1.350 1.350 1.350 1.350 1.350 1.350 1.350 1.350 1.350 1.350 1.350 1.350 1.350 1.350

Beschikbare uren 15.592,5 1.350 1.080 1.215 1.215 6.547,5 1.755 2.430 337,5 5.805 270 1.620 3.105 810 10.057,5 2.160 1.485 1.012,5 4.050 1.350 31.792,5

BOPA’s worden deels verleend door en/of met behulp van de medewerkers RO (casemanagers ruimtelijke initiatieven). Deze samenwerking heeft gedurende 2025 steeds meer vorm gekregen. Gedurende 2026 wordt geïnventariseerd hoeveel uren dit precies zijn. Vanwege de inwerkingtreding van de Omgevingswet en de taken die dit met zich meebrengt zoals de vaststelling van het Omgevingsplan, kunnen we de uren voor VTH en voor RO steeds minder los zien van elkaar. In het Uitvoeringsprogramma 2027 zal worden geïnventariseerd hoeveel uren de RO’ers aan BOPAverlenging besteden en zal dit worden meegenomen in de formatie. 8.3. Uitbestede taken 8.3.1. Omgevingsdienst Midden- en West-Brabant Nagenoeg alle gemeentelijke taken op het gebied van milieu zijn uitbesteed aan de OMWB. Het gaat dan om advisering over en uitvoering van taken zoals vergunningverlening en toezicht. In 2025 is daarnaast een mandaat afgegeven voor handhaving. Ambtelijk en bestuurlijk vindt geregeld afstemming plaats met de OMWB. In de bijlage zijn het werkprogramma van de OMWB voor 2026 en een aantal andere relevante stukken opgenomen. De OMWB heeft ook een Gemeenschappelijk Uitvoeringskader (GUK) 2024-2027 opgesteld (bijlage 14.7)