1. b&w Interbestuurlijk Toezicht VTH-Taken

Gemeenteraad van Rucphen Postbus 9 4715 ZG RUCPHEN

Onze referentie:

Z25/078384-D25/1230081

Uw referentie:

Rucphen, Onderwerp:

Behandelaar:

A. Oomen

Telefoonnummer:

0165-349522

2 8 JAN 727` Raadsinformatiebrief Interbestuurlijk Toezicht VTH-taken

Geachte raad, In deze brief informeren wij u over het vastgestelde Uitvoeringsprogramma Vergunningen, Toezicht en Handhaving (hierna: VTH) 2025 & Jaarverslag VTH 2024, het toezichtsoordeel van de provincie Noord-Brabant in haar hoedanigheid als Interbestuurlijk Toezichthouder (hierna: IBT) en de Uitvoering- & Handhavingsstrategie 2024-2027. Uitvoeringsprogramma VTH 2025 en Jaarverslag VTH 2024 Op 21 januari 2025 heeft het college van B&W het Uitvoeringsprogramma VTH 2025 en Jaarverslag VTH 2024 vastgelegd. Met deze vaststelling wordt voldaan aan de wettelijke verplichtingen, zoals vastgelegd in het Omgevingsbesluit (art. 13.5 en 13.11). Het Jaarverslag VTH 2024 is als separaat hoofdstuk geïntegreerd in het Uitvoeringsprogramma VTH 2025. Het Uitvoeringsprogramma VTH 2025 voorziet in een realistische planning op doelstellingen en inzet op het gebied van de VTH-taken voor 2025. Er wordt een vertaling gemaakt van de wettelijke taken en de Uitvoering- & Handhavingsstrategie 2024-2027 naar de benodigde capaciteit in uren om de taken op een adequaat niveau uit te voeren. In het Jaarverslag VTH 2024 wordt gereflecteerd op de geraamde doelstellingen en inzet voor 2024. Toezichtsoordeel IBT Uitvoeringsprogramma VTH 2024 en Jaarverslag VTH 2023 Graag informeren wij u ook over het definitieve toezichtsoordeel Omgevingsrecht systematisch toezicht 2024 van IBT provincie Noord-Brabant.

In de meest recente beoordelingscyclus (Uitvoeringsprogramma VTH 2024 en Jaarverslag VTH 2023) is door de gemeente Rucphen een score behaald van 79.41%. Op een viertal vragen is geen volledige score behaald. Hieruit volgde een drietal concrete aanbevelingen. (1) Waarborg een tijdige vaststelling van de documenten. Het Uitvoeringsprogramma VTH 2024 was te laat vastgesteld. Hierover is uw raad reeds eerder geïnformeerd. Dit jaar is een tijdige vaststelling gewaarborgd. (2) Evalueer in het jaarverslag over de taken op het gebied van cultureel erfgoed. Door de indeling van het Jaarverslag VTH enigszins aan te passen, is nu gewaarborgd dat voortaan op ieder thema - inclusief cultureel erfgoed - expliciet wordt teruggeblikt.

Binnentuin 1 Postbus 9 4715 ZG Rucphen T: 0165 34 95 00 F: 0165 34 13 75

Banknummer: 2850 07 319 IBAN: NL37BNGH0285007319 KvK-nr. 20164997 Gemeente Rucphen Rucphen

Schijf

Sprundel

St. Willebrord

Zegge

gemeente@rucphen.nl www.rucphen.nl

2

(3) Toon aan dat de omgevingsdiensten zelfstandig evalueren over in welke mate zij voldoen aan de kwaliteitscriteria. Ieder jaar dient geëvalueerd te worden in hoeverre de omgevingsdiensten voldoen aan de kwaliteitscriteria. Gelet op de GR-structuur doen de omgevingsdiensten dit zelf middels hun jaarstukken. Aanbevolen werd om deze stukken toe te voegen als bijlage, zodat deze evaluatie aangetoond kon worden. De evaluatie van de Omgevingsdienst Zuid-Oost-Brabant (ODZOB) over 2024 is toegevoegd als bijlage. Van de Omgevingsdienst Midden- en West-Brabant (OMWB) zijn tot op heden echter nog geen stukken ontvangen. In de bijlage is daarom een opmerking opgenomen; zodra deze stukken zijn ontvangen, worden deze toegevoegd aan het document en nagezonden aan IBT provincie Noord-Brabant. Mocht er naar aanleiding van de stukken reden bestaan om hier in het Jaarverslag VTH 2024 dieper op te reflecteren, bestaat de mogelijkheid om het jaarverslag tot 1 mei 2025 gewijzigd vast te stellen. Uitvoering- en Handhavingsstrategie 2024-2027 Op 16 januari 2024 heeft het college van B&W de Uitvoering- en Handhavingsstrategie 2024-2027 vastgesteld. Met deze vaststelling wordt voldaan aan de wettelijke verplichtingen, zoals vastgelegd in het Omgevingsbesluit (art. 13.5).

De Uitvoering- en Handhavingsstrategie 2024-2027 bepaalt de uitgangspunten en de prioriteiten voor de vergunningverlening, toezicht en handhaving over een langere periode. Dit gebeurt vanuit een risicogerichte benadering. Hieruit volgen prioriteiten, van waaruit doelstellingen worden geformuleerd. Jaarlijks wordt gemonitord of de strategie nog actueel is. Voor het complete Uitvoeringsprogramma VTH 2025 & Jaarverslag VTH 2024, het toezichtsoordeel IBT over het Uitvoeringsprogramma VTH 2024 en Jaarverslag VTH 2023 en de Uitvoering- & Handhavingsstrategie 2024-2027 verwijzen wij u naar de bijlagen bij deze brief.

Met vriendelijke groet, Burgemeester en wethouders van Rucphen, de secretaris, dë,báirge ees er 'e- •

Edwin Kolen

arjolein van der Meer Mohr

Bijlagen: - Uitvoeringsprogramma VTH 2025 & Jaarverslag VTH 2024 - Definitief toezichtsoordeel Omgevingsrecht systematisch toezicht 2024 van IBT provincie Noord-Brabant, bestaande uit: o Brief aan het college 'Interbestuurlijk Toezicht (IBT): toezichtsoordeel Omgevingsrecht 2024'd.d. 10 juli 2024 o Bijlage bij brief aan het college 'Beoordelingsformulier 2024 systematisch toezicht IBT-omgevingsrecht Gemeente Rucphen' - Uitvoering- & Handhavingsstrategie 2024-2027

2

Inhoudsopgave 1. Aanleiding

p. 5

2. Inleiding 2.1. Leeswijzer 2.2. Looptijd 2.3. Reikwijdte

p. 6 p. 6 p. 6 p. 6

3. Regionale samenwerking 3.1. De6 3.2. De Markiezaten 3.3. TF-RIEC/DIP 3.4. Samen Sterk in Brabant (SSiB)

p. 7-8 p. 7 p. 7-8 p. 8 p. 8

4. VTH-beleidscyclus 4.1. Doelstellingen VTH 4.2. Taken en bevoegdheden 4.3. Uitvoerings- & Handhavingsstrategie 4.4. Uitvoeringsprogramma VTH 4.5. Jaarverslag VTH

p. 9-10 p. 9 p. 9 p. 9-10 p. 10 p. 10

5. IBT

p.11-12

6. Ontwikkelingen 6.1. Landelijke ontwikkelingen 6.1.1. Omgevingswet 6.1.2. Algemene wet bestuursrecht 6.1.3. Toezicht in de openbare ruimte 6.1.4. Ondermijnende criminaliteit 6.1.5. Agrarische ondernemers 6.1.6. Krapte op de arbeidsmarkt 6.2. Gemeentelijke ontwikkelingen 6.2.1. Wet Bibob 6.2.2. Wonen en volkshuisvesting 6.2.3. Telersvisie 6.2.4. Gebiedsgericht werken 6.2.5. Buurtbemiddeling/mediation 6.2.6. Integraal Veiligheidsplan De Markiezaten 2023-2026 6.2.7. Projecten

p. 13-17 p. 13-14 p. 13 p. 13 p. 13 p. 14 p. 14 p. 14 p. 15-17 p. 15 p. 15 p. 15 P. 16 p. 16 p. 16 p. 17

7. Monitoring en registratie 7.1. Big 8 7.2. ICT 7.3. Waarborging van de werkzaamheden 7.4. Verordening uitvoering en handhaving omgevingsrecht 7.5. Stand van zaken kwaliteitsvoorwaarden gemeente Rucphen 7.5.1. Dienstverlening 7.5.2. Uitvoeringskwaliteit van diensten en producten 7.5.3. Financiën 7.5.4. Waardering

p. 18-20 p. 18 p. 18 p. 18-19 p. 19 p. 19-20 p. 19 p. 19-20 p. 20 p. 20

3

8. Capaciteit 2025 8.1. Conclusie 8.2. Beschikbare capaciteit 8.3. Uitbestede taken 8.3.1. Omgevingsdienst Midden- en West-Brabant en Zuid-Oost-Brabant 8.3.2. Veiligheidsregio Midden- en West-Brabant 8.4. Benodigde capaciteit per onderdeel 2025 8.5. Beschikbare middelen

p. 21-24 p. 21 p. 21-22 p. 22 p. 22

9. VTH Omgevingswet 2025 9.1. Klachten, meldingen en calamiteiten 9.2. Toezicht en handhaving 9.3. Bouwen en verbouwen 9.3.1. Doelen en coördinatie 9.3.2. Taakveld vergunningen 9.3.3. Taakveld toezicht 9.3.4. Taakveld handhaving 9.4. Cultureel erfgoed 9.4.1. Doelen en coördinatie 9.4.2. Taakveld vergunningen 9.4.3. Taakveld toezicht 9.4.4. Taakveld handhaving 9.5. Slopen 9.5.1. Doelen en coördinatie 9.5.2. Taakveld vergunningen 9.5.3. Taakveld toezicht 9.5.4. Taakveld handhaving 9.6. Ruimtelijke ordening en strijdig gebruik 9.6.1. Doelen en coördinatie 9.6.2. Taakveld vergunningen 9.6.3. Taakveld toezicht 9.6.4. Taakveld handhaving 9.7. Brandveiligheid 9.7.1. Doelen en coördinatie 9.7.2. Taakveld vergunningen 9.7.3. Taakveld toezicht 9.7.4. Taakveld handhaving 9.8. Milieu 9.8.1. Doelen en coördinatie 9.8.2. Taakveld vergunningen 9.8.3. Taakveld toezicht 9.8.4. Taakveld handhaving 9.9. Vellen houtopstanden 9.9.1. Doelen en coördinatie 9.9.2. Taakveld vergunningen 9.9.3. Taakveld toezicht 9.9.4. Taakveld handhaving 9.10. Projecten 9.10.1. Huisvesting bijzondere doelgroepen 9.10.2. Vitaal Buitengebied 9.10.3. Landelijke Aanpak Adreskwaliteit 9.10.4. Recreatieparken 9.11. Wet Bibob

p.25-38 p. 25 p. 25-26 p. 26-28 p. 26 p. 27 p. 28 p. 28 p. 28-30 p. 29 p. 29 p. 29 p. 29-30 p. 30-31 p. 30 p. 30 p. 31 p. 31 p. 31-32 p. 31 p. 32 p. 32 p. 32 p. 33-34 p. 33 p. 33 p. 33 p. 34 p. 34-35 p. 34 p. 34 p. 34-35 p. 35 p. 35-36 p. 35 p. 35 p. 36 p. 36 p. 36-38 p. 36-37 p. 37 p. 37 p. 37 p. 38

p. 22 p. 23-24 p. 24

4

10. APV en bijzondere wetten 2025 10.1. Doelen en coördinatie 10.2. Taakveld vergunningen 10.3. Taakveld toezicht 10.4. Taakveld handhaving

p. 39-41 p. 39 p. 39-40 p. 40 p. 41

11. Openbare orde en veiligheid 11.1. Regierol 11.2. Integraal Veiligheidsplan De Markiezaten 2023-2026 11.3. Ondermijning en crisis 11.3.1. Ondermijning 11.3.2. Crisis 11.4. Prognose aantallen

p. 42-45 p. 42 p. 42-43 p. 43-44 p. 43 p. 44 p. 44-45

12. Communicatie 12.1. Communicatiedoelstellingen 12.2. Communicatiestromen op bekendmakingen jaarverslag en programma 12.3. Balans tussen communicatie en effectief handelen 12.4. Nauwkeurigheid in communicatie 12.5. Inspanningen zichtbaar maken

p. 46-47 p. 46 p. 46 p. 46 p. 47 p. 47

13. Jaarverslag VTH 2024 13.1. Regionale samenwerking 13.2. VTH-beleidscyclus 13.3. IBT 13.4. Ontwikkelingen 13.4.1. Wet kwaliteitsborging voor het bouwen 13.4.2. Wet BAG 13.4.3. Wet goed verhuurderschap 13.5. Monitoring en registratie 13.6. Capaciteit 13.7. VTH Omgevingswet 13.8. APV en bijzondere wetten 13.9. Openbare orde en veiligheid 13.10. Communicatie

p. 48-58 p. 48 p. 48 p. 49 p. 49-50 p. 49-50 p. 50 p. 50 p. 50-51 p. 51 p. 51-55 p. 55-56 p. 57 p. 58

14. Bijlagen 14.1. Risicomatrix LHSO 14.2. Risicomatrix De6 14.3. Prioriteringsmatrix lokaal 14.4. OMWB – Werkprogramma 2025 14.5. OMWB – Evaluatie over kwaliteitscriteria 2024 14.6. ODZOB – Evaluatie over kwaliteitscriteria 2024

p. 59-73 p. 59 p. 60-61 p. 62-66 p. 67-69 p. 70 p. 71-73

5

1. Aanleiding Voor u ligt één document waarin het Uitvoeringsprogramma Vergunningen, Toezicht en Handhaving (VTH) 2025 en het Jaarverslag VTH 2024 zijn samengevoegd. Het Uitvoeringsprogramma VTH 2025 geeft aan welke taken de gemeente Rucphen het komende jaar gaat uitvoeren en in welke omvang. De basis zijn het beleid zoals onder andere vastgelegd in de Uitvoerings- & Handhavingsstrategie 2024-2027, alsmede input uit verschillende workshops en overleggen die gedurende 2024 zijn gehouden. In het Jaarverslag VTH 2024 worden taken die de gemeente Rucphen in 2024 heeft uitgevoerd geëvalueerd. Het Jaarverslag VTH 2024 geeft tevens input voor het Uitvoeringsprogramma VTH 2025. In het Uitvoeringsprogramma VTH 2025 wordt een vertaalslag gemaakt van wettelijke taken, de Uitvoerings- & Handhavingsstrategie 2024-2027 en praktijkervaringen naar de benodigde capaciteit in uren om de taken op een adequaat niveau uit te voeren. Daarbij worden keuzes gemaakt en prioriteiten gesteld.

De gestelde prioriteiten zijn actueel en onder andere gebaseerd op de beleidskeuzes uit de Uitvoerings- & Handhavingsstrategie 2024-2027, een gezamenlijke De6risicomatrix en een in 2024 opgestelde lokale prioriteringsmatrix (zie 14.3) Dit document geeft vorm aan het uitvoeringsprogramma (middels het Uitvoeringsprogramma VTH 2025) en de evaluatierapportage (middels het Jaarverslag VTH 2024) zoals bedoeld in het Omgevingsbesluit (respectievelijk artikel 13.8 en 13.11). Het Uitvoeringsprogramma VTH 2025 is een dynamisch document. Mochten er in 2025 andere behoeften opkomen, dan zijn wijzigingen mogelijk.

6

2. Inleiding 2.1. Leeswijzer Na deze inleiding wordt in hoofdstuk 3 ingegaan op de samenwerking in de regio. In hoofdstuk 4 treft u een uiteenzetting van de VTH-beleidscyclus. In hoofdstuk 5 wordt ingegaan op het toezichtsoordeel van de provincie. In hoofdstuk 6 wordt nader ingegaan op relevante (landelijke en gemeentelijke) ontwikkelingen. Hoofdstuk 7 staat in het teken van de monitoring en registratie en in hoofdstuk 8 wordt de capaciteit voor 2025 besproken. Hoofdstuk 9, 10 en 11 gaan over de inhoudelijke verdeling naar taakvelden en bijbehorende capaciteit voor 2025 (respectievelijk onderverdeeld in Omgevingswet, APV en bijzondere wetten, en openbare orde en veiligheid). De verdere inhoud en visie met betrekking tot hoofdstuk 11 (openbare orde en veiligheid) is te vinden in het Integraal Veiligheidsplan De Markiezaten 20232026 en het Uitvoeringsprogramma Integrale Veiligheid 2025 van de gemeente Rucphen. Tot slot treft u in hoofdstuk 12 het onderwerp communicatie. Hoofdstuk 13 omvat het Jaarverslag VTH 2024, waarin de onderwerpen uit het Uitvoeringsprogramma VTH wederom aan bod komen en worden geëvalueerd voor het jaar 2024. In hoofdstuk 14 zijn tot slot relevante bijlages opgenomen. 2.2. Looptijd Het Uitvoeringsprogramma VTH 2025 geldt voor het gehele kalenderjaar 2025. Het Jaarverslag VTH 2024 blikt terug op het kalenderjaar 2024. 2.3.

Reikwijdte Het gaat hier om vergunningverlening, toezicht en handhaving van wet- en regelgeving met betrekking tot de bebouwde en onbebouwde leefomgeving (de fysieke leefomgeving), waarbij het wettelijk kader is: de Omgevingswet, de Algemene Plaatselijke Verordening gemeente Rucphen 2025 (APV) en de bijzondere wetten.

7

3. Regionale samenwerking Hoewel de gemeente Rucphen al jaren verschillende regionale samenwerkingsverbanden kent, is een van de doelen voor 2025 wel om deze contacten te gaan intensiveren. Grensoverschrijdende problematieken spelen immers steeds vaker op. Er is daarom gekozen om eind 2024 een vacature uit te zetten voor een adviseur op het gebied van regionale samenwerking1. Deze adviseur zal onder meer het aanspreekpunt gaan vormen voor de gemeenschappelijke regelingen, met als doel om nog meer uit de samenwerking in regioverband te kunnen halen in de toekomst. Daarnaast is op 1 januari 2025 in het district De Markiezaten (voorlopig tijdelijk) een Bestuurlijk Uitvoeringsspecialist gestart. Deze zal de actiegerichtheid binnen het district moeten gaan verhogen. Hij wordt ingezet op het organiseren en ondersteunen van actiedagen. Daarnaast draag hij bij aan het trainen van onze toezichthouders en Boa’s. 3.1. De6 De zes gemeenten Etten-Leur, Halderberge, Moerdijk, Roosendaal, Rucphen en Zundert (hierna: De6-gemeenten) werken samen op een aantal gebieden, waaronder de VTH-beleidscyclus (bestaande uit de Uitvoerings- & Handhavingsstrategie, het Uitvoeringsprogramma VTH en het Jaarverslag VTH). Bij het opstellen van het VTH-beleid is in de De6 samengewerkt.

Dit heeft geresulteerd in een gezamenlijke prioriteringsmethodiek (zie 14.2.) en een model tekst voor de beleidsproducten, met ruimte voor couleur locale. Dit document is opgesteld middels een gezamenlijk format. Zo ontstaat er regionaal een uniform kader waarin de gemeenten elkaar kunnen versterken. De gemeenten binnen de De6 zijn organisatorisch anders vormgegeven, daarom biedt dit gezamenlijk format ruimte om lokaal eigen in- of aanvullingen toe te voegen. Omdat de gemeenten samenwerken als een netwerk zijn geen juridische constructies of convenanten nodig, maar zijn de gemeenten samen aan de slag en trekken ze samen op waar dat zinvol, effectief en efficiënt is. 3.2. De Markiezaten De acht gemeenten Bergen op Zoom, Halderberge, Moerdijk, Roosendaal, Rucphen, Steenbergen, Tholen en Woensdrecht werken op het gebied van veiligheid samen. Hier is ook sprake van een netwerksamenwerking, zonder juridische constructies of convenanten. De gemeenten Bergen op Zoom, Halderberge, Moerdijk, Roosendaal, Rucphen, Steenbergen en Woensdrecht werden intensief samen op het gebied van crisisbeheersing en rampenbestrijding. Hiervoor is in 2017 een samenwerkingsovereenkomst aangegaan door de colleges.

Er wordt gezamenlijk invulling gegeven aan de taken voor bevolkingszorg: Opleiden, trainen en oefenen; De Officier van Dienst Bevolkingszorg (OvD-Bz); Piket ambtenaar openbare orde en veiligheid (AOV). De boa’s van de Markiezaten-gemeenten werken waar nodig samen. Dit uit zich in feitelijke inzet en ondersteuning op elkaars grondgebied en de gezamenlijke inkoop van diensten. De samenwerking is het sterkst tussen de gemeenten Halderberge, Moerdijk, Roosendaal en Rucphen. De boa’s van deze gemeenten zijn ook bevoegd op elkaars grondgebied.

1

Let op: deze adviseur wordt niet genoemd in het urenoverzicht verderop, omdat deze persoon zelf geen VTHtaken uitvoert, maar slechts fungeert als aanspreekpunt en aanjager van de regionale samenwerkingen.

8

In april 2020 is een samenwerkingsovereenkomst gesloten voor de boa’s van deze gemeenten: de “Samenwerkingsovereenkomst BOA’s Domein I (Openbare Ruimte) en Domein II (Milieu, Welzijn en Infrastructuur) Gemeenten Halderberge, Moerdijk, Roosendaal en Rucphen”. Het addendum van deze overeenkomst wordt ieder jaar geactualiseerd. Op 8 september 2021 zijn de onderlinge werkafspraken met de politie daarnaast vastgelegd in het “Handhavingsarrangement politie – BOA Halderberge, Moerdijk, Roosendaal en Rucphen”. Dit arrangement is in 2024 bijgewerkt. 3.3. TF-RIEC In de strijd tegen de ondermijnende criminaliteit werken de gemeenten in Midden- en WestBrabant en Zeeland intensief samen onder de vlag van het TF-RIEC: het Regionaal Informatie en Expertisecentrum. Zo zijn er structureel overleggen op beleidsmatig en operationeel niveau. Voorheen werd ook gewerkt met een Districtelijk Informatie Plein. Dit is in 2024 opgehouden te bestaan in de vorm waarin het voorheen ingezet werd. Zowel het TF-RIEC als de gemeente Rucphen werken op dit moment aan het ontwikkelen, vormgeven en opbouwen van een (nieuwe) informatiestijl. 3.4.

Samen Sterk in Brabant (SSiB) Om misstanden in het buitengebied aan te pakken, werkt de gemeente Rucphen verenigd samen met andere gemeenten, provincie Noord-Brabant, omgevingsdiensten, waterschappen, het Openbaar Ministerie, de politie en terreinbeheerders via Samen Sterk in Brabant (SSiB). De nadruk ligt op de aanpak van (drugs-)afvaldumpingen, stroperij en wildcrossen. Daarnaast worden ook overtredingen als het verwaarlozen van dieren en illegale hennepteelt door het handhavingsteam van SSiB opgespoord. Het handhavingsteam van SSiB is 24/7 beschikbaar. Onze boa’s en toezichthouders werken samen met het handhavingsteam van SSiB.

9

4. VTH-beleidscyclus 4.1. Doelstellingen VTH Het algemene doel is om de kwaliteit van de fysieke leefomgeving te beschermen en daar waar mogelijk te verbeteren om de veiligheid en leefbaarheid van de fysieke leefomgeving te waarborgen. We vergunnen risico gestuurd, integraal en volgens vastgestelde kwaliteitsnormen. Toezicht voeren we programmatisch, risico gestuurd en waar mogelijk integraal uit. We bestrijden ondermijnende criminaliteit en treden streng op tegen de illegale handel in drugs. In de Uitvoerings- & Handhavingsstrategie 2024-2027 staan in hoofdstuk 6 de doelen, het gewenst maatschappelijk effect daarvan en de randvoorwaarden/acties om de doelen te kunnen bereiken. Hoe de capaciteit ingezet wordt om deze doelen te bereiken, wordt behandeld in 8 t/m 11 van dit Uitvoeringsprogramma VTH 2025. Omdat niet alle doelen in één jaar gerealiseerd kunnen worden, worden de doelen uit de Uitvoerings- & Handhavingsstrategie 2024-2027 verdeeld over de gehele periode 2024-2027. 4.2. Taken en bevoegdheden Het is een gemeentelijke taak en bevoegdheid om meldingen te behandelen en vergunningen te verlenen op verschillende taakvelden en hierin voorschriften op te nemen ter bescherming van veiligheid, milieu en/of leefbaarheid.

Wettelijke regels, normen en vergunningsvoorschriften zijn er onder andere op gericht om bescherming te bieden tegen gezondheids-, veiligheids- en milieurisico’s. Vanwege het grote maatschappelijke belang is het noodzakelijk dat deze regels worden nageleefd. Gemeenten proberen naleving te bevorderen, zien toe op naleving middels toezicht en hebben de bevoegdheid om zo nodig handhavend op te treden. Hiervoor worden strategieën vastgesteld en beschikken gemeenten over wettelijke bevoegdheden. Daarnaast stellen wij ons als gemeente dienstverlenend op door vragen van inwoners te beantwoorden, klachten en meldingen serieus te nemen en voorlichting te geven over welke regels er zijn, de reden voor de regels en het houden van controles. Ter bescherming en bevordering van de kwaliteit van de bebouwde en onbebouwde fysieke leefomgeving beschikt de gemeente over wettelijke instrumenten. De inzet van de wettelijke instrumenten betekent echter niet dat elk risico kan worden uitgesloten en dat elke overtreding voorkomen kan worden. De omvang van de taken bij vergunningverlening, toezicht en handhaving in combinatie met de middelen – personele capaciteit en financiën – maakt het noodzakelijk om keuzes te maken. De beschikbare capaciteit moet zo verstandig mogelijk worden ingezet.

Het college van burgemeester en wethouders stelt daarom iedere vier jaar een Uitvoerings- & Handhavingsstrategie en jaarlijks een Uitvoeringsprogramma VTH en Jaarverslag VTH vast. Daarmee geeft het college aan hoe zij invulling geeft aan de wettelijke taken om vergunningen te verlenen, toe te zien op naleving van regels en handhavend op te treden tegen overtredingen. 4.3. Uitvoerings- & Handhavingsstrategie Ingevolge artikel 13.5 e.v. van het Omgevingsbesluit, dient het college een uitvoerings- en handhavingsstrategie vast te stellen. Zoals hiervoor is vermeld, is een modeltekst voor de Uitvoerings- & Handhavingsstrategie in De6-verband tot stand gekomen, waarbij ruimte was om lokale duiding op te nemen.

10

In deze strategie worden de uitgangspunten en de prioriteiten voor de vergunningverlening, het toezicht en de handhaving vastgelegd. Dit gebeurt vanuit een risicogerichte benadering. Op 16 januari 2024 is de huidige Uitvoerings- & Handhavingsstrategie 2024-2027 vastgesteld. Uit artikel 13.5 van het Omgevingsbesluit volgt dat de handhavingsstrategie wordt gebaseerd op een analyse van problemen die zich kunnen voordoen bij de naleving van het bepaalde bij of krachtens de wet. Verschillende elementen spelen mee bij deze probleemanalyse, onder meer evaluatie van het huidige beleid, maar ook maatschappelijke opgaven, naleefgedrag, toekomstige ontwikkelingen en bestuurlijke ambities. Hieruit volgen prioriteiten, van waaruit de doelstellingen worden geformuleerd. In samenwerking met de De6 is een gezamenlijke prioriteringsmatrix opgesteld. In 2024 is daarnaast middels verschillende workshop een lokale matrix ingevuld. Jaarlijks wordt gemonitord of de prioritering nog actueel is. VTH-medewerkers krijgen de mogelijkheid om hier ieder jaar feedback op te geven en tegelijkertijd input te geven voor onder meer het jaarverslag. Dit is gekoppeld aan de Big 8 agenda. 4.4. Uitvoeringsprogramma VTH Op grond van artikel 13.8 van het Omgevingsbesluit, dient het college jaarlijks de uitvoerings- en handhavingsstrategie uit te werken in een uitvoeringsprogramma.

De omvang van de taak bij vergunningverlening, toezicht en handhaving in combinatie met de schaarse middelen – personele capaciteit en financiën – maakt het noodzakelijk om keuzes te maken, zodat het gestelde in de Uitvoerings- & Handhavingsstrategie middels een jaarcyclus opgepakt wordt. De beschikbare capaciteit moet zo verstandig mogelijk worden ingezet. Het college van burgemeester en wethouders of de burgemeester moeten een belangenafweging maken om al dan niet een vergunning te verlenen, toe te zien op de naleving en handhavend op te treden. Hoe dit vormgegeven wordt, is gemotiveerd beschreven in de Uitvoerings- & Handhavingsstrategie 20242027. Op deze beleidsmatige basis is het Uitvoeringsprogramma VTH 2025 uitgewerkt. Daarbij is rekening gehouden met de resultaten over 2024. Gedurende 2024 zijn nieuwe werkprocessen en prioriteiten opgekomen, onder andere door de wijzigingen die de inwerkingtreding van de Omgevingswet met zich heeft meegebracht. In 2024 zijn daarom meerdere overlegmomenten en workshops georganiseerd om het Uitvoeringsprogramma VTH 2025 zo goed mogelijk op de verschillende afdelingen en werkprocessen af te stemmen. Bovendien is tijdens deze workshops een nieuwe lokale prioriteringsmatrix samengesteld, welke is bijgevoegd als bijlage (zie 14.3.). 4.5.

Jaarverslag VTH Tot slot dient het college op grond van artikel 13.11 van het Omgevingsbesluit jaarlijks te rapporteren over de mate waarin uitvoering van het uitvoeringsprogramma heeft plaatsgevonden en de mate waarin deze uitvoering heeft bijgedragen aan het bereiken van de doelen. De gemeente Rucphen geeft hier vorm aan middels het Jaarverslag VTH 2024, te vinden in hoofdstuk 13 van dit document. De resultaten uit het Jaarverslag VTH 2024 zijn ook meegenomen bij het schrijven van het Uitvoeringsprogramma VTH 2025.

11

5. IBT In het omgevingsrecht zijn regels opgenomen waar gemeenten zich aan moeten houden bij het uitvoeren van de taken omtrent vergunningverlening, toezicht en handhaving. Daarop controleert Provincie Noord-Brabant middels Interbestuurlijk Toezicht (IBT). Deze regels zijn er om de veiligheid en gezondheid van mens en natuur te beschermen. De provincie beoordeelt of gemeenten het uitvoeren van de VTH-taken zó hebben ingericht, dat deze adequaat uitgevoerd kunnen worden. De provincie legt de nadruk op de vakgebieden Ruimtelijke Ordening (RO), Bouw- en Woningtoezicht (BWT) en Milieu. Op basis van de meest recente beoordelingscyclus (Uitvoeringsprogramma VTH 2024 en Jaarverslag VTH 2023) van de provincie in diens hoedanigheid als toezichthouder zijn de gemeenten middels 17 vragen op 5 aspecten2 beoordeeld. Het gaat hierbij onder meer om de actualiteit van documenten en beleid, de tijdigheid waarop zaken worden aangeleverd, de inhoud waaraan de documenten moeten voldoen en de borging van de continuïteit. Gemeente Rucphen had een score van 79,41% bij de laatste beoordelingscyclus van het IBT. Voldoet (2 punten)

Voldoet gedeeltelijk (1 punt)

Voldoet niet (0 punten)

Score in %

17

1

3

79,41%

Rucphen

Zoals in de tabel hierboven te zien is, heeft de IBT-toezichthouder bij de laatste beoordelingscyclus op vier vragen de gemeente Rucphen niet de volledige score toegekend. Hieronder wordt daar verder op ingegaan. Vraag 2a. Evalueren B&W jaarlijks over de naleving van de actuele kwaliteitscriteria U&H voor de eigen organisatie en de omgevingsdienst en doen zij daarover mededeling aan de gemeenteraad? Definitief oordeel Verbeterpunten

Reactie gemeente

Voldoet gedeeltelijk Zorg of toon aan dat de omgevingsdienst evalueert over de naleving van de kwaliteitscriteria VTH en informeer uw raad hierover (noot: voor de eigen organisatie wordt op dit onderdeel wel voldaan). De OMWB rapporteert vanwege de GR-structuur zelfstandig aan de gemeenteraad. Het toevoegen van het jaarverslag van de OMWB als bijlage bij het Uitvoeringsprogramma VTH en Jaarverslag VTH is niet mogelijk, gelet op de verschillende tijdslijnen. De Jaarstukken 2023 van de OMWB zijn nagestuurd aan het IBT. Helaas bleek hieruit dat de OMWB in 2023 geëvalueerd aan de hand van de Kwaliteitscriteria 2.2 (in plaats van de sinds 2022 geldende Kwaliteitscriteria 2.3). Dit is na het ontvangen IBToordeel zowel ambtelijk als bestuurlijk meegenomen richting de OMWB. Daarnaast is ervoor gekozen om voortaan de evaluatie van de OMWB toe te voegen als bijlage bij het Uitvoeringsprogramma VTH en Jaarverslag VTH. Mocht in de toekomst blijken dat er (wederom) verbeterpunten zijn, dan zal de gemeente daar uiteraard actie op ondernemen en wanneer nodig de dienstverleningsovereenkomst met de OMWB aanpassen.

Vraag 3. Voldoen B&W aan deskundigheidsgebied 27 (Cultuurhistorie) van de actuele kwaliteitscriteria U&H? Definitief oordeel Verbeterpunten Reactie gemeente

2

Voldoet niet Zorg of toon aan dat de omgevingsdienst evalueert over de naleving van de kwaliteitscriteria VTH en informeer uw raad hierover. Zie reactie hierboven bij vraag 2a.

(a) verordening uitvoering en handhaving (omgevingsrecht), (b) uitvoerings- en handhavingsstrategie (U&Hstrategie), (c) uitvoeringsprogramma, (d) borging van middelen, (e) evaluatierapportage.

12

Vraag 11. Stellen B&W het uitvoeringsprogramma U&H jaarlijks vóór 1 februari vast? Definitief oordeel Reactie gemeente

Voldoet niet Het Uitvoeringsprogramma VTH 2024 en Jaarverslag VTH 2023 is pas op 12 maart 2024 door het college vastgesteld. Voor het Uitvoeringsprogramma VTH 2025 en Jaarverslag VTH 2024 zijn de taken opnieuw geëvalueerd en verdeeld, waardoor het proces beter is gewaarborgd. Het Uitvoeringsprogramma VTH 2025 en Jaarverslag VTH 2024 door het college vastgesteld op 21 januari 2025.

Vraag 15. Gaan B&W in het evaluatierapport ook in op de uitoefening van uitvoering en handhaving voor het onderdeel cultureel erfgoed? Score Verbeterpunten

Reactie gemeente

Voldoet niet Zorg voor een evaluatie over de uitoefening van de uitvoering en handhaving voor het onderdeel cultureel erfgoed voor de werkzaamheden die worden uitgevoerd door de eigen organisatie als voor de werkzaamheden die zijn belegd bij de omgevingsdienst en informeer uw raad hierover. In dit Jaarverslag VTH 2024 is een evaluatie toegevoegd over de VTH-taken met betrekking tot cultureel erfgoed, onder andere over de rol van de Commissie Ruimtelijke Kwaliteit.

Het IBT-beoordelingsrapport wordt gelijktijdig met dit Uitvoeringsprogramma VTH 2025 en Jaarverslag VTH 2024 ter kennisname aan de gemeenteraad aangeboden.

13

6. Ontwikkelingen In dit hoofdstuk zijn de meeste relevante ontwikkelingen beschreven die invloed hebben op het Uitvoeringsprogramma VTH 2025. Enkele daarvan zijn ook al opgenomen in de Uitvoerings& Handhavingsstrategie 2024-2027. In het Uitvoeringsprogramma VTH 2025 zijn de ontwikkelingen verwerkt en bij de uitvoering van het programma wordt hier rekening mee gehouden. 6.1. Landelijke ontwikkelingen In deze paragraaf wordt een aantal landelijke (en regionale) ontwikkelingen beschreven die relevant zijn voor de gemeentelijke uitvoering van de VTH-taken in 2025. 6.1.1. Omgevingswet Op 1 januari 2024 is de Omgevingswet in werking getreden. De wijzigingen die dit met zich heeft meegebracht, hebben in 2023 (voorbereiding) en 2024 (uitrollen in de praktijk) veel tijd gekost. Het doel van de Omgevingswet is meer ruimte voor maatwerk, minder regels, minder onderzoekslasten en helderen toetsingskaders. Daarmee sluit de Omgevingswet aan bij de veranderprocessen die veel gemeenten al hebben ingezet (bijvoorbeeld het resultaat- en klantgericht werken) als gevolg van een veranderende samenleving. Maar: meer vrijheid betekent ook meer maatwerk en overleg en kost de VTH-medewerkers daardoor ook meer tijd. De verwachting is dat de opgedane praktijkervaring uit 2024 voor wat meer rust zal zorgen in 2025. Tegelijkertijd blijven bij met name Vergunningen en Toezicht uitdagingen bestaan.

Door het meer vergunningsvrij bouwen bestaat de uitdaging bij Toezicht hoe hier juist op toe te zien en illegale bouw (verder) te voorkomen. Er blijft actief worden ingezet op communicatie. We merken dat er veel onwetendheid is bij aanvragers. Een deel van de taken van Vergunningen (met name op het gebied van (B)OPA’s) verschuift bovendien richting de RO-medewerkers. Er zal in 2025 dan ook kritisch gekeken worden naar de legesverordening, om deze aan te passen op de gewijzigde werkprocessen, beter te borgen en kostendekkend te houden. De doelstelling is dat in 2025 door de afdeling BRO een nieuwe Omgevingsvisie 2.0 vastgesteld zal gaan worden. Daarnaast dient het Omgevingsplan voor 2032 vastgesteld te zijn. Dit drukt in 2025 nog geen grote stempel op de tijdsbesteding van de medewerkers die belast zijn met de VTHtaken, maar er zullen wel langzaamaan voorbereidende maatregelen moeten worden getroffen waarop onze medewerkers voorbereid moeten zijn. Een voorbeeld daarvan zijn de fysieke leefomgevingsregels die nu (nog) in de APV staan en moeten worden overgeheveld naar het Omgevingsplan. 6.1.2. Algemene wet bestuursrecht In 2024 is een voorstel gedaan om de Algemene wet bestuursrecht aan te passen. Het voorstel bevat verschillende aanpassingen om de dienstverlening door de overheid te verbeteren, de menselijke maat hierbij te versterken en laagdrempelig contact te bevorderen.

Het geeft overheidsorganisaties en de rechter meer ruimte om rekening te houden met de individuele situatie van mensen. Hoewel de werkwijzen van de gemeente Rucphen in de praktijk veelal al aansluiten bij de voorgestelde wijzigingen, is dit een mooi moment om onze aanpak in 2025 te blijven evalueren en de menselijke maat in acht te blijven houden. 6.1.3. Toezicht in de openbare ruimte Vanuit de overheid worden steeds meer toezichtstaken opgedragen aan gemeenten. In 2024 zijn de bevoegdheden van boa’s geactualiseerd voor de Omgevingswet en uitgebreid (onder meer: het voeren van geen of onjuiste fietsverlichting, het negeren van rood licht door fietsers en voetgangers, het handheld telefoongebruik door fietsers). Ook de lokale ontwikkelingen rondom gebiedsgericht werken en het zoeken van verbinding met onze inwoners zijn van invloed op het takenpakket en de beschikbare capaciteit.

14

6.1.4. Ondermijnende criminaliteit Ondermijnende criminaliteit bestaat uit alle vormen van criminaliteit, die een bedreiging vormen voor de integriteit van onze samenleving. Denk aan zaken als cybercrime, drugshandel en – productie, mensenhandel en wapenhandel, maar ook onderwerpen als het (op grote schaal) ontduiken van belasting, witwassen van crimineel geld of frauderen met vastgoed, uitkeringen of overheidssubsidies. De aanpak van ondermijnende criminaliteit vraagt om een georganiseerde overheid en een integrale aanpak. De afstemming met de organen die belast zijn met de strafrechtelijke handhaving (OM, politie, boa’s, etc.) is in het beleid geregeld via de lijn van de Landelijke Handhavingsstrategie Omgevingsrecht (LHSO). Verder wordt de lokale driehoek ingezet indien nodig. Bovendien legt zowel de Uitvoerings- & Handhavingsstrategie 2024-2027 als het Uitvoeringsprogramma VTH 2025 en het Jaarverslag VTH 2024 een link met veiligheid en openbare orde om bestuurs- en strafrechtelijke besluitvorming integraal te benaderen. De integrale aanpak en samenwerking zijn gericht op de inzet van preventieve, bestuursrechtelijke, privaatrechtelijke, fiscale en/of strafrechtelijke instrumenten. Onderdeel van deze integrale aanpak is de bestuursrechtelijke aanpak. In de afgelopen jaren heeft het zorg- en veiligheidsaspect hier ook een belangrijke rol in gekregen.

Bovendien zetten we in op de weerbaarheid van zowel onze interne organisatie als de maatschappij. De gemeente Rucphen participeert in de integrale aanpak van ondermijnende criminaliteit door bestuurlijke en/of strafrechtelijke interventies die ondermijnende criminaliteit belemmeren of frustreren in te zetten, waar nodig en mogelijk. Wanneer de strafrechtelijke opsporing en vervolging door politie en justitie gecombineerd wordt met bestuurlijke en fiscale middelen, ontstaat de meest optimale, geïntegreerde vorm van de bestrijding van ondermijnende criminaliteit. Hieraan werken verschillende partners, zoals gemeente, omgevingsdienst, provincie, politie, OM, belastingdienst en bijzondere opsporingsdiensten. De ene keer zal dat leiden tot bestuurlijk, de andere keer tot fiscaal of strafrechtelijk optreden. In 2024 is extra geïnvesteerd in trainingen op het gebied van ondermijning. Hieraan hebben de medewerkers Toezicht, Handhaving, Veiligheid en de boa’s deelgenomen. Ook in 2025 zal dit onderwerp een belangrijk thema blijven waaraan aandacht wordt besteed. 6.1.5. Agrarische ondernemers Nederland en de provincie Noord-Brabant zetten de komende jaren sterk in op de transitie van de agrarische sector, waarbij wordt gestreefd naar agrarische ondernemers die produceren in harmonie met milieu, natuur en landschap.

Zo levert de agrarische sector een bijdrage aan de biodiversiteit, een aantrekkelijk landschap en de kwaliteit van water en bodem. Natuur- en landschapsinclusieve boeren kunnen zo de nieuwe norm worden en er kan een branche ontstaan die diervriendelijk produceert, in de natuurlijke omgeving past en geen onaanvaardbare (gezondheids)risico’s met zich meebrengt. Toezicht door de OMWB (in opdracht van de gemeente en/of provincie) draagt bij aan beter naleefgedrag van agrarische ondernemers. Dit help bij de hiervoor genoemde transitie. 6.1.6. Krapte op de arbeidsmarkt De huidige krapte op de arbeidsmarkt heeft ook effect op het VTH-domein. Vooral technische en juridische functies zijn moeilijk vervulbaar. Ook de inwerkingtreding van de Omgevingswet heeft hier effect op gehad. Specialisten zijn veelal via inhuurconstructies gaan werken. Tegelijkertijd treedt in 2025 nieuwe wetgeving voor ZZP’ers in werking. Voor veel mensen is het nog zoeken hoe nu precies om te gaan met de nieuwe wetgeving en regels. Dit valt ook op bij het werven van nieuwe medewerkers. Om de uitvoering en kwaliteit van VTH-taken niet te veel onder druk te zetten en de werkdruk bij medewerkers te verlichten heeft dit onderwerp de aandacht van het management van de gemeente Rucphen. In de begroting wordt rekening gehouden met openstaande vacatures middels een structureel budget voor flexibele inhuur.

15

6.2. Gemeentelijke ontwikkelingen In deze paragraaf wordt een aantal gemeentelijke ontwikkelingen beschreven die relevant zijn voor de gemeentelijke uitvoering van de VTH-taken in 2025. 6.2.1. Wet Bibob De Wet Bibob is een (preventief) bestuursrechtelijk instrument om de integriteit van het bestuur te beschermen. Bij een Bibob-toets wordt de integriteit van de aanvrager (betrokkene) en zijn relaties onderzocht. Als er ernstig gevaar dreigt dat bijvoorbeeld een vergunning wordt misbruikt, kan de bevoegde overheidsinstantie de aanvraag weigeren of de afgegeven vergunning intrekken. Wordt uit het eigen onderzoek of uit het advies van het Landelijk Bureau Bibob (LBB) de conclusie getrokken dat er geen ernstig gevaar is dat de vergunning (danwel subsidie, transactie, o.i.d.) wordt gebruikt om uit gepleegde strafbare feiten verkregen of te verkrijgen, op geld waardeerbare voordelen te benutten (a-grond) of strafbare feiten te plegen (b-grond) dan wordt de gevraagde vergunning verleend of een transactie aangegaan. Als er een mindere mate van gevaarsconclusie is, kunnen aan de vergunning voorwaarden worden verbonden. De gemeente heeft in haar Bibob-beleid aangegeven wanneer en voor welke onderdelen (zoals vergunningen, subsidies, overeenkomsten en aanbestedingen) een Bibob-onderzoek wordt uitgevoerd.

In januari 2024 is het nieuwe Bibob-beleid van de gemeente Rucphen in werking getreden. Het aantal te Bibobben terreinen wordt gefaseerd ingevoerd. In 2024 zijn we gestart met het uitvoeren van een Bibob-toets in het kader van vastgoedtransacties. Na evaluatie worden deze toetsen in de toekomst mogelijk uitgebreid naar aanbestedingen. 6.2.2. Wonen en volkshuisvesting In maart 2023 is de woondeal getekend. Dit document is opgesteld in samenwerking met de regio West-Brabant West, de woningcorporaties die actief zijn in deze regio en de provincie NoordBrabant. Met de woondeal zijn afspraken gemaakt, waaronder de woningbouwontwikkelingen per gemeente. Rucphen staat aan de lat om 530 woningen te bouwen voor 2030. Deze kwantitatieve woningbouwimpuls sluit aan op de behoefte voor voldoende woningen in de gemeente. Middels de woon(zorg)visie is de ambitie om ook te bouwen ten behoeve van specifieke doelgroepen, ofwel het realiseren van passende woningen voor iedereen. In 2023 is ook gestart met een inventarisatie naar de mogelijkheden voor flexwoningen in de gemeente. In 2024 heeft dit traject verdere invulling gekregen. Dit loopt door in 2025. Afhankelijk van de voortgang hiervan vraagt dit in meer of mindere mate inzet van de VTH-medewerkers. De woningbouwopgave heeft mogelijk gevolgen voor de inzet van het vakdiscipline VTH.

Daarom zal in de praktijk altijd afstemming gezocht worden tussen de afdeling BRO en de over de afdelingen B&V en BRO verspreide VTH-medewerkers. 6.2.3. Telersvisie De gemeente heeft als streven een Telersvisie te ontwikkelen voor boomteelt en zacht fruit. Daarbij gaat het VTH-domein een belangrijke rol spelen. In eerste instantie bij planvorming en vergunningverlening, daarna bij toezicht (en waar nodig handhaving). Door afstemming tussen de diverse afdelingen, teams en medewerkers streeft de gemeente Rucphen naar integrale en heldere besluiten, waardoor de uitvoeringsfase ook effectiever doorlopen kan worden. Gedurende 2024 is de laatste hand gelegd aan deze visie. Het streven is om de Telersvisie in 2025 uit te gaan rollen, tegelijkertijd met de vaststelling van de Omgevingsvisie 2.0.

16

6.2.4. Gebiedsgericht werken In het kader van overheidsparticipatie leggen we de regie bij onze inwoners voor diens eigen woon- en leefomgeving. Hierbij past een vorm van gebiedsgericht werken. Binnen de gemeente Rucphen is ervoor gekozen om het gebiedsgericht werken geografisch als volgt in te delen: Dorpskernen Rucphen en Zegge Dorpskernen Schijf en Sprundel Dorpskern St. Willebrord Aan elk gebied worden de volgende functies toegewezen: Wijk-boa Ambtelijk liaison voor buurtpreventie Voorheen werd ook gewerkt met gebiedsregisseurs. Deze aanpak is in 2024 gewijzigd naar een indeling naar taakaccent. 6.2.5. Buurtbemiddeling/mediation Buurtbemiddeling helpt mensen om burenruzies op te lossen. Het doel van buurtbemiddeling is om de communicatie tussen buurtbewoners op gang te brengen en hen te ondersteunen in het maken van afspraken om overlast in de toekomst te voorkomen. Samen met woningcorporatie Thuisvester en het basisteam politie Roosendaal is dit initiatief opgericht. Burenruzies spelen de laatste jaren steeds meer op. Vanaf 2024 is dan ook actiever ingezet op het communiceren van het bestaan van buurtbemiddeling, ook bij bijvoorbeeld lopende handhavingstrajecten. 6.2.6.

Integraal Veiligheidsplan De Markiezaten 2023-2026 In artikel 38b van de Politiewet 2012 is bepaald dat de gemeenteraad ten minste eenmaal in de vier jaar de doelen vaststelt die de gemeente op het terrein van veiligheid nastreeft door de handhaving van de openbare orde en de hulpverlening door de politie. Om beter regie te voeren op thema’s binnen de gemeenten is door de gemeenteraden van district De Markiezaten besloten een gezamenlijk Integraal Veiligheidsplan vast te stellen. Vaak zitten er voordelen aan het gezamenlijk aanpakken van veiligheidsproblematiek, hierbij kan onder andere gedacht worden aan: Voorkomen van waterbedeffect; Schaalniveau van de problematiek vs. de benodigde aanpak beter op elkaar afstemmen; Betere sturingsrol door burgemeester in driehoeksoverleggen. In 2018 presenteerde het district De Markiezaten voor het eerst een gezamenlijk plan. Op 19 april 2023 is het nu geldende Integraal Veiligheidsplan De Markiezaten 2023-2026 door onze gemeenteraad vastgesteld. Deze unieke vorm van samenwerking biedt een strategisch kader van de aanpak in de komende jaren. Het bevat lange termijndoelen, hoofdlijnen van de aanpak en uitgangspunten voor de organisatorische borging. Deze unieke vorm van samenwerking past bij de veiligheidsopgaven die de gemeentegrenzen steeds vaker en meer overstijgen.

Daarnaast worden kennis en kunde gebundeld, zodat er meer slagkracht is om de taken en rollen goed uit te kunnen voeren. Het Integraal Veiligheidsplan markeert prioriteiten, onderbouwt keuzes in de aanpak, legt een basis voor lokale en bovenlokale samenwerking en biedt aanknopingspunten voor monitoring, bijsturing en verantwoording. Door de kaders uit het Integraal Veiligheidsplan in samenhang met de kaders uit de Uitvoerings& Handhavingsstrategie 2024-2027 en Uitvoeringsprogramma VTH 2025 te benaderen, beogen we de veiligheid, gezondheid en het beschermen en verbeteren van de (fysieke) leefomgeving voor onze inwoners zo optimaal mogelijk te garanderen.

17

6.2.7. Projecten De gemeente Rucphen zet ook in op een projectmatige aanpak van bepaalde thema’s. Deze projecten worden verder uiteengezet in hoofdstuk 9, maar worden hier wel kort genoemd als gemeentelijke ontwikkeling, nu zij gedurende het jaar 2025 ook een bepaalde inspanning vragen van de VTH-medewerkers.

18

7. Monitoring en registratie Het monitoren en registreren van processen is een eis, die voortvloeit uit het Omgevingsbesluit (artikelen 13.5 t/m 13.11). In dit hoofdstuk wordt beschreven hoe de gemeente Rucphen het monitoren en registreren heeft ingevuld om onder andere te voldoen aan de wettelijke eis, maar ook voor onze interne sturing, zodat tijdige bijsturing, waar nodig, mogelijk is. 7.1. Big 8 De gemeente Rucphen gebruikt de beleidscyclus Big 8: het monitoren, rapporteren en evalueren, zodat de cirkel van plannen, uitvoeren, evalueren en eventueel bijstellen volledig wordt doorlopen (het Big 8 model wordt uitgebreider beschreven in de Uitvoerings- & Handhavingsstrategie 20242027). Door het combineren van het Uitvoeringsprogramma VTH 2025 en het Jaarverslag VTH 2024 in één integraal document, wordt er en directe en transparante koppeling gelegd tussen de in het afgelopen jaar behaalde resultaten en het programma voor het komende jaar. Daarnaast wordt ieder jaar beoordeeld of de Uitvoerings- & Handhavingsstrategie nog voldoende actueel is en of er bijsturing nodig is, gelet op de resultaten van het afgelopen jaar. Gedurende het evalueren van 2024 is gebleken dat er nieuwe werkprocessen en prioriteiten zijn opgekomen, onder andere door de inwerkingtreding van de Omgevingwet. De huidige Uitvoerings- & Handhavingsstrategie zal daarom gedurende 2025 en 2026 worden geëvalueerd.

7.2. ICT Binnen de gemeente Rucphen wordt gewerkt met de volgende ICT-pakketten en -applicaties die voor de registratie en monitoring van VTH-taken van belang zijn: JOIN Fixi Sigmax Citycontrol V.I.K. Centric Leefomgeving GIsVG3 Cadac Nedbrowser Binnen deze systemen de benodigde gegevens geregistreerd, dossiers aangemaakt en de voortgang (in een persoonlijke werkvoorraad per medewerker) bewaakt. 7.3. Waarborging van de werkzaamheden Binnen de gemeente Rucphen wordt periodiek (eenmaal per zes maanden) de voortgang van zowel de Uitvoerings- & Handhavingsstrategie als het Uitvoeringsprogramma VTH van het lopende jaar gemonitord. In 2024 is hier vanwege de inwerkingtreding van de Omgevingswet extra aandacht aan besteed. In totaal zijn er gedurende 2024 intern zes workshops en verschillende overlegmomenten gepland over de VTH-taken. Iedere twee maanden bespreken de medewerkers van Toezicht en Handhaving de klachten, meldingen en werkvoorraden met de Afdelingsmanager Bestuur en Veiligheid. Iedere twee weken overleggen de medewerkers van Vergunningen en Handhaving de relevante zaken met de portefeuillehouder. Iedere twee weken is er een briefing met de medewerkers van Toezicht, Handhaving, Veiligheid en de Boa’s. De verschillende teams bewaken hun eigen werkvoorraden. Waar mogelijk wordt gewerkt met een zaaksysteem, zodat termijnen en processen gewaarborgd blijven.

Waar nodig vindt afstemming tussen de verschillende teams plaats. Aan de hand van deze verschillende overleggen en evaluaties kunnen zo nodig relevante acties worden ondernomen om de kwalitatief en kwantitatief gestelde doelen te behalen. De resultaten 3

Slechts voor zaken die nog lopen onder de Wabo

19

hiervan bieden grondslag voor het eventueel aanpassen van beleidsdoelen, prioritering en andere werkafspraken. 7.4. Verordening uitvoering en handhaving omgevingsrecht Op 1 januari 2024 is de Verordening uitvoering en handhaving omgevingsrecht Gemeente Rucphen in werking getreden4. Hierin wordt vastgesteld hoe de kwaliteit van de uitvoering en handhaving wordt gewaarborgd. In de Verordening is bepaald dat de basis- en plus taken die worden uitgevoerd door de OMWB aan de actuele kwaliteitscriteria moeten voldoen. Op de uitvoering en handhaving van de thuistaken zijn de kwaliteitsvoorwaarden van toepassing. In een bijlage van de verordening is opgesomd welke kwaliteitsvoorwaarden het betreft. Het gaat hier over: 1. Dienstverlening 2. Uitvoeringskwaliteit van diensten en producten 3. Financiën 4. Waardering 7.5. Stand van zaken kwaliteitsvoorwaarden gemeente Rucphen 7.5.1. Dienstverlening Beleid en strategie er moet een bestuurlijk vastgesteld VTH beleid zijn; het VTH beleid is vertaald in een uitvoeringsprogramma. ✓

Voldoet. Het vastgesteld VTH beleid betreft dit document Uitvoeringsprogramma VTH 2025 en Jaarverslag VTH 2024, welke is vastgesteld op 21 januari 2025. Het VTH beleid is vertaald in de op dit moment geldende Uitvoerings- & Handhavingsstrategie 2024-2027, welke is vastgesteld op 16 januari 2024.

7.5.2. Uitvoeringskwaliteit van diensten en producten Processen actueel houden van procesbeschrijvingen, protocollen en werkinstructies voor elke VTH Omgevingsrecht taak; beschikbaar hebben van checklisten ter ondersteuning van de uitvoering en handhaving; beschikbaar zijn van modelbrieven, modelverslagen en andere sjablonen. ✓

Voldoet. De bovengenoemde documenten, protocollen, brieven, etc. zijn geïntegreerd in de applicaties van de verschillende VTH werkprocessen. In het kader van de Omgevingswet zijn voor 2024 al enkele documenten, protocollen, brieven, etc. vernieuwd. Waar nodig zijn deze gedurende 2024 aangepast op de wetswijziging en de daarmee veranderde werkprocessen.

Medewerkers volgens de indeling van deskundigheidsgebieden van de kwaliteitscriteria inzicht geven in opleiding, ervaring, kennis en specialismen van medewerkers die een bijdrage leveren aan VTH Omgevingsrecht producten. ✓

4

Voldoet. Gemeente Rucphen heeft in beeld over welke kwaliteiten medewerken (dienen te) beschikken. In 2023 is vooral opleidingsaandacht besteed aan de Omgevingswet. In 2024 is breder gekeken naar andere onderwerpen. Zo zijn er meerdere trainingsdagen georganiseerd over ondermijning en het omgaan met emotionele en/of agressieve inwoners. Er zijn ook cursussen georganiseerd over onder meer de Wet goed verhuurderschap, de Arbeidsinspectie werken met AI en het herkennen van namaakproducten. De gemeente Rucphen organiseert ook ieder jaar de IkBenR-week, waarbij middels verschillende cursussen ruimte is voor persoonlijke ontwikkeling en het creëren van een fijne en veilige werksfeer. VTH-medewerkers

Deze regeling vervangt de eerder op 1 januari 2018 vastgestelde Verordening kwaliteit vergunningverlening, toezicht en handhaving omgevingsrecht Rucphen.

20

volgen daarnaast voor hen relevante thema-congressen, VTH-sessies, webinars en andere relevante bijeenkomsten. Waar extra behoefte is, is een opleidingsbudget beschikbaar. In 2025 treden er nieuwe kwaliteitscriteria in werking. Gedurende 2025 zal daarom een nieuwe nulmeting onder de medewerkers gehouden worden. Informatievoorziening informatiebeleid als basis voor informatisering; digitale zaak- en klantdossiers; gebruik van authentieke gegevens uit de basisregistraties; registreren en archiveren van documenten met gegevens van objecten; uitwisseling gegevens met opdrachtgevers en ketenpartners. ✓

Voldoet. De gemeente Rucphen gebruikt de authentieke gegevens uit de basisregistraties (vb. BAG en BRP). De applicaties van het VTH-proces werken hier ook mee samen. Wij werken volledig digitaal en gebruiken hiervoor zaakdossiers. De registratie en archivering van documenten gebeurt onder andere op basis van gegevens van objecten. Er bestaan verschillende samenwerkingsconvenanten en -constructies op basis waarvan informatie met partners uitgewisseld kan worden.

7.5.3. Financiën Financiën strategie, beleid en externe en interne ontwikkelingen van de VTH Omgevingsrecht-taken zijn vertaald in de meerjarenbegroting. ✓

Voldoet. De benodigde financiële middelen voor de VTH-taken worden opgenomen in de meerjarenbegroting. Bovendien wordt in de meerjarenbegroting rekening gehouden met interne en externe ontwikkelingen, zoals de krapte op de arbeidsmarkt, zodat altijd budget aanwezig is voor de benodigde taken. Zoals bekend ligt de bevoegdheid voor het vaststellen van de meerjarenbegroting bij de gemeenteraad.

7.5.4. Waardering Tevredenheidsonderzoek vaststellen van en uitvoering geven aan een methodiek voor het periodiek meten van de tevredenheid van medewerkers, inwoners, bedrijven en samenwerkingspartners binnen het vakgebied VTH Omgevingsrecht. ✓

Voldoet. Er is in 2024 een medewerkersonderzoek uitgevoerd. Het was de bedoeling om in 2024 een in De6-verband voorbereide enquête voor het meten van tevredenheid van inwoners, bedrijven en samenwerkingspartners uit te rollen. Dit is vanwege de inwerkingtreding van de Omgevingswet niet gebeurd. Deze enquête wordt aangepast op de vernieuwde werkprocessen. Met de inwerkingtreding van de kwaliteitscriteria 3.0 zal deze begin 2025 opnieuw worden beoordeeld en daarna worden uitgerold.

21

8. Capaciteit 2025 De VTH-taken zijn in de gemeente Rucphen verspreid over verschillende afdelingen. De thema’s openbare orde, handhaving en veiligheid zijn belegd bij de afdeling Bestuur en Veiligheid (B&V). De thema’s vergunningen en milieu zijn ondergebracht bij de afdeling Beheer en Ruimtelijke ontwikkeling (BRO). De toezichtstaken op het gebied van bouw- en woningtoezicht zijn belegd bij de afdeling B&V. De toezichtstaken op het gebied van groen zijn belegd bij de afdeling BRO. De toezichtstaken op het gebied van milieu worden uitbesteed aan de OMWB. Daarnaast zijn een aantal taken uitbesteed aan de Veiligheidsregio Midden- en West-Brabant. Hier wordt verder op ingegaan onder 8.3. In dit hoofdstuk is een overzicht gegeven van alle taken in het Uitvoeringsprogramma VTH 2025 en zijn deze taken gekoppeld aan de benodigde en beschikbare capaciteit in 2025. In het Jaarverslag VTH 2024 (hoofdstuk 13) zijn de uren uit het Uitvoeringsprogramma VTH 2024 opgenomen met de daarbij gerealiseerde uren. Hieruit volgt de onderstaande conclusie. 8.1. Conclusie Op basis van alle gegevens van 2024 kan geconcludeerd worden dat, met inhuur van derden en het maken van overuren (met name op het gebied van handhaving en veiligheid) er voldoende capaciteit was in 2024 voor het reguliere/structurele werk en de geplande projecten. Daarmee werd in 2024 een adequaat niveau bereikt.

Geconcludeerd kan worden dat voor de meeste VTHtaken zowel van Omgevingswet als APV in 2024 de uren die zijn opgenomen in het Uitvoeringsprogramma VTH 2024 ook zijn besteed. In 2024 was er aandacht voor openstaande vacatures Boa /inspecteur handhaving (2 fte) Juridisch adviseur fysieke leefomgeving (1 fte) Casemanager vergunningen (0.5 fte) Gelet op het aantal klachten en meldingen en de tijd die nodig was in 2024 om een klacht of melding gedegen op te pakken, met name voor bouwen, het vellen van houtopstanden en bestemmingsplanactiviteiten, is in 2024 een nieuwe lokale prioriteringsmatrix opgesteld. Deze zal ook in 2025 gehanteerd worden, om adequaat in te kunnen zetten op alle geplande activiteiten, incidenten en binnengekomen klachten en meldingen. In hoofdstuk 13 ‘Jaarverslag VTH 2024’ wordt verder ingegaan op de evaluatie van de geplande en gerealiseerde uren in 2024. 8.2. Beschikbare capaciteit In dit hoofdstuk wordt een overzicht gegeven van de beschikbare capaciteit en formatie voor 2025. Vooralsnog gaan we er van uit dat we met de beschikbaar gestelde formatie de werkzaamheden naar tevredenheid kunnen uitvoeren. Uiteraard wordt dit gedurende 2025 gemonitord. Als blijkt dat de beschikbare capaciteit ontoereikend is, dan zullen maatregelen getroffen worden..

Formatie per 01-01-2025 Functie Applicatiebeheerder omgeving Medewerker vergunningen Adviseur vergunningen Casemanager vergunningen Jurist fysieke leefomgeving BOA / inspecteur handhaving Inspecteur handhaving Toezichthouder met taakaccent groen Juridisch Adviseur Handhaving en Veiligheid

Fte 1,0 1,2 2,0 2,5 1,0 4,0 1,6 0,5 2,0

22

Vergunningverlener APV en bijzondere wetten Adviseur Openbare Orde en Veiligheid Totaal

1,3 3,0 20,1

Totaal overzicht beschikbare capaciteit 20255 Totaal fte VTH Omgevingswet 2025 9,95 Applicatiebeheerder omgeving 1,0 Administratie en ondersteuning 0,5 Klachten, calamiteiten en meldingen 0,5 Doelen en coördinatie 0,5 Taakveld vergunningen 4,75 Taakveld toezicht 1,4 Taakveld handhaving / juridisch advies 1,4 Wet Bibob 0,25 APV en bijzondere wetten 3,25 Doelen en coördinatie 0,2 Taakveld vergunningen 1,2 Taakveld toezicht 1,4 Taakveld handhaving / juridisch advies 0,45 Openbare orde en veiligheid 6,55 Doelen en coördinatie 1,6 Ondermijning 1,1 Crisis 0,75 Toezicht en handhaving (boa’s) 2,3 Toezicht en handhaving (juridisch) 0,8 Totaal 20,1

Uren fte 1.440 1.440 1.440 1.440 1.440 1.440 1.440 1.440 1.440 1.440 1.440 1.440 1.440 1.440 1.440 1.440 1.440 1.440 1.440 1.440

Beschikbare uren 14.328 1.440 720 720 720 6.840 2.016 2.016 360 4.680 288 1.728 2.016 648 9.432 2.304 1.584 1.080 3.312 1.152 27.720

Inhuur Voor Omgevingswet vergunningverlening is in 2024 een extra budget beschikbaar om piekbelastingen in aanvragen op te kunnen vangen. Hierbij wordt gebruik gemaakt van Omgevingsdienst Nederland. 8.3. Uitbestede taken 8.3.1. Omgevingsdienst Midden- en West-Brabant en Zuid-Oost-Brabant Nagenoeg alle gemeentelijke taken op het gebied van milieu en cultureel erfgoed zijn uitbesteed aan respectievelijk de OMWB en de ODZOB. Het gaat dan om advisering over en uitvoering van taken zoals vergunningverlening en toezicht. De omgevingsdiensten hebben geen mandaat voor handhaving. Dit wordt ambtelijk afgestemd met de juridisch adviseurs handhaving en bestuurlijk afgestemd met de betreffende wethouder van de gemeente Rucphen. In de bijlage zijn het werkprogramma van de OMWB voor 2025 en de evaluaties van de OMWB en ODZOB over de kwaliteitscriteria opgenomen. 8.3.2. Veiligheidsregio Midden- en West-Brabant Vele gemeentelijke taken op het gebied van brandveiligheid, incident- en rampenbestrijding en crisisbeheersing zijn uitbesteed aan de Veiligheidsregio Midden- en West-Brabant. Voor wat betreft brandveiligheid gaat het dan om advisering bij vergunningverlening en handhaving en het uitvoeren van toezicht en controles. De inzet van de brandweer is geregeld in het Basistakenpakket en is verdisconteerd in de (totale) bijdrage van de gemeente aan de Veiligheidsregio Middenen West-Brabant.

Let op: ten opzichte van vorige VTH-uitvoeringsprogramma’s is het aantal uren fte verlaagd van 1.480 naar 1.440. Hiermee wordt extra ruimte gereserveerd voor trainingen, opleidingen, etc. 5

23

8.4. Benodigde capaciteit per onderdeel 2025

9. 9. 9. 9.1. 9.3. 9.3.1. 9.3.2. 9.3.3. 9.3.4. 9.4. 9.4.1. 9.4.2. 9.4.3. 9.4.4. 9.5. 9.5.1. 9.5.2. 9.5.3. 9.5.4. 9.6. 9.6.1. 9.6.2. 9.6.3. 9.6.4. 9.7. 9.7.1. 9.7.2. 9.7.3. 9.7.4. 9.8. 9.8.1. 9.8.2. 9.8.3. 9.8.4. 9.9 9.9.1. 9.9.2. 9.9.3. 9.9.4. 9.10. 9.10.1. 9.10.2. 9.10.3. 9.10.4. 9.11. 10. 10.1.1. 10.1.2. 10.1.3. 10.1.4. 11. 11.1. 11.3.1. 11.3.2. 11.4. 11.4. Totaal

VTH Omgevingswet 2025 Applicatiebeheer Administratie en ondersteuning Klachten, calamiteiten en meldingen Bouwen en verbouwen Doelen en coördinatie Taakveld vergunningen Taakveld toezicht Taakveld handhaving Cultureel erfgoed Doelen en coördinatie Taakveld vergunningen Taakveld toezicht Taakveld handhaving Slopen Doelen en coördinatie Taakveld vergunningen Taakveld toezicht Taakveld handhaving Ruimtelijke ordening en strijdig gebruik Doelen en coördinatie Taakveld vergunningen Taakveld toezicht Taakveld handhaving Brandveiligheid Doelen en coördinatie Taakveld vergunningen Taakveld toezicht Taakveld handhaving Milieu Doelen en coördinatie Taakveld vergunningen Taakveld toezicht Taakveld handhaving Vellen houtopstanden Doelen en coördinatie Taakveld vergunningen Taakveld toezicht Taakveld handhaving Projecten Huisvesting bijzondere doelgroepen Vitaal Buitengebied Landelijke Aanpak Adreskwaliteit Recreatieparken Wet Bibob APV en bijzondere wetten Doelen en coördinatie Taakveld vergunningen Taakveld toezicht Taakveld handhaving Openbare orde en veiligheid Doelen en coördinatie Ondermijning Crisis Toezicht en handhaving (boa’s) Toezicht en handhaving (juridisch)

Benodigde uren 12.184 1.400 700 700 2.695 70 1.780 480 365 238 70 116 40 12 291 70 141 56 24 2.623 70 1.665 426 462 879 70 145 433 231 1.413 400 405 22 480 1.245 70 405 497 273 1.350 250 250 100 750 300 4.173 200 1.357 2.015 600 8.065 2.250 900 800 3.265 850 26.071

24

De benodigde uren zijn voor de genoemde taken, kengetallen en producten. De beschikbare capaciteit op basis van de fte’s ligt hoger dan de hiervoor genoemde benodigde uren. De uren die niet in bovenstaande tabel worden ingezet bij onvoorziene werkzaamheden, piekbelastingen, klantcontacten en zaken als het behandelen van Woo-verzoeken. Hoe deze uren tot stand zijn gekomen, wordt in de respectievelijke hoofdstukken uitgebreider beschreven. Er is ca. 700 uur gereserveerd voor doelen en coördinatie bij VTH Omgevingswet, deze uren zijn gelijkmatig verdeeld over de taken. Bij het thema milieu zijn deze uren hoger, omdat hier ook de coördinerende taken tussen de gemeente, de OMWB en verschillende bedrijven onder vallen. 8.5. Beschikbare middelen Om uitvoering te kunnen geven aan de wettelijke taken en ambities zoals beschreven in dit Uitvoeringsprogramma VTH 2025, zijn middelen nodig. Deze paragraaf gaat hier nader op in. In deze paragraaf worden de middelen inzichtelijk gemaakt. Monitoring van de financiële consequenties van de uitvoering van taken en/of activiteiten op het gebied van VTH-taken vindt continu plaats. Hiertoe vindt een afstemmingsoverleg plaats en worden voortgangsrapportages opgesteld. Hierbij sluiten wij aan bij de Planning en Controlcyclus: 1ste en 2de Bestuursrapportage, Kadernota, Begroting en Jaarrekening.