09d Buitengebied Rucphen 2020 De Berg 5-7 te Schijf Bijl 1 toel Redengevende omschrijving Vlaamse sc

Redengevende omschrijving Vlaamse schuur

De Berg 5 te Schijf gemeente Rucphen

drs. Elke de Rooij

Re den ge ven de o ms chri j vin g De B er g 5 te Sch ijf

1

Objectgegevens A dr es Po stco de

: De Ber g 5 : 47 21 SG

K adastr aal

:

E i gen do m

: f a m. V an Tr ijp

Algemene gegevens Oorspron kelij ke f unc tie H ui d i ge f un c t ie Bo uwj aar Be zoe kdatum

Re den ge ven de o ms chri j vin g De B er g 5 te Sch ijf

: Vlaamse sch uur : V l a am se sch uu r : c a. 1900, ouder e kern : 18 okto ber 20 11

2

Beschrijving Situering, geschiedenis en hoofdvorm Dir ec t ten noor den van de be bo uwde kom van Sch ijf be vin d t zich een a g r ar is ch co mp le x ui t he t e in de van de ne gen t ien de ee uw, be s t a ande ui t een boer der ij en e en Vla a m se sc hu ur. B ij de twe e hi s tor is che ge bouwe n s t a a n d i vers e s chu ren en s t a l len van re cen te d a t u m. D e ze he bb en geen c u l tu urh is tor i sche w aar de. H et com p le x l i gt aan de st r aat D e Ber g. De b oer der ij i s m e t de no kas p ar alle l d aar aan ges i t ueer d, de V laam se sch uur haaks.

De ligging van het complex. De rode pijl duidt de Vlaamse schuur aan. Links hiervan ligt de boerderij. Bron: Google Earth

Op he t K adastr aal Minuutplan 1811 -183 2 staat de be bouwin g no g n ie t in ge te ken d (percee l 256 ). Een ge bo uw dat op de hoe k van he t perc ee l stond, is inmidde ls ve rdwene n. Tegeno ver het be tr effe nde pe rcee l bevond zich in de ze periode een woonh uis me t mo estuin, boo m gaar d en bouwlan d v a n S tef an us M ie s, een v oor v a der van de h ui d ige e i gen a ar. Ook op de To po gr af ische Militaire K aar t (Bonne blad) van 189 7 staat he t co mple x nog n ie t aan ge ge ven. Dit is we l he t ge val op het Bonne blad van 191 0. Dit zou erop duiden dat de boer der ij e n de schuur omstre eks 1900 zi jn geb ouw d. H et fe it d at de boer der ij in he t s t alge dee lte dr agen de m ure n hee f t, on der s teun t de ze bou wper io de.

Re den ge ven de o ms chri j vin g De B er g 5 te Sch ijf

3

Kadastraal Minuutplan 1811-1832, Rucphen en Vorenseinde, sectie I, blad 01. Bron: www.watwaswaar.nl De rode pijl geeft de huidige plaats van de Vlaamse schuur aan. N.B. het kaartbeeld is gedraaid t.o.v. de luchtfoto.

Topografisch Militaire Kaart (Bonneblad), Roosendaal, 1910. Bron: www.watwaswaar.nl De rode pijl wijst de Vlaamse schuur aan.

V o l gen s de o ver le ve ring i s de V l a am se sc hu ur v a n af e en an dere lo c a tie m ee geno men e n hi er op nie uw o p ge bou wd. Het v erp l a a t sen v an V l a am se s ch uren w as ni et on geb ru i ke li jk. He t ge bi nt we rd voo r zien v an te l mer ken (i n d i t ge val i n ge kerf de R ome in se c ijf ers ), zodat d e ju i st e on der de len o p de b o uw p l a a ts z o n de r pro b l e me n b ij e l k a ar ge zoc h t kon de n wo r de n . D e be tr effen de sch uur hee f t a an de bin nen z ijd e a l le kenm er ken v an een V l a a m se sch uur: he t ge bin t i s a an d e ene l ange z ijd e u i tge voer d a l s anker b alk, aan de an dere als de kb alk. A an de de kb alkzijd e be vin d t zi ch ee n lan gsde e l, waar ho ge karren in kon den r ij den.

Re den ge ven de o ms chri j vin g De B er g 5 te Sch ijf

4

A a n d e b ui ten k an t he eft he t geb ouw j u is t n ie t d e k ar a kt eris t ie ke k en mer ken v a n een V l aam se sc hu ur. Een k l a ss ie k e xe mp l aar he ef t l a ge w an den , me t d a arbo ven ee n for se s t roo ien of r ie ten k ap d ie omh oo g w ij k t t er p l a at se v a n de d ee ld eur en. De g e me tse l de g e ve l s zij n h ier o p v a l len d hoo g, ne t als de langsdee lde uren. De kap daaren te gen is van besche iden o m v an g. I n de ge ve ls i s zich tb aar d at de bo ven s te l a ag m e t se l w e r k e e n a n der e k le u r hee f t. He t l ij k t er e ch ter n ie t o p d at d e g ev e ls n a de b ouw z i jn o pg ehoo g d. V l a a m se sch uren h a d den v an o orsp ron g f i tse ls t ek of gepo t de kse l de ho u ten wan den . Gezien he t mater i aal en de ho ogte zijn de ze ge vels in circ a 1900 g eb ouw d. Hoe we l he t ge bin t n ie t ext r e e m o u d l i j kt , i s h e t g o e d m o g e li j k d a t h e t i s h e r ge b r u i k t e n d a t d e b u i te n sch i l er voor heen hee l ande rs uitzag.

Tekening van een klassieke Vlaamse schuur (links) en (rechts) in rood de situatie bij de betreffende schuur in Schijf. Bron: Hekker 1991.

De een laags schuur met rec hthoe kig gr ond vlak i s o p ge trokken in ro de b a k s te e n e n ge me ts e ld in kr u is ve r b an d me t k a l k v o e g. He t geb o uw wo r d t a f ge de k t d oor e en s ch i ld d a k me t go lf p l a ten, di e n ie t ou der z ijn d an en ke le d ecen ni a. He t is n ie t bek en d we l ke d a k be de k kin g de s chuu r b ij de opb ouw i n c a. 1 900 h a d. A an d ri e zi jde n i s een u it bo uw o nde r less en a ar d a k (zg n. afh ang) ge creë erd. Twee van de ui tbouwen zijn e ven een s ge de kt me t go lf platen, een is voorzien van rode muldenpanne n. He t aanwe zige ho utwer k is zwar t e n don ker gr oen ge sch i lderd.

Re den ge ven de o ms chri j vin g De B er g 5 te Sch ijf

5

Voorgevel D e voor ge ve l is in d it ge val de kopge ve l die de ho ge dee ld eur be vat. D e ze g a a t l in k s sch u i l ach ter een u it bou w d ie a l s car por t wor dt g ebr u ik t. D e uitb ouw wordt af ge de kt met rode mulde n p an n e n e n i s in d e h u i di ge v o r m en ke le de cenn i a o ud. Wa a r sch ijn l ijk wer d de ui t bo uw a l aan he t be gin v an d e tw in ti gst e ee uw gep laat s t. He t o bjec t g a a t g r o te n dee ls s c h u i l ach t e r begroe iin g. Dir ec t rec hts van de uitbo uw be vin den zich de ho ge houten, n aar binnen dr aaiende dee ldeur en.

Hoek voorgevel/rechterzijgevel

Voorgevel

Hoek linkerzijgevel/voorgevel

Re den ge ven de o ms chri j vin g De B er g 5 te Sch ijf

6

Linkerzijgevel D e oor sp ron ke l ij ke l inker z ij ge ve l g a a t g ehee l s ch ui l a ch ter e en u i tbo uw v an en ke le de cenn ia o ud. De ze uitbouw boo d plaats aan varken sstallen en he ef t geen cultuurh istorisc he waar de. De o ude ge ve l bevin d t zich bin nen en b ev a t v an l in k s n a ar rech t s di ver se o pen in gen: e en ( l a ter a an ge br ach t ) staand ze sruits stalr aam , waar boven een zgn. half maan tje (h alfrond stalr aam), af ge de kt met een ge toogde ro llaag in or anj erode ste en, een waar sc hij n lij k later aangebr ach te ho uten schuif de ur, (hoog) een h alfron de o pen in g met ro l l a gen ron do m, een l a t er a an geb r ach t ze sru i t s be ton nen stalr aam, (hoo g) ee n h alfr onde open in g met rollagen ro ndo m, een later aange br acht getoogd vierr uits stalr aam on der le kdorpe l, een late r aange br acht vierruits stalr aam met half m a ant j e , e e n l a ter a an ge b r ac h te ho uten deur en een later aan ge br ach t staand zesruits stalr aam. De r amen zi jn v an gi et i j zer ( st aal) , ten zij an der s ver me l d. H et mer end ee l v an de o pen in gen is op e en l a ter mo men t a a n ge br acht . De gebr u ik t e r a men he bbe n echter we l histor ische waar de. Ver moe de lij k ver keer t de ge ve l al s in d s he t be g in /m i dden v an de twi n ti g s te ee uw in de ze s ta a t .

Ge hee l re ch ts l a a t een bou wn a a d de o ver g an g na a r de afh an g te gen de voor ge ve l z i en. H e t me t se lw e r k v an d i t g e d e e l te d a te e r t u i t h e t b e gin van de tw i n ti g s te eeuw. In het midd en be v i n d t z i c h e e n h a lf m aa n tje v an g i e t i j zer me t ro l l a gen ron do m.

Linkerzijgevel: deel schuifdeur en halfronde opening

Later aangebracht betonnen stalraam

Re den ge ven de o ms chri j vin g De B er g 5 te Sch ijf

7

Afhang geheel rechts

Rechterzijgevel D e r e c h t e r zi j ge ve l b e vat v a n li n k s n a ar r e c h t s e e n ge to o gd e d u b b e le d e u r , een zgn . zonne tj e (h alfron d stalr aam), een getoo gde loopde ur, ee n ze sruits betonnen stalr aam en een zonne tje. Naar he t zich laat aan zien zijn alle o pen in gen oor spron ke lij k, be h alve he t be tonnen r aam. De dubbe le houte n d eur i s gep la a t s t o nde r een e l li ps boo g, d ie d eco r at ie f i s ge me ts e ld in t wee kleuren baksteen. De plaats van de de ur is opvallend: k l a ss ie ke Vlaamse sch uren hebben vaker twee dubbele deuren op één hoe k, maar meestal b ev in den d ie z ich in een in spr in gen de hoe k. B o ven d ien is d e af s t and t o t d e boer der ij h ier e rg ko rt, zo dat een dr aai met een wage n n auwe lij ks gemaakt zo u kunne n wo rde n. Het woo ngedee lte van de boer der ij is ec hter v ern ie uw d en we l li ch t u i t geb rei d ri ch t in g de sch uu r. He t zo nne tje re ch ts van de du bbe le deu r i s van gie tij zer en voor zien van ro l l a gen ron do m. D e ho ut en loo pd eur i s ne t a l s de d ub be le de ur ond er een g e me tse l de e l l ip sb o o g i n twe e k le u r e n gep l a at s t. O ok he t t wee de zon net je is v an g ie t ij zer en ron do m voor z ien v an rol l a g en. Bo ven aan de ge ve l zijn sme edij zeren mu ur an ker s in d e v or m v an kru izen geplaatst.

Rechterzijgevel vanaf de rechterzijde

Re den ge ven de o ms chri j vin g De B er g 5 te Sch ijf

8

Rechterzijgevel: loopdeur

Rechterzijgevel: zesruits stalraam en zonnetje

Re den ge ven de o ms chri j vin g De B er g 5 te Sch ijf

9

Achtergevel Lin ks be vat de ach ter geve l een ho ge ho uten dee ldeur, zo als aan de voor zij de. Rec ht s is te gen de ge ve l een afh an g ge me tse ld. O ok de ze dat eer t u i t de e e r s te h e l f t v a n d e tw i n ti g st e e e u w . De p l i n t i s gem e tse l d met her ge br uikte stenen. In de be ide ko pgeve ls be vindt zich een houten loopdeur onder rollaag. Rech ts opzij is oo k een ze sr ui t s s t a l r aam a an w e zi g.

Achtergevel

Hoek achtergevel/linkerzijgevel

Re den ge ven de o ms chri j vin g De B er g 5 te Sch ijf

10

Interieur Z o a l s g e ze gd k e n m e r kt d e schuur zich aan de binn en zijde no g vo lle d ig als Vlaamse sch uur. Vier on der lin g gekop pe lde ge bin te n vormen de cons truc tie van he t ge bo uw. Op vallen d is dat de mee s te b al k e n z i j n gek a n tr e c h t . D i t w ij s t ofw e l o p ri jkdo m v a n de op dra ch t ge ver , of we l o p een re l a t ief rece nt e oor s pron g (t wee de h e lft ne gen t iend e ee uw ). Ter h oo gt e van de l an g sd ee l z i jn de geb in ten voo r zien v an ui t s te ken de de kb a l ke n, a an d e an dere z i jd e v a n an ker ba l k en. Op de s tij l en en k or be len gev en in ge kerf de R ome ins e c ijf ers, oplopend van af de ach ter geve l n aar de voor ge ve l, aan we lke balken bij e lkaar hore n. He t oor spron ke lij ke ge bin t hee ft houten pen en gat v er bin d in gen. So m mi ge kor be len zi jn me t s pij ker s b ev es ti g d. De ze zijn we l l ic ht b ij d e her bou w i n c irc a 1 900 toe ge voe g d. D e k orb e len die de l a n g sde e l f la n kere n zijn a l le v ier l ich t ge bo gen. He t g eb in t is h ier en d a a r v e r s te vi g d m e t p l an ken e n me t a len s tr i p s. De kapspanten dateren waar sc hij n lij k uit de ze lf de tijd als he t ge bin t, de s por en kap is vern ieu wd . D e geve ls zij n a an de bin nen z ijd e voor z ien v a n ge me tse lde pen an ten.

Hier e n daar zijn ze be smeer d met kalk.

Het interieur vanuit de langsdeel

Re den ge ven de o ms chri j vin g De B er g 5 te Sch ijf

11

Gebintstijl met korbelen

Gevel met penanten en kalk

Re den ge ven de o ms chri j vin g De B er g 5 te Sch ijf

12

Waardering C u l tu u r h i s to r i sc he w a ar d e n De Vlaamse sch uur is van be lan g al s uitdr u kkin g van de soc i aale conomisch e en agr ar i sche o ntwikke lin g van Sch ij f ron d 1900 . He t o bje ct is t ev ens v an be l an g a ls v oorb ee ld v a n de typo lo g is che on twikke ling van een Vlaamse sc hu ur n a ar l an g sde e ls chu ur en a l s v oor bee l d van de p r akt ij k v an ver p la a t s in g v an V l a a m se sch uren in di t gebied. Arc h itec tuur- en kunsthistorische waarde n He t ge bouw i s arch i tec tuurh i s tor is ch van en ig be lang als voorb ee ld van een V laam se sch uur me t bu i ten sch i l di e w at b e t r e f t h o o f dvo r m e n de t ai l ler i n g kar akter istie k is voo r de bouwper io de (c a. 1900 ). S i tu a t io ne le e n e ns emb le wa a rde n D e s chu ur is v a n be te ken i s a ls o nder dee l v an een co mp lex , te z a men m e t de b oer der ij. Voor t s is e r sp r ak e v a n st e denb ouwk un d i ge bet e ken is v an he t co mp le x vanw ege de liggin g van de bebo uw ing aan een hi s tor i sche w e ge n s tr u c t u u r , i n r e l at i e t o t n ab ijge le gen n ieu wbo uw won in gen. G a a fhe id e n h e r ke nb aa rh e id He t o bje ct is v a n be l ang we gen s de re de l ij ke g a a fhe i d v an de hoo fd vor m en de taille rin gen van de bo uwvor m zo als de ze in c a. 1900 is on tstaan.

De oor spron ke lij ke f unc tie en h et ge bruik van he t gebouw zijn no g goe d a f le es b a ar. V oor t s i s er b e l an g v a nwe ge de w aa r de vo l le ac cu mu l a t ie v a n h is to ri sch e b ouw f as en en de he rken b a arhe id van de k l as s ie ke V l a am se s ch uur a an d e b inne n zij de. Zeld za amheid V a nwe ge de af l ees b are tr an sfo rmat i e v a n de V l a a m se sch uur n a a r een ‘ mo derne’ lan g sde e ls ch uur i s s pr ak e v an re l a ti e ve ze l d z aa m he id.

Re den ge ven de o ms chri j vin g De B er g 5 te Sch ijf

13