09 DEF plan van aanpak motie dienstencheques

Plan van aanpak motie dienstencheques

juni 2021

Inhoudsopgave 1.

Aanleiding ...................................................................................................................2

2.

Onderzoek...................................................................................................................3 2.1 Gebruik dienstencheques in het verleden .......................................................................3 2.2 Informatie vanuit onze maatschappelijke partners...........................................................3

3.

Toekomst dienstencheques ............................................................................................5

4.

Vraag en aanbod punten ...............................................................................................6 4.1 Coördinerende rol in de dorpen .....................................................................................6 4.2 Samenwerking met partners.........................................................................................6 4.3 Communicatie ............................................................................................................6 4.4 Financiën ...................................................................................................................6

5.

Conclusie en advies ......................................................................................................7

Bijlage 1 Samenwerkingsafspraken uitvoering vraag en aanbod punten 2022 ..............................8

1

1. Aanleiding Sinds 2015 stelt de gemeente dienstencheques voor huishoudelijke hulp beschikbaar. Tot 2020 konden zowel cliënten die een indicatie hebben voor huishoudelijke ondersteuning als hun mantelzorgers dienstencheques inkopen. Met een dienstencheque kan huishoudelijke hulp worden ingekocht voor extra werkzaamheden, zoals het opruimen van de schuur of zolder. Vanaf 2020 is de gemeente gestopt met de dienstencheques voor de cliënten huishoudelijke ondersteuning. Mantelzorgers, die niet op een adres wonen waar een Wmo of Wlz-indicatie voor huishoudelijke ondersteuning aanwezig is, kunnen nog wel dienstencheques in blijven kopen. Op basis van het bovenstaande besluit heeft de gemeenteraad op 13 november 2019 een motie aangenomen over het voortzetten van de dienstencheques voor cliënten huishoudelijke ondersteuning. Hierin staat dat:  Het stopzetten van de dienstencheques grote gevolgen heeft voor inwoners die aangewezen zijn op hulp en geen beroep kunnen doen op mantelzorgers en buurtgenoten;  Deze inwoners voor kleine werkzaamheden in of om huis aangewezen zijn op professionele aanbieders;  Dit kan leiden tot een bijkomende financiële problematiek, die wij onwenselijk vinden voor deze toch al hulpbehoevende inwoners;  Zowel de toekomstvisie alsmede de conclusie en aanbevelingen uit het rapport Kurtosis onderbouwing geven voor verdergaande ontwikkelingen op dit gebied.

De gemeenteraad heeft op basis van het bovenstaande het college verzocht om op projectbasis onderzoek te doen naar creatieve domeinoverstijgende oplossingen, die het mogelijk maken de dienstverlening aan deze doelgroep te continueren. De uitkomsten van dit onderzoek zijn opgenomen in dit plan van aanpak.

2

2. Onderzoek Om een oplossing te zoeken voor de cliënten die tot 2020 dienstencheques konden kopen, is het nodig om inzicht te hebben in waar de behoefte van de doelgroep ligt. Daarnaast is het afschaffen van de dienstencheques gedaan vanuit een financieel oogpunt. Ook het kostenperspectief is meegenomen in het zoeken naar een passend alternatief. 2.1 Gebruik dienstencheques in het verleden De inzet van de dienstencheques was onder andere bedoeld om de overgang van een indicatie op basis van uren naar resultaatgericht werken (resultaat is een schoon en leefbaar huis, zonder uren hieraan te koppelen) ‘te compenseren’. Inmiddels wordt er binnen de huishoudelijke ondersteuning alweer meerdere jaren gewerkt volgens resultaatgerichte indicering en –financiering. Van een overgang zou dus geen sprake meer moeten zijn. Uit de praktijk blijkt dat er nog steeds aanbieders zijn waarbij de dienstencheques worden ingezet om het resultaat ‘schoon en leefbaar huis’ te behalen. Iets waar de dienstencheques niet voor zijn bedoeld. De dienstencheques waren bedoeld om de grotere klussen die niet zijn opgenomen in de indicatie, uit te voeren. De behoefte van, in ieder geval een deel van, de cliënten lijkt te liggen bij extra inzet binnen de reguliere huishoudelijke ondersteuning. Dit wordt niet bereikt wanneer we in zetten op wat centraal staat in de motie dienstencheques.

Dit kan alleen worden bereikt wanneer de cliënt in gesprek gaat met de aanbieder hierover. Wanneer de cliënt en aanbieder hier samen niet aan uit komen, of een opschaling van de indicatie nodig is, kan contact opgenomen worden met de gemeente. 2.2 Informatie vanuit onze maatschappelijke partners Om meer inzicht te krijgen in de behoefte is een uitvraag gedaan bij verschillende maatschappelijke partners die betrokken zijn bij de dienstencheques of een spil zijn in de verschillende dorpen in onze gemeente. Regieassistenten gemeente De regieassistenten die werkzaam zijn in ons Zorgloket zijn vaak het eerste aanspreekpunt voor vragen. Zo ook voor de dienstencheques. Toen werd aangekondigd dat de gemeente stopt met de dienstencheques voor de cliënten huishoudelijke ondersteuning, hebben de regieassistenten behoorlijk wat telefoontjes hierover ontvangen. Het beeld dat de regieassistenten kregen is dat de dienstencheques veelal werden gebruikt als aanvulling op de huidige indicatie huishoudelijke ondersteuning. Voor veel cliënten zou het ook niet helemaal duidelijk zijn waarvoor de dienstencheques nu precies bedoeld zijn. Ze denken dat ze hiermee extra uren reguliere huishoudelijke ondersteuning hebben. Informatiepunten Corona in de dorpen Tijdens de uitbraak van het Coronavirus in 2020 zijn in alle dorpen informatiepunten gestart met vrijwilligers die inwoners helpen bij vragen.

Deze informatiepunten zijn ook gebruikt om op te halen of er signalen zijn over de dienstencheques in de dorpen. In de meeste dorpen is de vraag verder uitgezet naar andere (vrijwilligers)organisaties. Vanuit de dorpen zijn enkele signalen ontvangen: Toen de dienstencheques net werden afgeschaft ontvingen verschillende organisaties signalen dat de dienstencheques werden gemist. Met name door mensen, die de dienstencheques gebruikten als vervanging van (een tekort aan) huishoudelijke ondersteuning. De laatste tijd ontvangen de organisaties nauwelijks signalen meer. Een zeer beperkt aantal dienstencheques, bijvoorbeeld 10 per persoon, zou voor mensen al een oplossing zijn. Zo kunnen zij de grotere klussen in huis wel laten uitvoeren. Adviesraad sociaal domein De adviesraad sociaal domein ziet vooral een oplossing in hoe er voorheen werd gewerkt vanuit het reïntegratiehuis. Het reïntegratiehuis zette statushouders en uitkeringsgerechtigden in om verschillende klussen op straat en bij verenigingen/organisaties uit te voeren. Volgens de adviesraad zouden er voldoende mensen bekend moeten zijn bij het Werkplein die hierin een rol zouden kunnen spelen. Het zou passend zijn als er een pool ontstaan aan mensen die iets willen betekenen voor een ander: uitkeringsgerechtigden, statushouders, vrijwilligers. 3

Nu er in alle dorpen informatiepunten zijn vanwege Corona, zouden deze vrijwilligers kunnen helpen met het koppelen van vraag en aanbod. Mantelzorgsteunpunt Het mantelzorgsteunpunt biedt de mogelijkheid aan onze inwoners om zich te laten registreren als mantelzorger. Hierna kunnen mantelzorgers in aanmerking komen voor de dienstencheques. Het mantelzorgsteunpunt heeft bij het afschaffen van de dienstencheques een aantal mensen te woord gestaan hierover. Deze casussen zijn voornamelijk doorverwezen naar de gemeente (wanneer de vraag ging over een Wmo indicatie) of naar vrijwilligersorganisaties. De mantelzorgers zijn vaak op zoek naar iemand die een dienst voor hen kan uitvoeren of naar een ‘maatje’. Bijvoorbeeld om even op te passen of voor vervoer naar het ziekenhuis. Volgens het mantelzorgsteunpunt zou een vrijwilligersorganisatie, waarin vraag en aanbod aan elkaar wordt gekoppeld prettig werken in deze gevallen. Klussendienst Sprundel De klussendienst in Sprundel is specifiek bevraagd om te kijken of dit mogelijk iets is wat ook zou kunnen werken in de andere dorpen. De klussendienst is bedoeld voor kleine klussen (maximaal 2 uur) bij mensen thuis. Er is een coördinator die klussen koppelt aan vrijwilligers. Het uitvoeren van een klus kost €5 per keer vanwege de verzekering die hiervoor moet worden afgesloten.

Op dit moment wordt hier in Sprundel nauwelijks gebruik van gemaakt. Dorpswerk Sprundel is van mening dat het goed is om zo dicht mogelijk bij de inwoners iets te organiseren en dat er gebruik gemaakt moet worden van inwoners die iets voor elkaar willen betekenen. Stichting de Helpende Hand Stichting de Helpende Hand is een organisatie die klussen in en rondom het huis uitvoert bij particulieren maar ook voor bijvoorbeeld woningcorporatie Thuisvester. Zij voeren deze klussen uit met een vast team van 5 medewerkers. Daarnaast werken zij samen met een groot aantal organisaties voor het uitvoeren van klussen. Dit zijn onder andere Novadic Kentron, reclassering, raad van de kinderbescherming en bureau Halt. De Helpende Hand voert op dit moment geen schoonmaakklussen uit bij mensen thuis, maar staat er eventueel wel voor open om dit in de toekomst te gaan doen. Mits zij hier dan ook de juiste mensen voor kunnen aannemen. Andere gemeenten Een aantal gemeenten in de regio zijn bezig met ontwikkelingen die aansluiten bij de motie dienstencheques. In de gemeente Halderberge is op dit moment een vrijwilligerscentrale actief die wordt beheerd door Surplus. Zij willen hiermee doorontwikkelen zodat deze centrale breder ingezet kan worden, bijvoorbeeld ook voor maatjesprojecten.

In de gemeente Zundert wordt gewerkt met een vrijwilligerscentrale waar vraag en aanbod aan elkaar wordt gekoppeld. Ook Zundert wil dit doorontwikkelen. De organisatie die de vrijwilligerscentrale uitvoert, voert ook verschillende maatjesprojecten uit. Bijvoorbeeld een klussendienst, taalmaatjes, administratieve ondersteuning en chauffeursdiensten. Gemeente Moerdijk is aan de slag met het in kaart brengen en afstemmen van al het verschillende aanbod binnen de gemeente. Informatie hierover is gebundeld op de website van “Ons Moerdijk”. Vrijwilligersvacaturebank Rucphen In het verleden heeft de gemeente Rucphen een digitale vrijwilligersvacaturebank gehad. Op deze website konden inwoners vraag en aanbod met elkaar delen. Hier werd weinig gebruik van gemaakt, waardoor besloten is om te stoppen met deze website. De ervaringen die zijn opgedaan met de vrijwilligersvacaturebank zijn meegenomen in het zoeken naar een passende oplossing.

4

3. Toekomst dienstencheques Voor de uitvoering van de dienstencheques (HHT-regeling) werd samengewerkt met de gemeenten Etten-Leur, Halderberge, Moerdijk en Zundert. Per 2021 is de situatie als volgt:  De gemeenten Etten-Leur, Halderberge en Zundert zijn gestopt met het verstrekken van de dienstencheques per 1-1-2021.  De gemeenten Moerdijk en Rucphen stoppen per 1-1-2022 en verlengen de regeling bij wijze van overgangsjaar in 2021 voor de mantelzorgers. De gemeenten Moerdijk en Rucphen voorzien bij stopzetting van de HHT-regeling een toename van huishoudelijke ondersteuning indicaties met de daarbij behorende extra kosten. Het aantal mantelzorgers wat op dit moment gebruik maakt van dienstencheques in Moerdijk en Rucphen ligt aanzienlijk hoger dan in de gemeenten Etten-Leur, Halderberge en Zundert. In Rucphen lopen de aanvragen voor de dienstencheques via het steunpunt mantelzorg. In 2021 wordt in samenwerking met het steunpunt mantelzorg contact gezocht met alle mantelzorgers die op dit moment gebruik maken van de dienstencheques. Er wordt in overleg gezocht naar een passende oplossing voor het stoppen van de dienstencheques. In 2021 is tevens gestart met een aanbesteding, wat resulteert in een nieuwe overeenkomst huishoudelijke ondersteuning. De bestaande producten huishoudelijke ondersteuning worden voor deze aanbesteding onder de loep genomen.

Hierbij is door de 5 gemeenten bestuurlijk commitment gegeven aan het ontwikkelen van een product ‘huishoudelijke ondersteuning light’. Dit houdt in dat dezelfde ondersteuning wordt geboden als binnen het product huishoudelijke ondersteuning maar met een lagere frequentie. Dit omdat de cliënten zelf ook nog het een en ander aan huishoudelijke taken kunnen uitvoeren. Mogelijk kan dit dienen als vervanging van de dienstencheques voor de mantelzorgers.

5

4. Vraag en aanbod punten Alle bovenstaande informatie is meegenomen in het zoeken naar een passende oplossing zoals gevraagd in de motie van november 2019. Om vraag en aanbod zo dicht mogelijk bij de inwoners aan elkaar te koppelen zijn gesprekken gevoerd met verschillende enthousiaste vrijwilligers in de dorpen. Samen met hen zijn de onderstaande afspraken opgesteld. De vraag en aanbod punten starten per 1 januari 2022. 4.1 Coördinerende rol in de dorpen De dienstencheques richtten zich met name op huishoudelijke klussen. Het vraag en aanbod punt in de dorpen heeft een bredere insteek. Allerlei soorten vraag en aanbod kunnen worden gemeld bij dit punt. Het vraag en aanbod punt is er om vraag en aanbod te inventariseren en de koppeling hiertussen te coördineren. Per dorp zijn er 1 of 2 vrijwilligers die zich hiervoor in willen gaan zetten. Het punt wordt een digitaal en een fysiek punt. Het fysieke punt bevindt zich op een centrale plaats in de dorpen. De gemeente heeft een faciliterende rol in dit project, de coördinatie ligt bij de vrijwilligers. 4.2 Samenwerking met partners Om ervoor te zorgen dat mensen met een vraag en mensen die hun hulp aan willen bieden de punten weten te vinden is het van belang dat de vrijwilligers in contact komen met verschillende maatschappelijke partners.

Hierbij wordt gedacht aan: Het Zorgloket De huisartsen De vrijwillige cliëntondersteuners Het Mantelzorgsteunpunt Het Munnikenheide college (in het kader van de maatschappelijke stage) Werkplein Actief Vluchtelingenwerk URvoice Stichting de Helpende Hand Vanuit de gemeente wordt gezorgd voor een kennismaking tussen de partijen. 4.3 Communicatie Ook bij onze inwoners moeten de vraag een aanbod punten onder de aandacht worden gebracht. Dit wordt gedaan door in ieder geval: Berichtgeving op social media Berichtgeving op de website van de gemeente Berichtgeving in de Bode en de Raadhuiskrant Berichtgeving in de dorpshuizen (prikbord/schermen) Berichtgeving op de schermen in de hal van het gemeentehuis Berichtgeving op de Tvkrant Interview met de wethouder op Radio Rucphen Een flyer Met de communicatie wordt gestart na het besluit in de gemeenteraad. De kosten hiervoor zijn voor rekening van de gemeente. De gemeente organiseert een halfjaarlijks overleg waarin de ervaringen met elkaar kunnen worden gedeeld. De verantwoordelijk wethouder en een vast aanspreekpunt vanuit de gemeente sluiten hierbij aan. 4.4 Financiën Met het uitvoeren van de activiteiten in de vraag en aanbod punten zijn kosten gemoeid. Daarom zijn afspraken gemaakt over een onkostenvergoeding. Alle bovenstaande punten zijn verwerkt in samenwerkingsafspraken. Deze zijn terug te vinden in bijlage 1. 6

5. Conclusie en advies Om te komen tot de zorgzame en zelfredzame gemeenschappen zoals deze staan beschreven in de toekomstvisie zetten we als gemeente “met ons beleid voor het sociaal domein in op een toekomstbestendige sociale cohesie zodat inwoners zoveel mogelijk in staat zijn zowel voor zichzelf als voor anderen te zorgen. Wij nemen zelf een faciliterende rol in waarmee we ondersteunen”. Dit sluit aan bij het standpunt van verschillende maatschappelijke partners om te kijken naar een oplossing waarbij inwoners iets voor elkaar betekenen. Hierbij dient vraag en aanbod aan elkaar gekoppeld te worden. Meerdere keren is hiervoor aangehaald dat het goed zou zijn wanneer hiervoor ‘doelgroepen’ worden ingezet. Zo snijdt het mes immers aan 2 kanten. Om vraag en aanbod aan elkaar te koppelen is met verschillende maatschappelijke partners en vrijwilligers gesproken over wat zij hierin kunnen betekenen. Een dergelijke voorziening kan het beste zo dicht mogelijk bij de inwoners worden georganiseerd. Daarom is afgesproken met verschillende enthousiaste vrijwilligers in de dorpen dat zij de coördinerende rol op zich nemen. Deze nieuwe vraag en aanbod punten starten per 1 januari 2022.

7

Bijlage 1 Samenwerkingsafspraken uitvoering vraag en aanbod punten 2022 De gemeente Rucphen, vertegenwoordigd door S. Breedveld-de Ruiter, wethouder gemeente Rucphen en de vraag en aanbod punten in de dorpen, vertegenwoordigd door ………………… leggen de volgende samenwerkingsafspraken vast: 1. Visie vraag en aanbod punten In de gemeente Rucphen zit in elk dorp een vraag en aanbod punt. Het vraag en aanbod punt heeft een brede insteek. Allerlei soorten vragen en aanbod kunnen worden gemeld bij dit punt. Het vraag en aanbod punt is er om vraag en aanbod te inventariseren en de koppeling hiertussen te coördineren. Het punt wordt bemenst door vrijwilligers. De gemeente heeft een faciliterende rol. 2. Activiteiten van de gemeente De gemeente onderneemt de volgende activiteiten: De gemeente zorgt ervoor dat de vrijwilligers van de vraag en aanbod punten in contact worden gebracht met alle relevante samenwerkingspartners en doorverwijzers in de gemeente. De gemeente zorgt ervoor dat er wordt gecommuniceerd over het bestaan van de vraag en aanbod punten. De gemeente wijst de teamleider Wmo aan als aanspreekpunt voor de vrijwilligers. De vrijwilligers kunnen bij deze contactpersoon terecht met vragen. De gemeente organiseert in principe per kwartaal, tenzij anders afgesproken, een overleg tussen de teamleider Wmo en de betrokken vrijwilligers.

Daarnaast wordt per half jaar, tenzij anders afgesproken, een overleg georganiseerd waar de verantwoordelijk wethouder bij aansluit. De gemeente draagt zorg voor een onkostenvergoeding. Dit budget wordt beheerd door de teamleider Wmo. 3. Activiteiten van de vraag en aanbod punten De vrijwilligers binnen de vraag en aanbod punten ondernemen de volgende activiteiten: De vrijwilligers zorgen voor de inventarisering en koppeling van vraag en aanbod. De vrijwilligers houden de gemeente op de hoogte van signalen en trends die te zien zijn in de vragen en het aanbod. Dit wordt in ieder geval besproken in de kwartaaloverleggen, maar kan uiteraard ook tussentijds gedeeld worden. De vrijwilligers spelen een actieve rol in het onder de aandacht brengen van het vraag en aanbod punt. 4. Evaluatie De vrijwilligers binnen de vraag en aanbod punten en de gemeente evalueren de samenwerkingsafspraken tijdens de halfjaarlijkse gesprekken.

Getekend te Rucphen, ………………………………………………………

Namens de gemeente,

Namens de vraag en aanbod punten,

S. Breedveld-de Ruiter, wethouder

……………………………………………………………………

8