08b Beleidpslan Wegen DEF 2024-2028

Beleids- beheerplan Rucphen 2024-2028

Voorwoord Beste lezer,

Voor u ligt nieuwe het beleids/beheerplan 2024-2028 van de openbare wegen binnen de gemeente Rucphen. Een beleidsstuk waarin wij de ambitie omtrent wegen voor de komende vier jaar richting geven. De wegen zijn een onderdeel van de openbare ruimte die met zorg wordt ingericht. De wegen in de gemeente Rucphen worden zoveel mogelijk duurzaam ingericht waarbij er wordt afgestemd met alle verschillende disciplines. Hierbij wordt er met name ook rekening gehouden met de wensen en behoeftes van onze bewoners. De gekozen kaders binnen de openbare wegen zijn een combinatie van de wensen en ideeën van onze bewoners en vakkennis binnen onze gemeente. Het bundelen van ideeën zorgt voor een openbare ruimte die past binnen onze gemeente. Ik kijk dan ook uit naar de komende beleidsperiode, Martijn Gijzen Wethouder Fysieke leefomgeving

Sweco Nederland B.V. Onderwerp Projectnummer Klant Datum Auteur Document referentie

Handelsregister 30129769 sweco.name sweco.projectId sweco.mainCustomer.name 23-06-2023 Eline Koomans van den Dries p:\5320\51010560_ibor_rucphen_blp_2022\02 do work\rapportage\231109 beleidsplan rucphen.docx

2/48

Inhoudsopgave 1

Inleiding ......................................................................................................................... 5 1.1 Aanleiding en scope ............................................................................................ 5

2

Wegbeheer .................................................................................................................... 6 2.1 Beheercirkel ........................................................................................................ 6 2.2 Beheerproces ...................................................................................................... 7 2.3 Prestatie, kosten en risico’s ................................................................................ 8 2.4 Onderdelen beleid wegen ................................................................................... 9

3

Kaders en randvoorwaarden ....................................................................................... 10 3.1 Landelijke wet- en regelgeving.......................................................................... 10 3.2 Gemeentelijke kaders en randvoorwaarden ..................................................... 10 3.2.1 Hoofdlijnenakkoord 2022-2026 ............................................................ 10 3.2.2 Omgevingsvisie.................................................................................... 11 3.2.3 Toekomstvisie ...................................................................................... 12 3.2.4 Openbare ruimte .................................................................................. 12 3.2.5 Integraal werken. ................................................................................. 13 3.2.6 Boombeleid .......................................................................................... 14

4

Huidige situatie ............................................................................................................ 15 4.1 Areaal verhardingen .......................................................................................... 15 4.1.1 Omvang en opbouw ............................................................................. 15 4.1.2 Ontwikkeling areaal ............................................................................. 16 4.2 Kwaliteit verhardingen ....................................................................................... 17 4.2.1 Huidige kwaliteit ................................................................................... 17 4.2.2 Gewenst kwaliteitsniveau .................................................................... 19 4.2.3 Ontwikkeling kwaliteit ........................................................................... 19

5

Onderhoudsstrategie ................................................................................................... 21 5.1 Huidige werkwijze ............................................................................................. 21 5.2 Doel strategie .................................................................................................... 21 5.3 Planmatig onderhoud ........................................................................................ 22 5.3.1 Groot onderhoud en vervanging .......................................................... 23 5.3.2 Klein onderhoud ................................................................................... 23 5.3.3 Omvorming .......................................................................................... 24

6

Aandachtspunten beleid .............................................................................................. 25 6.1 Fietsen ............................................................................................................... 25 6.2 Zandwegen........................................................................................................ 25 6.3 Duurzaamheid ................................................................................................... 26 6.3.1 Klimaatadaptatie .................................................................................. 26 6.3.2 Energietransitie .................................................................................... 27 6.3.3 Uitstel onderhoud ................................................................................. 27 6.3.4 Materiaalkeuze..................................................................................... 27 6.3.5 Teerhoudend asfalt .............................................................................. 27 6.3.6 Onderhoudsarm ................................................................................... 28 6.4 Gladheidsbestrijding .......................................................................................... 28 6.5 Onkruidbestrijding op verharding ......................................................................

28 6.6 Laadpalen.......................................................................................................... 29 6.7 Kabels en leidingen ........................................................................................... 29 6.8 Participatie......................................................................................................... 29

7

Financiën ..................................................................................................................... 30

Sweco | Beleids- beheerplan Rucphen Projectnummer sweco.projectId Datum 23-06-2023

Versie

Document referentie f:\afdelingen\bro\01_bor\02_wegen\01_beleid\01.1 opstellen nieuw beleid wegen\b&w nota + raadsvoorstel\b&wraadsvoorstel & besluit\beleidpslan wegen_def 2024-2028.docx

3/48

7.1 7.2 7.3

8

Beschikbaar onderhoudsbudget ....................................................................... 30 Onderhoudsbudget scenario’s .......................................................................... 32 Onderhoudsachterstand .................................................................................... 33 7.3.1 Scenario 1: Kwaliteitsniveau B ............................................................ 33 7.3.2 Scenario 2: Kwaliteitsniveau C ............................................................ 34 7.3.3 Vergelijking beschikbaar budget met scenario’s ................................. 35

Conclusie en advies .................................................................................................... 36 8.1 Onderhoudspiek ................................................................................................ 38 8.2 Areaaluitbreiding ............................................................................................... 39

Bijlage 1: Proces wegbeheer Bijlage 2: Beheercirkel Bijlage 3: Wettelijke kaders Bijlage 4: Naoorlogse wijken Bijlage 5: Afwaardering infrastructuur Bijlage 6: Half-en onverharde paden

Sweco | Beleids- beheerplan Rucphen Projectnummer sweco.projectId Datum 23-06-2023

Versie

Document referentie f:\afdelingen\bro\01_bor\02_wegen\01_beleid\01.1 opstellen nieuw beleid wegen\b&w nota + raadsvoorstel\b&wraadsvoorstel & besluit\beleidpslan wegen_def 2024-2028.docx

4/48

1

Inleiding

De gemeente Rucphen is een gemeente waar recreatie hoog in het vaandel staat. Een belangrijk onderdeel om te blijven recreëren is de infrastructuur. Met name fietsen en wandelen zijn belangrijke speerpunten. Een goed inzicht in de samenstelling van de verhardingen met de diverse onderdelen die in beheer zijn bij de gemeente is van belang om een goed beleid en beheer te kunnen waarborgen.

1.1

Aanleiding en scope

Dit beleids- beheerplan is een vervolg op de notitie integraal beheer openbare ruimte van 2016. In 2016 is voor wegen gekozen voor een kwaliteitsniveau B. Deze notitie is intussen 7 jaar oud en daarom het is nodig om dit beleid te evalueren. Deze evaluatie vindt plaats in dit beleids- beheerplan. Op deze manier wordt invulling gegeven aan het wegbeheerproces en worden ook de kosten die in de nabije toekomst op de gemeente af komen inzichtelijk gemaakt. In dit beleidsplan worden de beleidskaders omschreven en uitgewerkt tot beleidsdoelstellingen en strategieën voor het beheer van de verhardingen. Denk hierbij bijvoorbeeld aan de kwaliteitsambitie en prioriteiten ten aanzien van verschillende beleidsthema’s. Ten behoeve van het beheer van de infrastructuur dienen beleidskeuzes voor kwaliteit en kosten te worden gemaakt. Zo kunnen de eisen worden meegegeven voor het wegbeheer. Verschillende beleidskeuzes resulteren in diverse beheerkosten. Na het vaststellen van de keuzes kunnen voor de korte termijn onderhoudsplanningen worden gemaakt, die de basis vormen voor de uitvoering van het onderhoud. Wegbeheer is een belangrijk onderdeel van het integraal beheer van de openbare ruimte. Dit beleidsplan heeft uitsluitend betrekking op het beheer van de (weg)verhardingen, maar de relaties met de overige onderdelen van de openbare ruimte komen wel aan de orde.

De functie van het wegennet is het verkeer veilig, vlot en comfortabel verwerken. Het is de taak van de overheid ervoor te zorgen dat dit wegennet zijn functie blijvend kan vervullen. Dit beleidsplan vormt het kader voor de gemeente om aan de wettelijke verplichting voor goed wegbeheer te kunnen voldoen.

Sweco | Beleids- beheerplan Rucphen Projectnummer sweco.projectId Datum 23-06-2023

Versie

Document referentie f:\afdelingen\bro\01_bor\02_wegen\01_beleid\01.1 opstellen nieuw beleid wegen\b&w nota + raadsvoorstel\b&wraadsvoorstel & besluit\beleidpslan wegen_def 2024-2028.docx

5/48

2

Wegbeheer

De gemeente Rucphen zet in op een gezonde, veilige en duurzame toekomst. Daarbij willen ze de dorpen levendig en aantrekkelijk houden. In Dit hoofdstuk staat beschreven hoe het beheerproces met betrekking tot de wegen is georganiseerd om aan te sluiten bij deze thema’s.

2.1

Beheercirkel

Het proces voor doelmatig en duurzaam beheer wordt vormgegeven met de beheercirkel, gebaseerd op de roos van iAMPro. Hiermee wordt het beheer op een gestructureerde en overzichtelijke wijze vormgegeven.

Ambities, organisatiedoeleinden en budgetten worden vertaald in beleidsplannen. Deze kaders worden gebruikt voor het opstellen van beheer- en uitvoeringsplannen. Met de monitoring wordt getoetst of de gewenste ambitie gehaald wordt. Bij afwijkingen dient er bijgestuurd te worden in prestatie of budgetten. In bijlage 2 is de volledige beheercirkel weergegeven.

Sweco | Beleids- beheerplan Rucphen Projectnummer sweco.projectId Datum 23-06-2023

Versie

Document referentie f:\afdelingen\bro\01_bor\02_wegen\01_beleid\01.1 opstellen nieuw beleid wegen\b&w nota + raadsvoorstel\b&wraadsvoorstel & besluit\beleidpslan wegen_def 2024-2028.docx

6/48

2.2

Beheerproces

In onderstaande procesbeschrijving zijn de verschillende onderdelen weergegeven die leiden tot een beleidsplan. Op basis van vigerende wet- en regelgeving, gemeentelijke kaders en landelijke ontwikkelingen worden beleidskaders vastgesteld en vastgelegd in een beleidsplan. Het hoofddoel van wegbeheer is informatie verstrekken over het wegennet op netwerk- en projectniveau. In dit beleidsplan wordt de nadruk gelegd op het netwerkniveau. De systematiek voor wegbeheer is beschreven in Publicatie 147 (CROW) waarvan in 2019 een herziene versie door Stichting CROW is uitgebracht. CROW (Centrum voor Regelgeving en Onderzoek in de Grond-, Water- en Wegenbouw en de Verkeerstechniek) is een Nederlandse stichting die zich opstelt als kennisinstituut voor infrastructuur, openbare ruimte, verkeer en vervoer, en werk en veiligheid. De beheersystematiek omvat de volgende hoofdtaken: • verzamelen en actueel houden van gegevens van het wegennet; • vaststellen van budgetten en prioriteiten door de gemeenteraad (beleidsplan); • inspecteren kwaliteit; • uitvoering van het vastgestelde beheerplan met gestelde randvoorwaarden.

Wet- en regelgeving

Gemeentelijke beleidsthema’s en plannen

Landelijke ontwikkelingen en trends

Beleidskaders

Beleidsbeheerplan

Sinds 2007 wordt de kwaliteit van de openbare ruimte gedefinieerd door deze te beschrijven met behulp van kwaliteitsbeelden. Daarbij worden vijf kwaliteitsniveaus gedefinieerd. In de ‘Kwaliteitscatalogus openbare ruimte 2018’ (CROW-publicatie 380) zijn deze niveaus beschreven voor alle objecten in de openbare ruimte. Deze onderhoudsniveaus zijn eveneens gekoppeld aan de systematiek voor wegbeheer. Hierdoor kunnen de resultaten van de globale inspectie worden gepresenteerd in deze beeldkwaliteitsniveaus.

Sweco | Beleids- beheerplan Rucphen Projectnummer sweco.projectId Datum 23-06-2023

Versie

Document referentie f:\afdelingen\bro\01_bor\02_wegen\01_beleid\01.1 opstellen nieuw beleid wegen\b&w nota + raadsvoorstel\b&wraadsvoorstel & besluit\beleidpslan wegen_def 2024-2028.docx

7/48

Kwaliteitsniveau

Omschrijving systematiek

Zeer laag Laag Basis Hoog Zeer hoog

Achterstallig onderhoud Richtlijn is overschreden → binnen 2 jaar onderhoud Waarschuwingsgrens bereikt → binnen 5 jaar onderhoud Enige schade, maar waarschuwingsgrens nog niet bereikt Helemaal geen schade

D C B A A+

Hieronder staat een voorbeeld van een beeldmeetlat uit Kwaliteitscatalogus Openbare Ruimte 2018 voor het schadebeeld ‘zichtbare reparaties in asfalt’. A+

Er zijn reparaties zichtbaar

geen

A

B

Er zijn weinig reparaties zichtbaar

Er zijn redelijk veel reparaties zichtbaar

C

Er zijn reparaties zichtbaar

D

veel

Er zijn zeer veel reparaties zichtbaar

De gemeente heeft een beheercyclus van twee jaar. Hieronder is opgesomd welke taken hier in voor komen en of deze jaarlijks (1) of tweejaarlijks (2) worden uitgevoerd: • uitvoeren weginspecties (2); • doen van maatregeltoetsen (2); • uitvoeren van onderzoeken (1); • opstellen onderhoudsplannen (1); • uitvoeren van groot onderhoud (1). In bijlage 1 is een uitgebreidere beschrijving van dit proces weergegeven.

2.3

Prestatie, kosten en risico’s

Om het wegbeheer goed uit te kunnen voeren is het vaststellen van heldere kaders van belang. Goed beheer is het maken van de juiste keuzes die zorgen voor een goede balans tussen de gewenste prestatie en het benodigde budget, tegen acceptabele risico’s. Kaders op het gebied van prestatie, kosten en risico’s worden met het beleidsplan door de gemeenteraad vastgesteld en geven richting aan de uitvoering. Bijbehorende kwaliteitsambities voor verhardingen worden vastgelegd in dit beleidsplan. Deze ambities worden vertaald naar uitvoering door middel van het beheerplan. Dit is een uitgangspunt dat doorsijpelt in het beleid, beheer en de

Sweco | Beleids- beheerplan Rucphen Projectnummer sweco.projectId Datum 23-06-2023

Versie

Document referentie f:\afdelingen\bro\01_bor\02_wegen\01_beleid\01.1 opstellen nieuw beleid wegen\b&w nota + raadsvoorstel\b&wraadsvoorstel & besluit\beleidpslan wegen_def 2024-2028.docx

8/48

uitvoering. Het beleidsplan onderbouwt welk budget nodig is om aan de prestatie te voldoen en welke risico’s hierbij aanvaard worden.

2.4

Onderdelen beleid wegen

De volgende onderdelen maken deel uit van de inrichting van de weg: • Verharding (1); • Fundering (2); • cunet (zand); • ondergrond (3); • inritten en dammen; • openbaar-vervoer-haltes; • belijning en bebakening; • afwatering (4).

1 4 2 3 3 V e r h Vanuit de kantverharding hoort in principe de eerste meter berm bij de weg a r Naast de verschillende inrichtingsonderdelen, zijn er in de begroting ook een d aantal extra onderdelen benoemd die onder de post wegen vallen. Dit zijn: i • Onkruidbestrijding op verharding; n • Gladheidsbestrijding; g • Uitvoering weginspectie; ( 1 • Herstellen van bermen; ) • Voorbereidingskosten wegbeheer; ; • Milieukosten; • F straatmeubilair. • Incidenteel u n d e r i n g ( 2 ) ; Sweco | Beleids- • beheerplan c Rucphen Projectnummer sweco.projectId u Datum 23-06-2023 Versie n Document referentie f:\afdelingen\bro\01_bor\02_wegen\01_beleid\01.1 opstellen nieuw beleid wegen\b&w nota + raadsvoorstel\b&we raadsvoorstel & besluit\beleidpslan wegen_def 2024-2028.docx t (

9/48

3

Kaders en randvoorwaarden

Het beheer van de openbare ruimte is complex en vraagt om rationele afwegingen om de beschikbare middelen op een verantwoorde wijze, doelmatig, gericht en zonder verspillingen in te zetten. Hierbij moet voldaan worden aan de geldende kaders en randvoorwaarden.

3.1

Landelijke wet- en regelgeving

Het beheer en onderhoud van de openbare ruimte moet worden uitgevoerd binnen de geldende wet- en regelgeving. Binnen deze wet- en regelgeving is het Burgerlijk Wetboek en de daarin gestelde zorgplicht en risicoaansprakelijkheid het belangrijkste.

Wetten: • Burgerlijk Wetboek (algemene zorgplicht); • Wegenwet (onderhoud); • Wegenverkeerswet (verkeersregels); • Omgevingswet (In werking treding omgevingsweg) Algemene richtlijnen: • Milieu verklaring bodemkwaliteit; (intreding omgevingswet) • Wet basisregistratie grootschalige topografie; • CROW-richtlijnen.

In Bijlage 3 staat een uitgebreide beschrijving van de wettelijke kaders.

3.2

Gemeentelijke kaders en randvoorwaarden

3.2.1

Hoofdlijnenakkoord 2022-2026

In het hoofdlijnenakkoord “Samen verder bouwen” wil de gemeente werken aan negen hoofddoelen. Niet elk doel heeft een relatie met wegbeheer. In dit beleidsplan zijn alleen de thema’s opgenomen waar vanuit wegen invulling aan wordt gegeven:

Participatie versterken Verkeersveiligheid vergroten Naar een duurzame gemeente

Sweco | Beleids- beheerplan Rucphen Projectnummer sweco.projectId Datum 23-06-2023

Versie

Document referentie f:\afdelingen\bro\01_bor\02_wegen\01_beleid\01.1 opstellen nieuw beleid wegen\b&w nota + raadsvoorstel\b&wraadsvoorstel & besluit\beleidpslan wegen_def 2024-2028.docx

10/48

Participatie versterken Zoals aangegeven in de leidraad participatie worden inwoners, bedrijven en verenigingen meegenomen in de plannen. De exacte invulling hiervan met betrekking tot de verhardingen wordt in hoofdstuk 6.8 nader toegelicht. Verkeersveiligheid vergroten Nu de omleiding gereed is wordt er gewerkt aan het onderliggende wegennet. Hiermee wordt ongewenst (vracht)verkeer zoveel mogelijk uit de kernen geweerd. Daarnaast wordt er gefocust op het aanpakken van verkeersknelpunten. In het Gemeentelijk Verkeers- en Vervoersplan 2023-2033 (nog niet vastgesteld) wordt hier verder op ingegaan. Naar een duurzame gemeente De gemeente Rucphen wil op termijn energie- en klimaatneutraal zijn. Om dat te verwezenlijken is een beleid opgesteld: Klimaatadaptatie. Daarin wordt het landelijk tempo gevolgd en worden trends in de markt in de gaten gehouden. De gemeente geeft uitvoering aan de Regionale Energiestrategie, de gemeentelijke visies op zonne- en windenergie en duurzaamheid en de Transitievisie warmte. Hierbij wordt in eerste instantie gefocust op zonne-energie.

3.2.2

Omgevingsvisie

In de omgevingsvisie worden een aantal onderwerpen aangehaald die van invloed zijn op het beheer van de openbare ruimte en dan met name op de verhardingen. De gemeente wil een gezonde, veilig en duurzame toekomst. Daarnaast wil de gemeente dat de dorpen levendig en aantrekkelijk zijn. Deze ambitie is niet nader toegelicht maar elke verandering van de openbare ruimte en keuze in materiaal heeft invloed op het beheer en onderhoud. Extra onderhoudskosten naar aanleiding van gemaakte keuzes moeten in beeld gebracht worden en toegevoegd worden aan het huidige budget. Klimaatverandering is een belangrijk onderwerp voor de gemeente Rucphen. Denk hierbij aan bijvoorbeeld het bestrijden van hittestress. In hoofdstuk 6 wordt ingegaan op de gevolgen van klimaatverandering op het beheer en onderhoud van de verhardingen. Naast klimaatverandering zijn er ook andere onderdelen die aan het thema duurzaamheid gekoppeld worden. Denk hierbij aan de veranderende weersomstandigheden en het verwijderen van verhardingen. Uit de omgevingsvisie komt ook naar voren dat de gemeente de huidige infrastructuur en het functioneren hiervan wil behouden. Denk hierbij ook aan essentiële netwerken zoals de fietsverbindingen tussen dorpen. Fietspaden moeten goed te gebruiken zijn en waar nodig moeten maatregelen getroffen worden om de verkeersveiligheid te vergroten.

Het moet uitnodigend zijn om naar buiten te gaan.

Sweco | Beleids- beheerplan Rucphen Projectnummer sweco.projectId Datum 23-06-2023

Versie

Document referentie f:\afdelingen\bro\01_bor\02_wegen\01_beleid\01.1 opstellen nieuw beleid wegen\b&w nota + raadsvoorstel\b&wraadsvoorstel & besluit\beleidpslan wegen_def 2024-2028.docx

11/48

3.2.3

Toekomstvisie

Naast het hoofdlijnenakkoord en de omgevingsvisie heeft de gemeente Rucphen ook een toekomstvisie opgesteld: “Puur Rucphen 2030”. Ook hier zitten belangrijke uitgangspunten in die van invloed zijn op het beheer en onderhoud van de verhardingen. De gemeente Rucphen geeft hierin aan dat zij de uitstraling van de kernen wil verbeteren. De kernen moeten onderdeel uitmaken van de landelijke omgeving door de relatie met het buitengebied te herstellen. Daarnaast wordt aangegeven dat er een kwaliteitsverbetering van de openbare ruimte op stapel staat. Met extra aandacht voor naoorlogse uitbreidingswijken.

Afbeelding 3-1 – Naoorlogse wijken

3.2.4

Openbare ruimte

Wegen zijn slechts één onderdeel van de openbare ruimte. Vanuit andere disciplines worden ook beleidsuitgangspunten gesteld die raakvlakken hebben met wegbeheer. Met name mobiliteit en verkeer (laadpalen), riolering, groen, en openbare verlichting stellen kaders voor het beheer van wegen. Dit vraagt om een integrale aanpak bij het voorbereiden en uitvoeren van werkzaamheden. Disciplines Openbare Ruimte: Mobiliteit en Verkeer Wegen* Water

Groen Riolering Openbare verlichting

* Wegen zijn inclusief (vis)steigers, fietsbruggen, straatmeubilair, verkeersborden en onkruid op verhardingen.

Sweco | Beleids- beheerplan Rucphen Projectnummer sweco.projectId Datum 23-06-2023

Versie

Document referentie f:\afdelingen\bro\01_bor\02_wegen\01_beleid\01.1 opstellen nieuw beleid wegen\b&w nota + raadsvoorstel\b&wraadsvoorstel & besluit\beleidpslan wegen_def 2024-2028.docx

12/48

3.2.5

Integraal werken.

Het gemeentelijk rioleringsplan (GRP) heeft grote raakvlakken met het beheer en onderhoud aan de verhardingen. Daarin wordt duidelijk aangegeven dat integraal werken gestimuleerd wordt. Hierin zijn zelfs al plannen gemaakt voor integrale werken zoals Rucphen Noord. Dat betekent dat er werk met werk wordt gemaakt. Wanneer er werkzaamheden zijn aan de verhardingen wordt er ook gekeken wat er met riolering moet gebeuren en vice versa. Daarnaast worden klimaatmaatregelen ook gelijk meegenomen wanneer de schop de grond in gaat.

Afbeelding 3-2 – Integrale planning vanuit benadering riolering

Sweco | Beleids- beheerplan Rucphen Projectnummer sweco.projectId Datum 23-06-2023

Versie

Document referentie f:\afdelingen\bro\01_bor\02_wegen\01_beleid\01.1 opstellen nieuw beleid wegen\b&w nota + raadsvoorstel\b&wraadsvoorstel & besluit\beleidpslan wegen_def 2024-2028.docx

13/48

3.2.6

Boombeleid

Het bomenbeleid heeft kleine raakvlakken met het wegenbeleid. De boomstructuur veraangenaamt routes door de gemeente en hebben dus een relatie met wegen. Daarnaast worden de bomen zoveel mogelijk op plekken geplaatst waar weinig nutsvoorzieningen liggen, denk daarbij aan brede trottoirs of tussen de parkeervakken. Waar het mogelijk is worden de werkzaamheden gecombineerd.

Sweco | Beleids- beheerplan Rucphen Projectnummer sweco.projectId Datum 23-06-2023

Versie

Document referentie f:\afdelingen\bro\01_bor\02_wegen\01_beleid\01.1 opstellen nieuw beleid wegen\b&w nota + raadsvoorstel\b&wraadsvoorstel & besluit\beleidpslan wegen_def 2024-2028.docx

14/48

4

Huidige situatie

De huidige beleidskeuze komt uit 2016. In de notitie Integraal Beheer Openbare Ruimte heeft de raad de keuze gemaakt om te onderhouden op kwaliteitsniveau B. In dit hoofdstuk wordt ingegaan op het areaal van 2023 en een vergelijking gemaakt met het areaal uit 2016. Ook wordt er een vergelijking in de kwaliteit gemaakt. Wordt er nog voldaan aan het vastgestelde kwaliteitsniveau uit 2016? Of moeten we bijsturen?

4.1

Areaal verhardingen

De basis voor goed wegbeheer is het op orde brengen en houden van de vaste gegevens van het wegennet, zoals locatie, constructie, gebruik en omvang. Weten wat je hebt en waar het ligt zijn de belangrijkste vragen binnen het areaalbeheer.

4.1.1

Omvang en opbouw

Alle in dit hoofdstuk genoemde hoeveelheden zijn gebaseerd op de huidige gegevens in het beheersysteem. Tabel 4-1 – Omvang areaal per verhardingstype

m2 828.900 935.800 8.100 124.200 1.897.000

Areaal Asfalt Elementen Beton Onverhard Totaal

% 43,7 49,3 0,5 6,5 100

Het bestaande areaal is onder te verdelen in zeven wegtypen, conform de CROW-wegbeheersystematiek. Wegtype 1 – Hoofdweg en Wegtype 2 – Zwaar belaste weg komen niet voor binnen de gemeente Rucphen. Tabel 4-2 – Omvang areaal per wegtype

m2 totaal* 124.700 670.700 661.900 324.000 115.700 1.897.000

Wegtype 3 Gemiddeld belaste weg 4 Licht belaste weg 5 Weg in woongebied 6 Weg in verblijfsgebied 7 Fietspaden Totaal

m2 asfalt 113.200 532.900 58.900 18.500 105.400 828.900

m2 elementen 10.200 50.200 598.000 267.200 10.200 935.800

* Totaal is inclusief betonverhardingen en half- verhardingen

Sweco | Beleids- beheerplan Rucphen Projectnummer sweco.projectId Datum 23-06-2023

Versie

Document referentie f:\afdelingen\bro\01_bor\02_wegen\01_beleid\01.1 opstellen nieuw beleid wegen\b&w nota + raadsvoorstel\b&wraadsvoorstel & besluit\beleidpslan wegen_def 2024-2028.docx

15/48

Tabel 4-2.1 – Omvang areaal per wegtype Omvang naoorlogse wijken De naoorlogse wijken hebben een gedateerde woonkwaliteit. Vanwege deze gedateerde woonkwaliteit van de openbare ruimte hebben deze wijken op termijn extra en andere maatregelen nodig. Daarom is ook het areaal van deze wijken inzichtelijk gemaakt. In Tabel 4-3 is de omvang van het areaal van de naoorlogse wijken weergegeven. Tabel 4-3 – Omvang areaal per verhardingstype

m2 6.000 192.500 0 0 198.500

Areaal Asfalt Elementen Beton Onverhard Totaal

% 3 97 0 0 100

In bijlage 4 is een kaart opgenomen waarin de naoorlogse wijken zijn weergegeven.

4.1.2

Ontwikkeling areaal

In onderstaande tabellen is de ontwikkeling van het areaal tussen 2016 en 2022 opgenomen. 2022 828.900 935.800 8.100 124.200 1.897.000

Asfalt Elementen Beton Onverhard Totaal

2016 769.000 893.100 5.900 123.400 1.791.400

Het totale areaal is toegenomen met circa 105.600 m2. Deze toename van het areaal is in alle verhardingssoorten terug te zien, maar het grootste verschil zit in de asfaltverhardingen. Toename van dit deel van het areaal is nagenoeg veroorzaakt door de aanleg van de randweg. Sweco | Beleids- beheerplan Rucphen Projectnummer sweco.projectId Datum 23-06-2023

Versie

Document referentie f:\afdelingen\bro\01_bor\02_wegen\01_beleid\01.1 opstellen nieuw beleid wegen\b&w nota + raadsvoorstel\b&wraadsvoorstel & besluit\beleidpslan wegen_def 2024-2028.docx

16/48

4.2

Kwaliteit verhardingen

Het in de komende periode uit te voeren onderhoud en de daarmee samenhangende kosten worden voor de korte termijn bepaald door de huidige kwaliteit van de verhardingen en voor de lange termijn op basis van onderhoudscycli. Het kwaliteitsbeeld is direct afgeleid van de globale visuele inspectie uit 2020 en de CROW-richtlijnen voor wegbeheer.

4.2.1

Huidige kwaliteit

De resultaten van de globale visuele inspectie zijn getoetst aan de richtlijnen die per schadebeeld door CROW zijn opgesteld. Deze technische kwaliteit is vervolgens omgezet naar de vijf kwaliteitsbeoordelingen A+ t/m D die in de Kwaliteitscatalogus Openbare Ruimte 2018 (CROW-publicatie 380) zijn gedefinieerd. In onderstaande afbeelding is een voorbeeld van één van de schaalbeeldmeetlatten weergegeven. A+

Er zijn reparaties zichtbaar

geen

A

B

C

Er zijn weinig reparaties zichtbaar

Er zijn redelijk veel reparaties zichtbaar

Er zijn reparaties zichtbaar

D

veel

Er zijn zeer veel reparaties zichtbaar

Kwaliteit per verhardingstype Hierbij wordt onderscheid gemaakt tussen asfalt-, elementen- en betonverhardingen. De kwaliteit van het areaal wordt na elke inspectie herijkt. Dan is er precies bekend hoe snel de kwaliteit van het areaal zich heeft ontwikkelt.

Kwaliteit per verhardingstype 100% 90% 80% 70% 60% 50%

40% 30% 20% 10% 0% Asfalt A+

Beton A

B

Elementen C

D

Totaal 90% regel

Figuur 4-1 – Kwaliteit per verhardingstype

Sweco | Beleids- beheerplan Rucphen Projectnummer sweco.projectId Datum 23-06-2023

Versie

Document referentie f:\afdelingen\bro\01_bor\02_wegen\01_beleid\01.1 opstellen nieuw beleid wegen\b&w nota + raadsvoorstel\b&wraadsvoorstel & besluit\beleidpslan wegen_def 2024-2028.docx

17/48

Om te toetsen of de kwaliteit voldoet aan het vastgestelde kwaliteitsniveau is door CROW de ingedikte kwaliteit bepaald op basis van de 90%-regel. Hierbij wordt de kwaliteit van de verhardingen gelijkgesteld aan de minimale kwaliteit die door 90% van het areaal verhardingen wordt gehaald. Wanneer 90% van het areaal verhardingen kwaliteit B of hoger heeft, dan wordt de ingedikte kwaliteit voor alle verhardingen samen met kwaliteit B beoordeeld. Uit de grafiek blijkt dat de ingedikte kwaliteit van het gehele wegennet uitkomt op kwaliteit B. Uit de inspectieresultaten blijkt dat 4% van de verhardingen een kwaliteit D (zeer laag) heeft gekregen. Dit komt overeen met 71.700 m2 en betreft achterstallig onderhoud. Onderhoud hiervan had al eerder uitgevoerd moeten worden. Technisch gezien is het verder uitstellen van dit onderhoud niet acceptabel. Verder is te zien dat er verschillen zijn tussen de verhardingstypen. De kwaliteit van het asfaltareaal is niveau B en hier is 4% achterstallig onderhoud. Bij betonverhardingen is te zien dat alles er erg goed bij ligt (A niveau). Ook de elementenverhardingen hebben een goed niveau namelijk B. Daarbij moet opgemerkt worden dat alles wat niveau B heeft theoretisch in drie tot vijf jaar onderhouden moet worden. Het gaat hier om een theoretische benadering.

Het kan zijn dat de elementenverhardingen minder snel verslechteren dan vooraf voorspeld. Kwaliteit naoorlogse wijken Ook de kwaliteit van de naoorlogse wijken wordt inzichtelijk gemaakt om te kijken of er een grote of juist kleine onderhoudsbehoefte is.

Kwaliteit naoorlogse wijken 100% 90% 80% 70% 60% 50% 40% 30% 20% 10% 0%

Asfalt A+

Elementen A

B

C

Totaal D

90% regel

Figuur 4-2 – Kwaliteit naoorlogse wijken

Uit Figuur 4-2 blijkt dat de kwaliteit van het asfalt slecht is. Echter is slechts 3% van het areaal (6.000 m2) in de naoorlogse wijken van asfalt dus dit geeft een sterk vertekend beeld. Voor de elementenverhardingen geldt dat dit in lijn ligt met de rest van het areaal. Er is een relatief kleine achterstand (3% op niveau D).

Sweco | Beleids- beheerplan Rucphen Projectnummer sweco.projectId Datum 23-06-2023

Versie

Document referentie f:\afdelingen\bro\01_bor\02_wegen\01_beleid\01.1 opstellen nieuw beleid wegen\b&w nota + raadsvoorstel\b&wraadsvoorstel & besluit\beleidpslan wegen_def 2024-2028.docx

18/48

4.2.2

Gewenst kwaliteitsniveau

Het gewenste kwaliteitsniveau is de situatie zoals deze in 2016 was. Dit kwaliteitsniveau komt volgens de door het CROW gebruikte kwaliteitsniveaus overeen met kwaliteitsniveau B Tabel 4-4 – Gewenste kwaliteit vs huidige kwaliteit

Verharding Asfalt Elementen Beton

4.2.3

Gewenste kwaliteit B B B

Huidige kwaliteit B B A

Ontwikkeling kwaliteit

In onderstaande grafieken wordt de huidige kwaliteit van het asfalt en de elementen vergeleken met voorgaande jaren. Deze gegevens zijn afkomstig uit de kadernotitie 2016 (integraal beheer openbare ruimte).

Vergelijking asfalt 2022-2016 100% 90% 80%

D

70% 60%

C

50%

B

40%

A

30%

A+

20%

90% regel

10%

0% 2022

2016

Figuur 4-3 – Vergelijking kwaliteit asfalt 2022-2016

Voor het asfaltareaal wordt voldaan aan de gewenste kwaliteit (B). Het is te zien dat de kwaliteit sinds 2016 een andere verdeling heeft gekregen. Het percentage achterstallig onderhoud (D) is van 7% in 2016 naar 4% in 2022 gegaan. De gemiddelde kwaliteit is hetzelfde gebleven. Wel is zichtbaar dat het aandeel in areaal B groter is geworden. Dat betekent dat er op de middellange termijn (3-5 jaar) een grotere onderhoudsbehoefte ontstaat voor het asfalt.

Sweco | Beleids- beheerplan Rucphen Projectnummer sweco.projectId Datum 23-06-2023

Versie

Document referentie f:\afdelingen\bro\01_bor\02_wegen\01_beleid\01.1 opstellen nieuw beleid wegen\b&w nota + raadsvoorstel\b&wraadsvoorstel & besluit\beleidpslan wegen_def 2024-2028.docx

19/48

Vergelijking elementen 2022-2016 100% 90% 80% D

70% 60%

C

50%

B

40%

A

30%

A+

20%

90% regel

10% 0%

2022

2016

Figuur 4-4 – Vergelijking kwaliteit elementen 2022-2016

Bij de elementenverhardingen ligt de huidige kwaliteit op het gewenste niveau B. Van het elementenareaal heeft 4% een kwaliteit die achterstallig is, war overeenkomt met 39.000 m2. In 2016 was dit 2%. De gemiddelde kwaliteit van het elementenareaal was in 2016 nog niveau A. Over het gehele areaal zien we dus dat de kwaliteit van de elementenverhardingen is teruggelopen ten opzichte van 2016.

Sweco | Beleids- beheerplan Rucphen Projectnummer sweco.projectId Datum 23-06-2023

Versie

Document referentie f:\afdelingen\bro\01_bor\02_wegen\01_beleid\01.1 opstellen nieuw beleid wegen\b&w nota + raadsvoorstel\b&wraadsvoorstel & besluit\beleidpslan wegen_def 2024-2028.docx

20/48

5

Onderhoudsstrategie

Het uitvoeren van het beheer en onderhoud kan op verschillende wijzen plaatsvinden en is behalve van kaders als kwaliteitsambitie, budget en risico’s ook afhankelijk van factoren als ondergrond, wegtype en verhardingstype. Op basis van de CROW-onderhoudsstrategie zijn budgetten bepaald om de wegen op het gewenste niveau te onderhouden.

5.1

Huidige werkwijze

Voor het opstellen van de onderhoudsplanning voor wegen doorloopt de wegbeheerder jaarlijks* de stappen in de beheercyclus:

• Weginspectie o Beoordelen van de kwaliteit van de wegen met weginspectie. o Verwerken van inspectieresultaten in het beheersysteem. o Opstellen van een basisplanning voor de eerste prioritering. • Maatregeltoets o Technische beoordeling van de wegen uit planjaar 1 en 2 van de basisplanning op maatregel en onderhoudsjaar.

o Technische beoordeling van de locaties met lage kwaliteit uit de inspectie en klachten en meldingen.

• Aanvullend onderzoek o Uitvoeren aanvullend constructief onderzoek voor bepalen juiste •

(levensduur) verlengende onderhoudsmaatregel. Opstellen onderhoudsplan o Actualiseren van de wegenplanning op basis van de bevindingen uit de maatregeltoets. o Afstemmen wegenplanning met de andere disciplines voor een integrale afweging. o Opstellen onderhoudsplan wegen en integrale planning combiprojecten.

Met deze werkwijze wordt er onderhoud gepleegd op basis van de uitkomsten uit de weginspectie. De afweging en prioritering wordt met name gemaakt op basis van de technische noodzaak en afstemming met andere projecten. *elke twee jaar wordt er een visuele inspectie uitgevoerd. Deze input gebruikt de wegbeheerder totdat de volgende twee jaarlijkse inspectie weer wordt uitgevoerd.

5.2

Doel strategie

Het doel is te gaan werken volgens de onderhoudsstrategie, om zo de openbare ruimte op kwaliteit te brengen en te houden. Het gaat hierbij om een functionele benadering. Daarom noemen we dit functioneel beheer. Dit houdt in dat er gekeken wordt naar de functie en het gebruik van een weg. Het onderhoud wordt per type weg (gebruik en ligging), verhardingssoort en ondergrond bepaald met maatregelen en een frequentie die passen bij het gebruik en de functie van de weg. Daarnaast blijven de inspectieresultaten voor de eerste twee planjaren leidend. In Figuur 5-1 zijn de processtappen voor het functioneel beheer weergegeven.

Sweco | Beleids- beheerplan Rucphen Projectnummer sweco.projectId Datum 23-06-2023

Versie

Document referentie f:\afdelingen\bro\01_bor\02_wegen\01_beleid\01.1 opstellen nieuw beleid wegen\b&w nota + raadsvoorstel\b&wraadsvoorstel & besluit\beleidpslan wegen_def 2024-2028.docx

21/48

Onderhouds strategie • Prestatie • Functie • Gebruik • Budget • Risico's

• Wegtype • Onderhouds maatregel • Jaar van aanleg

Functioneel beheer

Uitvoering Onderhoud • Weginspectie • Maatregeltoets • Aanvullend onderzoek

• Planjaar • Maatregel • Kosten

Planning onderhoud

Figuur 5-1 - Functioneel onderhoud

5.3

Planmatig onderhoud

Met het functioneel beheer wordt ingezet op het creëren van veilige en beschikbare verbindingen. De onderhoudsstrategie is gericht op het zo lang mogelijk in stand houden van de verhardingen met tijdig en levensduur verlengend onderhoud. Het tijdig uitvoeren van (planmatig) onderhoud voorkomt achteruitgang en zwaardere maatregelen op een later tijdstip.

Figuur 5-2 – Planmatig onderhoud

Het uitstellen van onderhoud kan leiden tot het moeten nemen van zwaardere en duurdere maatregelen. Bijvoorbeeld: uitstel van het herstel van scheuren kan tot gevolg hebben dat er een gat ontstaat en er een grotere en duurdere reparatie uitgevoerd moet worden. Op wegen waar sprake is van uitgesteld onderhoud kunnen weersomstandigheden, in combinatie met hoge verkeersintensiteiten, van grote invloed zijn op de ontwikkeling van schades met als gevolg een groter risico op onveilige situaties en hogere herstelkosten. Uit het planproces blijkt dat de planning meerdere keren wordt geoptimaliseerd. Op basis van aanvullende (onderzoeks-)gegevens en inbreng van andere disciplines wordt een integraal afgewogen meerjarenplanning samengesteld. Belangrijke stap bij het opstellen van een meerjarenplanning is, naast de technische beoordeling, de integrale afweging die multidisciplinair gemaakt wordt.

Sweco | Beleids- beheerplan Rucphen Projectnummer sweco.projectId Datum 23-06-2023

Versie

Document referentie f:\afdelingen\bro\01_bor\02_wegen\01_beleid\01.1 opstellen nieuw beleid wegen\b&w nota + raadsvoorstel\b&wraadsvoorstel & besluit\beleidpslan wegen_def 2024-2028.docx

22/48

Naast het combineren van werkzaamheden wordt gekeken naar de financiële onderhoudsopgave en de mogelijkheid of door slim plannen en het tijdig uitvoeren van onderhoud, de verwachte piek in de vervangingen afgezwakt kan worden.

5.3.1

Groot onderhoud en vervanging

Onder groot onderhoud wordt verstaan: alle onderhoudsmaatregelen die een cyclisch karakter hebben en die over een substantieel deel of op een geheel wegvak of op een gehele weg worden uitgevoerd. Van vervanging is sprake als de volledige verharding wordt vernieuwd, al dan niet met hergebruik van vrijkomende materialen. Het uitvoeren van groot onderhoud wordt gepland op basis van: • een visuele inspectie van de weg en het aan de hand daarvan opgestelde beheer- en onderhoudsplan; • Aanvullende maatregeltoets door de wegbeheerder of toezichthouder; • Eventuele aanvullende onderzoeken.

5.3.2

Klein onderhoud

Naast groot onderhoud en vervanging dient ook budget besteed te worden aan klein onderhoud. Klein onderhoud omvat alle schades die ernstig zijn, maar waarvan de omvang te gering is om als schades te noteren en die niet door middel van groot onderhoudsmaatregelen zijn te herstellen. Waar dit onderhoud moet worden uitgevoerd wordt bepaald op basis van klachten, de dagelijkse schouw en de visuele inspectie elke 2 jaar. Het heeft als doel om: • Gevaarlijke situaties te herstellen en dus te zorgen voor een veilige verharding; • Het vertragen van de structurele achteruitgang en dus groot onderhoud nog een aantal jaren te kunnen uitstellen; • Het homogeniseren van een wegvak waardoor bijvoorbeeld over een aantal jaren de gehele weg in een keer als groot onderhoud kan worden uitgevoerd. Het budget voor klein onderhoud wordt bepaald aan de hand van een percentage over het cyclusbudget. Deze percentages verschillen per wegtype en verhardingstype en komen uit CROW-publicatie 147. Daarnaast zijn de aangegeven percentages gebaseerd op een optimaal budget voor onderhoud. Als er te weinig geld beschikbaar is voor groot onderhoud heeft dit invloed op het klein onderhoud. Zijn er tekorten in het groot onderhoud dan moet er meer klein onderhoud uitgevoerd worden om de veiligheid te kunnen garanderen.

Sweco | Beleids- beheerplan Rucphen Projectnummer sweco.projectId Datum 23-06-2023

Versie

Document referentie f:\afdelingen\bro\01_bor\02_wegen\01_beleid\01.1 opstellen nieuw beleid wegen\b&w nota + raadsvoorstel\b&wraadsvoorstel & besluit\beleidpslan wegen_def 2024-2028.docx

23/48

5.3.3

Omvorming

Binnen de gemeente Rucphen zijn er twee grotere projecten waar aandacht aan besteed moet worden. Het gaan dan om het onderhoud aan de naoorlogse wijken en de afwaardering van de infrastructuur binnen de bebouwde kom vanwege de aangelegde omleidingsweg. Afwaardering infrastructuur De omleidingsweg is afgerond. Om het verkeer te stimuleren om deze route te gebruiken wordt de infrastructuur afgewaardeerd. Dit betekent dat een aantal wegen van 50 km/uur naar 30 km/uur gaan. Door een andere indeling van de weg en andere materialen heeft dit ook invloed op het benodigd onderhoudsbudget. In onderstaande kaart is in het klein weergegeven om welke wegen het gaat. Een uitgebreide kaart is in bijlage 5 opgenomen. In 6.3.1 wordt er ingegaan op de afwaardering van deze wegen.

Afbeelding 5-1 – Afwaardering

Sweco | Beleids- beheerplan Rucphen Projectnummer sweco.projectId Datum 23-06-2023

Versie

Document referentie f:\afdelingen\bro\01_bor\02_wegen\01_beleid\01.1 opstellen nieuw beleid wegen\b&w nota + raadsvoorstel\b&wraadsvoorstel & besluit\beleidpslan wegen_def 2024-2028.docx

24/48

6

Aandachtspunten beleid

6.1

Fietsen Rucphen is een echte wielergemeente. Naast wielrennen is ook het recreatief fietsen in de gemeente erg populair. Om dit in stand te houden moeten fietspaden ook goed onderhouden worden. Bij het beheer en onderhoud aan de fietspaden worden de volgende uitgangspunten gehanteerd:

• Fietspaden zijn op orde en waar mogelijk wordt het netwerk uitgebreid; • Toeristische fietspaden in o.a. het bosgebied worden onderhouden op het vastgestelde niveau B

6.2

Zandwegen

Ook onverharde (zand) wegen vallen onder het wegbeheer. Deze wegen worden jaarlijks voorzien van onderhoud. Per weg kan het verschillen wat de intensiteit van dit onderhoud is. De intensiteit van het onderhoud is onder andere afhankelijk van de functie van de weg en de weersinvloeden. Gemiddeld gezien worden alle zandwegen tussen de 2 en 5 keer per jaar voorzien van een onderhoudsbeurt. Defensie gebruikt de zandwegen in de Gemeente Rucphen ook regelmatig en zij voorzien incidenteel ook in onderhoud. Dit wordt in samenspraak gedaan tussen Gemeente en Defensie. Bepaalde zandwegen binnen de gemeente Rucphen zijn bestemd als natuur-en cultuurhistorisch. Vanuit de bestemming worden deze zandwegen ook niet voorzien van verharding omdat deze wegen een natuur-en cultuurhistorische waarden bevatten. Hiermee wordt gezorgd dat de recreatieve waarde van de Rucphense Bossen behouden blijft. Daarnaast wordt het aantal verkeersbewegingen zoveel mogelijk beperkt. In Afbeelding 6-1 zijn de half- en onverharde paden opgenomen. In bijlage 6 is de kaart in het groot opgenomen.

Sweco | Beleids- beheerplan Rucphen Projectnummer sweco.projectId Datum 23-06-2023

Versie

Document referentie f:\afdelingen\bro\01_bor\02_wegen\01_beleid\01.1 opstellen nieuw beleid wegen\b&w nota + raadsvoorstel\b&wraadsvoorstel & besluit\beleidpslan wegen_def 2024-2028.docx

25/48

Afbeelding 6-1

6.3

Overzichtskaart halfverharde- en onverharde paden

Duurzaamheid

Duurzaamheid is het zorgen voor evenwicht tussen mens, milieu en economie om de aarde niet uit te putten. Voor nu, maar ook voor de komende generaties. Het voorzien in onze eigen behoefte moet dus in evenwicht zijn met dat wat de aarde aan kan. Dit vraagt ook om een milieuverantwoord wegbeheer.

6.3.1

Klimaatadaptatie

Door de klimaatveranderingen zorgen onder andere langere droge perioden, de hitte en wateroverlast voor een ander gedrag van de ondergrond en de wegverhardingen. Oplossingsrichtingen zijn het verminderen van verharding, het toepassen van licht gekleurde deklagen om hittestress te voorkomen en het toepassen van waterbergende constructies. Deze maatregelen worden in het beleidsplan; klimaat adaptief Rucphen weergegeven. Reconstructiewerken en herinrichtingen vallen onder de investeringsprojecten. Dit beleidsplan wegen gaat over het in stand houden van de bestaande wegen en in dit plan is voor het nemen van klimaatmaatregelen dan ook geen budget gereserveerd. Wel wordt bij het wegonderhoud altijd bekeken of relatief simpele maatregelen tegelijkertijd met de onderhoudswerkzaamheden kunnen worden meegenomen voor het verbeteren van de klimaatbestendigheid. Sweco | Beleids- beheerplan Rucphen Projectnummer sweco.projectId Datum 23-06-2023

Versie

Document referentie f:\afdelingen\bro\01_bor\02_wegen\01_beleid\01.1 opstellen nieuw beleid wegen\b&w nota + raadsvoorstel\b&wraadsvoorstel & besluit\beleidpslan wegen_def 2024-2028.docx

26/48

Tijdens reconstructies en herinrichtingen wordt er op grote schaal rekening gehouden met klimaatadaptatie. Denk bijvoorbeeld aan het afkoppelen, het aanbrengen van waterberging of meer groen aanplanten. Reconstructies en herinrichtingen zijn investeringsprojecten. De kosten van de eventueel te nemen maatrelen komen dan ook ten laste van de hiervoor bestemde budgetten. Het onderdeel klimaatadaptatie is volop in ontwikkeling. We houden de trends in de gaten en bepalen aan de hand van de nieuwe bevindingen of dit gemakkelijk en tegen een niet al te hoge meerprijs in het beheer van de verhardingen meegenomen kan worden.

6.3.2

Energietransitie

De energietransitie heeft onder andere gevolgen voor de aanleg en vervanging van kabels en leidingen. We zien onder andere dat er steeds meer glasvezel wordt aangelegd. Daarnaast komen er steeds meer oplaadpunten voor elektrische auto’s. De meeste van deze kabels en leidingen liggen in voetpaden. De komende jaren zijn partijen zoals Enexis van belang voor dit soort grote projecten. In de toekomst zullen er verschillende projecten worden gestart om 80% van de middenspanning binnen de gemeente Rucphen te vervangen.

6.3.3

Uitstel onderhoud

Uitstel van onderhoud heeft in het algemeen de consequentie dat de omvang van klein onderhoud toeneemt. Klein onderhoud is noodzakelijk om de berijdbaarheid in stand te houden en de verharding zo goed mogelijk te conserveren. Daarnaast heeft het uitstel van onderhoud bij asfaltverhardingen tot gevolg dat de uit te voeren maatregel zwaarder en dus duurder moet zijn om dezelfde kwaliteit en levensduur te krijgen. Er kan dus kapitaalvernietiging optreden door het degenereren van het verhardingsmateriaal als gevolg van uitstel van onderhoud. Ten slotte kan de consequentie van uitstel van onderhoud ook zijn dat het aantal klachten over slecht onderhoud toeneemt. In het verlengde hiervan zal het aantal aansprakelijkheidstellingen door weggebruikers vanwege geleden schade toenemen. Dit brengt extra kosten met zich mee.

6.3.4

Materiaalkeuze

De materiaalkeuze is van grote invloed op de duurzaamheid. Uit onderzoeken blijkt dat gebakken klinkers een veel langere levensduur hebben dan betonstraatstenen. Daarnaast hebben gebakken klinkers een hogere kleurvastheid en door het verschil in structuur hebben algen en mos een stuk minder vat op gebakken klinkers dan op betonklinkers. Gebakken klinkers vergen dus ook minder onderhoud.

6.3.5

Teerhoudend asfalt

Sinds 1 januari 2001 valt teerhoudend asfalt onder hetzelfde regime als andere bouwstoffen. Indien bij het reconstrueren van wegen teerhoudend asfalt vrijkomt, moet er rekening mee worden gehouden dat dit asfalt aangeboden moet worden aan een erkende verwerker. Bij deze verwerker wordt het materiaal thermisch gereinigd. Sweco | Beleids- beheerplan Rucphen Projectnummer sweco.projectId Datum 23-06-2023

Versie

Document referentie f:\afdelingen\bro\01_bor\02_wegen\01_beleid\01.1 opstellen nieuw beleid wegen\b&w nota + raadsvoorstel\b&wraadsvoorstel & besluit\beleidpslan wegen_def 2024-2028.docx

27/48

Bij vrijkomend asfalt moet dus worden vastgesteld of er teer aanwezig is en zo ja, waar dit dan zit. Hiervoor is door het CROW een richtlijn opgesteld te weten: CROW publicatie 210: Richtlijn omgaan met vrijgekomen asfalt, selectief verwijderen van teervrij en teerhoudend asfalt. Door middel van selectief frezen kan het teervrije asfalt hergebruikt worden.

6.3.6

Onderhoudsarm

Hoe vaker onderhoud moet worden uitgevoerd, hoe hoger de beheerkosten en hoe groter de overlast voor de omgeving. Een onderhoudsarme constructie of onderhoudsarme materialen kunnen hieraan bijdragen. Daarnaast zijn er nog twee acties die bijdragen aan een onderhoudsarmere gemeente. Het gaat dan om: • Het opruimen van verhardingen waar niet of nauwelijks gebruik van wordt gemaakt. Denk hierbij aan bijvoorbeeld doorsteekjes over grasvelden. • Het aansluiten van de functie van de weg bij het gebruik van de weg. Past de huidige verharding hier nog wel bij? Is een ander materiaal niet veel beter in deze situatie? Bij elke herinrichting of reconstructie worden ook bovenstaand punten meegenomen. Op deze manier kunnen we duurzamere keuzes maken voor de toekomst.

6.4

Gladheidsbestrijding

Conform artikel 15 van de Wegenwet heeft de gemeente een zorgplicht, daarbij hoort ook het veilig houden van de wegen en paden met betrekking tot gladheid. De gemeente Rucphen strooit preventief. Dat wil zeggen dat ruim voordat de gladheid optreedt er gestrooid wordt. Daarnaast zijn er afspraken gemaakt met de provincie en buurgemeenten over logische stopplaatsen. Veelal zijn dit niet de gemeentegrenzen maar grote kruispunten. Het gehele beleid met betrekking tot de gladheid is vastgelegd in het gladheidsbestrijdingsplan. Dit gladheidsbestrijdingsplan wordt jaarlijks herzien en opnieuw ter inzage gelegd. Niet strooien zorgt voor een situatie waarbij de wegen nog langer glad blijven. Een langere aanhoudende gladheid heeft als gevolg dat de kans op slipgevaar oploopt wat kan leiden tot ongevallen. Dit heeft niet alleen gevolgen voor de bestuurders maar dit kan ook leiden tot schade aan de weg.

6.5

Onkruidbestrijding op verharding

De verharding, trottoirs, pleinen, parkeerplaatsen en overige verhardingen worden mechanisch of met stoom bestreden. De uitvoering vindt plaats onder de verantwoordelijkheid van de gemeente en wordt uitgevoerd door een externe partij. De onkruidbestrijding heeft ook gevolgen voor de kwaliteit van de verharding. Door het borstelen worden deze tegels brozer en zijn deze eerder aan vervanging toe. Daarentegen zorgt de onkruidbestrijding voor het verbeteren van de zichtbaarheid van bijvoorbeeld wegmarkeringen en borden, zorgt het ervoor dat

Sweco | Beleids- beheerplan Rucphen Projectnummer sweco.projectId Datum 23-06-2023

Versie

Document referentie f:\afdelingen\bro\01_bor\02_wegen\01_beleid\01.1 opstellen nieuw beleid wegen\b&w nota + raadsvoorstel\b&wraadsvoorstel & besluit\beleidpslan wegen_def 2024-2028.docx

28/48

de afwateringssystemen langs de weg minder snel verstoppen en geeft het een betere uitstraling.

6.6

Laadpalen

Elektrische auto’s maken een steeds groter deel uit van de mobiliteit. Om hiermee te kunnen rijden zijn ook openbare laadpalen benodigd. Het beleid omtrent laadpalen is nog in de maak. Verder sluit de gemeente aan bij de Regionale Aanpak Laadinfrastructuur (RAL-Zuid), een samenwerkingsverband van de Provincie Noord-Brabant, Provincie Limburg, netbeheerder Enexis en de inliggende gemeenten. Binnen dit samenwerkingsverband wordt er samen gewerkt aan het plaatsen van gebruiksvriendelijke en innovatieve publieke laadpunten. Dit doen we pro-actief en vraag gestuurd.

6.7

Kabels en leidingen

Het vervangen van kabels en leidingen heeft een grote invloed op de verhardingen. Voornamelijk glasvezelkabels worden op dit moment veel aangelegd. Deze werkzaamheden worden zoveel mogelijk afgestemd op het onderhoud van de wegverhardingen om te voorkomen dat de glasvezel aannemer in nieuw werk een kabel moet aanleggen. Dit geldt natuurlijk ook voor bijvoorbeeld gas- en waterleidingen.

6.8

Participatie

Participatie is niet alleen dat de burger participeert in initiatieven van de gemeente maar ook andersom. De overheid participeert ook in initiatieven vanuit de samenleving. De gemeente voegt waarde toe aan initiatieven die ten goede komen aan welzijn en welvaart van de inwoners van Rucphen. De uitdaging is om partijen bij elkaar te brengen, nieuwe verbindingen te zoeken, energie en creativiteit vanuit de gemeenschappen los te maken en de ruimte te geven. Wat betekent dit concreet voor de komende jaren: • We bieden ruimte aan concrete acties, laten bewoners echt aan zet en bieden ruimte voor een nieuwe sociale infrastructuur; • We brengen onze dorpen met elkaar in gesprek, zodat zij zich beter en waar nodig anders kunnen organiseren. Er ontstaan nieuwe netwerken; • Ruimte voor eigen initiatief betekent dat dorpen, gebieden en gemeenschappen zich ieder op een eigen wijze ontwikkelen; • Intern werken we continu aan de ontwikkeling van onze eigen organisatie, waarin de eigen kracht en talenten van onze medewerkers ten volle worden benut.

Sweco | Beleids- beheerplan Rucphen Projectnummer sweco.projectId Datum 23-06-2023

Versie

Document referentie f:\afdelingen\bro\01_bor\02_wegen\01_beleid\01.1 opstellen nieuw beleid wegen\b&w nota + raadsvoorstel\b&wraadsvoorstel & besluit\beleidpslan wegen_def 2024-2028.docx

29/48

7

Financiën

Om de wegen te beheren zijn budgetten nodig voor dagelijks, regulier en groot onderhoud en voor het vervangen van de verhardingen. Op basis van de CROW-onderhoudsstrategie zijn de hiervoor benodigde bedragen berekend. De budgetopbouw en de verantwoording dienen te voldoen aan de eisen van het BBV (Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten). In dit hoofdstuk worden twee scenario’s geschetst. De Huidige beeldkwaliteit (B) tegenover een lagere beeldkwaliteit (C). De vraag is hoe de ambities kunnen worden waargemaakt met het beschikbare budget. Hierbij kan gedacht worden aan meer inzetten op investeringen en meer integraal onderhoud, onder andere in combinatie met rioolonderhoud.

7.1

Beschikbaar onderhoudsbudget

Het huidige budget van de gemeente Rucphen verschilt per jaar. In onderstaande tabel is opgenomen wat het budget is voor 2024, 2025 en de jaren daarna. Van dit beschikbare budget worden ook overige kosten aan de verhardingen betaald. Deze zijn ook opgenomen in

Sweco | Beleids- beheerplan Rucphen Projectnummer sweco.projectId Datum 23-06-2023

Versie

Document referentie f:\afdelingen\bro\01_bor\02_wegen\01_beleid\01.1 opstellen nieuw beleid wegen\b&w nota + raadsvoorstel\b&wraadsvoorstel & besluit\beleidpslan wegen_def 2024-2028.docx

30/48

Tabel 7-1. Voor dit beleidsplan worden alleen de benodigde budgetten voor planmatig onderhoud bepaald.

Sweco | Beleids- beheerplan Rucphen Projectnummer sweco.projectId Datum 23-06-2023

Versie

Document referentie f:\afdelingen\bro\01_bor\02_wegen\01_beleid\01.1 opstellen nieuw beleid wegen\b&w nota + raadsvoorstel\b&wraadsvoorstel & besluit\beleidpslan wegen_def 2024-2028.docx

31/48

Tabel 7-1 – Huidig budget Kosten [€]

Onderdeel 2024

2025

2026

2027

2028

Aanbrengen wegmarkeringen

24.450

24.695

24.942

25.191

25.443

Herstellen bermen

20.132

20.333

20.536

20.741

20.948

Onderhoud van zandwegen (35 km)

12.065

12.186

12.308

12.431

12.555

Planmatig onderhoud

272.504

277.879

283.484

289.145

295.089

Incidenteel onderhoud

149.938

151.437

152.951

154.481

156.026

Integraal beheer openbare ruimte wegen

282.610

282.610

282.610

282.610

282.610

Voorbereiding wegbeheer

81.608

82.424

83.248

84.080

84.921

Onkruidbestrijding + vegen

214.097

215.738

217.395

219.134

220.887

Afvoer en stortkosten vegen

12.738

12.865

12.993

13.123

13.254

Onderhoud Verkeersborden, schrikplanken

22.742

22.959

23.178

23.399

23.622

TOTAAL (zonder claim)

1.092.884

1.103.126

1.113.645

1.124.335

1.135.355

Claim kadernota

277.390

277.390

277.390

277.390

277.390

TOTAAL (met claim)

1.370.274

1.380.516

1.391.035

1.401.725

1.412.745

7.2

Onderhoudsbudget scenario’s

Op basis van de door de gemeente gestelde ambitie, zijn twee scenario’s doorgerekend om de jaarlijkse kosten te bepalen van het regulier onderhoud (planmatig onderhoud). Het regulier onderhoud omvat: • groot onderhoud; • klein onderhoud. In de berekening wordt onderscheid gemaakt tussen de kosten voor de korte termijn (1-2 jaar) en de kosten voor de middellange en lange termijn (>2 jaar). Dit is conform de in 2019 gewijzigde beheersystematiek, waarbij het plannen van groot onderhoud op korte termijn gebeurt op basis van kwaliteit, terwijl het plannen van groot onderhoud op de middellange en lange termijn gebeurt aan de hand van de onderhoudsstrategie, oftewel op basis van een vooraf vastgestelde onderhoudscyclus. De gemeente Rucphen hanteert de CROWonderhoudsstrategie.

Sweco | Beleids- beheerplan Rucphen Projectnummer sweco.projectId Datum 23-06-2023

Versie

Document referentie f:\afdelingen\bro\01_bor\02_wegen\01_beleid\01.1 opstellen nieuw beleid wegen\b&w nota + raadsvoorstel\b&wraadsvoorstel & besluit\beleidpslan wegen_def 2024-2028.docx

32/48

7.3

Onderhoudsachterstand

De onderhoudsachterstand is bepaald aan de hand van de huidige kwaliteit. Dit is onderhoud dat al eerder uitgevoerd had moeten worden. Technisch gezien is het verder uitstellen van dit onderhoud niet acceptabel. De grootste kostenpost zit in de elementenverharding: circa € 461.500,-.

7.3.1

Scenario 1: Kwaliteitsniveau B

In Scenario 1 wordt de kwaliteitskeuze uit 2016 gehandhaafd. Dit betekent dat er onderhouden wordt op kwaliteitsniveau B. Bij kwaliteitsniveau B is er naast het achterstallig onderhoud ook ruimte voor preventief onderhoud. Het op tijd uitvoeren van onderhoud zorgt voor het beperken van achterstallig onderhoud. Kosten In de onderstaande tabellen staan de gemiddelde jaarlijkse budgetten voor de korte termijn weergegeven. Deze budgetten komen uit de basisplanning volgens de CROW-beheersystematiek, berekend met behulp van Obsurv*. De onderstaande berekeningen zijn gebaseerd op groot en klein onderhoud. *Obsurv is het onderhoudsprogramma

Tabel 7-2 – Kosten scenario 1, korte termijn (1-2 jaar) in € per jaar

Asfalt 339.100 476.700 815.800

2024 2025 TOTAAL

Elementen 461.500 337.300 798.800

Beton 1.500 0 1.500

Totaal 802.100 814.000 1.616.100

In onderstaande tabel staan de gemiddelde jaarlijkse budgetten voor de lange termijn weergegeven . Tabel 7-3 – kosten scenario 1, lange termijn (>2 jaar) in € per jaar

Regulier onderhoud Klein onderhoud

Asfalt 906.900

Elementen 54.400

Beton 7.000

Totaal 968.300

130.000

40.000

10.000

180.000

Regulier onderhoud

Klein onderhoud

Totaal

802.100 814.000 968.300 968.300 968.300 4.521.000 904.200

180.000 180.000 180.000 180.000 180.000 900.000 180.000

982.100 994.000 1.148.300 1.148.300 1.148.300 5.421.000 1.084.200

Tabel 7-4 – Samenvatting scenario 1

2024 2025 2026 2027 2028 TOTAAL Gemiddeld per jaar

Gevolgen Door het tijdig uitvoeren van onderhoud worden grotere schades en kapitaalvernietiging voorkomen.

Sweco | Beleids- beheerplan Rucphen Projectnummer sweco.projectId Datum 23-06-2023

Versie

Document referentie f:\afdelingen\bro\01_bor\02_wegen\01_beleid\01.1 opstellen nieuw beleid wegen\b&w nota + raadsvoorstel\b&wraadsvoorstel & besluit\beleidpslan wegen_def 2024-2028.docx

33/48

Risico Minimale kans op kapitaalvernietiging door tijdig ingrijpen bij schade en wanneer er een reëel veiligheidsrisico ontstaat.

7.3.2

Scenario 2: Kwaliteitsniveau C

Bij scenario 2 is het uitgangspunt dat het gehele areaal wordt onderhouden op kwaliteitsniveau C. Bij kwaliteitsniveau C wordt de frequentie van de onderhoudsmaatregelen opgerekt. Er wordt meer schade toegelaten voordat er ingegrepen wordt. Dit is het minimale onderhoudsniveau. Kosten In Tabel 7-5 staan de gemiddelde jaarlijkse budgetten voor de korte termijn weergegeven. Deze budgetten komen uit de basisplanning volgens de CROWbeheersystematiek, berekend met behulp van Obsurv. De onderstaande berekeningen zijn gebaseerd op groot en klein onderhoud. Tabel 7-5 – Kosten scenario 2, korte termijn (1-2 jaar) in € per jaar