08a Beleidsplan Rucphen Financiële zorg 2022-2025

Beleidsplan Financiële Zorg 2022-2025 Gemeente Rucphen

Beleidsplan Financiële zorg, gemeente Rucphen, versie 7

1

Inhoudsopgave 1.

Inleiding ........................................................................................................................................... 4 1.1 Kaders ............................................................................................................................................ 4 1.1.1 Landelijke brede schuldenaanpak .......................................................................................... 4 1.1.2 Integraal armoede- en schuldenbeleid. Regionaal gedeelde speerpunten van De-6 gemeenten ...................................................................................................................................... 4 1.2 Integraal armoedebeleid Rucphen ................................................................................................ 5 1.2.1 Doorontwikkeling Sociaal Beleid ............................................................................................ 6 1.2.2 Herijking Financiële Zorg ........................................................................................................ 6 1.2.3 Financiën ................................................................................................................................ 6

2.

Huidige situatie Financiële Zorgproblematiek................................................................................. 8 2.1 Omvang problematiek ................................................................................................................... 8 2.1.1 Effecten coronacrisis .............................................................................................................. 8 2.2 Financiële Zorg in de huidige situatie ............................................................................................ 8 2.2.1 Schulden voorkomen, preventie ............................................................................................ 8 2.2.2 Vroegsignalering ..................................................................................................................... 9 2.2.3 Curatieve Financiële Zorg ....................................................................................................... 9 2.2.4 Nazorg..................................................................................................................................... 9 2.2.4. Financiële Zorg voor ondernemers ..................................................................................... 10 2.2.5 Bewindvoering...................................................................................................................... 10

3.

Wat willen we bereiken? ............................................................................................................... 12 3.1 Missie........................................................................................................................................... 12 3.2 Visie ............................................................................................................................................. 12 3.3 Doelstellingen .............................................................................................................................. 13 3.3.1 Meetbare doelstellingen ...................................................................................................... 13

4. Wat gaan we doen? ........................................................................................................................... 15 4.1 Schulden voorkomen................................................................................................................... 15 4.2 Vroegsignalering .......................................................................................................................... 15 4.3 Curatieve Financiële Zorg ............................................................................................................ 16 4.3.1 Aanmelding en intake vanaf 1-1-2022 ................................................................................. 17 4.3.2 Beschikking en plan van aanpak ........................................................................................... 18 4.3.3 Doelgroepen ......................................................................................................................... 19 4.3.4 Financiële Zorg trajecten ...................................................................................................... 19 5. Kwaliteitsborging, monitoring en evaluatie ...................................................................................... 23 5.1 Kwaliteitsborging .........................................................................................................................

23 5.2 Monitoring................................................................................................................................... 24

Beleidsplan Financiële zorg, gemeente Rucphen, versie 7

2

6. Financiën ........................................................................................................................................... 25 Bijlage I, Bronnen .................................................................................................................................. 26 Bijlage II, Begrippenlijst ......................................................................................................................... 27 Bijlage III, processchema NVVK ............................................................................................................. 30

Beleidsplan Financiële zorg, gemeente Rucphen, versie 7

3

1. Inleiding Voor u ligt het beleidsplan Financiële Zorg 2022 tot en met 2025 van de Gemeente Rucphen. De wetswijzigingen ‘verbinden en versterken schuldendomein’ zijn een eerste aanleiding voor een geactualiseerd beleidsplan. Tevens verplicht de Wet gemeentelijke Schuldhulpverlening (Wgs) gemeenten om minstens elke vier jaar een beleidsplan te laten vaststellen door de gemeenteraad. Met dit beleidsplan wordt aan deze wettelijke verplichting voldaan. Daar waar in dit beleidsplan wordt gesproken over Financiële Zorg heeft dit een gelijke betekenis als het begrip schuldhulpverlening zoals geformuleerd in de Wgs.

1.1 Kaders 1.1.1 Landelijke brede schuldenaanpak In 2018 is landelijk de Brede Schuldenaanpak geïntroduceerd waar alle betrokken partijen, vanuit een gedeeld beeld en dezelfde uitgangspunten, het schuldenbeleid invullen en uitvoeren (VNG, 2020). In die brede aanpak staan als belangrijkste doelen gedefinieerd: 1. Preventie en vroegsignalering: het voorkomen van problematische schulden en het treffen van maatregelen om problematische schulden terug te dringen; 2. Effectieve Financiële Zorg: afspraken om inwoners met schulden effectiever te helpen; 3. Sociale incasso: bevorderen van een zorgvuldige en maatschappelijk verantwoorde incasso. Om deze doelstellingen te realiseren zijn vanaf 1 januari 2021 verschillende wetten gewijzigd en in het leven geroepen: • • •

Wet vereenvoudiging beslagvrije voet (Wvbvv), voor uitleg zie bijlage begrippenlijst. Adviesrecht gemeenten bij schuldenbewind (Ags). Het Ags wordt in De6 verband besproken om te bekijken of dit in gezamenlijkheid kan worden opgepakt. Wijziging Wet gemeentelijke schuldhulpverlening (Wgs) De wijziging van de Wgs faciliteert enerzijds de gegevensuitwisseling tussen de gemeente en schuldeisers met als doel vroegsignalering van schulden en creëert anderzijds een grondslag voor de gegevensuitwisseling voor het besluit over de toegang tot en het plan van aanpak voor de Financiële Zorg. Gegevens die hiervoor worden gebruikt zijn o.a. betalingsachterstanden op vaste lasten, zoals huur, energie, water en zorgverzekering. Na ontvangst van een vroegsignaal dient het College binnen vier weken uit eigen beweging Financiële Zorg aan te bieden.

Tevens heeft de wijziging van de Wgs gevolgen voor de gemeentelijke processen. Deze aanpassingen worden meegenomen in de uitvoering van de Financiële Zorg. 1.1.2 Integraal armoede- en schuldenbeleid. Regionaal gedeelde speerpunten van De-6 gemeenten De6-gemeenten voeren ieder lokaal armoede- en schuldenbeleid. Sinds de drie decentralisaties, de oprichting van het Werkplein Hart van West-Brabant en de uitvoering van het minimabeleid die deels door hen gedaan wordt, wordt er door de gemeenten veel nauwer samengewerkt aan regionale speerpunten. Door de samenwerking kan armoede en schuldenproblematiek steviger worden aangepakt. Het uitgangspunt is dat wordt samengewerkt op de punten waarop dat meerwaarde biedt. Eén van de speerpunten is gezamenlijk inzetten op vroegsignalering en preventie. Met de regionale aanpak ‘Vroeg Eropaf’ wordt daar onder andere invulling aangegeven.

Beleidsplan Financiële zorg, gemeente Rucphen, versie 7

4

1.2 Integraal armoedebeleid Rucphen In de gemeente nota integraal armoede- en schuldenbeleid, versie maart 20201, zijn de volgende speer- en uitgangspunten van belang voor het beleidsplan financiële zorg. Hieronder worden de hoofdlijnen die zijn vastgesteld kort weer gegeven. Voor de Integrale aanpak zijn de onderstaande hoofdlijnen vastgesteld: •

•

Bestrijding van armoede wordt integraal opgepakt. Schulden maken hier deel vanuit. Dit betekent dat het armoedebeleid in samenwerking met de beleidsterreinen Schuldhulpverlening, Werk, WMO, Onderwijs en Jeugd integraal wordt vormgegeven en uitgevoerd. Deze integrale aanpak richt zich ook op afstemming en samenwerking tussen alle in- en externe partijen die zich bezighouden met de bestrijding van armoede binnen de gemeente(n). We zien dat schuldenproblematiek zelden alleen komt. Maar ook andersom leidt problematiek op andere terreinen, zoals Zorg, Werk en Gezondheid, met regelmaat tot schulden. De betrokken ondersteuners en hulpverleners zien dat het aanpakken van de problematiek op andere terreinen van het sociaal domein, sterk bemoeilijkt wordt zolang er sprake is van een schuldensituatie die niet onder controle is. We willen daarom het volgende uitgangspunt vastleggen: Bij meervoudige problematiek, waar schulden deel van uitmaken, dient daarom het uitgangspunt te zijn dat er een integrale begeleiding geboden wordt waarbij het stabiliseren van de schuldensituatie het startpunt vormt en de prioriteit heeft.

In de brede toegang is het volgende vastgesteld: • Het beleid Schuldhulpverlening wordt geactualiseerd. Doel is al onze inwoners die dit nodig hebben, hulp te bieden bij het bereiken van een schuldenvrije situatie. • De medewerkers in de toegang worden getraind op het herkennen van signalen van armoede en schulden. Bij vroegsignalering staat het volgende: • We voeren de aanpak ‘Vroeg erop af’ uit. De De6 beschouwen vroegsignalering van schulden als een essentieel onderdeel van hun wettelijke Financiële Zorgstaak. Onder vroegsignalering verstaan zij: het in een zo vroeg mogelijk stadium in beeld brengen van mensen met financiële problemen om vroegtijdige hulpverlening mogelijk te maken, door gebruik te maken van daadwerkelijke signalen en outreachende hulpverlening. De gemeenten Etten-Leur, Moerdijk, Roosendaal, Rucphen, Halderberge (is later aangesloten) en Zundert zijn in 2020 gestart met een tweejarige pilot Vroeg Eropaf, waarbij inwoners outreachend worden benaderd op basis van betalingsachterstanden bij woningcorporaties, energiebedrijven, het waterbedrijf en zorgverzekeraars. Het doel van de aanpak Vroeg Eropaf is het vroegtijdig in beeld krijgen van huishoudens met (beginnende) financiële problemen om daarmee in gesprek te komen, de reguliere betalingen te doen hervatten en een oplossingsrichting aan te geven voor de ontstane problemen.

Ultiem doel van de aanpak is het voorkómen van ernstige schuldenproblematiek. • Er zal ingezet worden op het versterken van de signaalfunctie van de ondersteuners die dicht bij de mensen staan. Via hen kunnen de mensen eerder bereikt worden. En als laatste wordt het volgende bij preventie genoteerd: • Bij levens veranderende gebeurtenissen die invloed hebben op het inkomen- of uitgavepatroon van mensen, zoals een scheiding, verlies van werk of de overgang van WW naar een bijstandsuitkering, willen we hen voorlichten over de aankomende veranderingen en hoe zij hiermee om kunnen gaan.

1 Nota integraal armoede- en schuldenbeleid, versie maart 2020

Beleidsplan Financiële zorg, gemeente Rucphen, versie 7

5

• •

•

Er wordt een Pact tegen armoede opgericht. Bij invoering van het Pact tegen Armoede moet dit eraan bijdragen dat mensen in beginnende armoede eerder gebruik maken van de beschikbare hulp en ondersteuning. We onderzoeken hoe we generatie overgedragen armoede tegen kunnen gaan. Kinderen die opgroeien in een arm gezin hebben een grotere kans dat zij zelf later ook arm zullen zijn. We zien dit binnen onze gemeenten gebeuren, waarbij armoede en schulden overgaan van vader op zoon. We onderzoeken wat een gezin nodig heeft om deze cyclus te doorbreken en hoe kinderen in zo’n situatie gelijke kansen geboden kunnen worden, als kinderen die opgroeien in een gezin dat geen armoede kent. Het bieden van ondersteuning bij het voeren van een goede financiële administratie, het oplossen van beginnende betalingsproblemen en het aanvragen van minima-instrumenten zorgt ervoor dat (beginnende) problematiek voorkomen kan worden. De gemeenten bieden daarom een pallet van ondersteuning aan, aan iedere inwoner ongeacht inkomen. De uitvoering van dit pallet kan lokaal verschillen, maar voor onze bovenlokale partners is duidelijk dat en hoe deze ondersteuning in iedere gemeente te verkrijgen is.

1.2.1 Doorontwikkeling Sociaal Beleid Daarnaast is het plan van aanpak doorontwikkeling Sociaal Domein 2020-2024 van belang. Daarin staat o.a. het volgende uitgangspunten aangegeven: • • • •

We gaan uit van de eigen kracht van onze inwoners. We werken zoveel mogelijk vanuit de eigen regie van onze inwoners. We werken volgens het principe één gezin, één plan, één regisseur. We ontzorgen en laten het normale leven leidend zijn.

In dit plan staat ook expliciet aangegeven dat er op dit moment verschillende onderdelen van de uitvoering van schuldhulpverlening bij verschillende partijen is belegd en dat dit versnippering en onduidelijkheid bij de inwoners geeft. Tevens staat aangegeven dat schuldhulpverlening een centrale plaats moet krijgen binnen het sociaal domein zodat de problematiek integraal benaderd kan worden. De aanpak van financiële problematiek wordt hierin als het startpunt in de aanpak van Multi problematiek aangegeven. Het advies genoemd in dit plan van aanpak is: ● Subsidies voor schuldhulpverlening te ontkoppelen met het voornemen om zelf de uitvoering ter hand te nemen. Om het proces van de inrichting Financiële Zorg te versnellen, moeten we mogelijk tijdelijk extra specialistische kennis op dit terrein inzetten. ● Extra aandacht te geven aan de inrichting van de vroegsignalering binnen het sociaal domein zoals in de Vroeg Eropaf aanpak. 1.2.2 Herijking Financiële Zorg2 Op basis van het rapport door Asessor over herijking van de schuldhulpverlening in de gemeente Rucphen heeft het college op 30 maart 2021 het besluit genomen om te kiezen voor optimale uitvoering van schuldhulpverlening en uitvoering beleggen binnen het gemeentelijke apparaat.

1.2.3 Financiën Gemeenten ontvangen van het Rijk via het gemeentefonds middelen voor de implementatie van de wetswijzigingen ‘verbinden en versterken schuldendomein’. Hieruit wordt de schuldhulpverlening gefinancierd. De gemeente Rucphen ontvangt van het rijk in 2021 € 13.559 en in 2021, € 27.719,-,

2

Herijking Financiële Zorg gemeente Rucphen, januari 2021

Beleidsplan Financiële zorg, gemeente Rucphen, versie 7

6

specifiek voor schuldenbeleid. Deze extra rijksmiddelen zijn niet structureel en vooral bedoeld om de verwachte stijging van het aantal aanmeldingen voor Financiële Zorg op te vangen.

Beleidsplan Financiële zorg, gemeente Rucphen, versie 7

7

2. Huidige situatie Financiële Zorgproblematiek In dit hoofdstuk wordt de huidige situatie omtrent de Financiële Zorgproblematiek omschreven en komt aan bod hoe Financiële Zorg voorafgaand aan dit beleidsplan was ingericht.

2.1 Omvang problematiek Naar schatting hebben bijna 1,4 miljoen Nederlandse huishoudens problematische schulden of een risico hierop (VNG, 2020). Bijna één op de vijf huishoudens in Nederland (17,4%-18,8%) heeft te maken met risicovolle schulden, problematische schulden of zit in een Financiële Zorgtraject. Het grootste deel van deze huishoudens (15,7%) behoort tot de onzichtbare schuldenaren: huishoudens met risicovolle schulden of problematische schulden die geen gebruik maken van formele Financiële Zorg. De groep schuldenaren is verre van homogeen. Ook mensen met een hoge sociaal-economische status worden met schulden geconfronteerd. Schuldensituaties kunnen ontstaan door een combinatie van het ‘onderwater staan’ van huizen, life-events en intrinsieke factoren (verslaving, psychiatrische problemen en de gevolgen van langere tijd in armoede leven etc.3). De meest recente cijfers van CBS (2018) laten zien dat er gemiddeld 7,6% van alle Nederlandse huishoudens geregistreerde problematische schulden hebben. Dit zijn 614.270 huishoudens. De Gemeente Rucphen zit onder dit gemiddelde met 7,1% (710 huishoudens). Opmerkelijk is dat zich in 2019 slechts 45 personen, in 2020 47 personen en het eerste half jaar van 2021, 14 personen zich hebben gemeld voor Financiële Zorg.

Dit bevestigt het beeld dat het grootste deel van de huishoudens met problematische schulden behoren tot de zogenoemde onzichtbare schuldenaren.

2.1.1 Effecten coronacrisis Conform de landelijke ontwikkelingen zien we sinds de start van de coronacrisis minder aanmeldingen voor Financiële Zorg. Volgens deskundigen is dit een stilte voor de storm. Onderzoekers verwachten in het worst case scenario een verdubbeling van het aantal huishoudens met (problematische) schulden en in het gunstigste geval een stijging van 10-20%4.

2.2 Financiële Zorg in de huidige situatie In deze paragraaf schetsen we de huidige curatieve en preventieve maatregelen op het gebied van Financiële Zorg. De schuldenaanpak, zoals omschreven in het Integraal armoedebeleid (2018), is gericht op curatieve en preventieve maatregelen op de volgende leefgebieden: financiën, werk, onderwijs, wonen, gezondheid en vrije tijd. De maatregelen worden naar aanleiding van de wetswijzingen uitgebreid op het gebied van Financiële Zorg (hoofdstuk 4).

2.2.1 Schulden voorkomen, preventie Binnen de Gemeente Rucphen worden verschillende preventieve maatregelen genomen om te voorkomen dat inwoners te maken krijgen met schuldenproblematiek. • •

Humanitas Thuisadministratie: hulp voor inwoners om hun financiën/administratie op orde te krijgen. Startpunt geldzaken: Startpunt Geldzaken richt zich op financiële redzaamheid van burgers. De online geldplannen helpen huishoudens stap voor stap en op de door hen gewenste tijd en plaats, om de eigen geldzaken in balans te krijgen en te houden.

3 Armoedebeleid 4 COVID-19 en schuldenproblematiek in Nederland, Deloitte/SchuldenlabNL, juni 2020.

Beleidsplan Financiële zorg, gemeente Rucphen, versie 7

8

2.2.2 Vroegsignalering Op 20 maart 2020 startte het gezamenlijke project Vroeg Eropaf van De6-gemeenten. Met dit project beogen De6-gemeenten via onaangekondigd huisbezoek in contact te komen met inwoners met betalingsachterstanden op hun vaste lasten en hen ondersteuning aan te bieden. De gemeenten ontvangen hiertoe maandelijks meldingen van betalingsachterstand van verhuurders, zorgverzekeraars, het waterbedrijf en energieleveranciers. Alle signalen moeten worden opgevolgd. Leidende gedachte achter dit project is, dat grote financiële problemen kunnen worden voorkomen door de problemen aan te pakken als ze nog klein zijn. In de gemeente Rucphen wordt Vroeg Eropaf uitgevoerd door een meedenkcoach van de gemeente Rucphen en een gedetacheerde medewerker van Plangroep.

2.2.3 Curatieve Financiële Zorg Financiële Zorg is een belangrijk instrument in het armoede en minimabeleid met als hoofddoel het vergroten van de maatschappelijke participatie en het streven naar financiële zelfredzaamheid van schuldenaren. Bij voorkeur wordt gestreefd naar een schuldenvrije toekomst. Het doel van Financiële Zorg is om (problematische) schulden situaties op te lossen. Dit is niet voor iedereen haalbaar. Sommigen slagen er op termijn pas in, anderen helemaal niet, daarbij is stabilisatie van de huidige toestand het hoogst haalbare (bron meerjarenplan). Financiële Zorg wordt uitgevoerd onder verantwoording van de gemeente Rucphen, WijZijn Traverse Groep en Plangroep. De Financiële Zorg bestaat nu uit twee fases: 1. Intakefase: In deze fase dienen alle zaken op orde te worden gebracht om de kans van slagen in het minnelijk traject te vergroten. In deze fase vindt de aanmelding en de intake plaats. Tijdens de intake wordt de zelfredzaamheid getoetst van de klant en wordt het probleem vastgesteld voor een plan van aanpak. De gemeente Rucphen voert deze intake uit. 2. Schuldregelingen en BBR (fase 2): de schuldhulpverlenende organisatie treedt op als tussenpersoon van de schuldenaar en schuldeisers, waarbij de belangen van alle partijen zo goed mogelijk worden behartigd. Plangroep voert fase 2 uit (na een aanbesteding in De6 verband).

Tevens wordt Plangroep ingeschakeld als budgetbeheer noodzakelijk is. Daarnaast versterkt Plangroep ook consumptieve kredieten.

2.2.4 Nazorg Met nazorg wordt voorkomen dat er een terugval plaatsvindt. Nazorg is een vast onderdeel van het Financiële Zorgtraject.

Beleidsplan Financiële zorg, gemeente Rucphen, versie 7

9

Figuur 1 Verhouding tussen preventieve maatregelen, vroegsignalering en curatieve maatregelen (Financiële Zorg)5

2.2.4. Financiële Zorg voor ondernemers Voor Financiële Zorg aan ondernemers wordt Over-Rood ingezet. De verwachting is dat wanneer de steunmaatregelen worden afgebouwd meer ondernemers te maken krijgen met financiële vraagstukken, die bij sommigen zal leiden tot zorgen. Door de bestuurders binnen de De6 gemeenten is de vraag gesteld of zij als gemeenten voldoende toegerust zijn om op integrale wijze hulp te bieden aan ondernemers. De komende 4 jaar worden benut om de zorg voor de ondernemers en zelfstandigen te optimaliseren. Het heeft daarbij de voorkeur om dit in De6 verband op te pakken.

2.2.5 Bewindvoering Er zijn twee typen bewindvoering: 1. WSNP-bewind WSNP-bewind regelt de (betaling van) problematische schulden die onder de werking van de WSNP vallen, maar niet de betaling van de vaste lasten. Een traject duurt vaak drie jaar, conform het WSNP-traject. De kosten worden voldaan uit de boedel, dus de schuldeiser betaalt. Kosten voor dit product komen niet ten laste van het gemeentelijk apparaat. 2. Beschermingsbewind Beschermingsbewind is bedoeld voor inwoners die vanwege hun lichamelijke en/of geestelijke toestand niet in staat zijn om zelf hun financiële zaken (geld en goederen) te regelen. Als beschermingsbewind wordt ingesteld mag de betrokkene niet langer zelfstandig beschikken over diens onder bewind gestelde goederen. Beschermingsbewind kan door diverse personen/organisaties worden aangevraagd, zoals familie van de betrokkene en schuldhulpverleners. De kantonrechter beslist of het vermogen onder bewind wordt

5 www.vroegsignaleringshv.nl

Beleidsplan Financiële zorg, gemeente Rucphen, versie 7

10

gesteld. Beschermingsbewind kan in principe oneindig doorlopen en wordt betaald met bijzondere bijstand. Bewindvoering wordt veelal uitgevoerd door commerciële beschermingsbewindvoerders. Daarnaast varieert de kwaliteit van bewindvoerders enorm. De kosten van beschermingsbewind leggen een groot beslag op de uitgaven bijzondere bijstand. Tabel 1 Overzicht kosten beschermingsbewind De6-gemeenten

Jaar

Bedrag

Huishoudens

2017

€ 1.700.000 (34,5% van bijzondere bijstand)

1270

2018

€ 1.800.000 (38% van bijzondere bijstand)

1346

2019

€ 1.900.000 (41% van bijzondere bijstand)

1419

2020

€ 2.088.287 (44% van bijzondere bijstand)

1518

Tabel 2 Overzicht kosten beschermingsbewind Gemeente Rucphen

Jaar

Bedrag

Huishoudens

2017

€ 136.800

103

2018

€ 138.600

102

2019

€ 143.900

103

2020

€ 166.200

122

De De6-gemeenten onderschrijven dat de kwaliteit van beschermingsbewind beter moet worden gemonitord en gemeenten meer grip moeten krijgen op de in- en uitstroom tot beschermingsbewind. De komende 4 jaar worden benut om meer grip te krijgen op de in- en uitstroom van beschermingsbewind. Het heeft de voorkeur om dit samen met de De6 gemeente op te pakken. Hierbij kan gedacht worden aan de inzet van convenanten en/of het Adviesrecht gemeenten bij schuldenbewind (Ags).

Beleidsplan Financiële zorg, gemeente Rucphen, versie 7

11

3. Wat willen we bereiken? In hoofdstuk 3 komen de missie, visie en doelstellingen aan bod.

3.1 Missie Iedereen in Rucphen, ongeacht leeftijd, afkomst, geslacht, geaardheid, opleiding, inkomen of beperking heeft volop kansen om fijn, veilig en gezond te kunnen leven en zich optimaal te kunnen ontwikkelen op zijn of haar manier. Rucphen is een gemeente waar iedere inwoner mee kan doen, waar niemand wordt uitgesloten en mensen zich veilig voelen. Waar vanuit tolerantie en compassie plaats is voor diversiteit, waar iedereen erbij hoort en zich geaccepteerd voelt. Inwoners hebben hun financiële administratie op orde, hebben goed zicht op inkomsten en uitgaven en laten zich niet verleiden tot onverantwoorde aankopen of leningen. Inwoners zijn financieel zelfredzaam. Wanneer inwoners te maken krijgen met problematische schulden werken we samen met ketenpartners aan een brede, laagdrempelige toegang tot Financiële zorg. We helpen iedereen met financiële zorgen. Schuldenproblematiek wordt integraal benaderd vanuit verschillende leefdomeinen. Daarbij heeft de gemeente de regie op Financiële Zorg.

3.2 Visie In de nota integraal armoede- en schuldenbeleid, versie maart 2020, stellen we dat in onze visie armoede niet alleen een geldprobleem is. De bestrijding van armoede moet integraal worden opgepakt. Schulden maken hier deel vanuit. Dit betekent dat het armoedebeleid in samenwerking met de beleidsterreinen Financiële Zorg, Werk, WMO, Onderwijs en Jeugd integraal wordt vormgegeven en uitgevoerd. Deze integrale aanpak richt zich ook op afstemming en samenwerking tussen alle in- en externe partijen die zich bezighouden met de bestrijding van armoede binnen de gemeente(n). We zien dat schuldenproblematiek zelden alleen komt. Maar ook andersom leidt problematiek op andere terreinen, zoals Zorg, Werk en Gezondheid, met regelmaat tot schulden. De betrokken ondersteuners en hulpverleners zien dat het aanpakken van de problematiek op andere terreinen van het sociaal domein, sterk bemoeilijkt wordt zolang er sprake is van een schuldensituatie die niet onder controle is. We willen daarom het volgende uitgangspunt vastleggen: Bij meervoudige problematiek, waar schulden deel van uitmaken, dient het uitgangspunt te zijn dat er een integrale begeleiding geboden wordt waarbij het stabiliseren van de schuldensituatie het startpunt vormt en de prioriteit heeft. We willen inwoners beter, eerder en sneller helpen, met daarbij aandacht voor de eigen kracht.

Dit doen we door een laagdrempelige toegang te creëren tot Financiële Zorg én de effectiviteit en efficiëntie van Financiële Zorg te verbeteren. Gedurende het traject creëren we financiële rust voor inwoners, zodat zij weer kunnen participeren. Dit alles bieden we aan op een voor de inwoners veilige plek. In dit beleidsplan zetten we vooral in op het voorkomen van (problematische) schulden. Dit doen we door in te zetten op preventie en vroegsignalering. We versterken de financiële zelfredzaamheid van inwoners. Daarbij nemen we wel in acht dat zelfredzaamheid geen vanzelfsprekendheid is. De werkwijze van hulpverleners dient aangepast te worden op het denk- en doen vermogen van de inwoner. Daarnaast wordt ingezet op de uitbreiding en doorontwikkeling van het project Vroeg Eropaf waarbij beginnende betalingsachterstanden vroegtijdig worden gesignaleerd.

Beleidsplan Financiële zorg, gemeente Rucphen, versie 7

12

3.3 Doelstellingen De gemeente Rucphen beoogt met dit beleidsplan de volgende doelstellingen te behalen: 1. Versterking en vernieuwing in het schuldendomein in samenhang met andere domeinen te organiseren; 2. Te borgen dat dienstverlening aan inwoners bijdraagt aan: o Het voorkomen van (problematische) schulden door de inzet van preventie en vroegsignalering; o Het ontzorgen en bieden van passende ondersteuning aan inwoners; ▪ Rekening houdend met het denk- en doen vermogen van inwoners; ▪ Kijkend naar problemen op leefgebieden breder dan (risico op) schulden; 3. Zeker te stellen dat de gemeente handelt conform de wetswijzigingen en uitvoerend medewerkers kunnen voldoen aan de wettelijke eisen door: o Het inachtnemen van de beslagvrije voet bij beslaglegging en verrekening evenals bij de uitvoering van Financiële Zorg; o Het realiseren van effectievere uitvoering van Financiële zorgtrajecten door het verzamelen van noodzakelijke gegevens voor de besluitvorming over toegang en opstellen van het plan van aanpak; o Uitvoering te geven aan de wettelijk vastgestelde taken rondom vroegsignalering van schulden door opvolging van ontvangen signalen en het uit eigen beweging aanbieden van (schuld)hulp

3.3.1 Meetbare doelstellingen De doelstellingen vertalen we in de volgende meetbare doelstellingen. Doel

2020

2021

2022

2023

2024

1.We bereiken meer mensen met vroegsignalering6 2.Meer mensen accepteren hulp in het kader van vroegsignalering.7 T.o.v. bereikte mensen 3. Van de burgers die worden bereikt kunnen we 30% helpen voor middel van een Quick-fix van de vroegsignaleerder 4. Na aanmelding voor Financiële Zorg volgt binnen 4 weken een intakegesprek waarin de hulpvraag wordt vastgesteld.8 5.De gemeente verstrekt binnen 8 weken na het eerste gesprek een beschikking en plan van aanpak.9

57%

50%

55%

60%

65%

10%

15%

20%

25%

30%

Niet bekend

10%

15%

20%

25%

4 weken

4 weken

4 weken

4 weken

6 weken

4 weken

4 weken

4 weken

6

In 2020 bereikte vroegsignalering 57% huishoudens van de opgepakte meldingen, vanaf 2021 moeten alle signalen worden opgepakt en worden meer middelen ingezet waardoor het aantal te bereiken mensen lager komt te liggen 7 Landelijk is dit 29% 8 In de Wgs (art 2 lid 2 sub d) staat dat de gemeenteraad het maximaal aantal weken vaststelt dat de gemeente nastreeft met betrekking tot de wachttijd. Deze periode is wettelijk gemaximeerd op 4 weken. 9 Gemeenten moeten vanaf 1 januari 2021 in een verordening vastleggen binnen welke termijn zij de beschikking voor schuldhulp afgeven (Wgs art. 4a). Deze termijn is conform de Algemene wet bestuursrecht gemaximeerd op 8 weken. In de huidige praktijk worden de meeste beschikkingen binnen 4 weken afgegeven.

Beleidsplan Financiële zorg, gemeente Rucphen, versie 7

13

Verder zal er in de komende 4 jaar bekeken worden hoe er daling van het aantal inwoners die in de wanbetalers regeling zetten gerealiseerd kunnen worden.

Beleidsplan Financiële zorg, gemeente Rucphen, versie 7

14

4. Wat gaan we doen? In hoofdstuk 4 komt aan bod welke stappen gemeente Rucphen zet omtrent de Financiële Zorgproblematiek. Zoals eerder benoemd bestaat het dossier uit vier onderwerpen: preventie, vroegsignalering, Financiële Zorg en nazorg. In de wet staat dat in een (door de gemeenteraad vastgesteld) plan wordt vastgelegd hoe de gemeente invulling geeft aan integrale Financiële Zorg. In dat plan moet de gemeente, artikel 2 lid 4 van de Wgs, in ieder geval ingaan op: 1. Welke resultaten de gemeente wil behalen; (wordt benoemd in paragraaf 3.3, doelstellingen); 2. Kwaliteitsmaatregelen t.b.v. integrale Financiële Zorg; (deel hoofdstuk 5 kwaliteitsborging, monitoring en evaluatie); 3. De maximumtermijn van 4 weken tot het eerste gesprek, het intakegesprek (zie paragraaf 4.3.1); 4. Hoe Financiële Zorg aan gezinnen met minderjarige inwonende kinderen vorm krijgt (zie paragraaf 4.3.3 doelgroepen) 5. Gemeenten moeten actief afspraken maken met schuldeisers. Met deze afspraken wordt in algemene zin preventie van schulden en Financiële Zorg beoogd, maar ook vroegsignalering van schulden. De afspraken kunnen bijvoorbeeld bestaan uit: -

Invulling van vroegsignalering, (zie paragraaf 4.2);

-

Samenwerking bij schuldregelen, dit is uitbesteed aan Plangroep en daarmee geborgd, (zie paragraaf 4.3.3.3.).

4.1 Schulden voorkomen Om schulden te voorkomen zet de Gemeente Rucphen de huidige activiteiten op dit gebied voort. • • • • •

Humanitas Thuisadministratie: hulp voor inwoners om hun financiën/administratie op orde te krijgen. Startpunt geldzaken: Startpunt Geldzaken richt zich op de financiële redzaamheid van burgers. De online geldplannen helpen huishoudens stap voor stap en op de door hen gewenste tijd en plaats, om de eigen geldzaken in balans te krijgen en te houden. Voorlichting op scholen, Basisscholen en Voortgezet onderwijs. Waar mogelijk in samenwerking met verschillende partners zoals de bibliotheek. Aansluiten bij de landelijke actie, week van het geld. Gemeente Rucphen geeft gerichte voorlichting aan jeugd over financiën. Onder andere door het geven van voorlichting aan jongeren, 18 jaar en ouder onder de naam: ’Informeren 18-jarige over geldzaken’.

4.2 Vroegsignalering Binnen de Financiële Zorg houdt vroegsignalering het volgende in: het in een zo vroeg mogelijk stadium in beeld brengen van mensen met financiële problemen. Samen met De6-gemeenten voert de Gemeente Rucphen het project Vroeg Eropaf uit, de samenwerking is gezocht in het beleidsverhaal en de ICT. De uitvoering wordt door elke gemeente zelf ingevuld. In 2021 wordt deze taak uitgevoerd door de meedenkcoach en een medewerker van Plangroep en vanaf 1 januari 2022 wordt dit opgepakt door de vaste formatie binnen de gemeente Rucphen. Met de gewijzigde Wgs is vroegsignalering expliciet een wettelijke taak voor de gemeente. Om vroegsignalering te kunnen uitvoeren moet de gemeente, artikel 2 lid 4c Wgs, samenwerken en afspraken maken met schuldeisers over welke signalen zij aan de gemeente zullen leveren. In het besluit staan voorwaarden van sociale incasso waaraan de signalen minimaal moeten voldoen. Het

Beleidsplan Financiële zorg, gemeente Rucphen, versie 7

15

gaat om de in het Besluit vastgelegde eisen aan ‘sociale incasso’: Schuldeisers sturen ten minste één schriftelijke betalingsherinnering, spannen zich in om in persoonlijk contact treden met de klant (telefonisch, aan de deur of aan de balie) en wijzen inwoners met betalingsachterstanden de weg naar gemeentelijke schuld-hulpverlening. Er is geen minimumaantal contactpogingen opgenomen in de wet, omdat dit de vrijheid van een effectieve aanpak onnodig zou beperken. Om die reden moeten gemeenten met schuldeisers afspraken maken over de uitvoering van vroegsignalering. Deze afspraken zijn vastgelegd in het landelijk convenant Vroegsignalering, welke is ondertekend door alle brancheorganisaties van vaste lasten crediteuren, de NVVK en de VNG. In dit convenant worden centraal afspraken gemaakt over vroegsignalering waar alle gemeenten in Nederland op kunnen aanhaken. Dit betekent dat zij dan niet meer met iedere leverancier apart afspraken hoeven te maken over de levering van vroegsignalen. Lokaal kan worden volstaan met het sluiten van een (standaard) overeenkomst waar ook de lokale vaste lasten partijen op kunnen aansluiten. De De6-gemeenten sluiten gezamenlijk aan bij het landelijk Convenant Vroegsignalering om de uitbreiding van het project Vroeg Eropaf te realiseren.

Binnen de gemeente Rucphen wordt er op een proportionele en zinvolle manier invulling gegeven aan vroegsignalering. Een inwoner met een kleine achterstand van enkele euro's hoeft bijvoorbeeld geen (uitgebreid) hulpaanbod te krijgen. Een dergelijke minimale betalingsachterstand vormt (conform artikel 2 lid 1 Wgs) immers geen goede indicatie voor meer schulden waardoor de inbreuk in de persoonlijke levenssfeer niet in verhouding staat tot de grootte van de financiële problemen. De intensiteit en gradatie van de interventie op het gebied van vroegsignalering wordt gekoppeld aan de ernst van de betalingsachterstand. In Artikel 3b staat beschreven dat de gemeente Rucphen verplicht is de inwoner een aanbod te doen tot een eerste gesprek als zij een bij of krachtens een algemene maatregel van bestuur bepaald signaal van een schuldeiser ontvangt over een betalingsachterstand dat een goede indicatie vormt voor meer schulden. In artikelen 2 en 3 Bgs is bepaald welke signalen dat zijn. Het betreft de signalen van: Huur, Drinkwater, Zorgverzekering, Elektra, Gas en Warmte.

4.3 Curatieve Financiële Zorg Deze paragraaf gaat over het curatieve deel van Financiële Zorg. Als er ondanks onze preventieactiviteiten problematische schulden ontstaan, zetten we alles op alles om een regeling te treffen met de schuldeisers. Als dat niet lukt, bijvoorbeeld door weigerachtige schuldeisers, maken we de schulden beheersbaar, zodat de inwoner in ieder geval noodzakelijke uitgaven kan doen. In het figuur, paragraaf 4.3.4, staat het hele proces van aanmelding tot nazorg. De genoemde instrumenten worden in deze paragraaf verder toegelicht. Daarbij geven we aan hoe we de effectiviteit en efficiëntie verbeteren. Bij aanmelding lichten we ook de toekenningscriteria toe. De uitvoering ligt in 2021 bij de huidige partners, gedetacheerde medewerkers van WijZijn, Over Rood, WijZijn Traverse Groep en Plangroep. Daarbij wordt nu gewerkt in twee fases: 1. Intakefase (fase 1): In deze fase dienen alle zaken op orde te worden gebracht om de kans van slagen in het minnelijk traject te vergroten. In deze fase vindt de aanmelding en de intake plaats. Tijdens de intake wordt de zelfredzaamheid getoetst van de klant en wordt het probleem vastgesteld om een plan van aanpak te kunnen ontwikkelen. Gedetacheerde medewerkers van WijZijn Traverse Groep voeren fase 1 uit. 2.

Schuldregeling en budgetbeheer (fase 2): de schuldhulpverlenende organisatie Plangroep treedt op als tussenpersoon van de schuldenaar en schuldeisers, waarbij de belangen van alle partijen zo goed mogelijk worden behartigd. Plangroep voert fase 2 uit.

Beleidsplan Financiële zorg, gemeente Rucphen, versie 7

16

Vanaf 2022 zal de uitvoering van de Financiële Zorg grotendeels uitgevoerd worden door de gemeente Rucphen zelf. Hieronder geven we de situatie aan die vanaf 1 januari 2022 van toepassing is.

4.3.1 Aanmelding en intake vanaf 1-1-2022 We helpen elke inwoner met financiële zorgen. Inwoners komen in beeld via onder meer Vroeg Eropaf en de keten in de gemeente Rucphen zoals jeugdprofessionals, Wmo-professionals en andere partners. De inwoner kan zich aanmelden voor Financiële Zorg in het gemeentehuis van de gemeente. Echter om vorm te geven aan een laagdrempelige aanmelding wordt er per dorpskern een apart inloopspreekuur geregeld binnen deze dorpskernen. Tevens zal een digitale portal worden geregeld voor online aanmeldingen. Na het ontvangen van de aanmelding is de gemeente, artikel 4 lid 1 Wgs10, verplicht de inwoner een aanbod te doen tot een eerste gesprek. Het eerste gesprek vindt plaats binnen 4 weken na de eerste melding van de klant. Als aanvulling ten opzichte van het oude artikel is bepaald dat het eerste gesprek ook dient plaats te vinden binnen vier weken nadat de gemeente een vroegsignaal heeft ontvangen en de inwoner het aanbod daartoe heeft geaccepteerd. Bij een bedreigende situatie wordt een termijn van drie dagen gehanteerd. Onder bedreigende situatie wordt verstaan: gedwongen woningontruiming, beëindiging van de levering van gas, elektriciteit, stadsverwarming of water of opzegging dan wel ontbinding van de zorgverzekering.

Humanitas of bewindvoerders kunnen de inwoners ondersteunen bij het aanleveren van de benodigde stukken en het schuldenoverzicht indien nodig. Als inwoner na de intake niet meer reageren, dan worden zij in samenspraak met deze eventuele hulpverleners actief benaderd, bijvoorbeeld telefonisch of met een huisbezoek. We voorkomen hiermee de ongewenste voortijdige uitval. Deze taak wordt uitgevoerd door de gemeente Rucphen. Zelfstandig ondernemers krijgen indien nodig ondersteuning van stichting Over Rood. De komende periode zal de hulpverlening aan ondernemers en zelfstandigen worden geoptimaliseerd, mogelijk in De6 verband. Als tijdens het intakegesprek blijkt dat het om multiproblematiek gaat dan wordt de melding opgeschaald en aangemeld bij het meldpunt voor multiproblematiek. In het meldpunt voor multiproblematiek zitten de specialisten van Financiële Zorg, WMO, Jeugd en de klant zelf. Aanverwante specialismes zoals bijvoorbeeld Thuisvester en WijZijn Traverse Groep schuiven aan naar behoefte. Tijdens dit overleg wordt de gehele problematiek van de inwoner in kaart gebracht. Zoals eerder aangeven hebben de schulden de 1e prioriteit waardoor deze als eerste wordt opgepakt. De schuldhulpverlener wordt in deze casemanager en draagt zorg voor verdere afstemming binnen de keten.

Zodra de schuldenproblematiek stabiel is kan het accent worden verlegd naar een ander deelgebied en kan een andere specialist het case-management bij de betreffende inwoner overnemen. 4.3.1.1 Uitsluitingsgronden De Wgs gaat uit van een brede toegang tot Financiële Zorg. Om die reden is er een absolute

10 Wet gemeentelijke Financiële Zorg, artikel 4. Lid 1

Beleidsplan Financiële zorg, gemeente Rucphen, versie 7

17

weigeringsgrond opgenomen: namelijk wanneer aanvragers geen geldige verblijfstatus in Nederland hebben. De Wgs, Artikel 3, lid 2 en 3, noemt daarnaast nog twee overwegingen om Financiële Zorg te weigeren, namelijk in geval een persoon al eerder gebruik heeft gemaakt van Financiële Zorg (recidive) en in geval een persoon fraude heeft gepleegd die financiële benadeling van een bestuursorgaan tot gevolg heeft en die persoon in verband daarmee onherroepelijk strafrechtelijk is veroordeeld of een onherroepelijke bestuurlijke sanctie, die beoogt leed toe te voegen, is opgelegd. De Gemeente Rucphen kiest er bewust voor een beperkt aantal uitsluitingsgronden op te nemen voor Financiële Zorg. Als eerste wordt de absolute weigeringsgrond meegenomen, namelijk indien de inwoner geen verblijfsstatus heeft dan is deze van toelating uitgesloten. Elke inwoner(-s) met kinderen verdient altijd een tweede kans. Voor hen zijn onderstaande uitsluitingsgronden niet van toepassing: 1. Bij recidive. Als de inwoner het afgelopen jaar een volledig schuldregeling heeft doorlopen waarbij de schulden zijn afgekocht dan wordt, na beëindiging van dat traject, de inwoner niet toegelaten tot een nieuw Financiële Zorg traject. 2. Bij Fraude. Indien de afgelopen 5 jaar fraude is gepleegd wordt de inwoner niet toegelaten tot Financiële Zorg traject.

Tijdens de aanvraag Financiële Zorg beoordelen de schuldhulpverleners altijd naar aanleiding van de huidige situatie. Uitzonderingen op het bovenstaande zijn daardoor mogelijk. Als er gebruik wordt gemaakt van een uitzonderingspositie zal dit in het dossier worden beargumenteerd. 4.3.1.2 Gegevens voor besluit toegang tot Financiële Zorg11 Nadat de inwoner zich heeft gemeld voor Financiële Zorg heeft de gemeente toegang tot diverse bronnen voor het delen en opvragen van informatie. Een deel van de informatie is beschikbaar na aanmelding en een deel voor het maken van een Plan van aanpak.

4.3.2 Beschikking en plan van aanpak Binnen acht weken nadat de inwoner (schriftelijk of mondeling) zich heeft gemeld, moet een beschikking worden afgegeven waarin de inwoner wordt toegelaten tot Financiële Zorg of wordt geweigerd12. De termijn van acht weken waarbinnen de beschikking (Artikel 4a, Wgs) wordt afgegeven is vastgelegd in de Verordening beslistermijn Financiële Zorg Gemeente Rucphen 2021. Daarbij nemen we in acht dat we ernaar streven deze termijn zo kort mogelijk te maken voor de inwoner. Bij een toelatingsbeschikking wordt ook een beknopt plan van aanpak opgenomen. In dit plan van aanpak wordt aangegeven welke hulp wordt aangeboden en welke voorwaarden gelden voor het recht op Financiële Zorg. Het plan van aanpak kan bestaan uit onder meer de instrumenten budgetbegeleiding, betalingsregeling, budgetbeheer, budgetcoaching, schuldregeling en beschermingsbewind. Door de wetswijziging wordt het voor schuldhulpverleners nu mogelijk om onder andere intern binnen de gemeente-informatie op te vragen over hulpverlening op andere leefgebieden die de inwoner ontvangt. Daarnaast wordt een grondslag gecreëerd om de gegevens, indien noodzakelijk, in te zetten voor Financiële Zorg. Op deze wijze wordt een integrale aanpak mogelijk gemaakt.

11 12

Artikelen 8a t/m 8d Wgs en artikelen 12 t/m 16 Bgs: gegevensuitwisseling Artikel 4a: Verordening termijn beschikking tot toelating of afwijzing Financiële Zorg

Beleidsplan Financiële zorg, gemeente Rucphen, versie 7

18

Bij het plan van aanpak wordt ook de Wet vereenvoudiging beslagvrije voet in acht genomen voor de berekening van de beslagvrije voet. Als gevolg van de nieuwe Wgs moet de gemeente Rucphen zich aansluiten bij het BKR. De gemeente informeert zo kredietverstrekkers over inwoners, die vanwege problematische schulden hulp krijgen. Deze samenwerking met kredietverstrekkers is nodig om te voorkomen dat een inwoner met problematische schulden een lening aangaat, die niet bij het budget past. Samenwerking tussen hulpverleners en kredietverstrekkers is ook nodig om betalingsachterstanden via Financiële Zorg op te lossen. Alle vormen van gemeentelijke ondersteuning van inwoners zonder problematische schulden hoeven niet te worden geregistreerd. De preventie en vroegsignalering van schulden melden gemeenten niet bij het BKR. Het gaat bijvoorbeeld om informatie en advies of budgetbeheer voor inwoners zonder (problematische) schulden. Ook het aanbod voor een intakegesprek naar aanleiding van een signaal voor vroegsignalering van schulden en het intakegesprek zelf worden niet bij het BKR geregistreerd.

4.3.3 Doelgroepen Aan een aantal doelgroepen wordt conform de Wgs specifieke aandacht besteed. Niet-westerse migratieachtergrond Statushouders worden financieel wegwijs gemaakt in Nederland. Dit gebeurt vanuit Vluchtelingenwerk. De gemeente moet bijstandsgerechtigde statushouders in het kader van de nieuwe Wet Inburgering een half jaar lang ‘ontzorgen, vanaf 2022 gebeurt dat onder regio van het Werkplein voor De6 gemeenten. Dat betekent dat het Werkplein de vaste lasten betaalt vanuit de uitkering. Hierbij wordt aansluiting gezocht bij bestaande middelen binnen het Sociaal Domein. Gezinnen met minderjarige kinderen De Wgs (art 2 lid 2 sub e) schrijft voor dat het beleidsplan aangeeft hoe Financiële Zorg aan gezinnen met inwonende minderjarige kinderen wordt vormgegeven. Voor gezinnen met kinderen worden de volgende extra maatregelen vormgegeven: • Er zijn geen uitsluitingsgronden van toepassing, zij worden altijd toegelaten tot de Financiële Zorg. • Bij een huisontruiming worden alle mogelijk middelen ingezet om deze huisontruiming te voorkomen bijvoorbeeld door de inzet van jeugdzorg en/of ondersteuning vanuit de Bijzondere Bijstand. • Bij Vroegsignalering vindt er bij gezinnen met kinderen altijd een huisbezoek plaats.

4.3.4 Financiële Zorg trajecten In deze paragraaf worden de aangeboden diensten toegelicht. Voor de verdere uitwerking wordt gebruikt gemaakt van het nieuwe schema dat de NVVK13 afgelopen jaar heeft gemaakt. Daarin staan alle in te zetten producten die binnen de Financiële Zorg ingezet kunnen worden. De uitleg en definities van alle termen staan vermeld in bijlage begrippenlijst. Het aangepast processchema van de NVVK is opgenomen in de bijlage.

13

Nederlandse vereniging voor sociaal bankieren, Financiële Zorg en bewindvoering

Beleidsplan Financiële zorg, gemeente Rucphen, versie 7

19

4.3.4.1 Aanmeld en Intake Fase In de aanmeld- en intake fase zal een inventarisatie en diagnose van de situatie plaatsvinden en indien nodig een opschaling via het meldpunt Multi problematiek. In deze fase wordt ook samen met de inwoner het plan van aanpak gemaakt, dit plan is volledig afgestemd om de mogelijkheden van de klant. Vroegsignalering Het in een zo vroeg mogelijk stadium in beeld krijgen van mensen met financiële problemen om vroegtijdige hulpverlening mogelijk te maken door gebruik te maken van daadwerkelijke signalen en outreachende hulpverlening. Aanmelding Het doel van de aanmelding is de registratie van de kerngegevens van de klant die financiële hulp zoekt. Deze informatie is nodig voor de intake en - zo nodig - crisisinterventie. De Aanmelding omvat: • Het registreren van de gegevens van de klant en de reden van aanmelding; • Het vaststellen of er sprake is van een crisissituatie; • Zo nodig doorverwijzen naar andere dienstverleners; • Informatie geven over de vervolgstappen op het vlak van financiële hulpverlening Intake Doel van de intake is het toetsen van enerzijds de mate van zelfredzaamheid van de klant en anderzijds diens problematiek om zo een plan van aanpak op maat op te stellen. De intake bestaat uit: - Probleem-inventarisatie;

Beleidsplan Financiële zorg, gemeente Rucphen, versie 7

20

- Probleemanalyse; - Verkenning oplossingsrichting; - Opstellen plan van aanpak; - Eventuele verwijzing. De intake wordt afgesloten met het afgeven van een toelatingsbeschikking inclusief een beknopt plan van aanpak. Financiële hulpverlening staat in de gemeente Rucphen gelijk aan Financiële Zorg. 4.3.4.2 Ontstressen Dit omvat al die activiteiten die erop gericht zijn om de stress van schulden weg te nemen. Dit wordt bereikt wanneer de primaire vaste lasten inclusief leefgeld structureel zijn geborgd en de schulden niet verder oplopen. Dit levert financiële rust op die nodig is om weer maatschappelijk te kunnen participeren. Al deze diensten worden uitgevoerd door de gemeente Rucphen. Het gaat hierbij bijvoorbeeld om: • • • •

Crisisinterventie Duurzame Financiële Dienstverlening (DFD) Informatie en advies Stabilisatie

4.3.4.3 Schuldenvrij maken Het geheel aan activiteiten waarmee de schuldenpositie van de klant wordt opgelost waardoor de klant vrij wordt van problematische schulden. Hiervoor kunnen verschillende activiteiten worden uitgevoerd zoals bijvoorbeeld het aangaan van een betalingsregeling, herfinanciering, sanering, schuldbemiddeling, dwangakkoord en/of het inzetten van de Wsnp. Het schuldenvrij maken is uitbesteed aan de Plangroep in De6 verband. Schuldregeling is het meest cruciale onderdeel van de curatieve Financiële Zorg. Hierbij worden de schulden opgelost. Na 3 jaar is een inwoner dan schuldenvrij bij het succesvol afronden van het traject. In de schuldregelingsfase treedt Plangroep op als tussenpersoon van de schuldenaar en de schuldeisers, waarbij de belangen van alle partijen zo goed mogelijk worden behartigd. • • • • • • • • •

Betalingsregeling Herfinanciering Schuldregeling (afkoop van schulden) Waarborgfonds, wordt nog uitgerold (al dan via Plangroep) Collectief schuldregelen (via Plangroep, men verwacht vanaf 2022 hierbij aan te sluiten) Schulden Knooppunt (via Plangroep, men verwacht vanaf 2022 hierbij aan te sluiten) Dwangakkoord WSNP Sociale kredieten

4.3.4.4 Bestendigen Dit zijn activiteiten, die gericht zijn op het borgen van de behaalde resultaten zodat recidive of te wel terugval in gedrag zo veel als mogelijk wordt voorkomen. Voor het bestendigen van de financiële situatie kan gebruik worden gemaakt van de onderstaande diensten: • •

Budgetbeheer (via Plangroep) Beschermingsbewind (via externe bewindvoerders)

Beleidsplan Financiële zorg, gemeente Rucphen, versie 7

21

•

Budgetbegeleiding of budgetcoaching (Via WijZijn Traverse Groep)

Overigens is het goed om aan te geven dat bovenstaande diensten ook ingezet kunnen worden bij het ontstressen.

4.3.4.5 Nazorg Nazorg omvat het geheel van activiteiten, dat plaatsvindt na beëindiging van een financieel hulpverleningstraject. Het is gericht op het voorkomen van recidive. Uitgangspunt is dat de gemeente Rucphen binnen het eerste jaar na beëindiging van de financiële zorg het initiatief neemt tot één of meer contactmomenten met de klant waarin wordt geïnformeerd of er sprake is van een situatie bij de klant waarin inkomsten en uitgaven in evenwicht zijn.

Beleidsplan Financiële zorg, gemeente Rucphen, versie 7

22

5. Kwaliteitsborging, monitoring en evaluatie In dit hoofdstuk staan drie onderwerpen centraal. Allereerst wordt de kwaliteitsborging toegelicht, vervolgens op welke manier wordt gemonitord en komt de insteek van evaluatie aan bod.

5.1 Kwaliteitsborging In de Wgs (artikel 2 lid 4 sub b) staat dat in het beleidsplan moet worden aangegeven welke maatregelen de gemeenteraad en het college nemen om de kwaliteit te borgen van de wijze waarop de integrale Financiële Zorg wordt uitgevoerd. De kwaliteit van de Financiële Zorg is een van de bepalende factoren voor de effectiviteit. Het is essentieel dat schuldeisers vertrouwen hebben in de wijze waarop de gemeentelijke Financiële Zorg wordt uitgevoerd en dat recht wordt gedaan aan hun belangen. Naast het aanbieden van gestandaardiseerd maatwerk is het voldoen aan aantoonbare kwaliteit van belang. De interne schuldhulpverleners hebben allemaal een relevante HBO-opleiding. De gemeente hanteert beleid voor de (verdere) competentie-ontwikkeling en het bijhouden van de vakbekwaamheid van de professionals en voert dit uit. De schuldhulpverleners nemen actief deel aan geboden scholing en uitwisseling, ze staan open voor feedback en wisselen kennis en leerervaringen uit om zichzelf en het vak van financiële hulpverlening te ontwikkelen. Verder hanteert de gemeente een passende vorm van tenminste jaarlijkse evaluatie van het functioneren en de ontwikkeling van elke professional, legt de afspraken vast en monitort de voortgang.

De kwaliteitseisen voor het schulden vrij maken en budgetbeheer is een belangrijke toegevoegde waarde voor het vertrouwen van zowel schuldeisers als schuldenaren. De NVVK (Vereniging voor Financiële Zorg en sociaal bankieren) is de koepelorganisatie van schuldhulpverlenende instanties in Nederland. De NVVK heeft gedragscodes ontwikkeld waarin richtlijnen voor goede Financiële Zorg opgenomen zijn. Plangroep is lid van de NVVK en hanteert deze voor de leden bindende gedragscodes. Het betreft: • gedragscode schuldhulpregeling; • gedragscode sociale kredietverlening. Door te werken volgens deze gedragscodes is de kwaliteit van de schuldregeling en inzet budgetbeheer geborgd. Plangroep werkt tevens samen met de Kredietbank Rotterdam (deze is aangesloten bij Sociale Banken Nederland (SBN, een samenwerkingsorganisatie van 27 sociale kredietbanken en gemeenten). Plangroep en de Kredietbank Rotterdam worden periodiek ge-audit door de branchevereniging NVVK. De gemeente Rucphen toetst doorlopend de klanttevredenheid. Het klanttevredenheidsonderzoek Financiële Zorg wordt onderdeel van het cliënttevredenheidsonderzoek Wmo. De uitkomst van tevredenheidsonderzoeken onder inwoners en schuldeisers geeft een belangrijk signaal over de stand van het kwaliteitsniveau. Streefcijfer in het klanttevredenheidsonderzoek is een 7.

Daarnaast gaat de gemeente ook tevredenheidsonderzoeken houden onder de ketenpartners. De uitkomst hiervan kan leiden tot afspraken tot verbetering van de integrale samenwerking. De gemeente moet kwaliteitseisen stellen, niet alleen aan zichzelf, maar ook aan de ketenpartners en eventuele uitvoerders van de integrale Financiële Zorg. Binnen de afdeling MO worden Wmo en Jeugd aanvragen steeksproefswijs getoetst op rechtmatigheids- en kwaliteitsaspecten. De procedure van melding tot en met beschikking wordt gecheckt. Bij deze kwaliteitsmeting wordt gebruik gemaakt van de webbased applicatie Checkpoint.

Beleidsplan Financiële zorg, gemeente Rucphen, versie 7

23

Het ligt voor de hand om ook het gehele proces schuldhulpverlening van melding tot en met beschikking steeksproefsgewijs te gaan controleren op bovengenoemde wijze.

5.2 Monitoring Per kwartaal vindt er een verantwoording over de Financiële Zorg plaats naar het College en de Raad als onderdeel van de Monitor sociaal domein.

Beleidsplan Financiële zorg, gemeente Rucphen, versie 7

24

6. Financiën Voor de volledigheid wordt in dit hoofdstuk het reeds vastgestelde budget en financiële dekking voor Financiële Zorg vermeld. Dit is jaarlijks € 246.646. Dit is al vastgesteld in de collegevergadering van 30 maart 2021, notanummer Z21/050495.

Beleidsplan Financiële zorg, gemeente Rucphen, versie 7

25

Bijlage I, Bronnen • • • • • • • •

Armoedebeleid Besluit Gemeentelijke schuldhulpverlening (Bgs) Gemeente nota integraal armoede- en schuldenbeleid, versie maart 2020 Herijking Financiële Zorg gemeente Rucphen, januari 2021, Asessor Plan van aanpak doorontwikkeling Sociaal Domein 2020-2024 VNG Aandachtspunten beleid 28 okt 2020 www.vroegsignaleringshv.nl Wet gemeentelijke schuldhulpverlening (Wgs)

Beleidsplan Financiële zorg, gemeente Rucphen, versie 7

26

Bijlage II, Begrippenlijst Adviesrecht gemeenten bij schuldenbewind (Ags) Op dit moment zijn gemeenten vaak niet op de hoogte als de rechter wordt verzocht om schuldenbewind in te stellen, terwijl ze wel verantwoordelijk zijn voor de juiste ondersteuning van mensen die schulden hebben. Om instroom inzichtelijker te maken, kunnen gemeenten een adviesrecht krijgen nadat er schuldenbewind is uitgesproken. Het adviesrecht kan gemeenten beter in staat stellen hun regierol bij Financiële Zorg te vervullen. Beschermingsbewind Net als bij budgetbeheer worden inkomsten en uitgaven beheerd. De bewindvoerder heeft daarbij meer bevoegdheden dan de schuldhulpverlener. Het wordt opgelegd door de rechter en vaak uitgevoerd door commerciële partijen. Voor minima moet de gemeente de kosten vergoeden vanuit de bijzondere bijstand. Net als in andere gemeenten zijn de kosten de afgelopen jaren toegenomen. Betalingsregeling Dit is een vastgelegde regeling tussen een klant en diens schuldeiser(s), waarin is bepaald dat de vastgestelde vordering(en) van de schuldeiser op de klant volledig en in vooraf vastgestelde termijnen wordt/worden terugbetaald. Er is hier geen maximale termijn aan verbonden.

Budgetbegeleiding of budgetcoaching Budgetcoaching omvat het geheel van activiteiten om de klant te leren zelfstandig en op een verantwoorde manier zijn financiële huishouding te voeren (gericht op gedragsverandering). Budgetcoaching wordt planmatig aangepakt, al dan niet als onderdeel van het integrale plan van aanpak voor financiële hulpverlening. Het plan bevat het doel van het coachingstraject en de aard en frequentie van de coachingsactiviteiten en de vorm (individuele begeleiding en/of groepsactiviteiten). Deze taak wordt uitgevoerd door WijZijn Traverse Groep. Budgetbeheer Het inkomen wordt beheerd door een budgetbeheerder. De budgetbeheerder ziet erop toe dat bijvoorbeeld de vaste lasten worden betaald en dat de schulden worden afgelost. De inzet van budgetbeheer is ook uitbesteed aan Plangroep. Een andere vorm van budgetbeheer is de doorbetaling van de vaste lasten vanuit de bijstandsuitkering. Collectief schuldregelen (via Plangroep, men verwacht vanaf 2022 hierbij aan te sluiten) Crisisinterventie Crisisinterventie beoogt die voorzieningen te treffen, die een crisis kunnen afwenden opdat een klant vervolgens geholpen kan worden met reguliere financiële hulpverlening.

Als crisissituatie zijn in de Wgs gedefinieerd: o aanzegging tot woningontruiming of aankondiging van executieverkoop; o aankondiging afsluiting van gas, water of energie; Binnen een termijn van 3 werkdagen moet een gesprek met de klant worden gevoerd om de crisissituatie in beeld te brengen. Binnen twee weken zullen alle noodzakelijke acties worden ondernomen om de crisis af te wenden. Duurzame Financiële Dienstverlening (DFD) Het geheel van activiteiten die erop zijn gericht de inkomsten en uitgaven in evenwicht te brengen en te houden en waarbij schulden vrijmaken, door de omstandigheden van de betrokkene, (nog) niet mogelijk is. Het kan hierbij onder andere gaan om schulden die niet-regelbaar zijn of situaties waar de

Beleidsplan Financiële zorg, gemeente Rucphen, versie 7

27

klant door geestelijke of lichamelijke beperkingen (nog) niet in staat is om een traject i.v.m. schulden vrij maken met succes te volgen en af te ronden. Bij DFD wordt het inkomen gemaximaliseerd, de uitgaven geminimaliseerd en de beslagvrije voet bewaakt. DFD leidt niet expliciet en niet direct naar een traject om de klant een schuldenvrij toekomst te geven en kent geen maximale looptijd. In het kader van DFD kunnen betalingsafspraken met schuldeisers worden getroffen, als dit het doel van DFD dient en het budgettair mogelijk is. Dwangakkoord Doel van een dwangakkoord is om schuldeisers te dwingen een aangeboden schuldregeling te accepteren. De rechtbank beoordeelt een dergelijk verzoek. In een dwangakkoord licht de klant toe waarom hij vindt dat één of meerdere schuldeisers moet(en) meewerken aan een buitengerechtelijk akkoord. Informatie en advies Het doel van geven van informatie en advies over het zelfstandig bereiken van duurzaam financieel evenwicht is dat er geen of minder gebruik gemaakt hoeft te worden van andere vormen van financiële hulpverlening, zoals stabilisatie, betalingsregeling, herfinanciering, schuldregeling, beschermingsbewind, budgetbeheer, budgetcoaching of duurzame financiële dienstverlening. Onder informatie en advies wordt ook verstaan het doorverwijzen naar derden.