08 RV RB Vaststellen belastingverordeningen 2024

RAADSVOORSTEL Raadsvergadering 13 december 2023

Agendanummer 08

Commissievergadering ABM 30 november 2023

Agendanummer 08

Vaststellen belastingverordeningen 2024 Voorstel: 1. de Verordening onroerende-zaakbelastingen Rucphen 2024 vast te stellen; 2. de Verordening afvalstoffenheffing Rucphen 2024 vast te stellen; 3. de Verordening rioolheffing Rucphen 2024 vast te stellen; 4. de Legesverordening Rucphen 2024 vast te stellen; 5. de Verordening lijkbezorgingsrechten Rucphen 2024 vast te stellen; 6. de Verordening marktgeld Rucphen 2024 vast te stellen; 7. de Verordening rioolaansluitrecht Rucphen 2024 vast te stellen; 8. de Verordening toeristenbelasting Rucphen 2024 vast te stellen; 9. de Verordening forensenbelasting Rucphen 2024 vast te stellen; 10. de Regeling kwijtschelding gemeentelijke belastingen Rucphen 2024 vast te stellen; 11. een bedrag van € 170.000,00 aan te wenden ten laste van de egalisatiereserve afvalstoffenheffing; 12. de 3e begrotingswijziging 2024 vast te stellen. Samenvatting: Zoals gebruikelijk wordt het voorstel tot aanpassing van de belastingverordeningen en wijziging van de tarieven in de raadsvergadering van december, voorafgaand aan het nieuwe belastingjaar, behandeld. Het vaststellen van belastingverordeningen en tarieven is een autonome bevoegdheid van uw raad. De belangrijkste beleids- en begrotingsuitgangspunten voor de heffing van gemeentelijke belastingen, rechten en leges zijn in de paragraaf lokale heffingen van de Programmabegroting 2024 beschreven.

Bij het opstellen van de verordeningen en de berekening van de tarieven zijn deze uitgangspunten toegepast. De meest belangrijke uitgangspunten kunnen als volgt worden samengevat: • bezuinigingen gaan voor lastenverzwaring; • de opbrengst van de onroerende-zaakbelastingen wordt jaarlijks maximaal 2% verhoogd; • een 100% kostendekkende tariefberekening bij de afvalstoffenheffing en rioolheffing. Ook de berekening van de leges is kostendekkend. De legestarieven zijn berekend op basis van de ‘activity-based-costing-methode’, waarbij we een inschatting maken van de werkelijke kosten van een dienst/product. De verhoging van andere belastingen en rechten, zoals lijkbezorgingsrechten en het marktgeld, koppelen we aan het Consumenten Prijs Indexcijfer (CPI). Verder is de jaarlijkse verhoging van de toeristen- en forensenbelasting gekoppeld aan de ozb-opbrengstverhoging. Tot slot leggen we de afspraken rondom kwijtschelding vast in een regeling. In de Programmabegroting 2024 is een bestuurlijke ambitie opgenomen voor het verhogen van de frequentie voor onkruidbestrijding en straatvegen. Het invullen van deze ambitie op 8 november jl. heeft een indirect effect op het tarief van de afvalstoffen- en rioolheffing. De kosten die onze gemeente maakt voor straatreiniging worden namelijk doorbelast in deze heffingen

2

(afvalstoffenheffing 35% en rioolheffing 50%). O.b.v. deze mutatie is de kostendekking en tariefstelling voor beide heffingen herrekend. De financiële effecten hiervan worden aan uw raad voorgelegd in de 3e begrotingswijziging 2024. Motivering: De voorgestelde wijzigingen zullen wij hieronder kort toelichten. 1. Verordening onroerende-zaakbelastingen Rucphen 2024 Bij de vaststelling van de ozb-opbrengst is, conform het hoofdlijnenakkoord, vastgehouden aan de afgesproken maximale opbrengststijging van 2%. De vastgestelde ozb-opbrengst in combinatie met totale WOZ-waarde bepaalt het definitieve tarief. Hierbij wordt uitgegaan van de totale WOZ-waarde van alle woningen en niet-woningen. Deze waarde wordt berekend exclusief areaaluitbreiding. Wel houden we rekening met de verwachte waardeontwikkeling welke we vanuit de BWB hebben ontvangen. In onderstaande tabel is de waardeontwikkeling per objectcategorie weergegeven. Deze informatie hebben we vervolgens gebruikt om de totale ozb-waarde per 1 januari 2023 te kunnen bepalen. 2021 Waardeontwikkeling WOZ-waarde 1. woningen 2. niet-woningen

2022

2023

2024

1-1-2020 1-1-2021 1-1-2022 1-1-2023 6,5% 9,1% 13,1% 4,6% 0,4%

0,7%

4,8%

2,2%

Wanneer we de totale ozb-waarde afzetten tegen de te realiseren opbrengst, dan levert dit de volgende tarieven op: 2021

2022

2023

2024

1. eigenarenheffing woningen

0,1006%

0,0944%

0,0819%

0,0795%

2. eigenarenheffing niet-woningen

0,1602%

0,1623%

0,1700%

0,1538%

3. gebruikersheffing niet-woningen

0,1281%

0,1339%

0,1376%

0,1267%

Onroerende-zaakbelastingen

Eigenarenheffing woningen In 2024 willen we de opbrengst met 2% laten stijgen. Omdat de WOZ-waarde met 4,6% stijgt daalt het tarief om dit te compenseren. Eigenaren- en gebruikersheffing niet-woningen In 2024 willen we de opbrengst met 2% laten stijgen. Omdat de WOZ-waarde met 2,2% stijgt, daalt het tarief om dit te compenseren. Ook was de werkelijke waardeontwikkeling per 1-1-2022 hoger (4,8% i.p.v. 0,5%) dan bij de tariefstelling is gebruikt. Deze stijging zorgt dat het tarief sterker mag dalen. 2. Verordening afvalstoffenheffing Rucphen 2024 Het uitgangspunt bij de afvalstoffenheffing is een volledig 100%-kostendekkende tariefberekening. Alle kosten van de activiteiten die in enige mate (geheel/gedeeltelijk) kunnen worden toegerekend aan de in de Wet Milieubeheer opgenomen gemeentelijke zorgplicht voor het verwijderen van huishoudelijke afvalstoffen, inclusief de kosten van het grondstoffencentrum, zijn in de kostenonderbouwing meegenomen. Daarbij maken we onderscheid tussen vaste en variabele kosten, om zo het vaste tarief per perceel en de verschillende containertarieven te berekenen. Voor

3

een totaaloverzicht van baten, lasten en tariefberekening ligt het ‘Overzicht onderbouwing afvalstoffenheffing 2024’ ter inzage. De verhoging van de afvalstoffenheffing kent een aantal oorzaken: -

-

-

-

-

Door Saver is een stijging van maximaal 5,9% op de tarieven uit de producten en diensten catalogus aangekondigd. Dit houdt in dat bij een gelijke afname de kosten voor Rucphen stijgen met 5,9%; Deze tarieven zijn exclusief BTW. In de afvalstoffenheffing mogen we de BTW doorbelasten in de heffing. Dit houdt in dat over de kostenstijging nog 21% BTW wordt doorbelast. Effectief kom je dan uit op een kostenstijging van 7,1%; Ook nemen de kosten van het grondstoffencentrum toe. Er kunnen meer grondstoffen ingeleverd worden in de gratis route ten opzichte van de Milieustraat in Etten-Leur. Hiervoor ontvangen we geen bijdrage, maar we betalen wel verwerkingskosten voor de tonnages uit de gratis route. Gebaseerd op het voorschot in de mix gaan we uit van een stijging van € 163.000,00. Daarbij zijn de werkelijke verwerkingskosten afhankelijk van het type afval wat wordt aangeleverd; Een stijging in aangeboden kringloopgoederen. Er is meerjarig rekening gehouden met 100 ton. De verwachting is dat we in 2023 e.v. op ongeveer 300 ton gaan uitkomen. De lasten op dit onderdeel nemen met € 40.000,00 toe; Een stijging in het aantal ledigingen van containers met incontinentiemateriaal. Deze ledigingen zijn relatief duur. De lasten nemen met € 27.000,00 toe; Een stijging in de exploitatie van de ondergrondse verzamelcontainers.

De lasten nemen met € 24.000,00 toe; Een stijging op doorbelaste kosten uit ‘reiniging van straten’. Een stijging van € 20.000,00. Dit staat los van het raadsvoorstel van september 2023; Een stijging in de kosten van overhead € 19.000,00 als gevolg van o.a. cao-ontwikkeling; Een stijging in de uitvoeringskosten BWB van € 8.000,00; Een toename in kwijtschelding gemeentelijke belastingen van € 5.000,00.

De mutaties tussen 2023 en 2024 zijn zodanig groot dat het vastrecht sterk stijgt ten opzichte van voorgaande jaren. In de begroting 2024 werd nog uitgegaan van een vastrecht van € 187,00 en door het invullen van de bestuurlijke ambitie voor onkruidbestrijding en straatvegen bij de begrotingsbehandeling zou het vastrecht voor 2024 uitkomen op € 192,00. We willen deze kostenstijging eenmalig opvangen met inzet van € 170.000,00 uit de egalisatiereserve afvalstoffenheffing. De egalisatiereserve is namelijk gevormd uit positieve resultaten uit de heffing en mag alleen worden ingezet voor activiteiten die met afval te maken hebben. Door de reserve in te zetten kan de stijging gefaseerd plaatsvinden. Dit levert dit de volgende tarieven op voor 2024: 2021

2022

2023

2024

Afvalstoffenheffing 1. vast bedrag per perceel

€ 148,50

€ 156,50

€ 155,00

€ 175,00

2. tarief lediging Restafvalcontainer

€ 11,30

€ 11,00

€ 9,70

€ 11,30

3. tarief lediging GFT-afvalcontainer

€ 4,00

€ 3,80

€ 3,40

€ 3,90

4. tarief inworp OVC

€ 2,30

€ 2,20

€ 1,90

€ 2,30

3. Verordening rioolheffing Rucphen 2024 De tariefontwikkeling van de rioolheffing is afhankelijk van de kostenonderbouwing zoals opgenomen in de financiële paragraaf van het gemeentelijk rioleringsplan. Op 15 juni 2022 heeft

4

uw raad het Gemeentelijke Rioleringsprogramma (GRP) 2023 – 2026 vastgesteld. Hierbij is gekozen voor ‘risicogestuurd rioolbeheer’. Een volledig 100%-kostendekkende tariefberekening is het uitgangspunt. Het resultaat op het product riolering loopt via de voorziening Gemeentelijk RioleringPlan. Dit doen we op basis van het BBV. We gebruiken de voorziening om fluctuaties als gevolg van groot onderhoud te voorkomen. De voorziening mag niet negatief worden en hierbij kijken we 80 jaar vooruit. Dit is gelijk aan de afschrijvingstermijn. Voor een totaaloverzicht van baten, lasten en tariefberekening ligt het ‘Overzicht onderbouwing rioolheffing 2024’ ter inzage. Voor 2024 hebben we de volgende tarieven berekend: 2021

2022

2023

2024

Rioolheffing 1. tarief woningen

€ 207,02

€ 207,02

€ 216,34

€ 227,16

2. tarief niet-woningen

0,1127%

0,1193%

0,1273%

0,1368%

tarief woningen In het GRP is het tarief geprognosticeerd op € 225,00, wat gebaseerd is op een stijging van 4%. Om te zorgen dat de voorziening toereikend blijft is dit verhoogd naar 5%. Het nieuwe tarief voor 2024 komt dan uit op € 227,16. tarief niet-woningen Er is kritisch gekeken naar de tariefverhouding tussen woningen en niet-woningen. Deze is historisch bepaald op 85% woningen en 15% niet-woningen. Afgezet tegen het waterverbruik van beide categorieën is een verhouding van 80% woningen en 20% niet-woningen meer passend. We stellen voor de tariefverhouding over een periode van 5 jaar toe te laten groeien naar 20%. Dit betekent dat volgend jaar 16% van de inkomsten uit heffing afkomstig is van niet-woningen. Wanneer we de verhouding niet aanpassen, moet het woningtarief in 2024 scherper stijgen. Voorkeursmodel rioolheffing De BWB heeft in samenwerking met de deelnemers een voorkeursmodel opgesteld. De belangrijkste wijziging in het voorkeursmodel is dat de eis voor een directe of indirecte aansluiting op de gemeentelijke riolering komt te vervallen. In onze huidige verordening worden alleen aanslagen opgelegd, wanneer er een aansluiting is op de gemeentelijke riolering. Door deze eis te laten vervallen worden er meer objecten in de heffing betrokken. Welke objecten dit exact zijn en in hoeverre dit binnen ons beleid past, is nog onduidelijk.

Ook gaat het voorkeursmodel uit van een eigenaren- en gebruikersheffing voor woningen en een gebruikersheffing voor niet-woningen. Onze huidige verordening kent alleen een eigenarenheffing voor zowel woningen als niet-woningen. Het volgen van de modelverordening veroorzaakt voor onze gemeente een lastenverschuiving tussen eigenaren en gebruikers. Met name huurders, waaronder ook sociale huurders, zullen onder het voorkeursmodel een aanslag ontvangen als gebruiker. Ook hier zijn nog geen beleidsuitgangspunten over. In de periode tot en met 2026 willen we vasthouden aan onze huidige verordening en alleen de tarieven actualiseren. De impact van het volgen van het voorkeursmodel is te groot om los te zien van het beleidskader. De aansluiting op een nieuwe verordening met aangepaste lastenverdeling willen we betrekken bij het nieuwe Gemeentelijk RioleringsPlan, wat in 2026 wordt opgesteld.

5

4. Legesverordening Rucphen 2024 De inwerkingtreding van de Omgevingswet per 1 januari 2024 is definitief vastgesteld. Onze verordening Leges 2024 is aangepast aan de hand van de modelverordening van de VNG. De verordening bestaat nu uit drie hoofdstukken in plaats van titels, te weten: • hoofdstuk 1: algemene dienstverlening; • hoofdstuk 2: dienstverlening en besluiten in het kader van de Omgevingswet; • hoofdstuk 3: dienstverlening vallend onder de dienstenrichtlijn en niet vallend onder hoofdstuk 2. De legestarieven voor 2024 zijn berekend op basis van de ‘activity-based-costing-methode’, waarbij we een inschatting maken van de werkelijke kosten van een dienst/product. Hierbij houden we rekening met de geraamde tijdsbesteding, externe kosten en een doorbelasting van overhead. Voor een totaaloverzicht van tariefberekening ligt het ‘Overzicht onderbouwing legestarieven 2024’ ter inzage. Algemeen Het uurtarief inclusief overhead voor 2024 is 8,8% – 15,3% gestegen ten opzichte van 2023, afhankelijk van de loonschaal. Dit betekent dat bij dezelfde ureninzet de prijs per product ook toeneemt. Voor de eenheidstarieven wordt gerekend met een Consumentenprijsindex (CPI) uit de ‘Kerngegevenstabel, september 2023, jaarschijf 2024. Het CPI-cijfer voor 2024 is 3,4%.

De legesverordening Rucphen 2024 zal in het eerste half jaar van 2024 worden geëvalueerd naar aanleiding van de ervaringen met de Omgevingswet. Indien blijkt dat inschattingen achteraf niet correct zijn geweest, kan aan de hand van deze evaluatie tijdig worden bijgestuurd. 5. Verordening lijkbezorgingsrechten Rucphen 2024 De tariefverhoging van de lijkbezorgingsrechten is gekoppeld aan het Consumenten Prijs Indexcijfer (CPI). Uit de Kerngegevenstabel, gepubliceerd in september 2023, leiden we een CPIcijfer voor 2024 af van 3,4%. Bij lijkbezorgingsrechten is bewust gekozen om slechts gedeeltelijke kostendekking te realiseren. Een verhoging van de tarieven naar volledig kostendekkende tarieven leidt tot ongewenst hoge (schrik-)tarieven. Voor een totaaloverzicht van baten, lasten en tariefberekening ligt het ‘Overzicht baten en lasten gemeentelijke begraafplaatsen 2024 – 2027’ ter inzage. 6. Verordening marktgeld Rucphen 2024 De tariefverhoging van het marktgeld is gekoppeld aan het Consumenten Prijs Indexcijfer (CPI). Uit de Kerngegevenstabel, gepubliceerd in september 2023, leiden we een CPI-cijfer voor 2024 af van 3,4%. Het tarief voor marktgeld is € 5,15 in 2024. Ook bij marktgeld is bewust gekozen om slechts gedeeltelijke kostendekking te realiseren. Een verhoging van de tarieven naar volledig kostendekkende tarieven leidt tot ongewenst hoge (schrik-)tarieven.

Voor een totaaloverzicht van baten, lasten en tariefberekening ligt het ‘Overzicht baten en lasten weekmarkt 2024 – 2027’ ter inzage. 7. Verordening rioolaansluitrecht Rucphen 2024 In de verordening 2024 worden de werkelijke kosten voor een rioolaansluiting o.b.v. een begrotingsconstructie doorbelast aan de aanvrager. Op deze manier betaalt een inwoner altijd een rechtvaardig tarief. Deze methodiek is ongewijzigd t.o.v. de verordening 2023.

6

8. Verordening toeristenbelasting Rucphen 2024 Conform de begrotingsuitgangspunten worden deze belastingopbrengsten verhoogd met hetzelfde percentage als de OZB-opbrengst. Bij de wijziging van de tarieven van de toeristenbelasting houden we rekening met het amendement dat in december 2014 door de raad is aangenomen. De tarieven worden pas verhoogd als de meerjarige indexering gekoppeld aan de OZBopbrengstverhoging (2%) leidt tot een verhoging van de tarieven met een tot op € 0,05 nauwkeurig af te ronden tarief. In 2024 stijgt het tarief voor volwassenen naar € 1,10. Het tarief voor personen jonger dan 18 jaar blijft € 0,80. 2021

2022

2023

2024

> 18 jaar per overnachting

€ 1,00

€ 1,05

€ 1,05

€ 1,10

< 18 jaar per overnachting

€ 0,75

€ 0,75

€ 0,80

€ 0,80

Toeristenbelasting

9. Verordening forensenbelasting Rucphen 2024 De heffingsgrondslag is de WOZ-waarde van de woning waarin het verblijf plaatsvindt. Conform de uitgangspunten verhogen we de opbrengst forensenbelasting met hetzelfde percentage als de OZB (2%). 2021

2022

2023

2024

Forensenbelasting tarief % van de WOZ-waarde

0,4820%

0,4893%

0,4660%

0,4416%

met een minimum van

€ 120,00

€ 122,00

€ 124,00

€ 126,00

en een maximum van

€ 778,00

€ 794,00

€ 810,00

€ 826,00

10. Regeling kwijtschelding gemeentelijke belastingen Rucphen 2024 In 2024 zijn er geen beleidsmatige wijzigingen, maar slechts redactionele aanpassingen. Voor een indicatie van de lokale lastendruk in 2024 zijn de nieuwe tarieven en ontwikkelingen verwerkt in onderstaande tabel voor een viertal rekenvoorbeelden. Lokale lastendruk

WOZ-waarde object per 1-1-2022

n.v.t.

Particuliere woning € 250.000

WOZ-waarde object per 1-1-2023

n.v.t.

€ 262.000

€ 419.000

€ 715.000

eigenarenheffing

n.v.t.

€ 208,29

€ 333,11

€ 1.099,67

gebruikersheffing

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

€ 905,91

n.v.t.

€ 227,16

€ 227,16

Belastingsoort

Huurwoning

Particuliere woning € 400.000

Bedrijf € 700.000

Onroerendezaakbelastingen

Rioolheffing woningtarief niet-woningtarief

€ 978,12

Afvalstoffenheffing Vast tarief per perceel

€ 175,00

€ 175,00

€ 175,00

n.v.t.

Lediging GFT-container

€ 23,40

€ 23,40

€ 23,40

n.v.t.

Lediging Rest-container

€ 124,30

€ 124,30

€ 124,30

n.v.t.

882,97

€ 2.983,70

Totaal aanslag 2024

€

322,70

€

758,15

€

7

Aanslagbedrag 2023 Verschil

€

282,10 € 40,60

€

703,19 € 54,96

€

826,04 € 56,93

€

3.044,30 -€ 60,61

Middelen: In de Programmabegroting 2024 is een bestuurlijke ambitie opgenomen voor het verhogen van de frequentie voor onkruidbestrijding en straatvegen. Het invullen van deze ambitie op 8 november jl. heeft een indirect effect op het tarief van de afvalstoffen- en rioolheffing. De kosten die onze gemeente maakt voor straatreiniging worden namelijk doorbelast in deze heffingen (afvalstoffenheffing 35% en rioolheffing 50%). O.b.v. deze mutatie is de kostendekking en tariefstelling voor beide heffingen herrekend. 3e begrotingswijziging 2024. Afvalstoffenheffing Door het invullen van de bestuurlijke ambitie worden de doorbelaste kosten met € 52.500,00 verhoogd vanaf 2024, met een verhoging van het vastrecht (€ 5,36) tot gevolg. Ook hebben we, op basis van het werkelijk aantal ledigingen in 2023, de prognoses voor 2024 naar beneden bij moeten stellen tot 56.000 ledigingen GFT en 91.000 ledigingen restafval. Dit zorgt voor een toename van het tarief per lediging. Tot slot is de raming voor inzameling GFT verhoogd, omdat hier een minimaal aantal ledigingen door Saver in rekening wordt gebracht. Ook dit heeft een negatief effect op het tarief per lediging. Per saldo is er een positief effect op het begrotingssaldo, omdat een deel van de mutatie bestaat uit fictieve btw. Dit mag worden doorbelast in de heffing, maar wordt ook teruggevraagd via het BTW compensatie fonds.

Het gaat om bedrag van € 7.895,00 in 2024, € 8.053,00 in 2025, € 8.214,00 in 2026 en € 8.378,00 in 2027. Egalisatiereserve afvalstoffenheffing Door een bedrag van € 170.000,00 in te zetten kan het vastrecht dalen naar € 175,00. Zonder inzet van de reserve stijgt het vastrecht naar € 192,00 (2023: € 155,00). Rioolheffing Door het invullen van de bestuurlijke ambitie worden de doorbelaste kosten met € 75.000,00 verhoogd vanaf 2024. Mede door deze mutatie komt de voorziening GRP onder druk te staan. Omdat de voorziening de komende 80 jaar toereikend moet zijn is aanpassing van het tarief noodzakelijk. Per saldo is er een positief effect op het begrotingssaldo, omdat er minder ten laste van de voorziening wordt gebracht en meer ten laste van de heffing. Het gaat om bedrag van € 7.195,00 in 2024, € 35.148,00 in 2025, € 47.331,00 in 2026 en € 51.118,00 in 2027. Vervolg: Algemeen verbindende voorschriften, waaronder verordeningen, worden door de Centrale Voorziening Decentrale Regelgeving (CVDR) in geconsolideerde vorm op overheid.nl gepubliceerd. Gemeentelijke regelgeving wordt ook bekengemaakt door middel van de Gemeenschappelijke Voorziening voor Officiële Publicaties (GVOP).

8

Rucphen, 14 november 2023 Burgemeester en wethouders van Rucphen, de secretaris,

de burgemeester,

drs. T. Kemper.

mr. M. van der Meer Mohr.

Bijlage(n): a. Conceptbesluit 1. Verordening onroerende-zaakbelastingen Rucphen 2024 2. Verordening afvalstoffenheffing Rucphen 2024 3. Verordening rioolheffing Rucphen 2024 4. Legesverordening Rucphen 2024 5. Verordening lijkbezorgingsrechten Rucphen 2024 6. Verordening marktgeld Rucphen 2024 7. Verordening rioolaansluitrecht Rucphen 2024 8. Verordening toeristenbelasting Rucphen 2024 9. Verordening forensenbelasting Rucphen 2024 10. Regeling kwijtschelding gemeentelijke belastingen Rucphen 2024 11. 3e begrotingswijziging 2024 Ter inzage voor raadsleden: b. Overzicht onderbouwing afvalstoffenheffing 2024 c. Overzicht onderbouwing rioolheffing 2024 d. Overzicht onderbouwing legestarieven 2024 e. Overzicht baten en lasten gemeentelijke begraafplaatsen 2024 - 2027 f. Overzicht baten en lasten weekmarkt 2024 – 2027

RAADSBESLUIT Vaststellen belastingverordeningen 2024 13 december 2023 De raad van de gemeente Rucphen, gezien het voorstel van burgemeester en wethouders van 14 november 2023 gelet op artikel 192 van de Gemeentewet, gehoord de commissie Algemeen Bestuur en Middelen op 30 november 2023, besluit: 12. de 3e begrotingswijziging 2024 vast te stellen.

Aldus vastgesteld door de raad van de gemeente Rucphen in zijn openbare vergadering van 13 december 2023, de griffier,

de voorzitter,

J.J.H. Lahaije.

mr. M. van der Meer Mohr.