08 RV RB Onderhoud groenvakken 2024 e.v

RAADSVOORSTEL Raadsvergadering 19 april 2023

Agendanummer 00

Commissievergadering EROM 5 april 2023

Agendanummer 08

Onderhoud groenvakken 2024 e.v. Voorstel: 1. Het groenonderhoud vanaf 2024 door een combinatie van een commerciële partij en WVS uit te laten voeren. Samenvatting: Voor de groene openbare ruimte is het beeldkwaliteitsniveau op B vastgesteld. Door het uitvoeren van het groenonderhoud op basis van een beeldbestek wordt de kwaliteit geborgd. Ten behoeve van het uitvoeren van de werkzaamheden zijn drie opties mogelijk. Dit zijn het uitvoeren van de werkzaamheden door enkel een commerciële partij, door enkel WVS of een combinatie van beide. Een commerciële partij Bij uitvoer van de werkzaamheden door een commerciële partij draagt een groenaannemer, na selectie, de komende jaren zorg voor het bereiken en behouden van de beeldkwaliteit. Een commerciële partij kent een basis van geschoold en gekwalificeerd personeel. De groenaannemer kent een verplichting om mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt in te zetten, de zogenaamde SROI (Social Return On Investment), bij voorkeur zijn dit medewerkers van WVS. Groenaannemers geven aan geen grote arealen meer te willen onderhouden vanwege personeelsschaarste en het bereiken en behouden van de beeldkwaliteit. WVS Door het gedeeld eigenaarschap van de gemeente Rucphen hebben we als ketenpartner een maatschappelijke verplichting om werkgelegenheid te bieden aan mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt.

De inzet van WVS zorgt voor een continuering van hun werkzaamheden in het gemeentelijk groenonderhoud. De werkwijze sluit aan bij de huidige werkwijze waarbij WVS op basis van het beeldbestek het groenonderhoud uitvoert in de kernen, met uitzondering van St. Willebrord, en de Binnentuin/ Nijverhei. Daarnaast biedt het WVS de gelegenheid de ambities zoals genoemd in het Koersdocument Publiek Groenbedrijf verder vorm te geven. De combinatie van WVS en een commerciële partij Door het onderbrengen van het onderhoud aan de groenvakken bij WVS en een commerciële partij kunnen kennis, kunde en praktijkervaringen met elkaar worden gedeeld. Dit komt de kwaliteit van het werk ten goede en zorgt voor kruisbestuiving. Daarnaast geeft het invulling aan de maatschappelijke verplichting om werkgelegenheid te bieden aan mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. Deze werkwijze is, met enkele aanpassingen, een voortzetting van de huidige manier van werken. Met de drie opties kan een structurele besparing ten opzichte van de huidige kosten op het groenonderhoud worden bereikt.

2

In de bijlage ‘Onderhoud groenvakken’ zijn de drie opties verder uitgewerkt. De optie waarbij WVS en een commerciële partij de werkzaamheden gezamenlijk uitvoeren is als voorkeursvariant in dit raadsvoorstel verder toegelicht. Motivering: De voorgestelde werkwijze sluit aan bij het vastgesteld beleid Het groenbeleidsplan Groen R | Groenbeleidsplan gemeente Rucphen (2022) en het groenbeheerplan Groene Vingers (2022) bevestigen het in november 2016 vastgestelde beeldkwaliteitsniveau B. In beide documenten worden duidelijke kaders gesteld hoe om te gaan met het openbaar groen op het gebied van beheer en onderhoud. Binnen de Toekomstvisie Puur Rucphen 2030 (2015) bieden de perspectieven ‘aantrekkelijk wonen’ en ‘regionale samenwerking’ het kader voor de herziening van het groenbeheer en -onderhoud. We zetten in op het versterken van de uitstraling van de kernen. Het bereiken en behouden van het vastgestelde beeldkwaliteitsniveau vormt hierbij een belangrijke basis. De gemeente vervult hierbij de rol van opdrachtgever. Marktpartijen (zoals een commerciële partij en WVS) voeren de werkzaamheden uit en zijn hierbij opdrachtnemer. Sinds dit jaar (2023) zijn een aantal onderdelen van het groenonderhoud al ondergebracht binnen een beeld- en/ of frequentiebestek. Dit zijn het maaien van de gazons, het cyclisch boombeheer en het machinaal knippen van de hagen.

Het werken met een beeldbestek zorgt voor borging beeldkwaliteit De basis voor een beeldbestek is de Kwaliteitscatalogus Openbare Ruimte (KOR) van het CROW (nationaal kennisplatform voor infrastructuur, verkeer, vervoer en openbare ruimte). Als landelijke standaard brengt de KOR de kwaliteit van de openbare ruimte objectief in beeld op basis van uniforme en begrijpelijke normen en kengetallen. De werkwijze draagt bij aan het in het groenbeheerplan Groene Vingers genoemde efficiënt en planmatig uitvoeren van de werkzaamheden. Enerzijds als meetinstrument in de buitenruimte voor o.a. medewerkers, aannemers en inwoners, anderzijds ook als referentie bij beleidsmatige keuzes. Beeldkwaliteit geeft echter geen inzicht in de oorzaken van geconstateerde gebreken en de beoordeling en/ of beleving van onze inwoners. Een beeldbestek is de vertaling van de beeldkwaliteit, zoals opgenomen in de KOR, naar een bestek waarin de werkhandelingen generiek voor de verschillende onderhoudsonderdelen verwoord zijn. Het zorgt voor een toetsbaar en meetbaar instrument op basis waarvan de groenvakken onderhouden kunnen worden. Onderdeel van het beeldbestek is de mogelijkheid tot sanctioneren als het beeld na de periodieke controle van de groenonderhoud (vier wekelijkse schouw) niet voldoet. Bij de sanctie wordt een (gedeelte) van het termijnbedrag niet uitbetaald.

We hebben goede ervaringen met deze werkwijze In de voorkeursvariant werken een commerciële partij en WVS naast elkaar, binnen eigen percelen, aan het onderhoud in de groenvakken. Deze werkwijze gaat door op de dit jaar ingeslagen weg. Dit jaar (2023) voeren de groenmedewerkers van WVS niet het groenonderhoud in de gehele gemeente uit. Zij voeren enkel onderhoud uit in de kernen Rucphen, Schijf, Sprundel, Zegge en de Nijverhei/ Binnentuin. Naast de groenmedewerkers wordt er namens WVS een uitvoerder van WVS ingezet. Reden hiertoe was de ervaring van de afgelopen jaren dat op deze manier geen groenaannemers meer noodzakelijk zouden zijn. Dankzij de inzet van de uitvoerder stuurt de gemeente niet meer op kwaliteit, maar controleert deze.

3

De gemeente is hierdoor opdrachtgever en WVS opdrachtnemer, er is hierbij sprake van een goede rolverdeling. De inzet van de uitvoerder zorgt daarnaast voor een ontlasting van de ambtelijke organisatie. De werkzaamheden in St. Willebrord worden uitgevoerd door een commerciële partij. Zij maken voor hun verplichting tot SROI (Social Return On Investment) gebruik van WVS. De eerste ervaringen zijn hierin positief. Op dit moment van het jaar voldoet het beeld aan de vastgestelde beeldkwaliteit. Hierbij moet aangegeven worden dat het groeiseizoen voor wat betreft onkruidgroei in de groenvakken nog moet beginnen (april – oktober). Daarnaast is in 2021, bij wijze van pilot, in de centrumgebieden van de dorpen de onderhoudstaken in het openbaar groen uitgevoerd door een commerciële partij met ondersteuning van WVS. Dit volgens het principe van SROI. SROI is een aanpak om meer werkgelegenheid te creëren voor mensen met een grote(re) afstand tot de arbeidsmarkt. Reden hiertoe was het achterblijven in de voorgaande jaren waarbij de groenmedewerkers van WVS voor het groenonderhoud werden ingezet. Ondanks het groeizame weer in 2021 is het beeld in de centrumgebieden van de dorpen op het gewenste beeldkwaliteitsniveau B gebleven. We sturen al bij de aanbesteding op kwaliteit Voor het uitvoeren van de werkzaamheden is het belangrijk dat de partijen die inschrijven kennis en kunde hebben.

Daarnaast moeten de partijen professioneel zijn op het gebied van bedrijfsvoering en qua veiligheid voor de medewerkers. Daarom vragen we naast de benodigde vakkennis twee belangrijke criteria, te weten Groenkeur en VCA. Groenkeur is een onafhankelijk keurmerk voor bedrijven in de groene sector. De gecertificeerde bedrijven hebben een ISO 9001 kwaliteitscertificaat op het gebied van duurzame kwaliteit, vakbekwaamheid, veilig werken en groenkennis. Op deze manier is de opdrachtgever verzekerd van vakwerk en bewust ondernemen. Daarnaast vragen we een VCA certificaat. Als opdrachtgever vinden we het belangrijk dat onze opdrachtnemers veilig en gezond werken hoog in het vaandel hebben. Met de toevoeging van het vragen om VCA benadrukken we dit en voegen we een selectiecriteria toe bij de uitvraag. Door commerciële partijen wordt aangegeven dat zij geen grote arealen meer willen beheren. Hierbij moet gedacht worden aan het gemeentebreed onderhoud aan de groenvakken. De voorkeur van de groenaannemers gaat naar opgaven die kleiner zijn in areaal of specialistisch werk betreffen. Bij een uitvraag waarbij het totaal areaal groenvakken onderhouden dient te worden bestaat het risico dat er bij een aanbesteding vrijwel geen partijen zullen inschrijven. Vanwege de omvang van de opdracht dient SROI ingezet te worden.

De ondergrens voor deze verplichting is op basis van vastgesteld beleid gesteld op 5% van het totaalbedrag. Als gemeente hebben we een sociaalmaatschappelijke verantwoordelijkheid. Voor de uitvraag van het onderhoud in de groenvakken vragen we minimaal 10% SROI. De groenaannemers krijgen een fictieve korting op de inschrijving als zij kunnen aantonen meer SROI in te zetten binnen de werkzaamheden. Op basis van het inkoopbeleid kunnen we voor het invullen van de SROI-component niet WVS voorschrijven. We kunnen enkel aangeven dat het de voorkeur van de gemeente geniet als er groenmedewerkers van WVS worden ingezet. Het is dus goed mogelijk dat er groenmedewerkers van een ander SW-bedrijf worden ingezet.

4

De inzet van WVS biedt werkgelegenheid aan onze inwoners We als ketenpartner, door het gedeeld eigenaarschap van WVS, de maatschappelijke verplichting om werkgelegenheid te bieden aan mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. Van de groenmedewerkers die werkzaam zijn binnen de groepsdetachering is 22 fte (op een totaal van 31 fte) afkomstig uit onze gemeente. Aangegeven wordt door WVS dat deze groenmedewerkers worden ingezet binnen het beeldbestek. Hierdoor blijven de groenmedewerkers betrokken binnen hun eigen gemeente door het uitvoeren van de onderhoudswerkzaamheden. WVS wordt ook ingezet bij andere werkzaamheden Door WVS wordt aangegeven om een sluitende begroting op de werkzaamheden van het beeldbestek te hebben ook winterwerkzaamheden te willen uitvoeren. Er worden hiervoor in de periode november tot en met maart 15 fte groenmedewerkers ingezet. De winterwerkzaamheden hebben geen betrekking op het beeldbestek, maar zijn aanvullende werkzaamheden zoals onderhoud van de landschapselementen en het verrichten van plantwerkzaamheden. Door het uitvoeren van onderhoud aan de landschapselementen geven we invulling aan het beheerplan landschapselementen (2015). We kunnen hierdoor versneld de achterstand in de onderhoudswerkzaamheden wegwerken. Wel dient WVS bij de specialistische werkzaamheden, zoals zaagwerkzaamheden, ondersteunt te worden door een commerciële partij.

Het plantwerk bestaat uit het aanplanten van beplanting binnen civiele projecten, groenrenovaties en inboet. De groenmedewerkers hebben ervaring met het uitvoeren van deze werkzaamheden. Door inzet van de groenmedewerkers bij het uitvoeren van winterwerkzaamheden wordt er jaarrond continuïteit geboden aan de groenmedewerkers, waarbij ze door de verscheidenheid van de werkzaamheden ontwikkelingskansen krijgen zoals gesteld in het Koersdocument van het Publiek Groenbedrijf van WVS. We combineren evaluatie en actualisatie van het beleid en de praktijk Het beeldbestek kent een standaard looptijd van twee jaar met een optie tot een verlenging met een jaar. De afloop van het bestek is voorzien in 2026 en valt tegelijk met het aflopen van het bestek voor het maaionderhoud aan de gazons. We koppelen het aflopen van beide bestekken aan de evaluatie en actualisatie van het groenbeheerplan Groene Vingers. Het groenbeheerplan kent een looptijd van 5 jaar. Vanwege de aflopende bestekken en de verwevenheid met het dagelijks onderhoud halen we de evaluatie en actualisatie een jaar naar voren. Hierdoor gaan de onderhoudswerkzaamheden en evaluatie en actualisatie parallel lopen met het groenbeheerplan. De kosten worden gedekt uit bestaand krediet Het dagelijks onderhoud aan de groenvakken wordt gedekt door structurele middelen.

In de paragraaf ‘kosten/ opbrengsten’ worden de kosten voor het aangaan van de overeenkomsten met WVS en de te selecteren commerciële partij nader gespecificeerd. We besparen structureel door de beoogde werkwijze Door het werken met een beeldbestek en daarbij het door een aanbesteding (en quasi-inbesteding) wegleggen van de werkzaamheden op basis van specialismen en het verkleinen van het areaal vallen de beoogde kosten, op basis van de marktconsultatie, lager uit. Er kan hierdoor een (mogelijke) structurele besparing op het groenonderhoud behaald worden van ongeveer € 200.000. De financiële consequenties na gunning van de werkzaamheden worden ter besluitvorming aan uw raad voorgelegd.

5

Middelen: Beschikbare middelen Voor het uitvoeren van de werkzaamheden is in 2024 in totaal € 1.163.647 en in 2025 € 1.283.660 beschikbaar. Op basis van deze middelen worden de werkzaamheden voor het groenonderhoud conform het groenbeleidsplan ‘Groen R | Groenbeleid gemeente Rucphen’ en het groenbeheerplan ‘Groene Vingers | Groenbeheer gemeente Rucphen’ op het vastgestelde beeldkwaliteitsniveau B onderhouden. Uitgaven De te verwachten uitgaven zijn op basis van de gedane marktconsultatie als volgt: Partij Commerciële partij WVS Totaal

Looptijd bestek (2 jaar) € 580.000 € 940.000 € 1.520.000

1 jaar € 290.000 € 470.000 € 760.000

Het beeldbestek kent een vaste looptijd van twee jaar met de optie tot een jaar verlengen.

Vervolg: Naar aanleiding van het raadsbesluit wordt WVS geïnformeerd. Daarnaast wordt een aanbestedingsprocedure gestart ten behoeve van de selectie van een commerciële partij. Ten behoeve van de inzet van WVS wordt een quasi-inbesteding doorlopen.

Rucphen, 14 maart 2023 Burgemeester en wethouders van Rucphen, de secretaris,

de burgemeester,

drs. S. Michielse.

mr. M. van der Meer Mohr.

Bijlage(n): a. Conceptbesluit Ter inzage voor raadsleden: a. ‘Onderhoud groenvakken’, uitwerking drie opties voor de uitvoer van het groenonderhoud

RAADSBESLUIT Onderhoud groenvakken 2024 e.v. 19 april 2023 De raad van de gemeente Rucphen, gezien het voorstel van burgemeester en wethouders van 14 maart 2023 overwegende, -

dat het beeldkwaliteitsniveau is vastgesteld op B; dat de beeldkwaliteit wordt geborgd door het werken met een beeldbestek; dat de gemeente als ketenpartner van WVS een maatschappelijke verplichting heeft om werkgelegenheid te bieden aan mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt.

gelet op , -

het Hoofdlijnenakkoord 2022 – 2026, ‘Samen verder bouwen’; het Collegewerkprogramma 2022 – 2026’; de Toekomstvisie Puur Rucphen 2030; het groenbeleidsplan Groen R | Groenbeleid gemeente Rucphen; het groenbeheerplan Groene Vingers | Groenbeheer gemeente Rucphen.

gehoord de commissie Economie, Ruimtelijke Ordening en Milieu op 5 april 2023, besluit: 1. Het groenonderhoud vanaf 2024 door een combinatie van een commerciële partij en WVS uit te laten voeren;

Aldus vastgesteld door de raad van de gemeente Rucphen in zijn openbare vergadering van 19 april 2023, de griffier,

de voorzitter,

J.J.H. Lahaije.

mr. M. van der Meer Mohr.