08 RV RB Naar een duurzame inzameling van huishoudelijk afval na 2022 aangepast

RAADSVOORSTEL Raadsvergadering 29 september 2021

Agendanummer 08

Commissievergadering EROM 15 september 2021

Agendanummer 07

Onderwerp: Naar een duurzame inzameling van huishoudelijk afval na 2022 Voorstel: 1. Met ingang van 1 januari 2023 toe te treden tot Saver N.V. voor de uitvoering van de kerntaken die behoren tot de inzameling van (fijn) huishoudelijke afval met uitzondering van het gebruik van het grondstoffencentrum Saver. 2. Een krediet beschikbaar te stellen van € 150.000 voor de aankoop van 1.200 gewone aandelen Saver N.V. Samenvatting: Naar aanleiding van het gestelde in de Visie Duurzaamheid over de VANG-doelstellingen en het resultaat van de Europese aanbestedingsprocedure inzameling huishoudelijk afval in 2019 is afgesproken een onderzoek te verrichten naar de mogelijke samenwerking met andere organisaties. Het doel van het onderzoek was “het streven naar de continuïteit van een deugdelijke en betaalbare inzameling van huishoudelijke afvalstoffen in de toekomst”.

Hiervoor zijn de volgende samenwerkingsvormen onderzocht: - samenwerking met Afvalservice Breda - samenwerking met de gemeenten Etten-Leur of Zundert - samenwerking met Saver N.V. Afvalservice Breda wenst alleen op basis van een publiek-publieke samenwerking samen te werken. Dit is juridisch niet mogelijk omdat onze gemeente niet kan voldoen aan de daarvoor geldende criteria. De gemeente Etten-Leur heeft in september 2020 besloten een publiek-publieke samenwerking aan te gaan met Afvalservice Breda. De gemeente Zundert voert zelf een onderzoek uit naar samenwerking en is van mening dat enkel de samenwerking met de gemeente Rucphen niet toereikend is om een serieuze partner te kunnen zijn in de afvalmarkt. Deze mening wordt door ons college gedeeld. Door toe te treden tot Saver N.V.(Saver) wordt de continuïteit van een deugdelijke en betaalbare inzameling van huishoudelijke afvalstoffen in de toekomst geborgd. Door de aankoop van 1.200 gewone aandelen krijgen wij volwaardig zeggenschap en stemrecht. De kosten voor de uitvoering van de kerntaken door Saver zijn € 81.100,84 goedkoper dan wanneer Renewi deze taken uitvoert (prijspeil 2021). Onze inwoners blijven gebruik maken van de milieustraat Vosdonk in Etten-Leur.

2

Motivering: Met toetreding tot Saver wordt het doel volledig bereikt Bij de vaststelling van de Visie Duurzaamheid in 2019 is geconstateerd dat met de huidige werkwijze de VANG-doelstellingen nimmer worden behaald en dat extra kosten moeten worden gemaakt om het bewustzijn bij onze inwoners te verbeteren. Ten behoeve van de inzameling van huishoudelijk afval is in 2019 ook een Europese aanbestedingsprocedure doorlopen. Het resultaat van deze Europese aanbesteding was teleurstellend. Slechts één bedrijf (Renewi) heeft hieraan deelgenomen en de aanbieding was meer dan tweemaal het aanbestedingsbedrag van 2012. Uit marktonderzoek bleek dat de aanbieding 2019 niet in de lijn van de toen geldende de markprijzen was. Ook bij de gemeente Etten-Leur was er bij de Europese aanbesteding in 2019 maar één inschrijver. In 2020 heeft dit bij de gemeente Drimmelen eveneens voorgedaan. In beide gevallen was de inschrijver eveneens Renewi. Afgesproken is een onderzoek te starten naar de mogelijkheden van samenwerking met andere partijen. Bij dit onderzoek is niet het inzamelen van grof huishoudelijk afval via de milieustraat betrokken omdat hiervoor al een samenwerking plaatsvindt met de gemeente Etten-Leur. Het doel van het onderzoek was “het streven naar de continuïteit van een deugdelijke en betaalbare inzameling van huishoudelijke afvalstoffen in de toekomst”.

Hiervoor zijn de volgende samenwerkingsvormen onderzocht: 1. Samenwerking met Afvalservice Breda; 2. Samenwerking met de gemeenten Etten-Leur of Zundert; 3. Samenwerking met Saver N.V. Veel gemeenten werken steeds meer met andere overheden samen. Met andere gemeenten in de regio, maar bijvoorbeeld ook met andere (decentrale) overheden. Bij het vormgeven van deze samenwerkingen moet rekening worden gehouden met een aantal aspecten, zoals organisatorische, financiële en juridische aspecten. Voor een beter begrip van deze aspecten heeft de VNG in het kader van Slim samenwerken onder andere de handreiking ‘Publiek-publieke samenwerking en het aanbestedingsrecht’ opgesteld. De invalshoek van deze handreiking is de toepassing van het (Europese) aanbestedingsrecht. Het aanbestedingsrecht is namelijk niet alleen van toepassing als de gemeente een overheidsopdracht verleent aan een marktpartij maar ook aan een overheidspartij. Ad 1. Samenwerking met Afvalservice Breda Afvalservice Breda heeft medegedeeld alleen te willen samenwerken op basis van een publiekpublieke samenwerking. Dit houdt o.a. in dat de gezamenlijke uitvoering wordt gekenmerkt door deelname en wederzijdse verplichtingen van de contractpartners, hetgeen leidt tot wederzijdse synergiën. Met andere woorden: partijen moeten voor elkaar meerwaarde hebben.

Een samenwerking waarbij de ene aanbestedende dienst tegen een vergoeding van de werkelijke kosten taken voor de andere aanbestedende dienst verricht op basis van een publiek-publieke samenwerking, is niet toegestaan. Omdat onze gemeente aan Afvalservice Breda geen inhoudelijke meerwaarde kan bieden, is een publiek-publieke samenwerking met Afvalservice Breda niet mogelijk. De inhoudelijke meerwaarde kan bestaan uit bijv. de samenwerking door inbreng van elkaars voertuigen en/of personeel. Ad 2. Samenwerking met gemeenten Etten-Leur of Zundert. De gemeente Etten-Leur heeft in september 2020 besloten een samenwerking aan te gaan met Afvalservice Breda op basis van een publiek-publieke samenwerking.

3

In de gemeente Zundert loopt op dit moment eveneens een onderzoek naar de toekomst van de inzameling van huishoudelijk afval. Zij zijn van mening dat een samenwerking met de gemeente Rucphen te weinig omvang heeft om een serieuze partij te kunnen zijn in de ‘afvalwereld’. Deze mening wordt door ons college gedeeld. Ad 3. Samenwerking met Saver Samenwerking met Saver is juridisch alleen mogelijk wanneer onze gemeente toetreedt tot de naamloze vennootschap. Saver heeft onze gemeente het aanbod gedaan om toe te treden door 1.200 gewone aandelen te kopen voor een bedrag van € 150.000,00. Na de toetreding beschikken de gemeenten over de volgende aandelenpercentages: Roosendaal 36% / Bergen op Zoom 31% / Halderberge 14% / Woensdrecht 10% / Rucphen 9%. Met dit percentage hebben wij volwaardige zeggenschap/stemrecht. Met deze aandelenverhouding is het niet mogelijk dat de 2 grootste gemeenten samen belangrijke besluiten nemen. Deze dienen namelijk met een meerderheid van 75% van de stemmen genomen te worden. De huidige aandeelhouders de gemeenten Roosendaal, Bergen op Zoom, Halderberge en Woensdrecht hebben indertijd ervoor gekozen om de samenwerking met Saver vorm te geven met gebruikmaking van de mogelijkheid van quasi-inbesteding. Dit betekent dat voor hun opdrachten aan Saver geen aanbestedingsprocedure noodzakelijk is, omdat de gemeenten gezamenlijk toezicht houden.

De quasi-inbesteding kent een aantal voorwaarden:  Er moet sprake zijn van gezamenlijk toezicht, zoals op de eigen diensten;  Meer dan 80% van de activiteiten moeten op grond van de wetgeving worden uitgevoerd door of in opdracht van de gemeenten;  Er mag geen directe participatie zijn van privékapitaal. Met dit aanbod wordt aan alle voorwaarden van de quasi-inbesteding voldaan. Toetreding tot Saver heeft meerwaarde • Bekend met werkwijze gemeenten Saver is een naamloze vennootschap die opgericht is door 4 gemeenten en opereert als een meedenkende partner die op een maatschappelijk verantwoorde en doelmatige wijze bij de aandeelhouders, andere overheden, bedrijfsleven en particulieren het inzamelen, bewerken en verwerken van afval en het reinigen van de openbare ruimte en bedrijfsterreinen verzorgt. De taakuitvoering van Saver bestaat uit 80% overheidsgerichte taken. • Synergie Maandelijks wordt overleg gepleegd met de medewerkers afvalbeleid, communicatie en financiën van de deelnemende gemeenten. Tijdens deze overleggen worden kennis, kunde en ervaringen gedeeld. • Ontzorging Contracten Ten behoeve van de inzameling van huishoudelijke afvalstoffen moeten om een bepaalde periode nieuwe contracten worden gesloten voor bijv. het inzamelen, transport en verwerken van het huishoudelijk afval en registratie, maar ook voor De Kringloper en de kleine milieuparkjes in de wijken.

Tevens moeten beheer en onderhoudscontracten worden gesloten voor de afvalcontainers.

4

Een voorbeeld hiervan is het afsluiten van gezamenlijke verwerkingscontracten voor restafval, GFT en plastic, blik en drankenkartons (PBD). Door samenwerking is een sterkere marktpartij ontstaan met een gezamenlijke strategie. Dit heeft ervoor gezorgd dat voor scherpe tarieven (langdurige) contracten zijn afgesloten. Daarnaast is het noodzakelijk dat de afvalmarkt goed wordt verkend om de afvalinzameling op een doelmatige en maatschappelijk verantwoorde wijze te laten plaatsvinden. Bij de laatst gehouden Europese aanbesteding voor de inzameling van huishoudelijk afval is gebleken dat de gemeente Rucphen -gelet op de omvang van de gemeente- niet interessant is voor de afvalmarkt. Er was slechts één inschrijving, namelijk die van Renewi, waarvan het bedrag meer dan het dubbele was vergeleken met de vorige inschrijving van Renewi. Dit is ook de aanleiding geweest om dit onderzoek uit te voeren. • Aanbestedingen Het toetreden tot Saver heeft als voordeel dat er geen aanbestedingsprocedures meer gevolgd hoeven te worden omdat er sprake is van quasi-inbesteding. Omdat Saver gebruik maakt van een producten catalogus met transparante tarieven is er eveneens sprake van vroegtijdige duidelijkheid over de kosten.

• Opbrengsten De opbrengsten van het huishoudelijk afval zijn bij Saver hoger dan bij commerciële inzamelaars omdat Saver hierover rechtstreeks met Midwaste prijsafspraken maakt. Communicatie Om de VANG-doelstellingen* te kunnen halen is het noodzakelijk dat er structureel wordt gecommuniceerd met onze inwoners. Het ontbreekt ons aan capaciteit en kennis om deze communicatie goed neer te zetten. Geen financieel risico bij ontbinding Bij ontbinding van Saver worden de beschikbare gelden verdeeld op basis van hetgeen in de statuten is vastgelegd. Vorderingen van cumulatief preferente aandeelhouders, alsmede de door hen opgebouwde reserves en nominale waarde van de cumulatief preferente aandelen, worden als eerste uitbetaald. De resterende gelden worden verdeeld over de gewone aandelen. Het financiële risico dat de gemeente Rucphen loopt, bedraagt dus maximaal de aankoopprijs van de eigen gewone aandelen, groot € 150.000,--. Saver is in zijn taakuitvoering goedkoper dan Renewi • Inzameling huishoudelijk afval (kerntaken) Saver heeft een productencatalogus met tarieven voor de deelnemende gemeenten. In deze productcatalogus zijn kerntaken en optionele taken opgenomen. In principe nemen de deelnemende gemeenten de kerntaken bij Saver af. Het grondstoffencentrum van Saver behoort ook tot deze kerntaken.

Onze gemeente is hierop een uitzondering omdat wij een overeenkomst hebben met de gemeente Etten-Leur over het gebruik van de milieustraat Vosdonk. Het afnemen van de optionele taken is een vrije keuze.

*Doelstellingen van het ministerie van I&W, de VNG, de NVRD en Rijkswaterstaat van 250 kg. naar 100 kg. per inwoner per jaar en 75% scheiding van het afval in 2020. In de Visie Duurzaamheid is de doelstelling opgenomen van 100 kg. per inwoner per jaar in 2014.

5

Bij toetreding tot Saver is het niet noodzakelijk om onze inzamelstructuur en/of het afvalbeleid aan te passen. Bij toetreding worden de volgende kerntaken van Saver afgenomen:  Inzameling huishoudelijk afval (rest/gft/PBD)  Inzameling oud papier met verenigingen  Inzameling incontinentiemateriaal  Inzameling van grof huishoudelijk afval aan huis  Inzameling via bovengrondse en ondergrondse containers  Beheer onderhoud minicontainers / Ondergrondse containers  Communicatie  Uitvoeren sorteeranalyses  Passenbeheer  Klantenservice Kostenvergelijking op basis van inschrijftabel aanbesteding 2019 Om een zuiver vergelijk te kunnen maken van de kosten van het inzamelen van huishoudelijk afval is de inschrijftabel van de aanbesteding 2019 gehanteerd op basis van de tarieven 2021. Alleen de activiteiten zijn vergeleken die bij deze aanbesteding zijn gegund aan Renewi. Uit deze kostenvergelijking blijkt dat Saver € 81.100,00 goedkoper is dan Renewi. Daarnaast heeft de toetreding tot Saver nog enkele andere financiële voordelen, groot € 7.209,00 per jaar. Voor de zuiverheid van de vergelijking zijn deze financiële voordelen niet opgenomen in de kostenvergelijking. Een specificatie hiervan kunt u vinden op pagina 14 van het bijgevoegd rapport.

• Optionele taken Saver Saver voert tevens nog een aantal optionele diensten uit, zoals straten vegen, kolken zuigen, ongediertebestrijding, onkruidbestrijding, gladheidsbestrijding, machinaal verwijderen van hondenpoep, opruimen illegaal gestort afval en bijplaatsingen, ledigen afvalbakjes in de openbare ruimte, afval bij evenementen en inzet Afval BOA’s. De Saver-gemeenten kunnen deze taken afnemen op basis van quasi-inbesteding. Er hoeven dan geen aanbestedingstrajecten te worden doorlopen voor de uitvoering van deze taken. Voor de optionele taken zijn in de productencatalogus ook de tarieven genoemd. Deze tarieven zijn alleen van toepassing voor de deelnemende gemeenten. Bij toetreding tot Saver is het wenselijk bij afloop van de bestaande commerciële contracten te onderzoeken of deze optionele taken eveneens bij Saver kunnen worden ondergebracht. • Milieustraat Vosdonk / Grondstoffencentrum Saver Vanaf 2020 kunnen onze inwoners hun grof huishoudelijk afval naar de milieustraat Vosdonk in Etten-Leur brengen. Met de gemeente Etten-Leur is een overeenkomst gesloten voor de duur van 3 jaren. Na deze 3 jaren wordt de samenwerking geëvalueerd. Ondanks het feit dat het gebruik van het grondstoffencentrum Saver onderdeel uitmaakt van de kerntaken, is het geen probleem dat de gemeente Rucphen, na toetreding tot Saver, na 2022 gebruik blijft maken van de milieustraat Vosdonk.

Mocht de evaluatie van de samenwerking met de gemeente Etten-Leur leiden tot het beëindigen van het gebruik van de milieustraat Vosdonk dan wordt ervan uitgegaan dat onze inwoners gebruik gaan maken van het grondstoffencentrum van Saver. Het grondstoffencentrum is gevestigd op de grens tussen de gemeenten Halderberge en Roosendaal.

6

Middelen: Met de aankoop van 1.200 gewone aandelen is € 150.000,00 gemoeid. Dit leidt tot een rentelast van € 1.500,00 per jaar. Deze kosten zijn verwerkt in de 11e begrotingswijziging 2021. Vanwege de lage investeringskosten voor de aanschaf van de gewone aandelen wordt aan onze gemeente geen dividend uitgekeerd. In het rapport wordt dit uitgebreid uiteengezet. De bekostiging van de aanschaf van de gewone aandelen vindt plaats via de 11e begrotingswijziging 2021.

Vervolg: In 2022 de voorbereidingen treffen voor de toetreding tot Saver N.V. en voor de overgang van de werkzaamheden naar Saver.

Rucphen, 6 juli 2021 Burgemeester en wethouders van Rucphen, de secretaris,

de burgemeester,

drs. S. Michielse.

mr. M. van der Meer Mohr.

Bijlage(n): a. Conceptbesluit b. 11e begrotingswijziging 2021 Ter inzage voor raadsleden: 1.

Rapport “Naar een duurzame inzameling van huishoudelijk afval na 2022” (VERTROUWELIJK).

RAADSBESLUIT Naar een duurzame inzameling van huishoudelijk afval na 2022 29 september 2021 De raad van de gemeente Rucphen, gezien het voorstel van burgemeester en wethouders van 6 juli 2021 overwegende dat, in de Visie Duurzaamheid in 2019 is geconstateerd dat met de huidige werkwijze de VANGdoelstellingen nimmer worden behaald en dat extra kosten moeten worden gemaakt om het bewustzijn bij onze inwoners te verbeteren; ten behoeve van de inzameling van huishoudelijk afval in 2019 een Europese aanbestedingsprocedure is doorlopen. Het resultaat van deze Europese aanbesteding teleurstellend was omdat slechts één bedrijf (Renewi) hieraan heeft deelgenomen en de aanbieding meer dan tweemaal zo hoog was dan het aanbestedingsbedrag van 2012; de gemeenten Etten-Leur en Drimmelen dezelfde ervaringen hebben opgedaan bij de Europese aanbesteding voor de inzameling van huishoudelijk afval; de kosten van de taakuitvoering door Saver goedkoper is dan wanneer Renewi deze uitvoert. door toe te treden tot Saver N.V.

er sprake is van continuïteit van een duurzame, deugdelijke en betaalbare inzameling van (fijn) huishoudelijke afvalstoffen in de toekomst; gelet op, de Gemeentewet, artikel 229, lid 1 onder a en b (inzamelplicht van huishoudelijk afval voor gemeenten); de Wet milieubeheer, hoofdstuk 10 waarin is bepaald dat (Verantwoord omgegaan met ingezameld huishoudelijk afval); het Aanbestedingsrecht, Richtlijn 2014/24/EU (Betreft het plaatsen van overheidsopdrachten); Publicatie VNG “Handreiking Publiek – Publieke Samenwerking en het aanbestedingsrecht”; het Burgerlijk wetboek, boek 2 Rechtspersonen, titel 4 Naamloze vennootschap; het rapport “Naar een duurzame inzameling van huishoudelijk afval na 2022”. gehoord de commissie Economie, Ruimtelijke Ordening en Milieu op 15 september 2021, besluit: 1. Met ingang van 1 januari 2023 toe te treden tot Saver N.V. voor de uitvoering van de kerntaken die behoren tot de inzameling van (fijn) huishoudelijke afval met uitzondering van het gebruik van het grondstoffencentrum Saver. 2. Een krediet beschikbaar te stellen van € 150.000 voor de aankoop van 1.200 gewone aandelen Saver N.V.

8

Aldus vastgesteld door de raad van de gemeente Rucphen in zijn openbare vergadering van 29 september 2021, de griffier,

de voorzitter,

Th.P.P. Broek.

mr. M. van der Meer Mohr.