05c specificatie van de doorrekening van de Meicirculaire 2026

Gemeenteraad Rucphen Postbus 9 4715 ZG RUCPHEN

Onze referentie:

Z26/088253-D26/1264463

Uw referentie:

Rucphen,

18 JUN 7026

Onderwerp:

Specificatie van de doorrekening van de Meicirculaire 2026

Behandelaar:

J.A.F. Roks

Telefoonnummer:

+31165349653

Geachte raad, In de Perspectievennota 2027 zijn de financiële effecten van de meicirculaire 2026 van het Gemeentefonds verwerkt. In de bijlage bij deze raadsinformatiebrief treft u een nadere en uitgebreide toelichting op de uitkomsten van de meicirculaire 2026, waarin de gevolgen voor de algemene uitkering, decentralisatie-uitkeringen en integratie-uitkeringen voor de jaren 2027 en verder zijn opgenomen.

Met vriendelijke groet, Burgemeester en wethouders van Rucphen, de burgemee ter, de secret ris,

Marjolein van der Meer

dwin Kolen

Binnentuin 1 Postbus 9 4715 ZG Rucphen T: 0165 34 95 00 F: 0165 34 13 75 Banknummer: 2850 07 319 IBAN: NL37BNGH0285007319 KvK-nr. 20164997 Gemeente Rucphen

Rucphen

Schijf

Sprundel

St. Willebrord

Zegge

gemeente@rucphen.nl www.rucphen.nl

2

Bijlage 1 Algemene uitkering gemeentefonds Op basis van de meicirculaire 2026 brengen wij de actuele stand van zaken met betrekking tot de algemene uitkering van het gemeentefonds in beeld. Hierbij is uitgegaan van een aantal aannames, bijvoorbeeld het aantal inwoners, woonruimten en bijstandontvangers. De mogelijkheid bestaat dan ook dat de daadwerkelijke uitkering als gevolg van mutaties in de aantallen nog zal wijzigen. De ervaring leert dat de septembercirculaire ook altijd weer belangrijke (structurele) mutaties bevat. Accres De gemeenten in Nederland ontvangen het grootste deel van hun inkomsten via het gemeentefonds. De jaarlijkse toename of afname van dit bedrag wordt het accres genoemd. In de meicirculaire 2026 is een nieuwe raming van het accres opgenomen voor de jaren vanaf 2027. Sinds 2024 is het accres gekoppeld aan de ontwikkeling van de Nederlandse economie, via de nieuwe financieringssystematiek. Daarbij wordt gekeken naar de ontwikkeling van het bruto binnenlands product (bbp), een belangrijke maatstaf voor de stand van de economie. Er wordt gekeken naar twee dingen: • Hoeveel de economie groeit in volume (gemiddeld over 8 jaar). Zo wisselt het accres minder sterk. • Hoeveel de prijzen stijgen in het huidige jaar. Zo blijft het geld 'op peil'met de echte kosten.

Naast het accres zijn er nog meer mutaties in de meicirculaire 2026 die de omvang van de algemene uitkering van het Gemeentefonds beïnvloeden: BTW compensatie Fonds (BCF) Onderdeel van de algemene uitkering is de stelpost ruimte plafond BTW compensatiefonds. Het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) heeft in afstemming met de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) en de provinciale toezichthouders een advies opgesteld over de wijze waarop de ruimte onder het plafond BCF door gemeenten "kan" worden opgenomen als verwachte bate. Dit advies luidt: Gezien de onzekerheid over de toekomstige ontwikkeling van de ruimte onder het plafond BCF, adviseren we om voorzichtigheid in acht te nemen door een raming op te nemen, die maximaal gebaseerd is op de meest recente, gerealiseerde ruimte onder het plafond BCF. Voor de Perspectievennota 2027 is dit de realisatie 2025 zoals die in de meicirculaire 2026 is opgenomen. Deze komt neer op een bedrag van € 218.806,00 (bij de Begroting 2026 was het bedrag realisatie 2024 € 340.208,00). De provinciale toezichthouders gebruiken dit advies als richtlijn bij het beoordelen van de (meerjaren)begroting 2027-2030. Gezien het advies en de ontwikkelingen van de ruimte onder het BCF-plafond van de afgelopen jaren, is in de Perspectievennota 2027 structureel 75% van het toegestane bedrag (€ 164.105,00) verwerkt.

Ook bij de Begroting 2026 zijn wij destijds uitgegaan van 75%, wat neerkwam op € 255.156,00. Uitstel vervanging abonnementstarief Wmo In 2023 is besloten dat het vaste abonnementstarief voor de Wmo (Wet maatschappelijke ondersteuning) wordt afgeschaft. In plaats daarvan komt er weer een eigen bijdrage die afhangt van iemands inkomen en vermogen. De invoering van de inkomens- en vermogensafhankelijke eigen bijdrage Wmo 2015 was ingeboekt per 1 januari 2027. Echter, nu blijkt dat deze niet eerder dan per 1 januari 2028 kan worden ingevoerd. Omdat de nieuwe regel pas later ingaat, wordt de ingeboekte besparing van 225 miljoen weer teruggestort in de het Gemeentefonds. Voor Rucphen komt dit neer op een bedrag van afgerond € 297.000,00. Huishoudelijke hulp uit de Wmo met vangnet Huishoudelijke hulp als maatwerkvoorziening binnen de Wet maatschappelijke ondersteuning 2015 (Wmo 2015) zal naar verwachting met ingang van 1 januari 2029 vervallen. Deze maatregel vloeit voort uit de landelijke besluitvorming over de toekomstige afschaffing van huishoudelijke hulp

3

binnen de Wmo. Mensen die dat kunnen, zullen zelf betalen voor hun huishoudelijke hulp. Gemeenten zullen hierdoor minder uitgaven hebben. Daarom wordt vanaf 2029 jaarlijks € 1,4 miljard onttrokken aan het gemeentefonds. Voor inwoners die hier niet zelf in kunnen voorzien, blijft de gemeente deze ondersteuning bieden. Daarvoor wordt vanaf 2029 jaarlijks € 430 miljoen aan het gemeentefonds toegevoegd. Voor onze gemeente betekent dit een lagere inkomstenpost van € 1.340.000,00. Vanaf 2029 nemen wij daarom een stelpost 'afschaffing huishoudelijke hulp' op van € 1.340.000,00, om de onttrekking uit het gemeentefonds teniet te doen. Wanneer de inkomsten worden verlaagd, dienen ook de uitgaven te worden verlaagd, omdat de gemeente deze kosten als gevolg van deze maatregel niet langer maakt. Financiële stand van zaken Al. emene uitkerin. Omschrijving Septembercirc. 2025:meerjarenbegr. 2026-2029 Algemene uitkering Stelpost BCF Meicirc. 2026: meerjarenbegr. 2027-2030 Algemene uitkering Stelpost BCF Stelpost afschaffing huishoudelijke hulp Mutatie se.tembercirc. 2025 / meicirc. 2026

2027

2028

2029

2030

50.663.493 255.156

50.798.300 255.156

52.894.250 255.156

55.246.657 255.156

51.472.895 164.105

51.448.321 164.105

52.019.702 164.105 1.340.000

54.467.627 164.105 1.340.000

718.351

558.970

374.401

469.919

De tabel laat zien dat de algemene uitkering voor alle jaren stijgt ten opzichte van de cijfers uit de begroting 2026. Deze stijging wordt met name veroorzaakt door de stijging van het accres, de eenmalige terugstorting in 2027 door het uitstel vervanging abonnementstarief Wmo en door actualisatie van de maatstafgegevens. Decentralisatie- en integratie-uitkering Decentralisatie-uitkering armoedebestrijding kinderen Vanaf 2017 is landelijk € 85 miljoen structureel beschikbaar gesteld voor de bestrijding van de gevolgen van armoede van kinderen. Jaarlijks vindt in de meicirculaire actualisatie plaats van de verdeling voor het jaar t+1 (betreft nu dus 2027) en verder. De middelen worden verdeeld op basis van door CBS ontwikkelde gegevens over kinderen met een kans op armoede. Het bedrag wordt door de actualisatie vanaf 2027 verhoogd van € 83.489,00 naar € 86.543,00. Het bijbehorende budget in de begroting wordt hierop aangepast. Decentralisatie-uitkering gemeentelijke antidiscriminatievoorzieningen Gemeenten en hun antidiscriminatievoorzieningen (ADV's) werken samen als het gaat om de preventie van discriminatie op lokaal niveau. Voor de kerntaken van de ADV's krijgen gemeenten sinds 2009 structureel geld via de algemene uitkering van het gemeentefonds. Net als in 2024, 2025 en 2026 krijgen gemeenten in 2027 middelen om méér aan preventie te kunnen doen.

Hiervoor is in 2027 € 2,5 miljoen beschikbaar. Deze extra middelen worden verdeeld op basis van een vast bedrag per inwoner van € 0,14. In 2027 wordt een bedrag van € 3.325,00 toegevoegd aan het budget wat hiervoor in de begroting is opgenomen. Decentralisatie-uitkering Voorschoolse voorziening peuters De decentrale uitkering voorschoolse voorzieningen peuters heeft als doel dat alle peuters, zonder recht op kinderopvangtoeslag of voorschoolse educatie, naar een voorschoolse voorziening kunnen gaan. De decentrale uitkering voorschoolse voorzieningen is voor 2026 structureel geactualiseerd met de voluminastanden van uitkeringsjaar 2025. Op basis van deze actualisatie wordt het bedrag vanaf 2026 verhoogd van € 34.902,00 naar € 35.411,00. Deze verhoging wordt toegevoegd aan het budget onderwijsachterstanden overig en onvoorzien die hiervoor in de begroting is opgenomen.

4

Decentralisatie-uitkering re-integratiedienstverlening gericht op jongeren Vanaf 2026 worden structureel extra middelen beschikbaar gesteld voor de arbeidsinschakeling van jongeren tot 27 jaar, oplopend naar structureel € 44,3 miljoen vanaf 2033. Deze middelen zijn bedoeld voor de uitvoering van de Wet van school naar duurzaam werk en worden ingezet voor re-integratiedienstverlening aan jongeren. De verdeling vindt plaats via gemeenten en centrumgemeenten op basis van objectieve verdeelmaatstaven. Op basis van de meicirculaire 2026 ontvangen wij hiervoor in de jaren 2027 tot en met 2029 € 9.256,00 en vanaf 2030 € 11.570,00. Deze middelen worden opgenomen als stelpost in de begroting. Decentralisatie-uitkering Natuurbrandpreventie en -mitigatie Voor gemeenten met een verhoogd risico op natuurbranden stelt het ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur (LVVN) in de periode 2026 tot en met 2029 middelen beschikbaar ter versterking van de natuurbrandbeheersing. Deze middelen kunnen worden ingezet voor onder meer het opstellen van natuurbrandbeheersingsplannen en de begeleiding van betrokken partijen. Voor onze gemeente bedraagt de bijdrage € 3.325,00. Deze middelen worden toegevoegd aan het budget wat hiervoor in de begroting is opgenomen.

Decentralisatie-uitkering Overheidsbrede Dienstverlening De Specifieke Uitkering (SPUK) Informatiepunten Digitale Overheid (IDO) is vanaf 2026 omgezet naar de decentralisatie-uitkering Overheidsbrede Dienstverlening. Via deze decentralisatieuitkering worden gemeenten gefaciliteerd om laagdrempelige en empathische ondersteuning te bieden bij regelzaken met de (digitale) overheid en om hun regierol in het lokale netwerk in te vullen. Op 3 juli 2025 is de gewijzigde motie van het lid Kathmann over structureel extra middelen voor gemeenten voor de uitvoering van de Informatiepunten Digitale Overheid aangenomen. Het kabinet heeft naar aanleiding van deze motie destijds toegezegd om de eerder doorgevoerde 100/0 budgetkorting te compenseren. Daartoe wordt vanaf 2026 structureel jaarlijks € 1,7 miljoen toegevoegd aan de decentralisatie-uitkering Overheidsbrede Dienstverlening. Voor onze gemeente bedraagt de aanvullende bijdrage € 2.468,00. Deze middelen worden toegevoegd aan het budget wat hiervoor in de begroting is opgenomen. Decentralisatie-uitkering capaciteit decentrale overheden klimaat- en energiebeleid (CDOKE) De decentralisatie-uitkering CDOKE vervangt de SPUK CDOKE. Voor 2027 is € 671 miljoen beschikbaar gesteld aan gemeenten om uitvoering te kunnen geven aan hun taken op het gebied van klimaat- en energiebeleid.

Op voorstel van de VNG, in samenwerking met de RVO, wordt € 85,9 miljoen van het totaalbudget toegekend voor plannen die gemeenten hebben op gebied van het aardgasvrij maken van wijken, het aanleggen van windparken of zonneweiden of een zero-emissie-zone. In onze huidige begroting was op basis van de SPUK in 2027 een bedrag opgenomen van € 425.174,00. Dit bedrag wordt nu op basis van de omzetting naar een decentralisatie-uitkering € 765.564,00. Decentralisatie-uitkering Wet betaalbare huur De Wet maximering huurprijsverhogingen geliberaliseerde huurovereenkomsten stelt een maximum aan de jaarlijkse huurverhoging voor geliberaliseerde huurovereenkomsten. Sinds 1 juli 2024 hebben gemeenten handhavende bevoegdheden ten aanzien van verhuurders die zich niet aan deze maximering houden. De wet geldt tot 1 mei 2029. Op basis van de meicirculaire 2026 is een aanvullende bijdrage verwerkt. Hierdoor stijgt het bedrag in 2027 van € 9.776,00 naar € 10.288,00. Binnen de gemeente Rucphen is geen specifieke inzet op deze middelen voorzien, omdat er tot op heden geen of nauwelijks meldingen zijn ontvangen en de uitvoering daardoor geen structurele kosten met zich meebrengt. Eventuele signalen kunnen binnen de reguliere uitvoering worden opgepakt. De aanvullende middelen komen daarmee ten gunste van het begrotingssaldo.

5

Decentralisatie-uitkering jeugdhulp aan kinderen in een AZC Sinds 2019 zijn gemeenten volledig verantwoordelijk voor de organisatie en financiering van jeugdhulp, inclusief jeugd-ggz, aan kinderen in een azc. Op basis van de septembercirculaire 2025 is in de begroting structureel een inkomst van € 11.769,00 opgenomen. Deze middelen zijn in de meicirculaire 2026 niet langer opgenomen, waardoor de geraamde inkomst van € 11.769,00 in onze begroting komt te vervallen. •

1

• .-r"if •en

Omschrijving

Dec.-uitkering Wet betaalbare huur Dec.-uitkering jeugdhulp aan kinderen in een AZC T.t. d effect dec.-uitkerin • en

2027

2028

2029

2030

512 -11.769

0 -11.769

0 -11.769

0 -11.769

-11.257

-11.769

-11.769

-11.769

Integratie-Uitkering Sociaal Domein (IUSD) Op basis van de meicirculaire 2026 is de integratie-uitkering participatiewet (beschut werken, Wsw en sociale infrastructuur) geactualiseerd. De mutatie op de integratie-uitkering participatiewet (Wsw) wordt ook toegepast op het budget Wsw en sociale infrastructuur. De mutatie met betrekking op het onderdeel beschut werken valt vrij ten gunste van het begrotingssaldo, omdat in de begroting van het Werkplein met deze Rijksmiddelen rekening is gehouden. In onderstaande tabel zijn de huidige ramingen afgezet tegen de nieuwe bedragen o.b.v. de meicirculaire 2026: Inter• ratie-uitkerin • Sociaal Domein Omschri-vin •

PW: IUSD (Wsw) (OUD) PW: IUSD (Wsw) (NIEUW) T.t. le mutatie bud • et Wsw

2027

2028

2029

2030

5.791.688 5.860.893

5.525.324 5.544.268

5.189.137 5.219.390

4.873.773 4.935.198

69.205

18.944

30.253

61.425

2027

2028

2029

2030

PW: IUSD (beschut werken) (OUD) PW: IUSD (beschut werken) (NIEUW)

445.547 443.917

383.617 366.147

407.214 371.825

434.403 396.643

Totale mutatie tiv be • rotingssaldo

-1.630

-17.470

-35.389

-37.760

Omschri'ving

Omschrijving

PW: IUSD (soc. infrastructuur) (OUD) PW: IUSD (soc. infrastructuur) (NIEUW) T. ale mutatie bud • et soc. infrastructuur

2029

2030

27.151 27.989

29.072 29.804

30.996 31.770

33.087 33.912

838

732

774

825

2027

2028

Samenvattend meerjarig effect op het begrotingssaldo Alle mutaties uit deze bijlage die effect hebben op het begrotingssaldo leiden tot het volgende meerjareneffect. In onderstaande tabel is dit effect per jaar inzichtelijk gemaakt: Omschri"ving

Algemene uitkering decentralisatie-uitkering Inter ratie-uitkerin• SD: beschut werken

2027

2028

2029

2030

718.351 -11.257 -1.630

558.970 -11.769 -17.470

374.401 -11.769 -35.389

469.919 -11.769 -37.760