05b Programmabegroting 2024

Zij adviseren en ondersteunen bij de start van onderneming, alle aspecten van bedrijfsuitoefening, faillissementspreventie en bedrijfsopvolging. Het convenant met het OKB loopt tot 1 april 2025 met de mogelijkheid voor verlenging tot 1 april 2027. Actualisatie Marktverordening en standplaatsenbeleid In 2024 gaan we de Marktverordening (1995) en het Standplaatsenbeleid (2014) actualiseren. Beiden dienen aangepast te worden aan de hand van de Europese Dienstenrichtlijn en Dienstenwet. Marktstandplaatsen worden nu voor onbepaalde termijn verleend. Voor standplaatsvergunningen geldt eigenlijk hetzelfde met de opmerking dat deze voor 5 jaar worden verleend en op verzoek van de standplaatshouder worden verlengd.

24

In 2024 gaan we concreet met de volgende acties aan de slag: • actualisatie van het bestaande beleidskader; • het transparant maken van het toetsingskader voor aanvragen; • het aanpassen aan de Europese Dienstenrichtlijn en Dienstenwet. 3.4 - Economische promotie Promotiebeleid In het collegewerkprogramma is omschreven dat in 2023 een breed promotiebeleid geactualiseerd dient te worden. Op 27 september 2023 heeft uw raad ingestemd met het promotiebeleid. In het promotiebeleid worden concrete handvatten geboden waar de gemeente Rucphen de komende jaren op in kan zetten. Eind 2023 en begin 2024 wordt op basis van het promotiebeleid een uitvoeringsprogramma opgesteld. Om uitvoering te kunnen geven aan het promotiebeleid is een structureel budget benodigd van € 84.000,00. In de meerjarenbegroting is nu een structureel budget van € 34.000,00 opgenomen. Het voorstel om het budget structureel met € 50.000,00 te verhogen is verwerkt in deze begroting. Toerisme Op toeristisch promotioneel gebied werken we samen met LandStad de Baronie, Regio West-Brabant West, VisitBrabant, Van Gogh Nationaal Park, Breda Marketing en onze Belgische buurgemeente Essen. Aan gebiedsmarketing wordt verder uitvoering gegeven vanuit het Promotiebeleid 2023. 1.3.5.

Beleidsindicatoren

Functiemenging 40,9%

53,8%

Rucphen

Nederland bron: CBS BAG/LISA | 2022

*Functiemenging: De functiemengingsindex (FMI) weerspiegelt de verhouding tussen banen en woningen, en varieert tussen 0 (alleen wonen) en 100 (alleen werken). Bij een waarde van 50 zijn er evenveel woningen als banen.

Vestigingen (van bedrijven) per 1.000 inwoners 15 t/m 64 jaar

167,4

174,1

Rucphen

Nederland bron: LISA | 2022

*Vestigingen (van bedrijven): Het aantal vestgingen van bedrijven, per 1.000 inwoners in de leeftijd van 15-65 jaar.

25

1.4.

Programma 4: Onderwijs

1.4.1. Beoogd maatschappelijk effect Inwoners kunnen zich ontwikkelen tot burgers die in staat zijn om zelfstandig te functioneren en een positieve bijdrage te leveren aan de (lokale) samenleving. 1.4.2. Ontwikkelingen en speerpunten binnen dit programma Afspraken uit het hoofdlijnenakkoord Scholing is de basis Kinderen moeten zich thuis voelen op school. We zorgen voor een veilige schoolomgeving. We willen dat kinderen niet zonder diploma van school gaan. Samen met betrokkenen willen we dit realiseren. Onderwijs goed huisvesten De komende collegeperiode starten we met de eerste projecten uit het Integraal Huisvestingsplan (IHP). In St. Willebrord wordt voor de Heilinde vernieuwbouw gerealiseerd. In Rucphen kijken we met de St. Martinusschool en Het Palet hoe we samen de huisvestingsvraag het beste kunnen realiseren. In Sprundel werken we aan de uitbreiding van De Vinkenbos. De huisvesting in de dorpen Schijf en Zegge komen op grond van het IHP in de volgende collegeperiode aan bod. Voor de bekostiging van deze plannen vormen we een bestemmingsreserve. Activiteiten uit het collegewerkprogramma • We voeren het Lokaal Programma Onderwijs uit; • Sommige kinderen moeten voor passend onderwijs buiten de gemeente naar school.

Kinderen moeten zoveel als mogelijk op hun eigen school kunnen blijven; • We versterken de ouderbetrokkenheid door uitvoering te geven aan het plan voorschoolse educatie 2020-2022. We hebben de intentie om het plan te verlengen voor de periode 2023-2026; • We doen op basis van de tussenevaluatie aanpassingen in het project zorgpeuters VVE; • We voeren het plan Volwasseneducatie en Laaggeletterdheid uit; • In samenwerking met Bibliotheek West-Brabant zijn we gestart met het Digi-Taalhuis; • We houden grip op de kosten van leerlingenvervoer en actualiseren de verordening leerlingenvervoer; • Een veilige schoolomgeving is naast verkeersveiligheid, ook sociaal/psychische veiligheid. Kinderen en jongeren krijgen ook op scholen te maken met pesten, drugsgebruik, geweld of intimidatie. We bevorderen een goede samenwerking tussen zorgprofessionals en het onderwijs. We bevorderen goede voorlichting en bewustwording; • We verbeteren de uitgangspositie van jongeren zonder startkwalificatie door diverse maatregelen en projecten, zoals project M@ZL en NEET. We werken regionaal samen in de GR Leerplicht en Vroegtijdig Schoolverlaten; • St. Willebrord -Heilinde: Het schoolbestuur is bouwheer en stelt met een gespecialiseerd bureau de businesscase op. Na besluitvorming hierover wordt de uitbreiding gerealiseerd.

De definitie- en ontwerpfase wordt naar verwacht begin 2023 afgerond; • Rucphen - St. Martinusschool en Het Palet: Het IhP wordt geactualiseerd, daarna wordt een business case gemaakt waarin de plannen worden uitgewerkt; • Sprundel -De Vinkenbos. Er komt een oplegnotitie op de businesscase. Na besluitvorming hierover kan de uitbreiding worden gerealiseerd; • De huisvesting in Schijf en Zegge komen op grond van het IHP in de volgende collegeperiode aan bod. We starten aan het einde van de collegeperiode met de voorbereidingen; • We zijn bij de jaarrekening 2021 gestart met het toevoegen van het batig saldo aan de Reserve Onderwijshuisvesting en continueren dit.

26

1.4.3.

Overzicht taakvelden en baten en lasten per taakveld

De baten en lasten die aan het programma verbonden zijn, zijn in onderstaande tabel per taakveld vermeld:

Openbaar basisonderwijs Onderwijshuisvesting Onderwijsbeleid en leerlingzaken TOTAAL

1.4.4.

Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten

Rekening 2022

Begr. na wijz. 2023

Begroting 2024

100.719

105.178

102.063

643.793 -20.071 1.529.227 -27.465

728.434 1.964.941 -908.789

703.567 -44.743 1.769.150 -644.091

2.226.204

1.889.764

1.885.946

De taakvelden

4.1 - Openbaar basisonderwijs Beleidsmatig wordt geen onderscheid gemaakt tussen openbaar en bijzonder onderwijs. Ons beleid is erop gericht dat onze jongeren zich zodanig kunnen ontwikkelen dat ze op kunnen groeien tot zelfredzame volwassenen die optimaal participeren in de maatschappij De resultaten die we met het Lokaal Onderwijsbeleid willen bereiken zijn: • jongeren zijn zelfredzaam, weerbaar en optimaal ontwikkeld; • jongeren zijn sociaal en maatschappelijk betrokken. We vinden het belangrijk dat onze jeugd gezond opgroeit en we stimuleren een gezonde leefstijl en leefomgeving. Een belangrijke taak van de gemeente is het initiëren van het overleg tussen de verschillende partners. Dit doen we zowel op lokaal als regionaal niveau. Samenwerking met onze partners op dit vlak is hard nodig om ieders inzet en energie effectiever te benutten. Samenwerking Op lokaal niveau werken we samen door middel van de Lokale Educatieve Agenda (LEA). Op die agenda staan verschillende onderwerpen rondom thema’s als preventie, voor- en vroegschoolse educatie, de doorgaande lijn, lokale afstemming onderwijs, en jeugdhulp. Op regionaal niveau heeft onze gemeente te maken met twee samenwerkingsverbanden, één voor primair onderwijs en één voor voortgezet onderwijs, echter ieder met een andere gebiedsindeling.

De leidraad waarlangs we werken zijn de Regionaal Educatieve Agenda 2022 – 2025 (PO 3002) en de Agenda van het ElfGemeentenOverleg (VO 3003), evenals de afspraken die vanuit het perspectief jeugd zijn gemaakt met de samenwerkingsverbanden (Agenda van de Toekomst). De thema’s die daarbij vaak terugkomen zijn: • de samenwerking bij zorg in en om de (voor)school; de kwaliteit van de verbinding voorschool/onderwijs en jeugdhulp; • de aanpak van thuiszitters; • arbeidsmarkttoeleiding; • inclusief onderwijs en preventie. Op grond van artikel 18a lid 9 van de Wet op het primair onderwijs (WPO) en 17a lid 9 van de Wet op het Voortgezet onderwijs (WVO), wordt het door de samenwerkingsverbanden op te stellen ondersteuningsplan niet vastgesteld voordat over een concept van het plan op overeenstemming gericht overleg (OOGO) overleg heeft plaatsgevonden met de gemeente(n) in de betreffende regio. 4.2 – Onderwijshuisvesting In de wet op het Primair onderwijs en Voortgezet onderwijs, is vastgelegd dat gemeenten een zorgplicht hebben voor voorzieningen in de onderwijshuisvesting.

27

Goede onderwijshuisvesting is een belangrijke voorwaarde voor goed onderwijs. We hebben daarom in overleg met betrokken schoolbesturen en kinderopvangorganisaties een integraal huisvestingplan (IHP) voor onderwijshuisvesting opgesteld. Hierin zijn de uitgangspunten op het gebied van onderwijshuisvesting voor de komende jaren opgenomen. Het stimuleren van vorming van Integrale Kind Centra (IKC) en duurzaam bouwen of renoveren is ook onderdeel van de visie. De uitgangspunten en conclusies uit het IHP vormen de basis voor de huisvesting van alle basisscholen. In 2024 staan de volgende doelen/projecten gepland: • het realiseren van uitbreiding van IKC Vinkenbos; • het starten met het realiseren van de nieuwbouw voor basisschool Heilinde; • uitvoering geven aan het geactualiseerde IHP voor de kern Rucphen. In de afgelopen periode zijn de bouwkosten onder invloed van een aanhoudend grote vraag en schaarste fors gestegen. Onder de huidige omstandigheden lijken de kosten enigszins te stabiliseren. De gestegen kosten hebben impact op de projecten uit het IHP en daarmee op de benodigde budgetten voor de uitvoering. Wat dit concreet betekent voor de in het IHP opgenomen planning zal steeds per project opnieuw beoordeeld moeten worden. Het realiseren van uitbreiding van IKC Vinkenbos Uw raad heeft op 5 juli 2023 een aanvullend taakstellend krediet van € 757.944,00 beschikbaar gesteld.

Samen met het eerder door uw raad in 2020 beschikbaar gestelde krediet van € 995.507,00 is in totaal een taakstellend krediet beschikbaar van € 1.754.000,00 ter voorfinanciering van de kosten van uitbreiding van Integraal Kind Centrum (IKC) Vinkenbos. De kapitaallasten worden gedekt door een hogere huuropbrengst. Het starten met het realiseren van de nieuwbouw voor basisschool Heilinde Het schoolbestuur is bouwheer en heeft een architect en adviseurs geselecteerd. Het voorlopig ontwerp is in de zomer van 2023 afgerond en het definitief ontwerp wordt naar verwachting begin 2024 afgerond. In 2023 wordt een bestemmingsplan wijziging voorbereid. Begin 2024 wordt aan uw raad een taakstellend krediet gevraagd. Na besluitvorming hierover kan de nieuwbouw in 2024 en 2025 worden gerealiseerd. Voordat de nieuwbouw kan starten moet eerst tijdelijke huisvesting voor basisschool Heilinde worden gerealiseerd. Vervolgens kan het oude schoolgebouw worden gesloopt. Het actualiseren van het IHP voor de kern Rucphen Actualisering van het IHP in de kern Rucphen is nodig vanwege de groei van het leerlingaantal van het Palet. Dit vraagstuk wordt bezien in samenhang met de huisvesting van de St. Martinusschool. De actualisering wordt in het eerste kwartaal 2024 afgerond. Op grond van de uitkomsten worden de benodigde vervolgstappen voor 2024 en verder bepaald.

4.3 - Onderwijsbeleid en leerlingzaken Voorschoolse educatie In artikel 166 van de WPO is geregeld dat gemeenten moeten zorgen voor voldoende voorzieningen voor peuters met een risico op een ontwikkelingsachterstand. Voor deze taak ontvangen we een specifieke uitkering onderwijsachterstanden. Het beleid is vastgelegd in het plan voorschoolse educatie 2020 - 2022, dat uw raad op 17 juni 2020 heeft vastgesteld. Omdat er geen wijzigingen zijn in wet- en regelgeving wordt het plan voortgezet in de periode 2023 - 2026. Speerpunt blijft de ouderbetrokkenheid en in het verlengde hiervan aandacht voor VVE-peuters met een zorgvraag. Dit is onderdeel van de doorontwikkeling sociaal domein. Leerlingenvervoer Artikel 4 WPO en artikel 4 WVO verplichten ons leerlingenvervoer te organiseren voor kinderen die niet in staat zijn om zelfstandig te reizen. Het doel hiervan is de bereikbaarheid van het onderwijs te borgen. De afgelopen jaren is het aantal leerlingen dat gebruik maakt van het vervoer gestegen. Bovendien zijn er steeds meer aanvragen waarbij maatwerk wordt gevraagd. Dit leidt tot hogere kosten voor het leerlingenvervoer. Dat geldt ook voor de nieuwe vervoerscontracten die in augustus 2021 zijn ingegaan. We verwachten dat de kosten in 2024 nog licht stijgen als gevolg van een relatief hoge indexering, vooral als gevolg van gestegen brandstofprijzen.

In de kadernota 2024 zijn de kosten van de indexering geraamd op € 37.500,00. Deze claim is verwerkt in deze begroting ten laste van de stelpost inflatie.

28

In 2023 zijn de verordening en de beleidsregels leerlingenvervoer gewijzigd. Vanaf het schooljaar 2023 - 2024 worden de verordening en beleidsregels strikter toegepast. Dat heeft vooral gevolgen voor ouders die op grond van levensbeschouwing of geloofsovertuiging een aanvraag indienen. Ze zullen vaker een vergoeding voor vervoer per fiets of OV krijgen, in plaats van taxivervoer. Dit geldt ook voor leerlingen die van camping De Witte Plas naar schakelklas De Heilinde gaan: ook voor hen geldt dat, wanneer er een aanvraag wordt ingediend, vervoer per fiets wordt toegekend. Tot aan de zomer van 2023 werden deze leerlingen per touringcar vervoerd. Voor leerlingen met een structurele handicap blijft het vervoer per taxi in stand. Bestrijding van voortijdig schoolverlaten Jongeren zonder startkwalificatie zijn 'voortijdig schoolverlaters'. De gemeente is verplicht deze jongeren te registreren volgens de Wet Regionale Meld- en Coördinatiefunctie voortijdig schoolverlaten (RMC) en te volgen tot ze 23 jaar zijn. We bevorderen dat deze jongeren alsnog hun startkwalificatie halen. In de praktijk wordt een jongere die voortijdig van school gaat, benaderd door een trajectbegeleider van het RMC. De trajectbegeleider bekijkt met de jongere wat de mogelijkheden zijn. Ook als er problemen zijn kan de trajectbegeleider helpen, bijvoorbeeld door te verwijzen naar hulpverlening.

Het uiteindelijk doel is een passende plek in het onderwijs of op de arbeidsmarkt voor de jongere te vinden. Onze RMC regio omvat 16 gemeenten waarbij de centrumgemeente Breda is. Onlangs is landelijk besloten de naam RMC regio te wijzigen in “Doorstroompunt”. Regionaal Bureau Leren We nemen met 16 West-Brabantse gemeenten deel aan een gemeenschappelijke regeling voor onze wettelijke taken omtrent de leerplicht; het Regionaal Bureau Leren (RBL). De bijdrage voor Rucphen in 2024 bedraagt € 41.116,00. De samenwerking heeft als doelstelling om samen schoolverzuim en schooluitval verder terug te dringen. De wettelijke opdracht voor deze taken is vastgelegd in de Leerplichtwet en Wet Regionale Meld- en Coördinatiefunctie (RMC-wet). Het doel van deze wetten is dat jongeren kennis en ervaring opdoen, waarmee ze een zelfstandige plek in de samenleving vinden. Een schooldiploma is daarvoor een vereiste. In 2024 hebben we de volgende speerpunten of aandachtsgebieden: • aanpak thuiszitters (o.a. de aanpak Methodische Aanpak Schoolverzuim); • sluitend regionaal vangnet voor jongeren van 12 tot 23 jaar; • aansluiting onderwijs-arbeidsmarkt); • de aanpak voor specifieke doelgroepen (o.a. oud-voortijdig schoolverlaters; NEET-aanpak). Het Regionaal Bureau Leren (RBL) bestaat meer dan 10 jaar en is het moment gekomen om stil te staan bij de doelen en inspanningen binnen deze de samenwerking.

Daarom wordt de komende tijd gewerkt aan een doorontwikkeling van de Gemeenschappelijke Regeling. 1.4.5.

Beleidsindicatoren

Voortijdige schoolverlaters zonder startkwalificatie (vsv-ers) 2,0%

1,9%

Rucphen

Nederland bron: DUO / Ingrado | 2021

*Voortijdig schoolverlaters zonder startkwalificatie (vsv-ers): Vsv’ers zijn jongeren van 12 tot 23 jaar die zonder startkwalificatie het onderwijs verlaten. Een startkwalificatie is een havo of vwo diploma of minimaal een mbo-2 diploma. Het vsv-percentage staat voor het aantal vsv’ers als percentage van het aantal onderwijsdeelnemers die aan het begin van het schooljaar ingeschreven staan.

29

Absoluut verzuim

Relatief verzuim

per 1.000 leerlingen

per 1.000 leerlingen

12

28 9,8

10

24

30

25

8 bron: Sitchting Halt | 2016 - 2020

20

6

15

4,2 4

10

2

5

0

Nederland

Rucphen bron: DUO / Ingrado | 2022

0

Nederland

Rucphen bron: DUO / Ingrado | 2022

* Er wordt gesproken van Absoluut verzuim als een leerplichtige en/of kwalificatie plichtige jongere niet op een school of instelling staat ingeschreven. De periodeaanduiding ‘2022’ staat voor schooljaar 2021/2022. * Er is sprake van Relatief verzuim als een jongere wel op een school staat ingeschreven, maar gedurende 4 opeenvolgende lesweken sprake is van meer dan 16 uur ongeoorloofd verzuim. Ook veelvuldig te laat komen kan hiertoe worden gerekend. De periodeaanduiding ‘2022’ staat voor schooljaar 2021/2022. Onze gemeente kent een hoog percentage absoluut schoolverzuim. Een substantieel deel van dit percentage wordt veroorzaakt door de nog niet verwerkte vrijstellingen van jongeren die een school in het buitenland bezoeken. Het beroep op vrijstelling voor deze kinderen wordt regelmatig te laat of soms zelfs niet ingediend. Omdat er geen schoolinschrijving én geen vrijstelling is, worden deze kinderen als absoluut verzuimer opgevoerd. Na een rappel wordt dit in de administratie wel weer gecorrigeerd maar dit is pas na bekendmaking van de landelijke cijfers. Het is niet eenvoudig om dit om te buigen. We zijn hierbij immers ook afhankelijk van de aanvrager van de vrijstelling

30

1.5.

Programma 5: Sport, cultuur en recreatie

1.5.1. Beoogd maatschappelijk effect Een vitale samenleving met (volop) mogelijkheden om elkaar te ontmoeten en ontspannen op het gebied van sport, cultuur en recreatie. 1.5.2. Ontwikkelingen en speerpunten binnen dit programma Afspraken uit het hoofdlijnenakkoord Sterk maken voor vitale verenigingen Verenigingen met al hun vrijwilligers zorgen voor de leefbaarheid en sociale cohesie in de dorpen. Een goede samenwerking met de verenigingen is cruciaal. Wij maken ons daarom sterk voor een vitaal verenigingsleven. Iedereen beweegt mee Bewegen, sporten en deelnemen aan culturele activiteiten is belangrijk voor iedereen. Het houdt je gezond, zowel fysiek als mentaal. We willen dan ook dat iedereen kan deelnemen. Mensen die dat om wat voor reden dan ook moeilijk of niet kunnen, faciliteren we. Slim investeren in accommodaties We blijven investeren in sportaccommodaties en (sport)voorzieningen. Daarbij hebben we oog voor een goede spreiding over de vijf dorpen. De investeringen moeten in verhouding zijn met het aantal gebruikers. We ronden de ontwikkelingen in de Binnentuin af. Voorzieningen faciliteren voor jong en oud We creëren in overleg met de directe omgeving voldoende aantrekkelijke speelplaatsen binnen nieuwe wijken of nieuw her-in-te-richten wijken. Alle dorpen hebben groene, schone en veilige speelplekken voor kinderen.

Voor volwassenen richten we openbare sport- en beweegplekken in. Inzetten op groen Groen is belangrijk voor de leefbaarheid. We geven uitvoering aan de beleidsplannen Groen R en BOOM. Activiteiten uit het collegewerkprogramma • We bezoeken en houden structureel contact met de verenigingen en dorpshuizen; • We monitoren het subsidiebeleid en halen actief signalen op om waar mogelijk te optimaliseren; • We willen de inzet van buurtcoaches verlengen; • Het Lokaal sportakkoord eindigt eind 2022. We willen dit akkoord verlengen en doen dit in samenhang met het Preventieakkoord; • We zorgen ervoor dat kinderen van ouder(s) met een laag inkomen ook kunnen deelnemen aan sport/cultuur; • We koppelen het gemeentelijk sport- en beweegbeleid met de activiteiten van Accommodatiebedrijf Rucphen B.V.

en desgewenst met andere maatschappelijke sectoren; • We realiseren de nieuwbouw van het zwembad; • De Vijfsprong wordt verkocht en bij de verkoop stellen we eisen voor toekomstige ontwikkelingen; • We verkennen welke kansen er liggen om de binnensport in de gemeente Rucphen verder te optimaliseren; • We ondersteunen initiatiefnemers voor een hotel, indien dit past in de ontwikkellocatie; • We ondersteunen initiatiefnemers voor een huisjespark, indien dit past in de ontwikkellocatie; • We stellen één integrale nota Buitensport op; • We benutten het lokaal Sportakkoord en Preventieakkoord om bewegen en spelen voor alle doelgroepen te realiseren; • We benutten kansen van projecten uit het IP en ontwikkelingslocaties om speelplaatsen en beweegplekken te realiseren; • Groen is een integraal onderdeel bij projecten IP; • Groen R: We stellen een uitvoeringsprogramma ‘groene dooradering kernen en landschap’ op; • Groen R: We voeren het groenbeheerplan ‘Groene Vingers’ uit; • Groen R: We werken het landschapsontwikkelingsplan uit; • Groen R: We versterken landschapselementen; • Groen R: We stellen een plan Biodiversiteit op; • BOOM: We stellen een bomenstrategie op;

31

• • •

1.5.3.

BOOM: We actualiseren de groene kaart conform het vastgestelde beleid; BOOM: We werken met cyclisch boombeheer; We stellen een Kunst- en Cultuuragenda Rucphen op en koppelen deze aan de Visie (Vrijetijds)Economie. Overzicht taakvelden en baten en lasten per taakveld

De baten en lasten die aan het programma verbonden zijn, zijn in onderstaande tabel per taakveld vermeld: Rekening 2022 Sportbeleid en activering Sportaccommodaties Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie Musea Cultureel erfgoed Media Openbaar groen en (openlucht) recreatie TOTAAL

1.5.4.

Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten

Begr. na wijz. 2023

Begroting 2024

66.122 -20.255 1.188.221 -193.912 75.030 -23 1.200

96.815 -60.317 1.697.114 -516.447 91.745

55.156 -22.601 1.674.161 -495.537 77.252

1.760

1.600

15.545

51.436

14.695

504.486

545.444

591.116

1.894.168 -184.911 3.345.669

2.639.628 -42.633 4.504.545

2.232.778 -17.795 4.110.825

De taakvelden

5.1 - Sportbeleid en activering De beleidsnota ‘Sport Verenigt Rucphen’ is gedurende 2023 herijkt omdat er een nieuw Nationaal Sportakkoord is afgesloten. Het Rijk heeft ons opgedragen om – binnen het kader van het integrale plan van aanpak Brede SPUK (zie programma 7) – het vigerend beleid te actualiseren. In de herijking zijn de ambities uit het Nationaal Sportakkoord vertaald naar een aangepaste lokale invulling voor de gemeente Rucphen. We verleggen de ambities binnen het Lokaal Sportakkoord beperkt met extra accenten, door ons meer te richten op: • het fundament op orde, • een groter bereik • meer (zichtbare) betekenis Ook in 2024 ontvangen we een uitvoeringsbudget voor het Lokaal Sportakkoord. Brede Regeling Combinatiefuncties/ buurtsportcoaches Via de Brede Regeling Combinatiefuncties (hierna BRC) zetten we via cofinanciering met het Rijk in op buurtsportcoaches. De buurtsportcoaches spelen een belangrijke rol bij het verwezenlijken van de ambities op sport- en preventiegebied in Rucphen. Daarnaast leveren zij een bijdrage aan verschillende projecten in het Sociaal Domein, zoals de Herijking van het Lokaal Sportakkoord Rucphen. In 2024 zal de inzet van de buurtsportcoaches worden geëvalueerd. We willen de BRC in 2024 voorzetten via de regeling van de Brede SPUK (zie programma 7), welke ook al in 2023 is beschikt.

Dit betekent dat de gevraagde ambitie ‘inzet buurtsportcoaches’ uit de Kadernota 2024 kan worden bekostigd zonder het begrotingssaldo in 2024 aan te spreken. Eind oktober horen we definitief of onze aanvraag met betrekking tot de Brede SPUK 2024 - 2026, de inhoudelijke en financiële invulling van de plannen, door het Rijk akkoord wordt bevonden.

32

5.2 – Sportaccommodaties Zwembad De Watertuin Zwembad De Watertuin is in maart 2023 geopend. Voor de exploitatie is het Accommodatiebedrijf Rucphen B.V. opgericht. De gemeente Rucphen is hiervan de enige aandeelhouder. Met het Accommodatiebedrijf is een beheer- en exploitatieovereenkomst opgesteld. Prestatieafspraken maken onderdeel uit van deze overeenkomst. De kern van de overeenkomst is een zo groot mogelijk maatschappelijk rendement tegen aanvaardbare kosten. In de tweede helft van 2024 zullen de prestatieafspraken worden geëvalueerd en zo nodig aangepast. Belangrijk hiervoor zijn het jaarverslag en de jaarrekening over 2023, die medio 2024 worden ontvangen. Het jaarverslag geeft inzicht de gerealiseerde prestatieafspraken in het eerste jaar. De begroting 2023 is opgesteld door een externe adviseur op basis van gegevens van de vorige exploitant en een aantal aannames. De marktomstandigheden en exploitatie zijn in 2023 dusdanig ontwikkeld dat de opgestelde begroting niet aansluit bij de werkelijkheid. Voornamelijk de krapte op de arbeidsmarkt, de (mede) daardoor gestegen salarislasten, de hoge energielasten, en de samenstelling van de organisatie zijn van grote invloed op de bedrijfsvoering. Samen met het beeld van het eerste jaar door aanloopproblemen is het lastig om een nauwkeurige verwachting voor 2024 op te stellen.

Op dit moment wordt door het Accommodatiebedrijf de begroting 2024 opgesteld, welke voor 1 november wordt ingediend. Een tekort in exploitatie zien wij als een reëel scenario. Het jaar 2024 is het eerste jaar dat de Watertuin een volledig jaar operationeel gaat zijn. Het doel is om met de ervaring en informatie van het opstartjaar de bedrijfsvoering en organisatie te versterken. Met het doorontwikkelen van het aanbod aan zwemactiviteiten wil het Accommodatiebedrijf de bezoekersaantallen vergroten. Bijvoorbeeld het aantrekkelijker maken van de ligweide door het aanbieden van diverse activiteiten en middelen. Belasting en verzekering zwembad Op 1 januari 2024 heeft de gemeente Rucphen zowel het oude zwembad als het nieuwe zwembad in eigendom. 1 januari 2024 is de peildatum voor zowel de Belastingsamenwerking West-Brabant (BWB) als voor de verzekering. Over de situatie op dat moment moet voor het jaar 2024 belasting en verzekering worden betaald over beide gebouwen. De belastingen zijn verschuldigd over heel 2024, de verzekering over een gedeelte van het jaar dat het pand in ons eigendom is in de huidige vorm. Het bedrag uit de kadernota 2024 van € 20.020,00 is verwerkt in dit document. Beleidsplan buitensport In het eerste kwartaal 2024 leggen wij uw raad een nieuw beleidsplan buitensport voor.

Het beleidsplan actualiseert bestaande kaders uit de Nota buitensportaccommodaties (19 september 2018) en het Sportveldrenovatieplan (15 juni 2016), welke worden ingetrokken onder behoud van vaststelling van het geactualiseerde beleidsplan. Het beleidsplan wordt in afstemming met de verengingen opgesteld. Onderdeel van het beleidsplan is een uitvoeringsplan voor de komende vijf jaar; hierin worden de te verrichten werkzaamheden en bijhorende financiële consequenties opgenomen. 5.3 - Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie Cultuureducatie met Kwaliteit We nemen deel aan de landelijke subsidieregeling cultuureducatie met kwaliteit 2021-2024. De regeling focust op het duurzaam versterken van de kwaliteit van cultuuronderwijs, onder meer door een intensieve samenwerking tussen het onderwijs en het culturele veld. Deze samenwerking stelt de culturele ontwikkeling van het kind centraal en is gebaseerd op een onderwijskundige visie op cultuureducatie. Cultuurprijs In 2024 reiken we, net zoals in voorgaande jaren, een cultuurprijs uit. De prijs wordt toegekend aan een instelling of persoon die zich op het terrein van een bijzondere prestatie heeft geleverd. Het moet gaan om een activiteit met een cultureel doel. Met de cultuurprijs toont de gemeente haar waardering voor de inzet van inwoners voor cultuur.

Opstellen van Kunst- en Cultuur Agenda Rucphen In 2024 wordt de Kunst- en Cultuur Agenda Rucphen opgesteld, gekoppeld aan de inzet vanuit de Visie vrijetijdseconomie. In deze Kunst en Cultuur Agenda zal praktische invulling worden gegeven over wat onze gemeente wil met activiteiten en projecten op het gebied van kunst en cultuur.

33

5.5 - Cultureel erfgoed We zorgen voor bescherming van ons cultureel erfgoed. Dat wil zeggen: voor het behoud van onze rijksmonumenten en cultureel waardevolle objecten. Hieronder valt ook molen De Hoop. Voor molen De Hoop zijn, in overleg met de molenstichting, nadere afspraken gemaakt voor de periode vanaf 2019. In de tweede helft van 2024 zullen we afspraken maken hoe we kunnen zorgen dat de toekomst van beide molens na 2025 veilig wordt gesteld. De cultuurhistorisch waardevolle panden zijn geïnventariseerd en worden door middel van de erfgoedverordening en de bestemmingsplannen beschermd. Niet vanuit de gedachte dat er niks kan, maar vanuit de gedachte dat met respect voor het gebouw, nieuwe functies toegestaan kunnen worden. 5.6 – Media In 2024 gaat het nieuwe samenwerkingsconvenant van de betrokken gemeenten en de Bibliotheek WestBrabant in. Bibliotheek West-Brabant zet zich in voor drie maatschappelijke opgaven, namelijk: • geletterde samenleving; • participatie & informatie samenleving; • leven lang ontwikkelen. Een belangrijk speerpunt in 2024 is ‘focus op jeugd’. Het doel van focus op jeugd is om meer kinderen te bereiken en het lezen en leesplezier te bevorderen. Het stimuleren van (taal-)ontwikkeling doen we door middel van ‘BoekStart’, ‘De Bibliotheek op school’, ‘Doorlopende leeslijn’, (voorlees) activiteiten) en tot slot brede aandacht voor landelijke campagnes.

Daarnaast zorgt de bieb dat er voor alle groepen in de samenleving mogelijkheden zijn om basisvaardigheden op te doen en deze verder te ontwikkelen, zich te ontplooien ten behoeve van het vinden of behouden van een baan, of “gewoon” ten behoeve van de persoonlijke ontwikkeling. De bibliotheek is een belangrijke schakel in verschillende netwerken in het bevorderen van lezen en daarmee taalvaardigheid. Informatiepunten Digitale Overheid (IDO) De gemeente is verantwoordelijk voor de instandhouding (en het breder uitzetten) van de informatiepunten Digitale Overheid (IDO). Concreet betekent dit dat gemeente de subsidieverstrekker is van het IDO. De IDO’s zijn een belangrijk middel om inwoners te helpen hun weg te vinden in de digitale samenleving en de digitale inclusie te vergroten. Digi-Taalhuis Het Digi-Taalhuis in het gemeentehuis is een laagdrempelig inlooppunt waar iedereen terecht kan met vragen over taal en andere basisvaardigheden. Het Taalhuis is er voor laaggeletterden, maar ook voor vrijwilligers en andere betrokkenen en belanghebbenden. Het is de plek waar ze advies kunnen krijgen over geschikt lesmateriaal en het taalaanbod in de regio. Naast het Digi-Taalhuis als inlooppunt is het ook een netwerkaanpak voor gemeente, welzijnsorganisaties, werkgevers, taalaanbieders, etc.

Hoofddoel is om een oplossing te kunnen bieden voor inwoners die beschikken over lage basisvaardigheden. 5.7 - Openbaar groen en (openlucht) recreatie Groen is belangrijk voor de leefbaarheid. We geven uitvoering aan de beleidsplannen Groen R en BOOM. Het doel is meer, beter en bereikbaar groen om op die manier te groeien naar een duurzame ontwikkeling van openbaar groen en het Rucphense landschap. Uitgangspunten daarbij zijn: het behouden en versterken van de groenstructuur, het versterken van de biodiversiteit en de gemeente klimaat-adaptief maken. Om het vastgestelde beeldkwaliteitsniveau B te bereiken en te behouden werken we vanaf 2023 voor het groenbeheer en -onderhoud op basis van een beeld- en frequentiebestek. We zien 2023 dan ook als een leerjaar. Vanaf 2024 voert de WVS-groep het groenonderhoud uit in alle dorpen exclusief St. Willebrord. In St. Willebrord wordt een commerciële partij ingezet, waarvoor de aanbesteding loopt. Het cyclisch boombeheer en maaibeheer wordt ook door een commerciële partij uitgevoerd. De ervaring is dat de verdeling in het te beheren areaal een positieve werking heeft op de kwaliteit van het beheer- en onderhoud van de openbare ruimte. We vinden het belangrijk dat de inwoners in onze gemeente een gezonde leefomgeving ervaren. Het goed functioneren van het openbaar groen is daarbij van wezenlijk belang.

Voor onze inwoners stimuleren we het bewegen en spelen in de openbare ruimte door te zorgen voor uitnodigende natuurlijke en inclusieve sport- en speelgelegenheden.

34

Groenrenovatie Nijverhei De groene openbare ruimte op bedrijventerrein Nijverhei is aan vervanging toe. Het groen is technisch afgeschreven en voldoet niet meer aan de wensen van de gebruikers van de Nijverhei. In 2024 optimaliseren we het groen, qua uitstraling en beheer, in de voorbereiding betrekken we de gebruikers om zo specifieke inrichtingswensen van de gebruikers mee te kunnen nemen. Investeringsprogramma Daarnaast zijn voor 2024 de volgende (integrale) projecten opgenomen in het investeringsprogramma: • Reconstructie Seringenstraat - Seringenplein, groen € 59.441,00 • Reconstructie Seringenstraat - Seringenplein, spelen € 15.000,00 • Herinrichting Kerkeheidestraat, groen € 39.226,00 • Groenrenovatie Nijverhei € 150.000,00 • Grondverwerving t.b.v. retentie Rucphen Noord € 40.000,00 • Voorbereiding Rucphen Noord fase 1, groen € 5.000,00 Maaien sloten en bermen Rucphen werkt op het gebied van maaien sloten en bermen samen met het waterschap Brabantse Delta en andere gemeenten door gezamenlijke aanbesteding. Vanwege prijsindexering zijn de budgetten voor maaien van sloten en bermen vanaf 2024 structureel verhoogd. 1.5.5.

Beleidsindicatoren

Niet-sporters 57,8%

49,3%

Rucphen

Nederland bron: Meerdere bronnen | 2020

*Niet-sporters: Het percentage niet-wekelijkse sporters t.o.v. de bevolking van 19 jaar en ouder.

35

1.6.

Programma 6: Sociaal domein

1.6.1. Beoogd maatschappelijk effect De sociale cohesie van de gemeente is toekomstbestendig en de burgers zijn zoveel mogelijk in staat zowel voor zichzelf als voor anderen te zorgen. 1.6.2. Ontwikkelingen en speerpunten binnen dit programma Afspraken uit het hoofdlijnenakkoord Optimaliseren gebruik dorpshuizen Elk dorp beschikt over een eigen dorpshuis. Doel ervan is activiteiten organiseren voor de samenleving in brede zin. Samen met betrokkenen optimaliseren we de exploitatie en het onderhoud en beheer van de dorpshuizen. Iedereen doet mee Iedereen moet mee kunnen doen, niemand valt buiten de boot. We gaan daarbij ook uit van de zelfredzaamheid van inwoners. Uitgangspunt blijft dat de gemeentelijke taken op het gebied van het sociaal domein uitgevoerd worden binnen de wettelijke normen. Wij vinden het belangrijk dat mensen zo lang mogelijk actief mee kunnen doen in hun eigen woonomgeving. Samen met alle betrokken partijen geven we invulling aan wonen en zorg, zo dicht mogelijk bij huis. Inzetten op preventie Samen met onze partners zetten we ons nog meer in op preventie en integraliteit om de zelfredzaamheid te bevorderen en zwaardere en duurdere zorg te voorkomen. Aandacht hebben voor armoede Armoede is niet alleen een financieel probleem, maar ook een zaak van niet mee kunnen doen in de samenleving. We staan een actief armoedebeleid voor.

Activiteiten uit het collegewerkprogramma • We verkennen hoe we de exploitatie en het onderhoud en beheer kunnen optimaliseren; • We bevorderen het verduurzamen van de gemeentelijke dorpshuizen; • Het uitganspunt “Iedereen doet mee” passen we toe op alle beleidsterreinen; • We doen de aanbesteding op Kleinschalig collectief vervoer en Traject Gedeelde Mobiliteit Aanbesteding Bravo Flex per 1 januari 2024 volgens het all-in model aansturingsmodel samen met gemeenten in West-Brabant; • We vormen (regionaal) de WVS om tot het leerwerkbedrijf van West-Brabant; • We zetten verder in op integrale vraagverheldering en de aanpak van doelgroep C in het project doorontwikkeling Doelgroep C; • We stemmen met de raad af hoe we het sociaal domein goed kunnen blijven monitoren; • We gaan verder aan de slag met de regiovisie Jeugdhulp West-Brabant West 2022-2025. Hierbij zetten we samen met het jeugdveld in op een duurzame beweging om kwalitatief goede, beschikbare en betaalbare jeugdhulp te kunnen behouden; • We hebben de regiovisie door vertaald in lokale uitvoeringsplannen die we gaan uitvoeren.

Hierbij hebben we rekening gehouden met de lokale toegang, inhoudelijke uitganspunten en de couleur locale; • We gaan aan de slag met de implementatie en monitoring van de contracten aanbestedingen Wmo Huishoudelijk Ondersteuning & Begeleiding; • We voegen de dienstverlening van het Werkplein toe aan onze integrale toegang; • Dementie vraagt onze specifieke zorg en aandacht. Mensen krijgen moeite met hun dagelijkse handelingen thuis en hun sociale omgeving. We stellen praktische handvatten op voor omgaan met dementie; • We starten met het project ‘Indicatievrije dagbesteding’ uit de doorontwikkeling van het sociaal domein; • Mantelzorgers en vrijwilligers leveren een onmisbare bijdrage aan anderen die zorg en aandacht nodig hebben. Wij waarderen deze inzet enorm en tonen daadkracht om deze mantelzorgers en vrijwilligers goed te ondersteunen. We voeren logeeropvang voor cliënten in per 1-1-2023; • We ontwikkelen integrale toegang. Hiermee kunnen we vooraan in het proces de hulp geven die nodig is;

36

• • •

•

• • •

• •

1.6.3.

We bevorderen dat kwetsbare groepen eerder bereikt worden en mee kunnen doen en in onze samenleving; We formaliseren per 1-1-2023 de inzet van de wijk GGZ-er. We versterken de ambities van het programma ‘Geweld hoort nergens thuis’; We vinden goede (woon) voorzieningen en begeleiding voor kwetsbare doelgroepen belangrijk. We werken samen met de regio Bergen op Zoom in het kader van beschermd wonen, maatschappelijke opvang en OGGZ om dit goed vorm te geven; We investeren in de gezondheid van jongeren in de brede zin door middel van (preventieve) interventies die passen binnen een totaalaanpak. Hier maken we nadrukkelijk- de koppeling met bestaand beleid zoals het lokaal Preventie- en Sportakkoord en het Uitvoeringsplan Jeugd; We anticiperen zoveel als mogelijk op de nieuwe problematiek die door energieprijzen en inflatie wordt veroorzaakt. We houden ons (regionaal) armoedebeleid tegen het licht; We werken aan een verdere uitrol van de aanpak ‘Vroeg Eropaf’. We analyseren hoe we deze kunnen optimaliseren en gaan op zoek naar meer signaalpartners; We onderzoeken op welke manieren we het beste armoede kunnen tegengaan en waar nodig onze inwoners het beste kunnen ondersteunen. Hierbij hebben we ook aandacht voor de verborgen doelgroepen (bijvoorbeeld die de situatie niet melden uit schaamte/bewustwording); We gaan energiearmoede tegen.

We zorgen ervoor dat inwoners met een kleine portemonnee ook energiebesparende maatregelen kunnen treffen; We zorgen via Stichting Leergeld ervoor dat kinderen van ouder(s) met een laag inkomen ook kunnen meedoen door onder andere het verstrekken van een fiets en het bekostigen van schoolspullen en zwemlessen; Overzicht taakvelden en baten en lasten per taakveld

De baten en lasten die aan het programma verbonden zijn, zijn in onderstaande tabel per taakveld vermeld: Rekening 2022 Samenkracht en burgerparticipatie Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Inkomensregelingen WSW en beschut werk Arbeidsparticipatie Maatwerkvoorziening (WMO) Maatwerkdienstverlening 18+ Hulp bij het huishouden (WMO) Begeleiding (WMO) Dagbesteding (WMO) Overige maatwerkarrangementen (WMO) Maatwerkdienstverlening 18Jeugdhulp behandeling Jeugdhulp dagbesteding Jeugdhulp zonder verblijf overig

Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten Lasten

Begr. na wijz. 2023

Begroting 2024

1.833.253 -173.975 2.840.251 -236.170 8.072.756 -4.592.620 6.621.411

1.831.453 -490.619 4.096.310 -299.631 7.975.018 -4.967.821 7.119.137

1.850.205 -582.731 3.731.339 -292.676 7.941.580 -5.167.629 6.939.288

964.378 -393.860 748.149 -14.091 5.632.247 -384.283

853.179

886.887

1.274.178 -256.043

1.354.769 -262.977

2.263.827

2.522.129

2.424.908

2.470.061

188.248

38.424

115.438

126.966

-171.679

-190.971

600.000

600.000

500.000

500.000

1.774.544

1.717.586

4.311.127

37

Pleegzorg Gezinsgericht Jeugdhulp met verblijf overig Jeugdhulp behandeling GGZ zonder verblijf Jeugdhulp crisis/LTA/GGZ-verblijf Gesloten plaatsing Geëscaleerde zorg 18+ Beschermd wonen (WMO) Maatschappelijke- en vrouwenopvang (WMO) Geëscaleerde zorg 18Jeugdbescherming Jeugdreclassering TOTAAL

1.6.4.

Baten Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten

225.000

225.000

800.000

800.000

200.000

200.000

8.000

8.000

500.000

500.000

177.685

161.729

348.819

330.068

13.279

13.279

314.575

297.795

90.419

150.000

27.508.224

26.868.121

246.815

581.266

26.056.652

De taakvelden

6.1 - Samenkracht en burgerparticipatie Subsidies SKW’s In 2024 wordt de gemeentelijke subsidiesystematiek ten behoeve van de SKW’s in gezamenlijkheid met de SKW-besturen tegen het licht gehouden. Er zal worden gekeken of er een match is tussen de rolinvulling, plannen en ambities van de SKW’s en de manier en invulling zoals we deze kennen en willen als gemeentebestuur. Vooruitlopend hierop voeren we gesprekken met individuele SKW’s over actuele bespreeken knelpunten, dat geldt voor Stichting SKW Zegge, Stichting Agora Rucphen en SKW Sint Willebrord. Inburgering Per januari 2022 geeft het Werkplein voor de De6-gemeenten uitvoering aan de nieuwe Wet inburgering. Vanuit de nieuwe wet wordt ingezet op een zo snel mogelijke participatie van statushouders, het liefst via betaald werk. Dit gebeurt in samenwerking met allerlei partners waaronder Vluchtelingenwerk Nederland en de taalscholen. Het Rijk heeft aangekondigd de taakstelling huisvestiging statushouders voor alle gemeenten komend jaar wederom te verhogen. Wat de verhoogde taakstelling zal zijn voor onze gemeente is echter nog niet bekend. Vanwege het flexwoningproject, van de gemeente Rucphen en Thuisvester wat naar verwachting in het derde kwartaal 2024 zal worden opgeleverd, zullen we onze achterstand op deze taakstelling deels kunnen inlopen.

De verhoogde taakstelling betekent onder meer een stijging van de uitvoeringskosten bij het Werkplein en Vluchtelingenwerk Nederland. 6.2 – Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Integrale toegang (VraagR) In het collegewerkprogramma is opgenomen dat we ons nog meer inzetten op preventie en integraliteit om de zelfredzaamheid te bevorderen en zwaardere en duurdere zorg te voorkomen. Om deze reden is op 4 september 2023 de pilot integrale toegang van start gegaan. Inwoners kunnen met hun vragen op het gebied van welzijn, zorg en financiën nu bij één loket terecht: VraagR. Samen met de inwoner kijken we wat de hulpvraag is, hoe deze zelfstandig of met hulp van de sociale omgeving verder kan of, als dat niet lukt, waar de inwoner het beste verder geholpen kan worden. De inwoner krijgt dan direct een doorverwijzing naar het best passend aanbod. Dit kan aanbod in het voorliggend veld zijn of een van de gemeentelijke domeinen.

38

Hiermee kunnen we vooraan in het proces de hulp geven die nodig is. Daarnaast bevorderen we door de inzet van meer preventief aanbod dat kwetsbare groepen eerder bereikt worden en mee kunnen doen in onze samenleving. We hebben geconstateerd dat er nog zaken ontbreken in ons preventief aanbod. Hier willen we in 2024 op gaan uitbreiden vanuit de behoefte van onze inwoners. Algemeen maatschappelijk werk (Amw) Als eerstelijns voorziening wordt 1,7 fte maatschappelijk werk via detachering vanuit WijZijn Traverse ingezet voor onze inwoners. Zij helpen inwoners van 18 jaar en ouder die vastlopen in hun leven en daar zelf niet uit komen. Deze hulp is 24/7 bereikbaar en kent nog meerdere aspecten waaronder opvolging casuïstiek vanuit Veilig Thuis en het Zorg- en Veiligheidshuis (direct opvolgen van meldingen van Politie, Huiselijk Geweld enz.), netwerkbesprekingen met bijvoorbeeld alle huisartsen, Thuisvester, Vraag- en Aanbodpunten, samenwerking met Oggz. We vinden het van belang dat het Algemeen Maatschappelijk Werk vanwege hun expertise bij de vraagverheldering deelneemt aan VraagR vanwege problemen als armoede, huiselijk geweld, werkloosheid en ondermijnende criminaliteit. Cliëntondersteuning Binnen de Wmo is vastgelegd dat gemeenten verplicht zijn om onafhankelijke cliëntondersteuning aan te bieden aan hun inwoners.

Voor de uitvoering van de onafhankelijke cliëntondersteuning hebben we samen met de gemeenten Etten-Leur, Halderberge, Moerdijk en Zundert een overeenkomst met WijZijn Traverse, MEE West-Brabant en Zorgbelang. Naast de professionele onafhankelijke cliëntondersteuning zijn er binnen de gemeente verschillende vrijwillige lokale cliëntondersteuners actief. Zij worden door de gemeente gefaciliteerd in het volgen van de opleiding tot cliëntondersteuner. Ook in 2024 bieden we onze informele vrijwillige cliëntondersteuning extra ondersteuning en begeleiding door professionals en zetten we in op naamsbekendheid van zowel de professionele als vrijwillige cliëntondersteuners. Contractbeheer Wmo Vanaf oktober 2022 (Huishoudelijke Ondersteuning) en januari 2023 (Begeleiding) zijn er nieuwe regionale contracten Wmo. Het contractbeheer wordt uitgevoerd door Stichting Inkoopbureau West-Brabant i.s.m. de Wmo De6. Contractbeheer bestaat met name uit relatiebeheer en contractmanagement en het monitoren van de uitvoering door zorgaanbieders volgens de contractuele afspraken. Jeugdwet Op grond van de Jeugdwet zorgen we voor ondersteuning en jeugdhulp aan jeugdigen tot 18 jaar wanneer opvoeden en opgroeien op eigen kracht of met hulp vanuit het eigen sociaal netwerk niet of onvoldoende lukt.

We zijn verplicht om voldoende en kwalitatief goede jeugdhulp beschikbaar te hebben die aansluit bij de behoeften van onze jeugdigen, hun verzorgers en gezin. Daarnaast geven we uitvoering aan de opgelegde jeugdbeschermings- en jeugdreclasseringsmaatregelen. Voor de uitvoering van de Jeugdwet wordt in regionaal D9 verband samengewerkt en op sommige vlakken bovenregionaal, provinciaal en landelijke schaal. In 2024 gaan we er voor zorgen dat ons preventief aanbod en algemene voorzieningen op het gebied van jeugd meer afgestemd worden op de behoeften van onze jeugd en hun ouders/verzorgers. We werken meer integraal samen binnen het Sociaal domein en onze partners. Gemeenschappelijke Regeling Geweld in Afhankelijkheidsrelaties (GR GIA) De 14 gemeenten van West-Brabant hebben hun samenwerking vastgelegd in de Gemeenschappelijke Regeling Geweld in Afhankelijkheidsrelaties en Meldpunt Crisiszorg (GR GIA en MCZ). Hierin zijn afspraken gemaakt over de financiering van de uitvoering van regionale GIA-taken en van het Meldpunt Crisiszorg. De gemeente Breda fungeert als centrumgemeente en stelt de middelen beschikbaar aan de uitvoerende organisaties. 6.3 – Inkomensregelingen Wanneer inwoners onvoldoende inkomen of vermogen hebben om in hun levensonderhoud te voorzien en ze ook niet in aanmerking komen voor een andere uitkering, komen ze in aanmerking voor een bijstandsuitkering.

Hiermee kunnen inwoners de periode overbruggen totdat ze weer betaald werk hebben. Inwoners zijn zelf verantwoordelijk voor het vinden van een baan, maar het Werkplein kan hierbij ondersteunen. Wanneer betaald werk (nog) geen mogelijkheid is, wordt gekeken naar andere mogelijkheden om wel deel te nemen aan de samenleving. De bijdrage aan het Werkplein voor de kosten van bedrijfsvoering bedraagt voor Rucphen € 1.505.403,00.

39

Armoedebestrijding Wanneer ouders onvoldoende inkomen hebben om voor hun kind (sport)kleding, een fiets, zwemlessen, bepaalde schoolkosten of een hobby te bekostigen, kunnen zij een Kindpakket aanvragen bij Stichting Leergeld. Gezinnen met een inkomen tot 130% van de bijstandsnorm kunnen deze pakketten aanvragen. In de komende periode evalueren we ons armoedebeleid. We onderzoeken op welke manieren we het beste armoede kunnen tegengaan en onze inwoners, waar nodig, kunnen ondersteunen. Zo onderzoeken we de mogelijkheden voor een volwassenenfonds sport & cultuur en een voortzetting van de kledingbank. Schuldhulpverlening Gemeenten zijn op grond van de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening verantwoordelijk voor het ondersteunen van hun inwoners bij het vinden van een geschikte oplossing, wanneer er sprake is van schulden. Deze ondersteuning kent verschillende vormen en fases. De intake- en stabilisatiefase, ook wel fase 1 genoemd, is bedoeld om inzicht te krijgen in de schuldensituatie en rust voor de inwoner te creëren. Samen met de gemeentelijke schuldhulpverlener wordt hierna gekeken welke interventies nodig zijn. Soms kan de inwoner door deze ondersteuning, eventueel met behulp van budgetcoaching zelf verder. Zo niet, dan wordt de inwoner in overleg aangemeld voor een schuldhulpregeling, ook wel fase 2 genoemd.

Deze fase 2 wordt voor ons uitgevoerd door Kredietbank Nederland. Naast het bieden van de mogelijkheid tot ondersteuning zijn gemeenten ook verplicht om inwoners die bij hen in beeld zijn gekomen vanwege meerdere betalingsachterstanden, waaronder zorgverzekering en huur, actief een schuldhulpaanbod te doen. In onze gemeente is dit ondervangen door de aanpak ‘Vroeg Eropaf Rucphen’. Afhankelijk van het signaal wordt een inwoner per brief, telefonisch of door langs de deuren te gaan een schuldhulpaanbod gedaan. Gezien de huidige ontwikkelingen met betrekking tot de koopkrachtdaling, onder ander door de hoge energieprijzen, verwachten we een toename aan inwoners die te maken krijgen met schulden. Voor ons als gemeente betekent dit onder meer een toename in de druk op de gemeentelijke schuldhulpverlening (fase 1) alsook een stijging in de kosten voor de uitvoering van fase 2. Ook de wetswijziging per 1 juli 2023 waarbij de termijn van een schuldregeling van 36 maanden is gehalveerd naar 18 maanden heeft de nodige uitwerking op de uitvoering van beide fases. 6.4 – WVS en beschut werk WVS geeft uitvoering aan de Wet sociale werkvoorziening (SW), Beschut Werken en ontwikkeltrajecten voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. Met de invoering van de Participatiewet (1 januari 2015) is de instroom in de Sociale Werkvoorziening (SW) afgesloten.

Degenen die een SW-dienstverband hadden, blijven hun rechten behouden. Dit betekent een geleidelijke afbouw van het SW-bedrijf WVS. De bijdrage aan WVS bedraagt voor Rucphen € 952.885,00. Ketensamenwerking In samenwerking met ISD Brabantse Wal en het Werkplein Hart van West-Brabant ontwikkelt WVS zich tot het leerwerkbedrijf van West-Brabant. Binnen deze ketensamenwerking is het maatschappelijke doel om inwoners optimaal ondersteuning te bieden bij hun ontwikkeling naar werk of participatie.

40

6.5 – Arbeidsparticipatie Participatiewet Het doel van de Participatiewet is dat iedereen die kan werken aan het werk is en door een eigen inkomen (of vermogen) voorziet in zijn levensonderhoud. Op grond van wet- en regelgeving zijn er verschillende ondersteuningsmogelijkheden om doorstroom richting arbeidsmarkt te bevorderen. Dit kan bijvoorbeeld door jobcoaching, proefplaatsing of tijdelijke loonkostensubsidie, maar ook door scholing of een indicatie banenafspraak. Ook voor startende ondernemers bestaan passende mogelijkheden. Kledingbank Rucphen Op 1 maart 2023 opende De Kledingbank Rucphen haar deuren. In de kledingbank zijn inwoners met een afstand tot de arbeidsmarkt aan de slag, met als doel zich te ontwikkelen richting een plek op de arbeidsmarkt. Daarnaast kunnen inwoners die leven rond het sociaal minimum elke maand per gezinslid een gratis pakket van kleding en woontextiel uit komen zoeken. De Kledingbank Rucphen is gestart als project tot en met augustus 2024. In 2024 wordt op basis van een evaluatie een besluit genomen over het al dan niet voortzetten van dit project. 6.6 - Maatwerkvoorzieningen (WMO) We bieden ondersteuning die bijdraagt aan de zelfredzaamheid van de participatie van personen met een fysieke beperking of chronische psychische of psychosociale problemen.

Het kader hiervoor bestaat uit de Wet maatschappelijke ondersteuning 2015, de Verordening maatschappelijke ondersteuning (2023) en Beleidsregels maatschappelijke ondersteuning 2023 Gemeente Rucphen. Hulpmiddelen Wmo De nieuwe contracten voor de hulpmiddelen Wmo, met name rolstoelen en scootmobielen, zijn ingegaan op 1 juli 2023. We gebruiken 2024 om deze nieuwe contracten te monitoren. Net als de afgelopen jaren, wordt consequent bewaakt of voldaan wordt aan de contractvoorwaarden en de klanttevredenheid. Deeltaxi Begin 2024 gaat het nieuwe contract voor het Kleinschalig Collectief Vervoer (KCV) in. Vanaf 2024 kunnen alleen cliënten met indicatie reizen met de deeltaxi en niet meer met het OV tarief. Dit heeft twee mogelijke gevolgen: 1. een toename van het aantal aanvragen voor een indicatie ‘deeltaxi’ 2. er ontstaat een vervoersbehoefte bij de gebruikers die nog niet in aanmerking komen voor een indicatie, maar wel in een kwetsbare groep vallen. Het OV-tarief is een verantwoordelijkheid van de provincie, in de nieuwe provinciale OV concessie zal blijken wat het alternatief hiervoor is. We onderzoeken echter wel wat de alternatieven zijn voor de gebruikers van het OV-tarief in onze gemeente. Vanaf januari 2023 kunnen inwoners van 80 jaar of ouder in onze gemeente al versneld een deeltaxi pas aanvragen.

Daarnaast zetten we mobiliteitsconsulenten in, dit zijn vrijwilligers die onze inwoners helpen bij het gebruik van OV en zo de drempels verlagen. 6.71a – Hulp bij het huishouden (WMO) Huishoudelijke ondersteuning Inwoners die het huishouden niet (helemaal) zelf meer kunnen doen, ontvangen huishoudelijke ondersteuning. Het huidige contract loopt door in 2024. Op basis van: • de werkelijke kosten in voorgaande jaren; • de hoge indexatie en de wettelijke eis marktconforme tarieven te hanteren en; • de cijfers in het Wmo; Voorspelmodel VNG m.b.t. de verwachtte demografische ontwikkelingen; hebben we, op basis van Kadernota 2024, het budget voor huishoudelijke ondersteuning structureel verhoogd met € 250.000,00. 6.71b – Begeleiding (WMO) Begeleiding en dagbesteding De gemeente geeft ondersteuning via de Wet maatschappelijke ondersteuning 2015 (Wmo). Gemeenten zijn wettelijk verantwoordelijk voor de ondersteuning van mensen die niet op eigen kracht zelfredzaam zijn. Het gaat daarbij b.v. om groepsbegeleiding (dagbesteding) en individuele begeleiding. Met ingang van 2023 is de nieuwe regionale overeenkomst Wmo in werking getreden met de De6 gemeenten. De gemeente Rucphen werkt hierin samen met de gemeenten Etten-Leur, Halderberge, Moerdijk, Roosendaal en Zundert.

41

Ook voor begeleiding is een claim opgenomen in de Kadernota 2024, structureel € 200.000,00, met dezelfde motivatie als bij huishoudelijke ondersteuning. Op basis van een doorrekening van het werkelijk gebruik in 2023 hebben we het gevraagde budget kunnen verlagen naar € 50.000,00 en structureel verwerkt in deze begroting. Persoonsgebonden budget (pgb) Huishoudelijke Ondersteuning en Begeleiding Een persoonsgebonden budget (pgb) is een bedrag waarmee iemand zelf zorg of ondersteuning inkoopt. Iemand die een pgb krijgt, bepaalt zelf welke zorgverleners zorg of ondersteuning geven, waar en wanneer. De ramingen voor de pgb’s voor de Wmo Huishoudelijke Ondersteuning en Wmo Begeleiding zijn aangepast aan de laatste bekende werkelijke uitgaven. 6.71c – Dagbesteding (WMO) Indicatievrije dagbesteding Als we in willen spelen op de steeds groter wordende zorgvraag, is het noodzakelijk om potentiële zorgvragers vroegtijdig in beeld te krijgen. Dit kan door middel van een indicatievrije dagbesteding. Dit is een vorm van dagbesteding waarbij de doelgroep kan binnenlopen, zonder hier een indicatie voor aan te vragen bij de gemeente. De drempel voor mensen om hieraan deel te nemen is dan lager. Om uit te spreken dat hulp nodig is en om een indicatie aan te vragen, is nu vaak nog een drempel. Daarom zien we in onze gemeente dat veel mensen pas (té) laat hulp vragen.

Meedoen aan leuke activiteiten in een inloop is laagdrempeliger. Op 1 januari 2023 is het nieuwe contract Wmo Begeleiding ingegaan, hieronder valt ook de dagbesteding (met indicatie) op de steunpunten in onze dorpen. We hebben ervoor gekozen om eerst de effecten van dit nieuwe contract te monitoren alvorens de pilot indicatievrije dagbesteding te starten. Zodat we beter in beeld hebben waaraan behoefte is en wat nodig is. We gebruiken de eerste helft van 2024 om gesprekken te voeren met onze maatschappelijke- en zorgpartners over de pilot. Inloop ggz We willen inzetten op het voorkomen van zwaardere problematiek. Daarom organiseren we een zeer laagdrempelige inloop ggz voor mensen met lichte ggz problematiek. Deze inloop kan ook preventief werken om terugval te voorkomen. 6.71d – Overige maatwerkarrangementen (WMO) Logeerzorg Vanaf 2023 zijn raamovereenkomsten logeerzorg afgesloten. In de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) is bepaald dat gemeenten de verantwoordelijkheid hebben om mantelzorgers (preventief) te ondersteunen. Eén van de mogelijkheden daartoe is om respijtzorg aan te bieden. Respijtzorg wordt beschreven als het overnemen van permanent toezicht op de cliënt ter ontlasting van de mantelzorger(s) en/of gezinsleden en het daarmee voorkomen of verminderen van de overbelasting van deze mantelzorger(s) en/of gezinsleden (respijtzorg bieden).

Logeerzorg is daar een vorm van. Logeeropvang geeft de mantelzorger de ruimte om een paar dagen weg te gaan of om op vakantie te gaan. • Logeerzorg is één van de manieren om langer thuis wonen mogelijk te maken. Het is zeker niet bedoeld als opstap naar opname. • Logeerzorg is (in principe) planbare tijdelijke opvang voor de zorgontvanger om de mantelzorger te ontlasten. Het is niet bedoeld voor crisis opnames, of overbruggingszorg. 6.72, 6.73, 6.74 - Jeugdhulp Regionaal De Jeugdwet richt zich onder andere op ondersteuning van onze jeugdigen en hun ouders/verzorgers daar waar er opvoedings- en ontwikkelingsproblematiek speelt. Deze ondersteuning wordt geboden via (lokaal) preventief aanbod, ondersteuning door een jeugdprofessional of wanneer zwaardere zorg nodig is, door de inzet van een jeugdzorgaanbieder. Vanaf 2022 vormt de Regiovisie jeugdhulp West-Brabant West 2022-2025 de basis voor de invulling van het regionale stelsel. Daarnaast is er op regionaal niveau aandacht voor de acties die volgen uit de landelijk vastgestelde Hervormingsagenda Jeugd 2023-2028. Lokaal De Regiovisie bevat ook een lokale paragraaf, waarin onze gemeentelijke uitgangspunten zijn opgenomen. Deze zijn verder uitgewerkt in het lokaal uitvoeringsplan. Voor het jaar 2024 en 2025 wordt een nieuw uitvoeringsplan vastgesteld. Het uitvoeringsplan reikt verder dan alleen jeugdhulp; het richt zich ook op ons

42

preventief aanbod, algemene voorzieningen die bijdragen aan zo gezond en veilig mogelijk opgroeien tot zo zelfstandig mogelijke volwassenen. Daarnaast werken we integraal samen met sport, onderwijs, jeugdgezondheidszorg, jongerenwerk en het veiligheidsdomein. Kostenontwikkeling niet vrij toegankelijke (jeugd)zorg Vanaf 2018 is er een stijgende lijn te zien in de totaalkosten niet vrij toegankelijk jeugdzorg. Vanwege de landelijke ontwikkelingen is er nog geen zicht op stabilisatie. Er is eerder voor de komende jaren ruim € 4,8 miljoen begroot. We zien nu dat de te verwachten kosten in 2024 € 5,1 miljoen zijn, oplopend tot € 5,3 miljoen in 2027. Een deel van dit verschil kan worden opgevangen door budgetverschuivingen binnen het programma. Voor het overige deel is een structurele claim ingediend van € 260.000,00 in 2024, oplopend naar € 400.000,00 in 2027. Deze claim is verwerkt in de voorliggende meerjarenbegroting. 6.74c – Gesloten plaatsing JeugdzorgPlus De komende twee jaar wordt ingezet op een verdere af- en ombouw van JeugdzorgPlus. Voor de jaren 2024 en 2025 kopen de drie jeugdhulpregio’s 36 plekken in bij Almata, bestaande uit 24 gesloten en 12 hybride plekken. Binnen twee jaar wordt het aantal plekken op een verantwoorde en duurzame manier verder afgebouwd naar 24 plekken.

Daarnaast wordt gewerkt aan het ontwikkelen van een alternatief aanbod om jeugdigen tot 18 jaar met ernstige opgroei- en opvoedingsproblemen een passende plek te kunnen bieden. 6.81a Beschermd wonen (WMO) Beschermd wonen Na het formeel wegvallen van de Centrumgemeenteconstructie voor Beschermd Wonen per 1 januari 2022, hebben de gemeenten Bergen op Zoom, Woensdrecht, Steenbergen, Roosendaal, Halderberge en Rucphen besloten de samenwerking te continueren waarin de gemeente Bergen op Zoom als centrumgemeente fungeert. De samenwerkingsafspraken zijn vastgelegd in een convenant. Minimaal zal tot 2025 regionaal worden samengewerkt in het organiseren van Beschermd Wonen. De samenwerking wordt continu gemonitord en jaarlijks geëvalueerd om de samenwerkingsafspraken aan te scherpen. Met deze decentralisatie vindt ook de overgang plaats naar een nieuw objectief verdeelmodel. Hierbij is een ingroeipad van 10 jaar afgesproken, waarin de middelen worden herverdeeld van de centrumgemeenten naar alle gemeenten (met stappen van 10%). Regionale samenwerking blijft hierbij noodzakelijk. Tot en met 2025 gaan we uit van financiële solidariteit waarbij alle budgetten die de samenwerkende gemeenten voor Beschermd Wonen ontvangen, bij elkaar worden gelegd en waarmee de volledige uitvoering van Beschermd Wonen wordt bekostigd.