05 RV RB Programmabegroting 2023

RAADSVOORSTEL Raadsvergadering 9 november 2022

Agendanummer 05

Programmabegroting 2023 inclusief meerjarenraming 2024 - 2026 Voorstel: 1. De programmabegroting 2023, alsmede de meerjarenraming 2024 t/m 2026 vast te stellen; 2. Kredieten beschikbaar te stellen tot een totaalbedrag van € 6.163.303,00 ten behoeve van de in de Programmabegroting 2023 genoemde investeringen en daarvoor de 1e begrotingswijziging 2023 vast te stellen; 3. Te verklaren dat de gemeentebegroting 2023 inclusief de meerjarenramingen en het financiële beleid, voldoet aan de daaraan te stellen wettelijke eisen. 4. De middelen voor de realisatie van de bestuurlijke ambities uit het collegewerkprogramma (CWP) te verwerken in de Programmabegroting 2023 en meerjarenraming 2024 – 2026 door vaststelling van de 2e begrotingswijziging 2023; 5. De middelen voor de realisatie van de overige bestuurlijke ambities te verwerken in de Programmabegroting 2023 en meerjarenraming 2024 – 2026 door vaststelling van de 3e begrotingswijziging 2023. Samenvatting: Wij bieden u een meerjarig structureel positief sluitende begroting ter vaststelling aan. De Kadernota 2023 en alle overige besluiten en wijzigingen tot en met de raadsvergadering van 2 november 2022 zijn daarin verwerkt. Tevens zijn de gevolgen van de septembercirculaire 2022 van het Gemeentefonds verwerkt. De belangrijkste wijzigingen sinds de vaststelling van de Kadernota worden in dit voorstel toegelicht.

Daarnaast geven wij een toelichting op het weerstandsvermogen, de ontwikkeling van de opbrengst en voorlopige tarieven van de gemeentelijke heffingen en de lastendruk voor onze inwoners. In deze Programmabegroting is het CWP tekstueel verwerkt. De bestuurlijke ambities uit het CWP zijn in bijlage 4 van de Programmabegroting opgenomen. Tevens zijn in bijlage 5 van de Programmabegroting de overige bestuurlijke ambities opgenomen die geen directe koppeling hebben met het CWP. Beide pakketten zijn voor uw raad afweegbaar en zijn daarom als twee afzonderlijke beslispunten in dit raadsvoorstel opgenomen. Na besluitvorming worden deze pakketten verwerkt d.m.v. de 2e en 3e begrotingswijziging 2023. Motivering: De Kadernota 2023 is ons uitgangspunt De Kadernota 2023 is op 6 juli 2022 opiniërend behandeld door uw raad. Doordat op het moment van opstellen van de kadernota de coalitievorming nog niet afgerond was, is voor 2023 een financieel technische en beleidsarme Kadernota gepresenteerd. In die Kadernota zijn de ramingen van de voorgaande meerjarenraming geactualiseerd en zijn de claims en knelpunten en voorgenomen investeringen doorgerekend. De relevante ontwikkelingen m.b.t. financiële positie na vaststellen Kadernota zijn verwerkt In het Hoofdlijnenakkoord is afgesproken dat de begroting meerjarig sluitend zal zijn.

Hier was bij de Kadernota 2023 al sprake van en ook deze Programmabegroting is meerjarig sluitend. Door vaststelling van de begroting stelt u budgetten vast en kredieten beschikbaar voor het jaar 2023. De (belangrijkste) afwijkingen ten opzichte van de Kadernota lichten wij hieronder toe.

2

Algemene uitkering Gemeentefonds Op basis van de septembercirculaire 2022 is een berekening gemaakt voor de algemene uitkering van het Gemeentefonds. Voor alle jaren wordt de algemene uitkering positief bijgesteld. Voor 2023 gaat het om een stijging van € 369.727,00 ten opzichte van de meicirculaire 2022. In 2024 gaat het om een stijging van € 1.110.606,00, in 2025 € 773.465,00 en in 2026 € 1.677.707,00. De stijging wordt met name veroorzaakt door de extra middelen Jeugdzorg. De genoemde bedragen zijn exclusief de taakmutaties die in paragraaf 2.4 van de Programmabegroting nader worden toegelicht. Verhoging stelpost inflatie In de Kadernota 2023 is een claim opgenomen voor een stelpost inflatie van structureel € 150.000,00. In de kerngegevenstabel (augustusraming) van het centraal planbureau (CPB) wordt een consumentenprijsindex weergegeven van 11,3% in 2022. Ook voor 2023 verwacht het CPB een verdere stijging van 2,9%. We houden in onze begroting al rekening met enige mate van indexering, maar op basis van deze cijfers groeit het ‘gat’ naar afgerond 12%. Om aan te sluiten op dit percentage is de stelpost structureel aangepast van € 150.000,00 naar € 600.000,00. Hiermee sluit de stelpost aan op de verwachte indexering op de reguliere budgetten. Het structureel extra benodigd bedrag van € 450.000,00 komt ten laste van het begrotingssaldo.

Jaarlijks zal bij de Kadernota bekeken worden of de hoogte van de stelpost nog realistisch is. Daarnaast zal in de bestuursrapportages een aparte paragraaf opgenomen worden waarin het verloop van de stelpost in beeld wordt gebracht. Stelpost energiekostenstijging In deze begroting houden we, conform Kadernota 2023, rekening met een energiekostenstijging van 50%. De stelpost energiekostenstijging, groot € 190.000,00, is hierop gebaseerd. Het daadwerkelijke effect op onze meerjarenbegroting is op dit moment niet te bepalen. De aanbesteding voor ons energiecontract is weliswaar doorlopen, maar het tarief is nog onbekend. Dit wordt dagelijks ‘geprikt’ tot 30 november 2022, waarna het definitieve tarief in december 2022 zal worden bepaald. Op basis van het definitieve tarief, kunnen we een doorrekening maken. De financiële mutaties willen we in een separaat voorstel voorleggen aan uw raad in de eerste raadsvergadering van 2023. Actualisatie investeringsprogramma in verband met inflatie In de Kadernota 2023 is het investeringsprogramma 2023-2026 opgenomen. Inmiddels is gebleken dat de investeringsbedragen met betrekking tot riolering en de reconstructies (onderdelen wegen/openbare verlichting en groen) niet meer aansluiten bij de verwachte marktontwikkelingen.

Op basis van de meest recente CBS gegevens zijn de investeringen met betrekking tot riolering in 2023 aanvullend geïndexeerd met 18,5%. Het toepassen van deze actualisatie is ook van toepassing op de jaren daarna. Jaarlijks zal bij de Kadernota bekeken worden in hoeverre de indexering nog aansluit bij de CBS gegevens. De rioolheffing wordt zoals bekend 100% kostendekkend berekend. Als gevolg van de indexeringscorrectie wordt een hoger bedrag aan fictieve BTW in de rioolheffing opgenomen. Dit bedrag komt ten gunste van de algemene middelen. Op basis van de meest recente CBS gegevens zijn de investeringen met betrekking tot de reconstructies integraal werken (wegen/openbare verlichting en groen) in 2023 aanvullend geïndexeerd met 11,2%. Deze indexering is ook van toepassing op de jaren daarna. Jaarlijks zal bij de Kadernota bekeken worden in hoeverre de indexering nog aansluit bij de CBS gegevens.

3

Personeelsbegroting Tot en met de begroting 2022 werd er voor de loonkosten structureel rekening gehouden met een indexering van 2,6% per jaar. In de Meicirculaire 2022 werd voor de komende jaren uitgegaan van een gemiddelde loonkostenstijging van ca. 4% per jaar. Omdat de werkelijke CAO ontwikkeling de afgelopen jaren onder de 2,6% per jaar lag kan de loonkostenstijging voor 2023 worden opgevangen binnen de beschikbare middelen. Op grond van de cijfers in de Meicirculaire dient voor de jaren erna rekening gehouden te worden met hogere kosten van respectievelijk € 248.956,00 in 2024; € 391.106,00 in 2025 en € 538.818,00 in 2026. Deze zijn verwerkt in de begroting. Brandverzekering + taxaties gemeentelijke eigendommen Vanwege een verhardende markt en stijgende premies is onze huidige brandverzekeringspolis door verzekeraars opgezegd per 31-12-2022. Om een nieuwe verzekering te sluiten moet een Europese Aanbestedingsprocedure worden doorlopen. Om onze eigendommen tegen de juiste waarde te verzekeren worden eind 2022 onze eigendommen opnieuw getaxeerd. Het is vrijwel zeker dat zowel de verzekeringspremie als de verzekerde waarde van onze eigendommen aanzienlijk hoger wordt dan nu het geval is. Het gevolg hiervan is dat het huidige, vanaf 2023 begrote verzekeringsbudget niet voldoende is voor de extra kosten die de nieuwe brandverzekering met zich mee zal brengen.

Om deze reden is een structurele stelpost in de Programmabegroting 2023 opgenomen van € 53.206,00 in 2023 oplopend tot € 56.462,00 in 2026. Overhead en doorbelasting kosten aan grondbedrijf en investeringen Ten opzichte van de begroting 2022 wordt een lager bedrag aan overheadkosten doorbelast aan grondbedrijf en investeringen. Als gevolg daarvan blijft een groter deel van de kosten van overhead ten laste van de exploitatiebegroting. Diverse raadsbesluiten met financiële consequenties voor Programmabegroting 2023 In de periode tussen de Kadernota 2023 en de Programmabegroting 2023 heeft uw raad diverse besluiten genomen waarvan de financiële consequenties in de Programmabegroting 2023 verwerkt dienen te worden. Het betreft de volgende raadsbesluiten: Vaststellen aantal wethouders en de tijdsbestedingsnorm per wethouder (raad 15 juni 2022) Evaluatie pilot buurtbemiddeling (raad 28 september 2022) Vrijgave concept Beleid Klimaatbestendig Rucphen (raad 2 november 2022) 2e bestuursrapportage 2022 (raad 2 november 2022) Diverse mutaties leiden tot aanpassing van de begrotingssaldi Naast bovenstaande mutaties zijn meerdere kleine aanpassingen van ramingen ontstaan in de periode tussen de vaststelling van de Kadernota 2023 en de Programmabegroting 2023. Het betreft hier o.a.

de financiële consequenties met betrekking tot het Accommodatiebedrijf Rucphen BV en de actualisatie van het grondbedrijf. Vaststellen van het investeringsprogramma 2023 voor een totaalbedrag van € 6.163.303,00 Uw raad wordt zoals gebruikelijk voorgesteld door vaststelling van de Programmabegroting, tevens de bedragen voor investeringen beschikbaar te stellen (d.m.v. 1e begrotingswijziging 2023). Voor 2023 gaat het zoals vermeld in het overzicht 'investeringsprogramma 2023", om een totaalbedrag van € 6.163.303,00 (beslispunt 2). Kredieten voor investeringen door het grondbedrijf worden niet tegelijk met het vaststellen van de begroting beschikbaar gesteld. Hiervoor worden gedurende het jaar, indien aan de orde, voorstellen aangeboden.

4

Belastingopbrengsten en tarieven Conform de Kadernota en de afspraken in het Hoofdlijnenakkoord hebben wij in de raming van deze begroting rekening gehouden met een stijging van de OZB-opbrengst met 2% per jaar en voor de rioolheffing en afvalstoffenheffing met kostendekkende tarieven. Aan de hand van de waarde van alle belastbare objecten (peildatum 1 januari 2022) in de gemeente worden de tarieven voor de OZB voor 2023 bepaald. Voor een nadere toelichting verwijzen wij u naar hoofdstuk 5.1 "Lokale heffingen". Ondanks de inflatie houden wij vast aan de maximale 2% stijging van de OZB-opbrengst. Een bevriezing van de OZB in combinatie met de huidige inflatie heeft als gevolg dat er minder kan worden gedaan met dezelfde opbrengst. Met een jaarlijkse verhoging van 2% houden we de dekking meer constant. Met betrekking tot de afvalstoffenheffing heeft uw raad in de vergadering van 29 september 2021 besloten met ingang van 1 januari 2023 toe te treden tot de N.V. Saver. De exacte bedragen hiervan zijn nu nog niet allemaal bekend, de tarieven kunnen daardoor nog wijzigen. De financiële uitwerking van de toetreding wordt verwerkt door middel van een begrotingswijzing tijdens de raadsvergadering van 14 december 2022 met betrekking tot het vaststellen van de diverse belasting- en tariefverordeningen.

Weerstandsvermogen In de risicoparagraaf van deze Programmabegroting 2023 is het weerstandsvermogen volledig geactualiseerd. We sluiten de begroting met een ratio van 2.2. Hiermee voldoen we ruimschoots aan het door uw raad vastgestelde beleidskader waarbij is bepaald dat het ratio tenminste tussen 1.0 en 1.4 dient te liggen. Op basis van de tot en met 2026 geraamde uitnamen uit de algemene reserve en de beschreven risico's resteert er een vrij besteedbaar bedrag in totaliteit van € 2.177.200,00 (het verschil tussen 1.4 en 2.2). Het ratio weerstandsvermogen en de nieuwe ontwikkelingen worden uitgebreid toegelicht in hoofdstuk 5 paragraaf 2 van de Programmabegroting 2023. Risico’s Effecten van de knelpunten in de Jeugdzorg West-Brabant-West We hebben ervoor gekozen de knelpunten in de Jeugdzorg West-Brabant-West in onze risicoparagraaf (hoofdstuk 5.2) op te nemen. Het bedrag is gelinkt aan de extra compensatie jeugdzorg die we vanuit het rijk ontvingen, welke niet volledig is ingezet. Omdat de compensatie vrij besteedbaar is, is er zorg dat de middelen niet beschikbaar blijven. Met het opnemen in de risicoparagraaf zorgen we voor een buffer om toekomstige knelpunten, waar nodig, te kunnen opvangen. Een stelpost die beslag legt op structurele algemene middelen gaat ons te ver.

Ontwikkelingen bij verbonden partijen We houden in onze begroting continue rekening met onverwachte ontwikkelingen binnen de gemeenschappelijke regelingen. Denk hierbij aan taakuitbreiding als gevolg van wetswijzigingen of exploitatietekorten als gevolg van autonome ontwikkelingen. De gemeentebegroting 2023 voldoet aan wettelijke eisen Naast de vaststelling van de begroting en het beschikbaar stellen van bedragen voor het uitvoeren van investeringen is in het conceptbesluit een bepaling opgenomen dat uw raad verklaart dat de gemeentebegroting 2023 inclusief de meerjarenramingen en het financiële beleid, voldoet aan de daaraan te stellen wettelijke eisen (beslispunt 3). De provincie verlangt deze verklaring in de rol van toezichthouder.

5

Bestuurlijke ambities uit het CWP en overige ambities In de raadsvergadering van 2 november 2022 is het CWP aan uw raad voorgelegd. De middelen die nodig zijn om het CWP uit te voeren zijn opgenomen in bijlage 4 van de Programmabegroting 2023. In deze bijlage is inzichtelijk gemaakt welke middelen direct gekoppeld zijn aan het CWP. Voor deze bestuurlijke ambities is beslispunt 4 in dit raadsvoorstel opgenomen. Waar we het CWP kunnen vertalen in middelen hebben we dat dus gedaan. Het is goed mogelijk dat in de toekomst aanvullende middelen nodig zijn voor onderwerpen uit het CWP. Dan zullen wij dit voorleggen aan uw raad door middel van een afzonderlijk raadsvoorstel of opnemen in een Kadernota. Daarnaast is in de Programmabegroting 2023 bijlage 5 opgenomen, waarin de overige bestuurlijke ambities zijn opgenomen. Dit zijn overige ambities uit de Kadernota 2023 die geen directe koppeling hebben met het CWP. Een nadere onderbouwing is opgenomen in bijlage 5. Voor deze bestuurlijke ambities is beslispunt 5 in dit raadsvoorstel opgenomen, waarin u de 3 e begrotingswijziging 2023 kunt vaststellen.

6

Middelen: Na verwerking van alle mutaties kunnen wij u een structureel sluitende Programmabegroting 2023 en meerjarenraming 2024 - 2026 presenteren. Hieronder is een tabel opgenomen waaruit u het verloop van de begrotingssaldi vanaf de Kadernota 2023 kunt aflezen. Om te kunnen beoordelen of een begroting ook structureel sluitend is, dienen de begrotingssaldi te worden gecorrigeerd met de geraamde eenmalige baten en lasten en stortingen in en onttrekkingen aan reserves. Voor de Provincie is dit een toetsingsnorm. Na correctie van de eenmalige zaken blijft de begroting voor alle jaren structureel sluitend. Zie tabel hieronder: 2023

2024

2025

2026

4.072.002,00

3.489.242,00

5.002.176,00

2.291.501,00

369.727,00

1.110.606,00

773.465,00

1.677.707,00

-54.197,00

-39.076,00

0,00

0,00

-450.000,00

-450.000,00

-450.000,00

-450.000,00

Personeelsbegroting

50.569,00 0,00

92.116,00 -248.956,00

25.727,00 -391.106,00

-288.272,00 -538.818,00

Brandverzek.+taxaties gem. eigendommen

-53.206,00

-54.270,00

-55.355,00

-56.462,00

-79.618,00

-91.072,00

-97.622,00

-97.622,00

-196.190,00

-150.439,00

-152.952,00

-155.530,00

Saldo begroting

-47.748,00 3.611.339,00

-34.445,00 3.623.706,00

-31.080,00 4.623.253,00

-28.824,00 2.353.680,00

Incidentele baten en lasten Totaal structurele begrotingsruimte

-171.426,00 3.439.913,00

-33.000,00 3.590.706,00

4.623.253,00

2.353.680,00

-679.200,00

-718.171,00

-752.066,00

-777.077,00

2.820.713,00

2.872.535,00

3.871.187,00

1.576.603,00

-367.340,00

-337.836,00

-315.903,00

-281.172,00

waarvan incidenteel

-101.000,00

-77.302,00

-45.000,00

waarvan dekking tlv afvalstoffenheffing

-16.000,00 2.612.001,00

3.600.284,00

Saldo Kadernota 2023 Mutaties na Kadernota 2023: Algemene uitkering Gemeentefonds Taakmutaties Verhoging stelpost inflatie Act investeringsprogramma ivm inflatie

Overhead en doorbelasting kosten aan grondbedrijf en investeringen Diverse raadsbesluiten met financiële consequenties Programmabegroting 2023 Diverse mutaties

Bestuurlijke ambities CWP (2e begrotingswijziging 2023) waarvan incidenteel Totaal structurele begrotingsruimte na bestuurlijke ambities CWP Overige bestuurlijke ambities (3e begrotingswijziging 2023)

Totaal structurele begrotingsruimte na bestuurlijke ambities CWP + overige bestuurlijke ambities

-60.000,00

2.570.373,00

1.295.431,00

Hierdoor krijgt uw raad een helder inzicht in de structurele begrotingsruimte. Uitgangspunt is dat het laagste structurele saldo gedurende de planperiode het bedrag is dat maximaal voor structurele uitgaven kan worden benut. Voor nadere toelichting op de incidentele baten en lasten verwijzen wij u naar hoofdstuk 6.3 "Overzicht incidentele baten en lasten" van de Programmabegroting 2023.

7

Toekomstige begrotingssaldi en bestuurlijke ambities In deze Programmabegroting 2023 geven wij u een actueel inzicht in onze financiële positie en de ontwikkelingen in de komende jaren. Uiteraard geldt, zeker voor de meerjarenraming, dat de begrotingssaldi worden beïnvloed door besluitvorming en verandering in wet- en regelgeving. Wij verwijzen u in dit verband ook naar bijlage 4 en 5 van de Programmabegroting 2023, waarin de bestuurlijke ambities met betrekking tot het CWP en de overige bestuurlijke ambities zijn opgenomen. Daarnaast leren de ervaringen uit het verleden dat bij de algemene uitkering uit het gemeentefonds, zeker op de langere termijn, rekening moet worden gehouden met soms forse fluctuaties. Vervolg: De vertaling van de diverse (belasting) opbrengsten naar afzonderlijke tarieven zal net als voorgaande jaren gebeuren bij het vaststellen van de belastingverordeningen 2023. Dit voorstel staat geagendeerd voor de raadsvergadering van 14 december 2022. Verder geven wij uitvoering aan de activiteiten en toezeggingen zoals verwoord in deze programmabegroting. Gedurende het jaar leggen wij afwijkingen ten opzichte van de begroting aan u voor in de bestuursrapportages.

Rucphen, 18 oktober 2022 Burgemeester en wethouders van Rucphen, de secretaris,

de burgemeester,

drs. S. Michielse.

mr. M. van der Meer Mohr.

Bijlage(n): a. Conceptbesluit b. Programmabegroting 2023 c. 1e begrotingswijziging 2023 d. 2e begrotingswijziging 2023 e. 3e begrotingswijziging 2023 Ter inzage voor raadsleden: a. CWP

8

RAADSBESLUIT Programmabegroting 2023 inclusief meerjarenraming 2024 - 2026 9 november 2022 De raad van de gemeente Rucphen, gezien het voorstel van burgemeester en wethouders van 18 oktober 2022 gelet op artikel 191 van de Gemeentewet, besluit: 1. De programmabegroting 2023, alsmede de meerjarenraming 2024 t/m 2026 vast te stellen; 2. Kredieten beschikbaar te stellen tot een totaalbedrag van € 6.163.303,00 ten behoeve van de in de Programmabegroting 2023 genoemde investeringen en daarvoor de 1 e begrotingswijziging 2023 vast te stellen; 3. Te verklaren dat de gemeentebegroting 2023 inclusief de meerjarenramingen en het financiële beleid, voldoet aan de daaraan te stellen wettelijke eisen. 4. De middelen voor de realisatie van de bestuurlijke ambities uit het collegewerkprogramma (CWP) te verwerken in de Programmabegroting 2023 en meerjarenraming 2024 – 2026 door vaststelling van de 2e begrotingswijziging 2023; 5. De middelen voor de realisatie van de overige bestuurlijke ambities te verwerken in de Programmabegroting 2023 en meerjarenraming 2024 – 2026 door vaststelling van de 3e begrotingswijziging 2023;

Aldus vastgesteld door de raad van de gemeente Rucphen in zijn openbare vergadering van 9 november 2022, de griffier,

de voorzitter,

J.J.H. Lahaije.

mr. M. van der Meer Mohr.