05 RV RB Programmabegroting 2022 en meerjarenraming 2023-2025

RAADSVOORSTEL Raadsvergadering 10 november 2021

Agendanummer 05

Programmabegroting 2022 inclusief meerjarenraming 2023 - 2025 Voorstel: 1. De programmabegroting 2022, inclusief de 1e begrotingswijziging 2022, alsmede de meerjarenraming 2023 t/m 2025 vast te stellen; 2. Kredieten beschikbaar te stellen tot een totaalbedrag van € 4.315.970,00 ten behoeve van de in de Programmabegroting 2022 genoemde investeringen; 3. Te verklaren dat de gemeentebegroting 2022 inclusief de meerjarenramingen en het financiële beleid, voldoet aan de daaraan te stellen wettelijke eisen. Samenvatting: Wij bieden u een meerjarig structureel positief sluitende begroting ter vaststelling aan. De Kadernota 2022 en alle overige besluiten en wijzigingen tot en met de raadsvergadering van 29 september 2021 zijn daarin verwerkt. Voor zover raadsvoorstellen die u zijn aangeboden voor de vergadering van 3 november financiële consequenties hebben, zijn deze ook verwerkt, vooruitlopend op uw besluitvorming. Daarnaast zijn de gevolgen van de septembercirculaire 2021 van het Gemeentefonds verwerkt. De belangrijkste wijzigingen sinds de vaststelling van de Kadernota worden in dit voorstel toegelicht. Tevens geven wij een toelichting op het weerstandsvermogen, de ontwikkeling van de opbrengst en voorlopige tarieven van de gemeentelijke heffingen en de lastendruk voor onze inwoners.

Motivering: De Kadernota 2022 is ons uitgangspunt De Kadernota 2022 is op 7 juli opiniërend behandeld door uw raad. In verband met de grote onzekerheid die de algemene uitkering van het gemeentefonds op dat moment met zich meebracht, doordat de vorming van het nieuwe kabinet lang op zich laat wachten, is voor 2022 een financieel technische en beleidsarme Kadernota gepresenteerd. In die Kadernota zijn de ramingen van de voorgaande meerjarenraming geactualiseerd en zijn de claims en knelpunten en voorgenomen investeringen doorgerekend. De relevante ontwikkelingen m.b.t. financiële positie na vaststellen Kadernota zijn verwerkt In het raadsvoorstel bij de Kadernota heeft ons college uw raad de volgende toezegging gedaan: "In het Coalitieakkoord is afgesproken dat de begroting meerjarig sluitend zal zijn. Dit is ook wat wij nastreven en wij gaan er al het mogelijke aan doen om u voor de raadsvergadering van november 2021 een structureel sluitende meerjarenraming aan te bieden". De (belangrijkste)afwijkingen ten opzichte van de Kadernota lichten wij hieronder toe. Algemene uitkering Gemeentefonds Op basis van de septembercirculaire 2021 is een berekening gemaakt voor de algemene uitkering van het Gemeentefonds. Voor alle jaren wordt de algemene uitkering positief bijgesteld. Voor 2022 gaat het om een stijging van € 2.487.948,00 ten opzichte van de meicirculaire 2021.

In 2023 gaat het om een stijging van € 1.603.373,00, in 2024 € 1.490.220,00 en in 2025 € 1.479.636,00. De stijging wordt met name veroorzaakt door de extra middelen Jeugdzorg. De genoemde bedragen zijn exclusief de taakmutaties die in paragraaf 2.4 van de Programmabegroting nader worden toegelicht.

2

Verhoging budget Jeugd: niet vrij toegankelijke zorg Vanaf 2018 is er een stijgende lijn in de totaalkosten voor niet vrij toegankelijk (jeugd)zorg. In de Kadernota 2022 is daarom een structurele claim van € 400.000,00 opgenomen. Dit bedrag is minimaal benodigd voor een reële raming. Vervolgens is in juni 2021 bekend gemaakt dat het kabinet voor 2022 incidenteel € 1,314 miljard extra beschikbaar stelt ter compensatie van de tekorten in de jeugdzorg. Voor Rucphen is dit een bedrag van € 1.459.000,00 in 2022. Het betreft een extra ontvangst binnen de algemene uitkering die we op basis van de landelijke afspraken structureel als stelpost mogen opnemen. De exacte bedragen leest u terug in hoofdstuk 2.4. De middelen zijn toegevoegd aan de algemene uitkering en in principe vrij besteedbaar, maar de aanleiding voor deze toevoeging was het structurele tekort aan middelen voor de jeugdzorg. Dit, en de prognose van onze kosten voor jeugdzorg in 2021 waren voor ons aanleiding en rechtvaardiging om de claim uit de Kadernota 2022 te verhogen. In de 2e bestuursrapportage 2021 hebben wij namelijk voorgesteld de budgetten voor niet vrij toegankelijke zorg te verhogen met € 405.000,00. De verhoging is gebaseerd op een hoger geprognosticeerd tekort. Er is daarnaast nog een reëel risico dat we ook in de financiële slotwijziging 2021 een verhoging van het budget moeten voorstellen.

Op basis van bovenstaande stellen wij uw raad voor de structurele claim uit te breiden met € 300.000,00 naar in totaal € 700.000,00 structureel. Deze raming is op totaalniveau € 50.000,00 meer dan de werkelijke kosten in 2020. Claim Herindicaties Wmo (Huishoudelijke Ondersteuning (HO) en begeleiding (BG)) omgezet van incidenteel naar structureel In de Kadernota 2022 is een eenmalige claim van € 170.000,00 opgenomen met betrekking tot Herindicaties Wmo (Huishoudelijke Ondersteuning (HO) en begeleiding (BG)). Omdat de herindicaties om de 4 jaar plaatsvinden, heeft deze claim een structureel karakter. Het bedrag van € 170.000,00 in 2022 is om deze reden in deze begroting ten laste van het begrotingssaldo gebracht. Doordat het geen eenmalige middelen betreft komt het beslispunt uit het raadsvoorstel van de Kadernota 2022 “ten behoeve van de eenmalige claims een bedrag van € 170.000,00 uit de algemene reserve te storten in de reserve Kadernota” te vervallen. Actualisatie budgetten WMO HO en BG We hebben een financiële doorrekening gemaakt van de kosten voor WMO Huishoudelijke Ondersteuning en Begeleiding in verband met de aanbesteding voor de nieuwe contracten. Uit deze prognose blijkt dat het budget voor Huishoudelijke Ondersteuning in 2022 met € 166.601,00 verhoogd dient te worden. Bij Begeleiding is het verschil in ons voordeel. Dit budget kan worden verlaagd met € 27.271,00.

Per saldo is dit een nadeel van € 139.330,00, dat ten laste komt van het begrotingssaldo 2022. Voor de jaren na 2023 betreft het een bedrag van € 140.722,00; 2024 € 142.129,00 en in 2025 € 143.550,00. Voorlopige BUIG beschikking 2022 en aangepaste begroting Werkplein 2022 We hebben de meest recente beschikking van de gebundelde uitkering (BUIG, Rijksbijdrage) voor het bekostigen van de uitkeringen in het kader van de Participatiewet verwerkt. De beschikking is lager dan begroot en leidt tot een structureel nadeel van € 598.000,00. Dit is slechts één kant van het verhaal. Inmiddels heeft het Werkplein een gewijzigde begroting voor 2022 gemaakt want ook zij waren uitgegaan van een hoger bijstands-bestand (+6%). Voor Rucphen betekent dit in 2022 een voordeel van € 308.303,00. Per saldo heeft dit een negatief effect op het begrotingssaldo 2022 van € 289.697,00. In 2023 gaat het om een nadelig effect van € 298.212,00, in 2024 € 350.063,00 en in 2025 € 393.766,00.

3

Structurele mutaties 2e bestuursrapportage 2021 Mutaties in de 2e bestuursrapportage 2021, met een structureel karakter, zijn verwerkt in de begroting 2022. Voor 2022 gaat het om een bedrag ten laste van het begrotingssaldo van € 126.529,00. In 2023 gaat het om € 126.433,00, in 2024 € 130.401,00 en in 2025 € 127.191,00. Deze mutaties worden met name veroorzaakt door de onderdelen • Structurele aanpassing begroting voor energiekosten openbare verlichting en gemeentehuis; • Wijziging Dienstverleningsovereenkomst jeugdzorgregio West-Brabant West; • Tariefsverhoging Gecertificeerde Instellingen (GI's). Voor verdere toelichting op deze onderdelen verwijzen wij u naar de 2e bestuursrapportage 2021. Diverse mutaties leiden tot aanpassing van de begrotingssaldi Naast bovenstaande mutaties zijn meerdere kleine aanpassingen van ramingen ontstaan in de periode tussen de vaststelling van de Kadernota 2022 en de Programmabegroting 2022. Het betreft hier o.a. de financiële consequenties van het raadsvoorstel Actualisatie MJOP 20222025, die in de raadsvergadering van 29 september 2021 is behandeld. Vaststellen van het investeringsprogramma 2022 voor een totaalbedrag van € 4.315.970,00 Uw raad wordt zoals gebruikelijk voorgesteld door vaststelling van de Programmabegroting, tevens de bedragen voor investeringen beschikbaar te stellen.

Voor 2022 gaat het zoals vermeld in het overzicht 'investeringsprogramma 2022", om een totaalbedrag van € 4.315.970,00. Dit bedrag is exclusief de investeringen met betrekking tot de vervangende nieuwbouw basisscholen St.Willebrord. Voor dit onderdeel wordt te zijner tijd een afzonderlijk voorstel aangeboden. Kredieten voor investeringen door het grondbedrijf worden niet tegelijk met het vaststellen van de begroting beschikbaar gesteld. Hiervoor worden gedurende het jaar, indien aan de orde, voorstellen aangeboden. De gemeentebegroting 2022 voldoet aan wettelijke eisen Naast de vaststelling van de begroting en het beschikbaar stellen van bedragen voor het uitvoeren van investeringen is in het conceptbesluit een bepaling opgenomen dat uw raad verklaart dat de gemeentebegroting 2022 inclusief de meerjarenramingen en het financiële beleid, voldoet aan de daaraan te stellen wettelijke eisen. De provincie verlangt deze verklaring in de rol van toezichthouder. Middelen: Na verwerking van alle mutaties kunnen wij u een structureel sluitende Programmabegroting 2022 en meerjarenraming 2023 - 2025 presenteren. Hieronder is een tabel opgenomen waaruit u het verloop van de begrotingssaldi vanaf de Kadernota 2022 kunt aflezen.

Om te kunnen beoordelen of een begroting ook structureel sluitend is, dienen de begrotingssaldi te worden gecorrigeerd met de geraamde eenmalige baten en lasten en stortingen in en onttrekkingen aan reserves. Voor de Provincie is dit een toetsingsnorm. Na correctie van de eenmalige zaken is de begroting voor alle jaren structureel sluitend. Zie tabel hieronder:

4

2022

2023

2024

2025

318.468,00

304.329,00

353.510,00

615.613,00

2.487.948,00

1.603.373,00

1.490.220,00

1.479.636,00

-95.258,00

-15.303,00

-15.366,00

-15.366,00

Verhoging budget Jeugd

-300.000,00

-300.000,00

-300.000,00

-300.000,00

Claim Herindicaties Wmo (HO & BG)

-170.000,00 -139.330,00

0,00 -140.722,00

0,00 -142.129,00

0,00 -143.550,00

-289.697,00

-298.212,00

-350.063,00

-393.766,00

-126.529,00

-126.433,00

-130.401,00

-127.191,00

-78.789,00 1.606.813,00

-20.388,00 1.006.644,00

-34.866,00 870.905,00

29.092,00 1.144.468,00

-187.379,00 1.419.434,00

-54.111,00 952.533,00

-20.000,00 850.905,00

0,00 1.144.468,00

Saldo Kadernota 2022 Mutaties na Kadernota 2022: Algemene uitkering Gemeentefonds Taakmutaties

Actualisatie budgetten WMO (HO & BG) Voorlopige BUIG beschikking 2022 en aangepaste begroting Werkplein 2022 Structurele mutaties 2e bestuursrapportage 2021 Diverse mutaties Saldo begroting Incidentele baten en lasten Totaal structurele begrotingsruimte

Hierdoor krijgt uw raad een helder inzicht in de structurele begrotingsruimte die vrij aanwendbaar is. Uitgangspunt is dat het laagste structurele saldo gedurende de planperiode het bedrag is dat maximaal voor structurele uitgaven kan worden benut. Voor nadere toelichting op de incidentele baten en lasten verwijzen wij u naar hoofdstuk 6.3 "Overzicht incidentele baten en lasten" van de Programmabegroting 2022. Toekomstige begrotingssaldi en ontwikkelingen In deze Programmabegroting 2022 geven wij u een actueel inzicht in onze financiële positie en de ontwikkelingen in de komende jaren. Uiteraard geldt, zeker voor de meerjarenraming, dat de begrotingssaldi worden beïnvloed door besluitvorming en verandering in wet- en regelgeving. Wij verwijzen u in dit verband ook naar hoofdstuk 5 van de Kadernota 2022. Daar zijn toekomstige ontwikkelingen en bestuurlijke ambities opgenomen. Daarnaast leren de ervaringen uit het verleden dat bij de algemene uitkering uit het gemeentefonds, zeker op de langere termijn, rekening moet worden gehouden met soms forse fluctuaties. Dat wordt hieronder nader toegelicht. Belastingopbrengsten en tarieven Conform de Kadernota en de afspraken in het Coalitieakkoord hebben wij in de raming van deze begroting rekening gehouden met een stijging van de OZB-opbrengst met 2% per jaar en voor de rioolheffing en afvalstoffenheffing met kostendekkende tarieven.

Aan de hand van de waarde van alle belastbare objecten (peildatum 1 januari 2021) in de gemeente worden de tarieven voor de OZB voor 2022 bepaald. Voor een nadere toelichting verwijzen wij u naar hoofdstuk 5.1 "Lokale heffingen". Weerstandsvermogen In de risicoparagraaf van deze Programmabegroting 2022 is het weerstandsvermogen volledig geactualiseerd. We sluiten de begroting met een ratio van 1.9. Hiermee voldoen we aan het door u raad vastgestelde beleidskader waarbij is bepaald dat het ratio tenminste tussen 1.0 en 1.4 dient te liggen.

5

Op basis van de tot en met 2025 geraamde uitnamen uit de algemene reserve en de beschreven risico's resteert er een vrij besteedbaar bedrag in totaliteit van € 1.435.044,00 (betreft verschil tussen 1.4 en 1.9). Het ratio weerstandsvermogen en de nieuwe ontwikkelingen worden uitgebreid toegelicht in hoofdstuk 5 paragraaf 2 van de Programmabegroting 2022. Risico's Herijking verdeling gemeentefonds Op 12 augustus jl. hebben de fondsbeheerders een actualisatie van het verdeelvoorstel Gemeentefonds naar het jaar 2019 uitgevoerd. Op basis van de uitkomsten van dit verdeelvoorstel is de gemeente Rucphen een voordeelgemeente, van € 27,00 per inwoner. Volgens de berekening die het Rijk hierbij gebruikt, komt dit neer op afgerond € 606.000,00 wat we extra kunnen verwachten vanaf 2023. Hierbij wordt dan gebruikgemaakt van een ingroeipad van € 15,00 per inwoner per jaar, waardoor Rucphen vanaf 2024 het volledige bedrag ontvangen zal hebben. Ook is de Raad voor het Openbaar bestuur (ROB) weer om advies gevraagd. Na ontvangst en weging van het definitieve advies van de ROB start de VNG-consultatie bij gemeenten in de maanden november en december van 2021. Een nieuw kabinet zal een besluit moeten nemen over het nieuwe verdeelstelsel. Inwerkingtreding is voorzien per 1 januari 2023. De publicatie van definitieve resultaten is uiterlijk in de meicirculaire 2022.

Op basis van de laatste uitkomsten kunnen en mogen we hier nu in deze begroting 2022 niets mee doen. Het betreft hier namelijk voorlopige effecten. Na definitieve besluitvorming over de invoering van het verdeelvoorstel zal met de dan bekende gegevens nog een actualisatie plaatsvinden naar 1 januari 2023, het beoogde moment van invoering van de nieuwe verdeling. Deze laatste actualisatieslag zal inzicht geven in de definitieve herverdeeleffecten voor gemeenten. Het bedrag van € 27,00 per inwoner kan dan dus weer wijzigen op basis van die actualisatieslag. Effecten van de knelpunten in de Jeugdzorg West-Brabant-West Op regionaal niveau wordt een plan voorbereid om de knelpunten Jeugdzorg West-Brabant-West aan te pakken. De benodigde acties en financiële vertaling hiervan zijn begin 2022 pas bekend. Omdat er op dit moment nog geen concreet plan is uitgewerkt, zijn hiervoor in onze begroting geen aanvullende middelen geclaimd. Dit leidt regionaal tot zorgen. Er is ingezet om de extra compensatie jeugdzorg in te zetten om de acties uit het plan te bekostigen. Omdat de compensatie vrij besteedbaar is, is er zorg dat de middelen niet beschikbaar zijn/blijven voor de acties uit het plan. Voorgesteld werd om een stelpost of onderbouwde risico-paragraaf op te nemen in afwachting van een nader voorstel.

We willen u er op attent maken dat deze aanpak nodig is om de kosten in de Jeugdzorg op langere termijn te beperken. Een stelpost die beslag legt op structurele algemene middelen gaat ons echter op dit moment te ver. Wel hebben we ervoor gekozen de knelpunten in onze risicoparagraaf (hoofdstuk 5.2) op te nemen. Resterende 25% middelen jeugd Tussen Rijk, IPO en VNG is afgesproken dat gemeenten in hun meerjarenraming voor de jaarschijven 2023 tot en met 2025 rekening mogen houden met 75% van de bedragen uit de Hervormingsagenda Jeugd. Dit hebben wij in onze begroting als stelpost opgenomen. Een nieuw kabinet zal moeten besluiten over de structurele financiën en noodzakelijke aanpassingen aan het jeugdhulpstelsel om de jeugdzorg in de toekomst effectief en beheersbaar te houden.

6

Vervolg: De vertaling van de diverse (belasting) opbrengsten naar afzonderlijke tarieven zal net als voorgaande jaren gebeuren bij het vaststellen van de diverse belasting- en tariefverordeningen. Dit staat gepland voor de raadsvergadering van 15 december 2021. Verder geven wij uitvoering aan de activiteiten en toezeggingen zoals verwoord in deze programmabegroting. Gedurende het jaar leggen wij op de gebruikelijke wijze verantwoording af door middel van bestuursrapportages.

Rucphen, 12 oktober 2021 Burgemeester en wethouders van Rucphen, de secretaris,

de burgemeester,

drs. S. Michielse.

mr. M. van der Meer Mohr.

Bijlage(n): a. Conceptbesluit b. Programmabegroting 2022 c. 1e begrotingswijziging 2022 Ter inzage voor raadsleden:

RAADSBESLUIT Programmabegroting 2022 inclusief meerjarenraming 2023 – 2025 10 november 2021 De raad van de gemeente Rucphen, gezien het voorstel van burgemeester en wethouders van 12 oktober 2021, gelet op artikel 191 van de Gemeentewet, besluit: 1. De programmabegroting 2022, inclusief de 1e begrotingswijziging 2022, alsmede de meerjarenraming 2023 t/m 2025 vast te stellen; 2. Kredieten beschikbaar te stellen tot een totaalbedrag van € 4.315.970,00 ten behoeve van de in de Programmabegroting 2022 genoemde investeringen; 3. Te verklaren dat de gemeentebegroting 2022 inclusief de meerjarenramingen en het financiële beleid, voldoet aan de daaraan te stellen wettelijke eisen.

Aldus vastgesteld door de raad van de gemeente Rucphen in zijn openbare vergadering van 10 november 2021, de griffier,

de voorzitter,

Th.P.P. Broek.

mr. M. van der Meer Mohr.