V Raadsinformatiebrief perspectief samenwerking Rozendaal Rheden

Raadsinformatiebrief

Onderwerp Samenwerking Rheden-Rozendaal sociaal domein en verdere verkenning in het licht van onze organisatieontwikkeling Adviseur Portefeuillehouder Datum

: D. Malawau-Wilson; B. Pelgrum : T. Van der Pas; E. Weststeijn : 19-09-2023

Aan de Raad Geachte leden van de raad, Via deze brief stellen we u op de hoogte van recente besluitvorming door B&W over 1) de verdere samenwerking tussen de gemeenten Rheden en Rozendaal op het sociaal domein en in het verlengde daarvan, 2) de bestuurlijke intentie om te verkennen hoe we tot een verdere, gefaseerde, uitbreiding van de samenwerking tussen beide gemeenten kunnen komen. Dit zijn stappen waar een intensief traject met veelvuldig overleg aan vooraf is gegaan. Stappen die passen in een al jarenlange samenwerking. Stappen die wat betreft het college van B&W noodzakelijk zijn om de kwaliteit van ons beleid en uitvoering ten bate van onze inwoners voor de toekomst te borgen en die bijdragen aan verbeterd samenspel met onze buurgemeente. We lichten de twee stappen hierna toe en gaan daarover graag met u verder in gesprek. 1. Samenwerking sociaal domein De gemeente Rheden is voor onze gemeente een belangrijke samenwerkingspartner op meerdere thema’s. In het bijzonder in het sociaal domein (Wmo, Jeugdwet en Participatiewet) werken we al langjarig en vergaand samen met de gemeente Rheden. Rheden borgt gedegen toegang tot zorg voor kwetsbare Rozendaalse inwoners op basis van beleid, verordeningen en beleidsregels die het Rozendaalse gemeentebestuur vaststelt. We zijn daarin de afgelopen jaren al volgend geweest op het beleid van de Rheden.

Vaak nemen we beleid en verordeningen één op één over, met een ‘Rozendaalse duiding’, maar zónder (beleidsinhoudelijke) wijzigingen of aanvullingen. Rheden verzorgt de volledige uitvoering van de drie decentralisaties. Rozendaal is zelf verantwoordelijk voor beleid en uitvoering in het sociale domein en verstrekt bijvoorbeeld dus ook zelf de benodigde controleinformatie aan de accountant. De samenwerking verloopt grosso modo de afgelopen jaren inhoudelijk goed en naar tevredenheid, zowel op bestuurlijk niveau als vanuit het perspectief van de dienstverlening naar cliënten. Sinds de drie decentralisaties in 2015 is het sociaal domein flink veranderd. De aanpak is meer gericht op integraal maatwerk. Er zijn nieuwe opgaven en wettelijke taken bij gekomen. De regionale samenwerking is sterk toegenomen. Dit heeft eind 2021 tot de conclusie geleid dat de Rozendaalse organisatie niet meer passend was voor de opgave waar we voor staan. Op 8 februari 2022 heeft uw raad daarom ingestemd met een voorstel om de Rozendaalse organisatie te versterken met regie- en beleidscapaciteit. Sindsdien werkt het college langs deze kaders om te komen tot een toekomstbestendige Rozendaalse organisatie voor het sociaal domein, passend in de samenwerking met Rheden.

Pagina 1 van 4

Een dienstverleningsovereenkomst (DVO) uit 2015 vormt de basis voor de huidige uitvoering en bevat afspraken over onder meer de verrekening en informatievoorziening (bestuurlijke informatie, verantwoordings- en controleinformatie). Al langere tijd speelt de constatering dat deze samenwerkingsafspraken tussen Rheden en Rozendaal een update nodig hebben. De afspraken zijn de afgelopen jaren niet meegegroeid met de groei aan taken. Er is behoefte aan een (nieuwe) heldere systematiek voor de financiële verrekening en verantwoordingsafspraken. Daarnaast erkennen beide partijen de noodzaak om de samenwerking tussen beide gemeenten verder te professionaliseren. Daar kwam in 2022 de wens bij om te kijken of we, in combinatie met de nieuwe afspraken over de financiële verrekening en informatievoorziening, ook een uitbreiding in de werkzaamheden die Rheden voor Rozendaal uitvoert op beleid (beleidsadvisering en -voorbereiding) zouden kunnen betrekken. Rheden heeft het voorstel gedaan om niet per deeltaak (alleen jeugd of alleen Wmo), maar integraal de beleidstaken voor Rozendaal uit te voeren, naast de uitvoeringstaken die Rheden al verricht. Dit is een logische stap, omdat we al jaren nagenoeg volledige beleidsharmonisatie toepassen, vanwege de samenhang van het (formeel Rozendaalse) beleid met de Rhedense uitvoering van die taken en de regionale samenwerking daarbij.

Daarnaast voert Rheden ook al vanaf 2020 alle werkzaamheden rond het jeugdbeleid uit voor Rozendaal. Op 12 september 2023 heeft het college van B&W besloten in te stemmen met het voorstel om verdergaand de beleidstaken voor Rozendaal door Rheden uit te laten voeren. Tevens is ingestemd met de daaraan gerelateerde financiële uitgangspunten. Het college van B&W in Rheden heeft op dezelfde datum een besluit met dezelfde strekking genomen. Deze stap is naar de mening van het college van B&W verstandig en onvermijdelijk, gegeven de opgaven, de regionale verwevenheid (bijvoorbeeld in MGR-verband) en de kwetsbaarheid van onze eigen organisatie. De financiële afspraken die we met Rheden gemaakt hebben, passen binnen de begroting, zowel de Meerjarenbegroting 2023-2026 als de Meerjarenbegroting 2024-2027 die nu in voorbereiding is. De taakoverdracht wordt de komende maanden nader uitgewerkt en wordt in de definitieve vorm voorgelegd aan het college en vervolgens aan de raad. Op 10 oktober plannen we een raadsinformatiebijeenkomst om meer duiding bij de vervolgstappen te geven en uw vragen te beantwoorden. 2.

Bestuurlijke intentie verkenning bredere samenwerking (groeipad) Op een aantal andere domeinen zien we hetzelfde patroon als in het sociaal domein: meer taken en complexere opgaven, steeds grotere (sub-)regionale verwevenheid, een kwetsbare eigen organisatie en toenemende (werk)last. Daarbij komt dat alle gemeenten, ook Rozendaal, de komende jaren onder toenemende financiële druk staan, zeker vanaf 2026. Dit maakt dat het college van B&W meent dat we ook op andere domeinen (nog meer dan nu het geval is) samenwerking met anderen moeten zoeken. Uw raad verzocht ons hier ook toe (in uiteenlopende bewoorden) bij de Algemene Beschouwingen bij de behandeling van de Kadernota 2024-2027. Samenwerking en schaalvergroting vermindert de kwetsbaarheid van de organisatie, verhoogt de beleidsmatige capaciteit zoals nu binnen het sociaal domein en biedt een sterkere basis voor de continuïteit en kwaliteit van de dienstverlening aan de inwoners. Dat laatste – het kunnen garanderen van de van dienstverlening aan onze inwoners – is en blijft de eerste aanleiding in de overweging van welke samenwerkingsvorm dan ook. In het voorjaar van 2023 hebben beide burgemeesters en gemeentesecretarissen in een gezamenlijk overleg de uitgangspunten voor verdere samenwerking verkend en twee sporen onderscheiden:

Pagina 2 van 4

-

uitwerking professionalisering samenwerking en verdere uitvoering van taken door Rheden (zoals we nu doen voor het sociaal domein); ontwikkeling gemeenschappelijke ambitie op de samenwerking (stip op de horizon), als basis voor eventuele verdere samenwerkingsafspraken.

Met andere woorden: in het kielzog van de afspraken die we nu maken op het sociaal domein ontstaat er ruimte om verdergaande samenwerking met Rheden te onderzoeken. Daarbij kan gedacht worden aan bijvoorbeeld taken op het vlak van Integrale Veiligheid, of Burgerzaken, maar ook aan het verstevigen van de strategische samenwerking op voor Rozendaal belangrijke thema’s, zoals natuurversterking en klimaatadaptatie. In dit proces willen we graag intensief met u als raad optrekken. We gaan graag in gesprek over de aandachtspunten, kaders en randvoorwaarden waaronder we deze verkenning met Rheden inzetten. Met de stappen die we tot nu toe zetten nemen we geen onomkeerbare besluiten, maar spreken we wel de bestuurlijke wens uit om te verkennen hoe, onder welke voorwaarden en op welke wijze we tot een verdere, gefaseerde, uitbreiding van de samenwerking tussen de gemeenten Rheden en Rozendaal kunnen komen (groeimodel voor duurzame samenwerking). We zien uit naar uw reflectie op deze ontwikkelingen. 3. Planning en vervolg In de 1e fase, Q4 2023, ligt de focus op de beleidstaken in het sociaal domein. De komende maanden is er nog veel werk te verzetten om de afspraken uit te werken en in te regelen.

Het gaat daarbij niet alleen over de financiële afspraken, maar bijvoorbeeld ook over samenwerking op bestuurlijk niveau, tijdige informatievoorziening en de wijze waarop we beide onze raden betrekken bij ontwikkelingen die ons beiden aangaan. Het streven is om dit per 1 januari 2024 te formaliseren. Vervolgens zal in 2024 de verkenning plaatsvinden naar de mogelijke integrale uitvoering van een aantal andere taken, zoals veiligheid & openbare orde, burgerzaken en ruimtelijke ordening, gekoppeld aan de plannen voor de doorontwikkeling van onze eigen organisatie. Daarnaast willen we de samenwerkingswaarden en een gemeenschappelijke stip op de horizon voor de samenwerking Rheden-Rozendaal ontwikkelen, waarbij ook de gezamenlijke belangen in de regio meewegen. Ook hierover gaan we graag met u in gesprek. 4. Relatie met het proces van organisatieontwikkeling Het voorgaande vindt plaats in relatie tot het proces van onze eigen organisatieontwikkeling. Via de P&C-documenten (Programma 0 en Paragraaf bedrijfsvoering) informeren we u op gezette tijden over de ontwikkelingen in onze organisatie. We volgen nog altijd de lijn uit zoals we die in de raadsinformatiebijeenkomst op 18 oktober 2022 met u besproken hebben: we willen de intrinsieke kracht, onze wendbaarheid en nabijheid benutten en waar mogelijk versterken.

We willen onze kernorganisatie weerbaar houden en investeren daarom in de interne bedrijfsvoering en dienstverlening als robuuste as waar we op kunnen verder bouwen. We hanteren onverminderd de volgende uitgangspunten: - gelijkwaardigheid als zelfstandige gemeenten; - we doen zelf wat belangrijk is (waar we het verschil kunnen maken); - we werken samen met derden waar er meerwaarde ligt; - we besteden uit wat elders beter of goedkoper kan; - onze opgaven vormen de focus (want dat helpt prioriteren); - we relateren onze ambities aan het (ontwikkel)potentieel van het huidige personeelsbestand (en -budgetten). Pagina 3 van 4

Inmiddels zien we dat de organisatie de komende jaren verder zal (moeten) veranderen, al was het alleen maar doordat dat 1/3e deel van het personeelsbestand binnen de komende begrotingsperiode de pensioengerechtigde leeftijd bereikt. Dit maakt het noodzakelijk dat we een volgende stap zetten op weg naar een toekomstbestendige organisatie. We werken dit nog vóór de behandeling van de Ontwerpbegroting 2024-2027 uit in een raadsinformatiebrief (met desgewenst een raadsinformatiebijeenkomst). Daarin zullen we ook nader ingaan op de in deze brief omschreven bestuurlijke wens om, geleidelijk aan en met volledig behoud van de eigenstandige bestuurlijke verantwoordelijkheid van Rozendaal, tot een intensievere samenwerkingsrelatie met de gemeente Rheden te komen. De Begroting 2024-2027 is dan bedoeld om deze lijnen te verankeren met het besluit van uw raad. Het college van burgemeester en wethouders, Bas Pelgrum, gemeentesecretaris

Ester Weststeijn, burgemeester

Pagina 4 van 4