Raadsvoorstel Ondersteunende maatregelen energiearmoede

Raadsvoorstel

Onderwerp Ondersteunende maatregelen energiearmoede Adviseur Programma Portefeuillehouder

: M. Jansma : Sociaal domein : T. van der Pas

Datum B&W Datum Raad Openbaar

: 24 januari 2023 : 14 februari 2023 : Ja

Aan de Raad Aanleiding De financiële bestaanszekerheid van een deel van onze inwoners staat onder druk door de hoge energieprijzen. Met dit voorstel willen we, net als de gemeente Rheden, de inwoners ondersteunen die hierdoor in acute problemen zijn gekomen of dreigen te komen. De uitbreiding van de doelgroep voor de eenmalige energietoeslag is in lijn met de door uw raad aangeven en met de gemeente Rheden gecommuniceerde wens, de doelgroep uit te breiden tot de groep met een inkomen tussen 120 en 140% van de bijstandsnorm. Dit voorstel richt zich op maatregelen voor de korte termijn. Daarnaast zet ons college zich ook in voor maatregelen voor de langere termijn, waarbij wij een relatie leggen met onze verduurzamingsopgave. Het gaat hier om verduurzamingsmaatregelen aan woningen, waarvoor wij t/m 2023 een Specifieke Uitkering (SPUK) ontvangen en maatregelen voor ondersteuning van verenigingen en het MKB, waarvoor de provincie een Winterfonds in het leven heeft geroepen. Over deze langetermijnmaatregelen zullen wij uw raad separaat informeren. Gevraagde beslissing 1. Voor 2023 instemmen met een energietoeslag van € 1.300 voor inwoners met een inkomen tussen 120 -150% van de bijstandsnorm en een variabel energiecontract, inclusief een beperkte vermogenstoets. 2. Met terugwerkende kracht voor 2022 instemmen met een eenmalige energietoeslag van € 1.300 voor uitwonende studenten.

3. Beter benutten en uitbreiden van bestaande lokale voorzieningen en regelingen: a. In 2023 voor inwoners met een inkomen tot 120% van de bijstandsnorm, op aanvraag, vanuit het budget Bijzondere bijstand de meerkosten boven het energieplafond vergoeden, die overblijven na aftrek van de energietoeslag 2023; b. In 2023 de vermogensnorm voor kwijtschelding van de gemeentelijke belastingen ophogen; c. In 2023 eenmalig het budget voor de Gelrepas ophogen met € 50,- voor elke pashouder. 4. Kennisnemen van: a. De bredere inzet van Stichting Urgente Noden (SUN) voor maatwerkondersteuning; b. Ophoging van de leeftijdsgrens voor de reguliere tegemoeting Gelrepas van 65 naar 67 jaar. 5. De meeruitgaven voorzover deze niet ten laste kunnen worden gebracht van de reguliere budgetten, ten laste brengen van de reserve Sociaal domein. Wat willen we bereiken? Doelstelling is om inwoners die door de energiecrisis getroffen worden, in aanvulling op de maatregelen van het rijk, overbrugging te bieden in hun moeilijke financiële situatie. Het gaat om een integraal pakket aan maatregelen. Met aan de basis een eenmalige uitbreiding, in 2023 en met

Pagina 1 van 6

Raadsvoorstel

aanvullende voorwaarden, van de doelgroep van de energietoeslag met inwoners met een inkomen tussen 120 en 150% van de bijstandsnorm1. Argumenten 1. De uitbreiding van de doelgroep vormt een tegemoetkoming aan de middeninkomens die ook zwaar getroffen kunnen worden door de hogere energieprijzen. Deze uitbreiding van de doelgroep geldt overigens alleen voor 2023. Zonder additionele rijksmiddelen kunnen de maatregelen niet worden verlengd. 2. De inwoners die het aangaat, kunnen blijven meedoen in de samenleving, ondanks de effecten van de gestegen energierekening en andere ontwikkelingen zoals de hoge inflatie. De maatregelen dragen ook bij aan het voorkómen van schulden. Kanttekening Er zullen altijd mensen buiten de boot vallen. Deze maatregelen zullen niet iedereen bereiken. Dit kan worden beperkt door in te zetten op goede communicatie en samenwerkingsafspraken met maatschappelijke partners. Daarnaast biedt de ondersteuning door SUN de mogelijkheid om maatwerk te leveren aan inwoners met een inkomen hoger dan 120% van de bijstandsnorm, waarbij geen maximum geldt. Wat gaan we daarvoor doen? 1. Mogelijk maken, in 2023, van een energietoeslag van € 1.300 voor inwoners met een inkomen tussen 120 -150% van de bijstandsnorm (Wsm), een variabel energiecontract en met een laag tot geen vermogen.

Het voorstel de energietoeslag als het ware uit te breiden tot inwoners met een inkomen van maximaal 150% Wsm vormt een aanvulling op het Rijksbeleid dat voorziet in zo’n regeling voor inwoners met een inkomen tot 120% Wsm. Anders dan bij de inkomens tot 120% Wsm, wordt er nu wel rekening gehouden met vermogen en geldt als voorwaarde een variabel energiecontract. Het liquide vermogen wordt getoetst aan de hand van de normen zoals gehanteerd in de Participatiewet2. Dit betekent, dat een eigen huis of auto niet worden meegenomen. Deze maatregel is bedoeld voor inwoners die zelf geen mogelijkheid zien om de gestegen kosten op te vangen. Voor deze maatregel moet de digitale aanvraagstraat door organisatie BS&F worden aangepast. De gemeente Rheden zorgt hiervoor namens onze gemeente. 2. Energietoeslag, met terugwerkende kracht voor 2022, van € 1.300 voor uitwonende studenten. Deze maatregel vormt een aanvulling op de rijksregeling. Het gaat hierbij om uitwonende studenten met een inkomen tot 120% van de van toepassing zijnde bijstandsnorm. Hierbij geldt als voorwaarde, dat er sprake is van een energiecontract op naam, of dat er sprake is van een stijging met tenminste € 80,- van de bijdrage aan energiekosten in de (gespecificeerde) huurovereenkomst van de betreffende student. De maatregel geldt voor 2022 omdat er voor 2023 een aanvullende regeling komt voor deze doelgroep. 3.

Beter benutten en uitbreiden van bestaande lokale voorzieningen en regelingen: a. Bijzondere bijstand Voorgesteld wordt, in 2023 voor inwoners met een inkomen tot 120% van de bijstandsnorm, op 1 In plaats van bijstandsnorm wordt ook wel gesproken over een inkomen ter hoogte van het Wsm (wettelijk

sociaal minimum). Het gaat hierbij om hetzelfde bedrag. 2 De bijstand kent, afhankelijk van de leefsituatie, de volgende vermogensgrenzen( 2023): € 15.210 voor een gezamenlijke huishouding, € 15.210 voor een alleenstaande ouder en € 7.605 voor een alleenstaande. Pagina 2 van 6

Raadsvoorstel

aanvraag, vanuit het budget Bijzondere bijstand de meerkosten boven het energieplafond tevergoeden, die overblijven na aftrek van de energietoeslag 2023. Deze bijzondere bijstand wordt om niet verstrekt. De inwoner moet de eindafrekening verstrekken zodat eventueel te veel verstrekte bijstand teruggevorderd kan worden. b. Uitbreiden kwijtschelding gemeentelijke belastingen Voorgesteld wordt, in 2023 de vermogensnorm voor kwijtschelding van de gemeentelijke belastingen op te hogen. Dit geldt vooralsnog alleen voor 2023. De landelijke regelgeving voor kwijtschelding van gemeentelijke belastingen is onlangs aangepast. Gemeenten hebben de mogelijkheid gekregen de vermogensnorm tot welke kwijtschelding kan worden verleend, op te hogen. Voor (echt)paren kan deze met max. € 2.000,- worden verhoogd, voor alleenstaande ouders met € 1.800,- en voor alleenstaanden met € 1.500,-. c. Uitbreiden mogelijkheden Gelrepas De Verordening Gelrepas biedt het college de mogelijkheid om de grenzen aan te passen (art. 3 lid 2): “Het college stelt jaarlijks de hoogte van het pastegoed voor de houder van de GelrePas vast . Dit gebeurt in overleg met alle deelnemende GelrePas gemeenten.” Omdat het uitbreiden van de mogelijkheden relatief grote financiële gevolgen heeft, leggen wij dit voor aan uw raad.

Voorgesteld wordt, het budget voor de Gelrepas in 2023 voor elke pashouder eenmalig met € 50,-op te hogen. De Gelrepas biedt mogelijkheden om de doelgroep (inkomens tot 120% Wsm plus kinderen uit gezinnen tot 150% Wsm) te ondersteunen op uitgaven voor sportieve, culturele en recreatieve activiteiten. 4. Kennisnemen van: a. De bredere inzet van Stichting Urgente Noden (SUN) De SUN breidt haar dienstverlening uit met uitgebreidere maatwerkondersteuning aan huishoudens die getroffen worden door de hogere energieprijzen. De SUN heeft met de gemeente Rheden afgeproken, zich ook in te zetten voor inwoners met een inkomen vanaf 120% bijstandsnorm. De organisatie wil op basis van het besteedbaar inkomen, maatwerk leveren aan inwoners om hun begroting sluitend te krijgen. Het gaat hierbij om situaties aanvullend op de eenmalige energietoeslag en de aanvullende energietoeslag voor de doelgroep 120-150%. De SUN heeft hiervoor meer capaciteit nodig en inwoners moeten worden ondersteund om een begroting bij de SUN te kunnen indienen. Dit wordt gefaciliteerd door de gemeente Rheden. b. Een ophoging van de leeftijdsgrens voor de hogere tegemoeting Gelrepas van 65 naar 67 jaar Alle Gelrepashouders hebben een persoonlijk tegoed, gekoppeld aan een leeftijdsrange.

Het tegoed voor inwoners van 65 jaar of ouder ligt met € 125,- lager dan dat voor de leeftijdsgroep 18 t/m 64 jaar (€ 200,-), omdat de uitgaven aan sport en/of cultuur (vanwege leeftijdskorting) vaak ook lager zijn. Deze leeftijdsgrens is bedacht omdat 65 jaar de AOW-gerechtigde leeftijd was. Inmiddels is dit 67 jaar geworden en Pashouders hebben er vragen over gesteld. De gezamenlijke Gelrepas gemeenten hebben er daarom in een ambtelijk overleg d.d. 15 december 2022 mee ingestemd deze leeftijdsgrens op te hogen, en om dit direct op 1 januari 2023 te laten ingaan. Ons college heeft dit met terugwerkende kracht vanaf 1 januari 2023 besloten. a) Planning Een aantal voorstellen moet verder worden uitgewerkt. Het gaat over: 1. Mogelijk maken, in 2023, van de energietoeslag van € 1.300 voor inwoners met een inkomen tussen 120 -150% van de bijstandsnorm (Wsm), een variabel energiecontract en met een laag tot geen vermogen. Pagina 3 van 6

Raadsvoorstel

Vervolg De beleidsregels eenmalige energietoeslag worden aangepast. Wij verwachten deze beleidsregels, op 1 november 2022 met een Raadsinformatiebrief ter kennis gebracht van uw raad, in het eerste of tweede kwartaal 2023 met een nieuwe RIB aan uw raad te kunnen voorleggen. 2. Energietoeslag, met terugwerkende kracht voor 2022, van € 1.300 voor uitwonende studenten. Vervolg Zie hiervóór, bij voorstel 1. 3. Beter benutten en uitbreiden van bestaande lokale voorzieningen en regelingen: a. Bijzondere bijstand Vervolg Er wordt nog een beoordelingskader ontwikkeld voor de bijzondere bijstand. Dit wordt ter kennis gebracht van uw raad, zo mogelijk in samenhang met de aanpassingen van de eenmalige energietoeslag. b. Uitbreiden kwijtschelding gemeentelijke belastingen Vervolg De wijziging moet worden geborgd in een nieuwe verordening. Wij verwachten deze in het eerste of tweede kwartaal van 2023 aan uw raad ter vaststelling te kunnen aanbieden. Daarnaast volgt er een voorstel om deze verhoging structureel in te bedden vanaf 2024. b) Evaluatie N.v.t. c) Participatie en communicatie 1. Gemeente Rheden 2. Inwoners: via gemeente Rheden 3. Uitvoeringdorganisatie BS&F Eenmalige energietoeslag. Via gemeente Rheden. 4. Uitvoeringsorganistie GelrePas ‘Passepartous’ 5. De Connectie(kwijtschelding belastingen): moet voor 1 februari 2023 een besluit hebben vernomen.

Daarom is De Connectie na besluitvorming in het college al voorlopig op de hoogte gebracht. d) Publicatie verplicht? In de Roos

Pagina 4 van 6

Raadsvoorstel

Wat mag het kosten? De tabel hieronder bevat een overzicht van de maatregelen en, voor zover nu bekend, de financiële gevolgen. Een mogelijke overschrijding kan worden voldaan uit de reserve Sociaal domein. Onderwerp

Doelgroep

Programmakosten Overige kosten

Dekking

1. Energietoeslag nieuwe doelgroep in 2023

Huishoudens met inkomen 120%150% Wsm, een variabel energiecontract en weinig tot geen vermogen Uitwonende studenten met inkomen tot 120% Wsm en substantiële toename energiekosten Huishoudens met inkomen tot 120% Wsm

€ 2.700: kosten voor aanvraagstraat 2023 plus kosten per aanvraag (in 2022 € 15,- per aanvraag excl. BTW) PM

Incidentele middelen energietoeslag

2. Energietoeslag uitwonende studenten in 2022

Aanname: Rheden gaat uit van 1.300 huishoudens met dit inkomen. Vertaald naar R’daal: (naar rato inwonertal en daar de helft van, m.a.w. 1/60ste): 22 Waarschijnlijk zeer laag, vrijwel geen uitwonende studenten in Rozendaal

PM

Budget 2023 Armoedebeleid 606302/44110 Sociale uitkeringen in geld ad € 1.950 Budget 2023 Armoedebeleid 606302/44481 Kwijtschelding ad € 2.000 Raming verhoging van ten hoogste € 850. Uit: budget 2023 Armoedebeleid 606302/44110 Sociale uitkeringen in geld ad € 1.950

3a. Maatwerk bijzondere bijstand

3b. Hogere vermogensnorm kwijtschelding

Huishoudens met inkomen tot 100% Wsm en geen tot weinig vermogen

3c. Ophoging budget Gelrepas

Huishoudens met max. 120% Wsm; kinderen uit huishoudens met max. 150% Wsm

4a. Extra ondersteuning SUN

Huishoudens met inkomen vanaf 120% Wsm Zie hiervóór, met name de 65 en 66

4b. Verruiming leeftijdsgrens Gelrepas

PM

Deelname Gelrepas t/m november 2022: 17 passen: 4: 4 t/m 11 jaar 1: 12-17 jaar 8: 18-64 jaar 4: 65plus * Ophoging met € 50: max 17* € 50= € 850. NVT. Externe financiering Aantal passen zie hiervoor: Extra kosten: max. 4

Incidentele midden energietoeslag

Nvt.

Raming verhoging ten hoogste € 375. Uit: budget 2023 Pagina 5 van 6

Raadsvoorstel

jarigen (peildatum 1 januari)

* (200 (= vergoeding t/m 64) minus 125 (= vergoeding 65+) € 75= € 375

Armoedebeleid 606302/44110 Sociale uitkeringen in geld ad € 1.950

Het college van burgemeester en wethouders,

Kees de Haas, Gemeentesecretaris a.i.

Ester Weststeijn, Burgemeester

Bijlage Raadsbesluit

Pagina 6 van 6