Programmabegroting 2027-2030 (Raad 2026-11-10)
Tekst van het document
zorg, juridische kosten, | inwinnen ontwikkelingen in de omgeving) Waarborgfonds sociale woningbouw | Geen volledige compensatie voor | Bepaalde begrote posten heroverwegen | 1 | 4 | 300.000 | 4 | 0% | 0 de gemaakte kosten Niet in de begroting van Rozendaal | Lijkschouwing of begraven op kos- | Rapporteren over dergelijke kosten in de | 2 | 3 | 80.000 | 6 | 25% | 20.000 opgenomen kosten die wel kunnen | ten van de gemeente (bij onver- | turaps voorkomen | mogen), of recht op APPA-traject. subtotaal incidenteel | 247.500 Totaal structureel+ incidenteel | 522.500 Wijzigingen in het risicoprofiel Ten opzichte van de jaarstukken 2025 zijn twee mutaties opgetreden in het risicoprofiel, te weten de onzekerheid over de uitkomst van de aanbesteding voor de taken van Incluzio en het op geld waarderen van verlofuren (conform de aanbeveling van de accountant). Ter dekking van de risico’s met betrek- king tot open-einde regelingen in het sociaal domein fungeert de bestemmingsreserve sociaal domein als buffer. Deze bestemmingsreserve heeft | begin 2027 een omvang van € 500.000 en is daarmee ruim toereikend om deze risico’s op te vangen. | De structurele en de incidentele risico’s zijn in deze pro- gramma begroting geactualiseerd.
Programmabegroting 2027 – 2030 gemeente Rozendaal | 55 Reserves en voorzieningen Voor een overzicht van de reserves en voorzieningen verwijzen we voor de reserves en voorzieningen naar bijlage A en B achterin deze begroting | . Weerstandsratio Deze confrontatie van risicoprofiel en weerstandscapaciteit is opgenomen in de volgende tabel. | Het vervolgens gepresenteerde overzicht geeft aan hoe de ratio gewaardeerd kan worden. Weerstandsvermogen | Beschikbaar | Benodigd Structureel | A | 1 B | 275.000 Incidenteel | C | 3.714.397 | D | 247.500 Totaal | E | 3.714.398 | F | 522.500 Structureel (A/B) | 0,00 Incidenteel (C/D) | 15,01 Totaal (E/F) | 7,11 Ratio | Waardering > 2,0 | uitstekend 1,5 - 2,0 | ruim voldoende 1,0 - 1,5 | voldoende 0,8 - 1,0 | matig 0,6 - 0,8 | onvoldoende < 0,6 | ruim onvoldoende Conclusie De weerstandsratio van 7,11 is in 2027 nog steeds goed te noemen, waarbij stille reserves | en onbenutte belastingcapaciteit | niet in de berekening zijn mee- genomen. De gemeente Rozendaal is hiermee | nog wel in staat om financiële tegenvallers | in de nabije toekomst | op te vangen, door het inzetten van het weerstandsvermogen. De weerstandsratio neemt in de meerjarenraming (2028-2030) echter wel af. Dit door aanspraken op de algemene reserve.
Programmabegroting 2027 – 2030 gemeente Rozendaal | 56 Overige financiële kengetallen Het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) verplicht gemeenten een basisset van vijf financiële kengetallen op te nemen. Doel is in 1 oogopslag de gemeenteraad meer inzicht te bieden in de financiële positie van de gemeente. Financiële kengetallen | Rekening | Begroting | Begroting 2025 | 2026 | 2027 1 | Netto schuldquote (vóór aftrek verstrekte leningen) | -41% | -37% | -30% 1A | Netto schuldquote gecorrigeerd (ná aftrek verstrekte leningen) | -68% | -68% | -33% 2 | Solvabiliteitsratio | 68% | 72% | 70% 3 | Kengetal grondexploitatie | 0% | 0% | 0% 4 | Structurele exploitatieruimte | 2,1% | -8,6% | -2,7% 5 | Belastingcapaciteit | 125% | 148% | 166% Betekenis van de kengetallen Net als bij het weerstandsvermogen gelden ook voor deze kengetallen geen harde normen.
Wel zijn er algemene bandbreedtes waarmee een indruk kan worden verkregen over de waarde van het kengetal, de Provincie Gelderland heeft bijvoorbeeld de volgende | categorieën aangeduid: Categorie A | Categorie B | Categorie C Voldoende | Matig | Onvoldoende Netto schuldquote | < 90% | 90%-130% | >130% Netto schuldquote voor alle verstrekte leningen | < 90% | 90%-130% | >130% Solvabiliteitsratio | >50% | 20%-50% | <20% Kengetal grondexploitatie | <20% | 20%-35% | >35% Structurele exploitatieruimte | Begr en Mrj >0% | Begr of Mrj =0% | Begr en Mrj <0% Belastingcapaciteit | <95% | 95%-105% | >105% Netto schuldquote inclusief alle verstrekte leningen Deze beide financiële kengetallen zijn voor Rozendaal gelijk. Dit omdat er geen door-verstrekte geldleningen aan bijvoorbeeld woningcorporaties zijn. De netto schuldquote geeft het niveau aan van de schuldenlast van de gemeente weer ten opzichte van de inkomsten op de exploitatie en geeft daarmee een indicatie van de druk die rentelasten en aflossingen hebben ten opzichte van de exploitatie. Programmabegroting 2027 – 2030 gemeente Rozendaal | 57 Programmabegroting 2027 – 2030 gemeente Rozendaal 58 Normaal ligt de netto schuldquote van een gemeente tussen 0% en 90% (groen), oranje is hoog en rood betekent gevarenzone. Het gemeentebestuur moet er dan werk van maken om de schuld te verlagen.
In Rozendaal is de schuldquote vooralsnog negatief, hetgeen goed te noemen is. Solvabiliteitsratio De solvabiliteitsratio geeft inzicht in de mate waarin Rozendaal in staat is op de lange termijn aan haar huidige financiële verplichtingen te voldoen. Ook de solvabiliteit is goed te noemen, al loopt deze wel af door aanspraken op de algemene reserve. Kengetal grondexploitatie De grondexploitatie kan een grote invloed op de financiële positie van een gemeente hebben (zowel positief als negatief). Dit kengetal geeft een indicatie van het relatieve belang van grondexploitaties voor Rozendaal. Doordat de gemeente geen actieve grondexploitaties heeft, is deze niet van toepassing. Structurele exploitatieruimte Aan de hand van dit kengetal kan het structurele en reële evenwicht van de begroting beoordeeld worden. Een percentage van 0% betekent structureel sluitend; een positief (negatief) percentage wil zeggen dat er (geen) exploitatieruimte is. Het financieel meerjarig perspectief bij deze begroting laat in latere jaren een negatief beeld zien. Belastingcapaciteit De ruimte die een gemeente heeft om haar belastingen te verhogen kan worden gerelateerd aan de totale woonlasten. De woonlasten worden bepaald aan de hand van de OZB, de rioolheffing en de afvalstoffenheffing voor een woning met een gemiddelde WOZ-waarde in Rozendaal.
Gerelateerd aan de ‘Artikel 12-norm’ van 2027 bedraagt deze capaciteit ongeveer € 183.000). Berekening van de kengetallen Kengetal | Rekening | Begroting | Begroting 1A | Netto schuldquote gecorrigeerd (ná aftrek verstrekte leningen) | 2025 | 2026 | 2027 A | Vaste schulden (cf art 46 BBV) | 0 | 0 | 0 B | Netto vlottende schuld (cf art 48 BBV) | 830.145 | 415.072 | 415.072 C | Overlopende passiva (cf art.49 BBV) | 1.649.883 | 1.259.320 | 1.219.427 D | Financiële vaste activa excl. kapitaalverstrekkingen (art. 36 b t/m f) | 2.216.935 | 2.216.935 | 250.000 E | Uitzettingen < 1 jaar | 4.676.246 | 3.242.360 | 2.952.996 F | Liquide middelen (cf.art 40 BBV) | 4.063 | 4.063 | 4.063 G | Overlopende activa (cf art. 40a BBV) | 1.110.109 | 1.108.197 | 1.108.197 H | Totale baten (cf. art. 17 lid c BBV excl mut.reserves) | 8.166.883 | 7.155.046 | 8.133.853 Gecorrigeerde netto schuldquote (A+B+C-D-E-F-G)/H x 100% | -68% | -68% | -33% 2. Solvabiliteitsratio | 2025 | 2026 | 2027 A | Eigen vermogen (cf art 42 BBV) | 9.209.772 | 8.869.395 | 7.702.152 B | Balanstotaal (totaal passiva) | 13.474.096 | 12.309.305 | 11.074.436 Solvabiliteit (A/B) x 100% | 68% | 72% | 70% 3.
Kengetal grondexploitatie | 2025 | 2026 | 2027 A | Niet in exploitatie genomen bouwgronden (vervallen BBV-categorie) | 0 | 0 | 0 Niet meer van toepassing; daarom niet opgenomen in de formule B | Bouwgronden in exploitatie | 0 | 0 | 0 C | Totale baten cf art 17 lid c BBV (excl mut.reserves) | 8.166.883 | 7.155.046 | 8.133.853 Grondexploitatie (bouwgronden in exploitatie / totale baten) x 100% | 0% | 0% | 0% 4. Structurele exploitatieruimte | 2025 | 2026 | 2027 A | Structureel saldo (positief = ruimte) | 170.509 | 0 | -220.431 B | Baten exclusief mutaties reserves | 8.166.883 | 7.155.046 | 8.133.853 Structurele exploitatieruimte A/B x 100% | 2,1% | 0,0% | -2,7% Programmabegroting 2027 – 2030 gemeente Rozendaal | 59 5.
Belastingcapaciteit, woonlast meerpersoonshuishouden | 2025 | 2026 | 2027 A | OZB lasten voor een gezin bij gemiddelde WOZ-waarde | 757 | 977 | 1.166 B | Rioolheffing voor een gezin | 220 | 222 | 252 C | Afvalstoffenheffing voor een gezin | 336 | 360 | 399 D | Eventuele heffingskorting | 0 | 0 | 0 E | Totaal woonlasten voor een gezin bij gemiddelde WOZ-waarde (A+B+C-D) | 1.313 | 1.559 | 1.817 F | Landelijk gemiddelde woonlasten voorafgaand jaar (COELO) | 1.053 | 1.053 | 1.095 Belastingcapaciteit: lokale woonlasten / landelijk gemiddelde t-1 | 125% | 148% | 166% Programmabegroting 2027 – 2030 gemeente Rozendaal | 60 Paragraaf C: Onderhoud kapitaalgoederen Inleiding De gemeente Rozendaal beslaat een oppervlakte van 2.795 hectare. Hier wonen, werken en recreëren mensen waarvoor een aantal zogenaamde kapitaal- goederen nodig is. In deze paragraaf geven we inzicht in de onderhoudstoestand en de kosten van onze belangrijkste groepen kapitaalgoederen (weg | en, riolering/water, groen en gebouwen). Onderhoud van kapitaalgoederen beslaat een substantieel deel van de begroting. Een goed overzicht is daar | om van belang voor een juist inzicht in de financiële consequenties ervan. De lasten hiervan komen in verschillende programma’s tot | uitdrukking.
Beleid voor beheer kapitaalgoederen Voor het onderhoud hanteerden we de volgende plannen: Jaar van vaststelling/ beoordeling Nota | Jaar Onderhoudsplan wegen (2025 -2035) | 2025 Onderhoudsplan riolering (2023 - 2027) | 2022 Aangescherpte Groenvisie (2022-2026) | 2023 Bomenprogramma | 2025 Wegbeheer Sinds de begroting 2019 is besloten om bij groot onderhoud van een aantal binnenwegen het asfalt te vervangen door klinkers. In het wegenplan van 2025 is besloten om de overgang naar klinkers te doen op basis van noodzaak tot renovatie, in plaats van fysiek aansluitend. In de meerjarenbegroting is met de kapitaallasten van die investeringen rekening gehouden. Voor een klein deel van de wegen geldt onderhoud met asfalt waarvoor | een reserve wordt aange- houden. Voordat tot daadwerkelijke uitvoering van het wegbeheer wordt overgegaan wordt ook het riool geïnspecteerd om te beoordelen of er ‘werk met werk’ gemaakt kan worden. We voorkomen daarmee dat niet veel later diezelfde weg weer open moet voor periodiek onderhoud aan het riool.
Programmabegroting 2027 – 2030 gemeente Rozendaal | 61 Financieel Programma 2 Ruimte en leefomgeving | Realisatie | Begroting | Begroting | Meerjarenraming | Verschil Taakveld (bedragen in €) | 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 | 2027-2026 2.1 Verkeer en vervoer | 208.485 N | 397.124 N | 525.760 N | 242.435 N | 284.222 N | 317.648 N | 128.636 N waarvan groot onderhoud (exploitatie) | - | 12.347 | 317.115 | 3.002 | 3.092 | 3.185 | 304.768 Investeringen (fasering kredieten) | n.v.t. | 473.500 | 1.061.900 | 1.493.200 | 1.153.400 | 790.600 | 588.400 Onderhoud: In 2027 is voor de Arnhemse Allee en de Kerklaan groot onderhoud (van asfalt naar asfalt) gepland. In 2026 was al rekening gehouden met groot onder- houd (van asfalt naar asfalt) van de Mr. Van Hasseltlaan. Dit is in deze begroting doorgeschoven naar 2027 als jaar van uitvoering. De investeringen (van asfalt naar klinkers) zijn opgenomen in het Meerjarig investeringsplan (bijlage D bij deze begroting). Voor een nadere toelichting verwijzen wij daarnaar en naar de (financiële) toelichting bij programma 2. Investeringen: In 2027 worden Rosendael, Boerenallee, Bremlaan en H. van Gelrestraat aangepakt (€ 1.061.900).
In 2028 volgen Akkerlaan, Delhoevelaan en Kapellen- berglaan (€ 1.493.200), in 2029 Jagermeesterlaan, Valkenierspad en Vossenberglaan (€ 1.153.400) en in 2030 Baron van Pallandtlaan, Constantia Loudon- laan, Mariëndaal en Schout Leermolenstraat (€ 790.600). Zie voor de afzonderlijke kredieten bijlage D: meerjarig investeringsplan 2027-2030. Riolering In 2022 is het verbreed gemeentelijk rioleringsplan (vGRP 2023-2027) vastgesteld. Dit plan is de uitvoering van de wettelijke verplichting dat de gemeente een rioleringsplan moet hebben. In dit plan zijn de normen bepaald voor de kwaliteit van het onderhoud en milieu en wordt aan | gegeven welke investerin- gen jaarlijks nodig zijn om aan de gestelde voorwaarden uit het plan te voldoen. De hieruit voortvloeiende lasten zijn in deze begroting verwerkt. Als blijkt dat investeringen niet direct noodzakelijk zijn, dan zullen deze investeringen worden uitgesteld. Verder hebben metingen uitgewezen dat wij voldoen aan de basisinspanning (afkoppelen) zoals deze is opgelegd door de | provincie. Dit is vastgelegd in het BRP (Basis rioleringsplan) en getoetst door het | Waterschap Rijn & IJssel. Door de invoering van de Wet gemeentelijke watertaken zijn gemeenten vanaf 2008 verantwoordelijk voor de ruimtelijke inpassing van maatregelen die de waterbeheerder betreft.
Daarnaast kent de wet drie | zorgplichten toe aan gemeenten: afvalwater, hemelwater en grondwater. In het vGRP | is met deze zorgplichten rekening gehouden | met de inwerkingtreding van de Omgevings- wet zijn deze zorgplichten daarin opgenomen. Programmabegroting 2027 – 2030 gemeente Rozendaal | 62 Financieel In deze begroting is budget opgenomen om in 2027 integraal uitvoeringsplan water & riolering op te stellen voor de periode vanaf 2028. Naast het opstel- len en periodiek herzien van dit plan (vooral ook bedoeld om tijdig de kosten voor maatregelen in beeld te hebben) wordt jaarlijks een deel van de riolering geïnspecteerd. Daaruit volgen aanbevelingen voor onderhoud dan wel herstel of vervanging, zodat deze maatregelen op het juiste moment worden uitge- voerd en er geen onnodige kosten worden gemaakt. Programma 2 Ruimte en leefomgeving | Realisatie | Begroting | Begroting | Meerjarenraming | Verschil Taakveld (bedragen in €) | 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 | 2027-2026 7.2 Riolering | 69.735 V | 53.520 V | 70.213 V | 71.928 V | 72.767 V | 75.136 V | 16.693 V waarvan groot onderhoud (exploitatie) | - | 5.000 | 5.150 | 5.305 | 5.464 | 5.628 | 150 Storting voorziening riolering | 35.001 | 50.000 | 20.000 | 21.000 | 15.000 | 6.000 | -30.000 Investeringen (fasering kredieten) | n.v.t.
| - | 110.000 | 283.000 | 307.000 | 283.000 | 110.000 Het beheer van de riolering is gebaseerd op het verbreed Gemeentelijk Rioleringsplan (vGRP). De kosten van de riolering worden gedekt uit de rioolheffing (zie paragraaf A: lokale heffingen). Het saldo op dit taakveld is voordelig, omdat de toe te rekenen overhead en btw niet op dit taakveld zijn | geboekt; inclu- sief die kosten is de rioolheffing nagenoeg kostendekkend. Voor groot onderhoud is jaarlijks circa € 5.000 geraamd. | Daarnaast wordt jaarlijks gestort in de voorziening riolering (2027: € 20.000), die eind 2026 op grond van het vGRP een stand heeft van € 1.155.000. Investeringen In 2027 is € 110.000 geraamd (vervanging vrij verval € 50.000, klimaatmaatregelen en afkoppelen € 10.000 en het restant | uit 2026 € 50.000). In 2028 en 2030 is jaarlijks € 283.000 geraamd voor vervanging van het vrij | vervalriool en in 2029 € 307.000, inclusief € 24.000 voor de gemalen (mechanisch en elek- trisch). Voor een nadere toelichting op de verschillen | verwijzen wij naar de toelichting bij | programma 2 en bijlage D: meerjarig investeringsplan. Gemeentegebouwen Om het benodigde onderhoud uit te kunnen voeren is jaarlijks per gebouw een budget in de begroting opgenomen. | De budgetten in de begroting zijn toereikend voor het noodzakelijke onderhoud.
| Voor het onderhoud van de nieuwe Dorpsschool is in 2019 een contract afgesloten. Het deel voor de ge- meente (gymzaal) wordt via de VVE verrekend | , en hiermee is in deze begroting rekening gehouden | in programma 1. Programmabegroting 2027 – 2030 gemeente Rozendaal | 63 Financieel Programma 3 Bestuur en organisatie | Realisatie | Begroting | Begroting | Meerjarenraming | Verschil Kostenplaats (bedragen in €) | 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 | 2027-2026 Huisvesting (incl. baten) | 183.299 N | 69.364 N | 46.320 N | 49.890 N | 51.763 N | 53.702 N | 23.044 V waarvan groot onderhoud (exploitatie) | 120.467 | 1.040 | 1.071 | 1.103 | 1.136 | 1.171 | 31 Investeringen (fasering kredieten) | n.v.t. | - | 24.000 | - | - | - | 24.000 Onder huisvesting vallen het gemeentehuis en de gemeentewerf (programma 3, taakveld 0.4 Overhead). Het saldo is inclusief de huuropbrengsten (2027: € 30.766) en een rijksbijdrage (€ 2.902). Het klein onderhoud van het gemeentehuis is geraamd op € 30.900 in 2027. Voor toekomstig groot onderhoud is toegevoegd aan de reserve gemeentegebouwen (2027: € 8.486); de reserve heeft eind 2026 een stand van € 46.133 | (raming). Openbaar groen Groenvisie 2022-2026 In mei 2022 is een nieuwe Groenvisie vastgesteld. In 2023 is deze aangescherpt. In dit plan is voor de lange termijn aangegeven waar het openbaar groen verbeterd of aangepast kan worden.
In dit plan wordt beschreven hoe Rozendaal met het openbaar groen om wil gaan. Bij het opstellen van de begroting is rekening gehouden met de kosten voor onderhoud van hierin beschreven zaken. Hieraan wordt gevolg gegeven door uitvoering van een groot aantal zaken, in het bijzonder (prioritair) door opstellen van een bomenprogramma. Bomenprogramma In 2025 is een scenarioschets voor het bomenprogramma opgesteld. Hierin zijn drie scenario’s uitgewerkt om het groene en kara | kteristieke beeld van de gemeente ook op de langere termijn te behouden en de kwaliteit van het bomenbestand te waarborgen. | Op basis van deze scenario’s is gekozen voor het scenario dat het beste aansluit bij de ambities en de gewenste ontwikkeling van het bomenbestand. Aan het gekozen scenario zi | jn de benodigde financiële middelen gekoppeld. De benodigde financiële middelen zijn vervolgens projectmatig verwerkt in deze begroting, waarmee | voor de jaren 2027 tot en met 2029 wordt voorzien in ee | n toekomstgerichte aanpak van het beheer en onderhoud van het gemeentelijke bomenbestand.
Programmabegroting 2027 – 2030 gemeente Rozendaal | 64 Programma 2 Ruimte en leefomgeving | Realisatie | Begroting | Begroting | Meerjarenraming | Verschil Taakveld (bedragen in €) | 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 | 2027-2026 5.7 Openbaar groen en (openlucht) | 133.802 N | 196.857 N | 200.694 N | 204.003 N | 203.218 N | 137.455 N | 3.837 N recreatie waarvan groot onderhoud (exploitatie) | - | - | 70.000 | 70.000 | 70.000 | - | 70.000 Investeringen (fasering kredieten) | n.v.t. | - | - | - | - | - | - Het openbaar groen wordt onderhouden op basis van het bomenplan. Voor 2027 tot en met 2029 is jaarlijks € 70.000 incidenteel | groot onderhoud ge- raamd voor de uitvoering van het bomenplan. Dit wordt gedekt uit de reserve bomenplan, die in 2027 wordt gevormd | met € 210.000 uit de algemene reserve. Vanaf 2030 vervalt dit budget. Omdat de lasten incidenteel zijn, tellen zij niet mee in het structureel begrotingssaldo. Investeringen Voor 2027-2030 zijn geen investeringen in openbaar groen gepland. Programmabegroting 2027 – 2030 gemeente Rozendaal | 65 Paragraaf D: Financiering De paragraaf Financiering geeft meerjarig inzicht in de ontwikkelingen rond de financiering, het te voeren beleid op dit gebied en in de risico’s die de ge- meente daarbij loopt. Zoals wettelijk voorgeschreven hanteren we hiervoor een Treasurystatuut dat door de raad is vastgesteld.
In het Treasurystatuut staat aan welke partijen en onder welke condities de gemeente geld mag uitlenen en bij welke partijen en onder welke condities financiering kan worden aangetrokken. De uitgangspunten zijn gebaseerd op een risicomijdend treasurybeleid. De gemeente verricht geen ‘near banking’- of ‘banking’-activiteiten omdat dit niet tot de kernactiviteiten van de gemeente behoort. In deze paragraaf wordt inzicht gegeven in de risico’s met betrekking tot de vlottende schuld (kasgeldlimiet) en de risico’s op de vaste schuld (renterisiconorm). Kasgeldlimiet De kasgeldlimiet is bedoeld om het renterisico op kortlopende geldleningen tot een acceptabel maximum te beperken. Kortlopende leningen zijn vaak 'goedkoper' dan langlopende leningen, maar het lagere rentepercentage geldt ook maar voor een korte periode. Om te voorkomen dat gemeenten met omvangrijke kortlopende schulden bij forse rentestijgingen in de problemen komen, is in de Wet fido een kasgeldlimiet vastgesteld. De kasgeldlimiet be- draagt 8,5% van het begrotingstotaal (totale lasten) bij aanvang van het jaar, met een minimum van € 300.000. Voor 2027 komt de limiet daarmee uit op € 818.607 (zie de onderstaande tabel: 1 Kasgeldlimiet). 1. Kasgeldlimiet | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 (Bedragen in €) | Raming | Raming | Raming | Raming Totale lasten (begrotingstotaal) | 9.630.667 | 9.005.282 | 9.306.777 | 8.400.020 1.
Toegestane kasgeldlimiet (8,5% begroting) | 818.607 | 765.449 | 791.076 | 714.002 2. Omvang vlottende korte schuld (kasgeldleningen / rek. courant) | - | 674.020 | 768.407 | 669.156 3. Vlottende middelen (uitzettingen < 1 jaar en liquide middelen) | 2.253.941 | 4.063 | 4.063 | 4.063 4. Totaal kasgeld (2) − (3) | -2.253.941 | 669.957 | 764.344 | 665.093 5. Toegestane kasgeldlimiet (1) | 818.607 | 765.449 | 791.076 | 714.002 6. Overschrijding (+) / ruimte (−) onder kasgeldlimiet (4 − 5) | -3.072.547 | -95.492 | -26.732 | -48.908 Uit tabel 1 blijkt dat de kasgeldlimiet in geen van de jaren wordt overschreden. Vanaf 2028 benut de gemeente de limiet bijna volledig, omdat zij kort fi- nanciert tot maximaal de kasgeldlimiet en het meerdere met vaste leningen aantrekt. Programmabegroting 2027 – 2030 gemeente Rozendaal | 66 Renterisiconorm Renterisico's op de langere termijn worden beheerst met de renterisiconorm. In de kern zorgt deze norm ervoor dat niet op één moment een groot deel van de langlopende leningen opnieuw gefinancierd moet worden, bijvoorbeeld tegen een fors hogere rente. Zo worden de renterisico's gespreid. Volgens de Wet fido mag het renterisico (de aflossingen en renteherzieningen op de vaste schuld) per jaar niet hoger zijn dan 20% van het begrotingstotaal. De gemeente heeft per 31-12-2025 geen langlopende geldleningen.
Door uitvoering van het investeringsprogramma worden in 2029 en 2030 naar verwach- ting vaste leningen aangetrokken (in totaal voor € 2,8 miljoen). Omdat er in de planperiode geen aflossingen of renteherzieningen vallen, is het renterisico ook in de komende jaren beperkt. De gemeente blijft daarmee ruim onder de renterisiconorm (zie tabel 2: Renterisiconorm). 2. Renterisiconorm | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 (Bedragen in €) | Raming | Raming | Raming | Raming Begrotingstotaal (totale lasten) | 9.630.667 | 9.005.282 | 9.306.777 | 8.400.020 Percentage conform Wet fido | 20,0% | 20,0% | 20,0% | 20,0% Renterisiconorm | 1.926.133 | 1.801.056 | 1.861.355 | 1.680.004 Aflossingen vaste schuld | - | - | - | - Renteherzieningen | - | - | - | - Renterisico | - | - | - | - Overschrijding (+) / ruimte (−) onder renterisiconorm | -1.926.133 | -1.801.056 | -1.861.355 | -1.680.004 Uitgezette middelen en financieringsbehoefte De gemeente beschikt in 2027 en 2028 over voldoende eigen liquide middelen om de uitgaven te financieren. Door de uitvoering | van het investeringspro- gramma nemen deze middelen in de meerjarenperiode af en ontstaat vanaf 2029 behoefte aan aanvullende financiering. Per 31 december 2025 heeft de gemeente geen langlopende leningen opgenomen. Op die datum staat € 1.966.935 langlopend uitgeze | t bij de Rabobank (vordering).
Deze uitzetting vervalt in 2027 en komt dan beschikbaar voor de financiering van gemeentelijke uitgaven. De lening aan het Stimuleringsfonds Volkshuisvesting Nederlandse gemeenten (SVn) van € 250.000 blijft in de prognose gehandhaafd. Dit fonds voor star | tersleningen is revolverend, daarom worden hierover geen rentebaten of rentelasten geraamd. Uitgangspunt is dat de gemeente eerst de beschikbare middelen inzet e | n de aanvullende finan- cieringsbehoefte kortlopend financiert, voor zover de kasgeldlimiet dit toelaat. Het meerdere wordt gefinancierd met langlopende leningen, in de prog- nose afgerond op € 100.000. Programmabegroting 2027 – 2030 gemeente Rozendaal | 67 Op basis van de huidige investeringsplanning (zie bijlage D: meerjarige investeringsplan 2027-2030) en de verwachte onttrekkingen aan de reserves is in 2029 een langlopende lening van € 1.800.000 nodig en in 2030 een aanvullende lening van € 1.000.000. De geraamde langlopende schuld bedraagt daar- mee eind 2030 € 2.800.000. De daadwerkelijke omvang en het moment van aantrekken hangen af van het verloop van de inkomsten en uitgaven, waaron- der mogelijke faseringen in de uitvoering van de geplande investeringen. 3.
Leningenportefeuille en financieringsbehoefte | Raming | Raming | Raming | Raming (Bedragen in €) | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Stand vaste schuld 1-1 | - | - | - | 1.800.000 Nieuw aan te trekken vaste leningen | - | - | 1.800.000 | 1.000.000 Aflossingen | - | - | - | - Stand vaste schuld 31-12 | - | - | 1.800.000 | 2.800.000 Verwachte renteontwikkeling Door de uitvoering van het investeringsprogramma nemen de uitgezette middelen af, waardoor de rentebaten dalen. Daarnaast brengt het aantrekken van financiering rentelasten met zich mee. Beide effecten zijn in de begroting en de meerjarenraming verwerkt | op taakveld 0.5 (zie onderstaande tabel 4: rente-effecten financiering). 4. Rente-effecten financiering (geraamd in de begroting) | Raming | Raming | Raming | Raming (Bedragen in €) | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Rentelasten financiering (taakveld 0.5) | - | 5.890 | 37.597 | 75.790 Rentebaten (taakveld 0.5) | -150.000 | -22.389 | - | - Saldo rentelasten en -baten | -150.000 | -16.500 | 37.597 | 75.790 De geraamde rentebaten dalen van € 214.550 in 2026 naar € 150.000 in 2027 en naar € 22.389 in 2028. Vanaf 2029 zijn geen rentebaten meer geraamd, omdat de uitgezette middelen dan volledig zijn ingezet voor de financiering van de investeringen.
Tegelijk lopen de rentelasten van de kortlopende finan- ciering en de nieuw aan te trekken vaste leningen op, van € 5.890 in 2028 naar € 37.597 in 2029 en € 75.790 in 2030. Per saldo verandert het rente-effect van een voordeel van € 150.000 in 2027 in een nadeel van € 75.790 in 2030. Bij de raming is uitgegaan van de huidige investeringsplanning. Als investeringen later worden uitgevoerd dan gepland, blijven middelen langer beschikbaar en ontstaat de financieringsbehoefte later en in mindere mate. De rentelasten vallen dan lager uit en rentebaten vallen dan hoger uit dan geraamd. Omge- keerd vormt een stijging van de marktrente een risico voor de geraamde rentebaten en rentelasten. Programmabegroting 2027 – 2030 gemeente Rozendaal | 68 Programmabegroting 2027 – 2030 gemeente Rozendaal 69 De investeringsplanning, de liquiditeitsontwikkeling en de renteontwikkelingen worden gedurende het jaar gevolgd. Bij de tussentijdse rapportages wordt beoordeeld of de geraamde rentebaten en rentelasten moeten worden bijgesteld. Garanties op leningen aan derden In november 2022 is een garantstelling afgegeven ten behoeve van de nieuwbouw van het dierenasiel. Het gaat daarbij om een bedrag van € 35.200. Dit is een aflopend bedrag naar € 971 in 2053, waarna de lening ten behoeve van de nieuwbouw van het dierenasiel volledig is afgelost.
Wet Houdbare overheidsfinanciën (Wet HOF) De Wet houdbare overheidsfinanciën regelt dat het Rijk en de decentrale overheden gezamenlijk bijdragen aan houdbare overheidsfinanciën en het nale- ven van de Europese begrotingsafspraken. Het EMU-saldo is daarbij een belangrijke maatstaf. Het EMU-saldo verschilt van het begrotingssaldo volgens het gemeentelijke baten-lastenstelsel. Investeringen tellen rechtstreeks mee in het EMU-saldo, terwijl in de exploitatie de jaarlijkse afschrijvingslasten worden opgenomen. Een gemeente kan daardoor bij een sluitende begroting toch een negatief EMU-saldo hebben. Voor Rozendaal wordt in de gehele periode 2027–2030 een negatief EMU-saldo geraamd. Het geplande investeringsprogramma draagt hieraan bij. Dit sluit aan bij de verwachte afname van de beschikbare liquide middelen en de toenemende behoefte aan financiering. Zie hoofdstuk Emu saldo 2026-2030. Schatkistbankieren Op grond van de Wet financiering decentrale overheden (Wet fido) houdt de gemeente overtollige liquide middelen aan in de schatkist van het Rijk, met inachtneming van de wettelijke uitzonderingen en het geldende drempelbedrag. De omvang van deze middelen neemt af naarmate de geplande investe- ringen worden uitgevoerd en de algemene reserve wordt aangesproken.
Programmabegroting 2027 – 2030 gemeente Rozendaal 70 Paragraaf E: Bedrijfsvoering De bedrijfsvoering richt zich op de ondersteunende diensten die nodig zijn om de beoogde resultaten en effecten uit de programma’s te bereiken. Het omvat de terreinen personeel, organisatie, planning en con- trol, informatievoorziening, informatieveiligheid en privacy en juridische zaken. Bedrijfsvoering is primair een verantwoordelijkheid van het college. Deze paragraaf vertoont enige overlap met Programma 3, Bestuur en Organisatie. Deze paragraaf behandelt die aspecten van de bedrijfsvoering die niet onder Programma 3 zijn behandeld, waarbij met name het ‘hoe’ centraal staat (het ‘wat hoort meer thuis in Programma 3). Personeel Uit verschillende rapportages (recent Moventem, accountantsverslagen, rapportages Gelders Archief, en langer terug, bijvoorbeeld de BMC-organisatie- scan) blijkt dat onze organisatie kwantitatief en kwalitatief niet is opgewassen tegen de toenemende taaklast. Onze organisatie is met name kwantitatief onvoldoende in staat om uitvoering te geven aan de almaar toegenomen taaklast, op Rozendaalse minimale wijze. De afgelopen jaren zijn door de opeen- volgende colleges diverse maatregelen genomen, met name gericht op het nog efficiënter organiseren van de bestaande capaciteit, bijvoorbeeld door verdergaand uitbesteden van taken en het herverdelen van interne werkzaamheden.
Tegelijkertijd zijn en blijven basale processen niet op orde, voldoen we niet voldoende aan kaders en normen en de interne beheersing is onvoldoende robuust. Het gevolg hiervan is dat de uitvoering van taken meer tijd vraagt dan voorheen en dat de risico’s op onacceptabele fouten of niet uitgevoerde processen toeneemt. We zien in 2026 een groot verloop in personeel en verwachten dit ook de komende periode, onder meer als gevolg van bestuurlijke heroriëntatie op de toekomst. Concreet zien we het gebrek aan beheersing ten aanzien van informatieveiligheid, financiële beheersing en primaire HR- processen als een groot risico voor de continuïteit in de taakuitoefening. Door verbeterde planmatige aanpakken, én door een toenemende frisse blik van buiten (nieuwe professionals), wordt ook duidelijker welke ‘gaten’ er vallen, of al zijn gevallen. We krijgen scherper in beeld welke uitdagingen en opgaven we wel, maar ook vooral welke we niet kunnen oppakken. Dat roept eerst en vooral aandacht op voor de ervaren werkdruk. De organisatie van Rozendaal telt momenteel 13,5 fte en staat in de huidige situatie onder hoge druk en is kwetsbaar. Om de huidige taakuitvoering op orde te brengen is er behoefte aan extra ambtelijke capaciteit. Dit betekent dat de organisatie op dit moment te smal is voor het bestaande takenpakket.
Voor de toegenomen takenlast is structureel meer personeel nodig (zie Moventem rapport). We zien dat scherpe keuzes en prioritering mogelijk is vanuit het gegeven dat we binnen de begrotingsperiode toewerken naar een nieuwe bestuurlijke inrichting.
We versterken het personele budget met een absoluut minimale ophoging van € 350.000. Hiermee kan de continuïteit en dienstverlening aan de inwoner verstevigd worden, en verkleinen we de kans op verzuim en frictie. Met deze versterking wordt een periode van 3 tot 4 jaar overbrugd. Afhankelijk van de keuze voor de toekomst zal de ontwikkelrichting van de organisatie hierop aangepast worden. Voor het proces van totstandkoming van de nieuwe bestuurlijke inrichting zal nader gekeken moeten worden welke capaciteit nodig is. De benodigde capaciteit wordt incidenteel gefinancierd. Daarbij zal voor zover mogelijk aanspraak worden gemaakt op provinciale en rijksbijdragen. Naast de structurele formatieversterking is in 2027 tijdelijke capaciteit nodig om bestaande achterstanden weg te werken en de bestuurlijke en juridische basis te onderzoeken. De omvang en benodigde incidentele middelen voor deze inhaalslag worden nader in beeld gebracht. Bij de prioritering krijgen wet- telijke verplichtingen en onderwerpen die raken aan rechtmatigheid, bevoegdheden, rechtszekerheid en rechtsbescherming voorrang. Daarbij wordt te- vens rekening gehouden met het besluit over de bestuurlijke toekomst. In 2026 zien we een piek in het verzuim en het verloop. Het versterken van de organisatie heeft mede als doel om uitval waar mogelijk te voorkomen.
De kosten bij frictie en verzuim zijn minimaal begroot, net als de mogelijke toename in overheadkosten bij wisselingen. De bestaande budgetten zijn hiervoor de eerste opvang. We zien echter dat dit in toenemende mate niet voldoende is. Bij meer kosten zal hierover geïnformeerd worden. We voorzien ook in het komende jaar een fors ziekteverzuim, onder meer als gevolg van langdurige ziekte. In onderstaande tabel zijn de verzuimcijfers verwerkt: Verzuimcijfers: Omschrijving | Werkelijk | Werkelijk | Werkelijk 2024 | 2025 | *2026 Verzuimpercentage | 8,4% | 8,2% | 10,7% Kort (0-8 dagen) | 0,7% | 0,9% | 1,6% Middellang (8-43 dagen) | 0,5% | 1,7% | 3,3% Lang (>43 dagen) | 6,9% | 5,6% | 5,9% *2026: betreft cijfers t/m 7-9-2026 Ook in 2027 maken we gebruik van externe inhuur voor ondersteuning op in ieder geval privacy, informatiebeheer, -veiligheid en -voorziening. De ge- meente maakt verder gedurende het hele jaar gebruik van medewerkers van Scalabor voor werkzaamheden in de buitendienst en schoonmaakdiensten. Het project OOR vraagt het nodige van de ambtelijke organisatie, maar hier wordt ook ingehuurd op het gebied van woonbegeleiding, projectleider en locatiemanager. Formatie-uitbreiding is onvermijdelijk, zoals beschreven hierboven.
Programmabegroting 2027 – 2030 gemeente Rozendaal | 71 Programmabegroting 2027 – 2030 gemeente Rozendaal 72 Organisatie Organisatieontwikkeling De doelstellingen van de organisatieontwikkeling en het P&O-beleid zijn onveranderd gericht om mens en organisatie verder te ontwikkelen naar een weerbaarder en wendbaarder geheel. Toch zal het komende jaar minder worden geïnvesteerd op ‘zachtere componenten’ van de organisatieontwikkeling dan de afgelopen jaren. De focus komt nog meer dan voorheen te liggen op continuïteit in de taakuitoefening en (borgen van) voortzetting van basale primaire processen. Integriteit In de gemeente Rozendaal is zowel voor de bestuurders van de gemeente als voor de ambtenaren een gedragscode vastgesteld. In de wet is bepaald dat het college over het gevoerde integriteitsbeleid voor de ambtenaren jaarlijks verantwoording dient af te leggen aan de gemeenteraad. In de Ambtenaren- wet is de bepaling opgenomen dat ambtenaren een eed of belofte moeten afleggen dat hij of zij zich als een goed ambtenaar zal gedragen en als een goed ambtenaar zal handelen. Het zittende personeel heeft hiertoe een schriftelijke verklaring getekend die in het personeelsdossier is opgeborgen.
Het is inmiddels een goede gewoonte dat we alle medewerkers uitnodigen als nieuwe medewerkers de ambtseed of belofte afleggen ten overstaan van de burgemeester en in aanwezigheid van de gemeentesecretaris. Hierdoor houden we het thema integriteit op de agenda in de organisatie. Inhuurkrachten leggen geen eed of belofte af, maar ondertekenen een integriteits- en geheimhoudingsverklaring. Behalve de gedragscode voor de ambtenaren heeft Rozendaal al sinds 2002 een zogenaamde klokkenluidersregeling. Daarin is bepaald dat ambtenaren (desgewenst anoniem) misstanden kunnen melden. Van deze klokkenluidersregeling is in Rozendaal nog nooit gebruik gemaakt. Interne aansturing De Rozendaalse organisatie is formatief 13,5 FTE groot. In de dagelijkse uitoefening wordt het werk verricht door circa 30 tot 40 personeelsleden (intern en extern) die voor het overgrote deel allen eigen beleidsterreinen onder zich hebben. Deze situatie is niet statisch en vraagt voortdurend inhoudelijke koers- bepaling, aansturing, operationele keuzes en gemandateerde besluitvorming. De volledige interne aansturing is op dit moment belegd in één functie. Ge- zien de kwetsbaarheid, continuïteit en beschikbare tijd is het niet langer realistisch om de aansturing op deze manier in te richten. Om die reden zijn er interne clusters aangebracht en is de budgettaire verantwoordelijkheid verdeeld.
Kwantitatief zien we echter dat er te weinig tijd is om deze taken naar behoren uit te voeren. Ook zien we dat de beslissingsbevoegdheid nog te centraal is belegd, waardoor we te weinig efficiënt en wendbaar opereren. Om de interne aansturing te versterken is zodoende een formatie-uitbreiding noodzakelijk. Planning en control P&C-cyclus Het primaire doel van de P&C-cyclus is om het beleid en de bedrijfsvoering in beeld te krijgen en te houden. De P&C-cyclus moet inzicht geven in hoeverre de gemeente haar doelstellingen bereikt en welke (financiële) middelen daarbij nodig zijn. De ambtelijke organisatie legt daarbij verantwoording af aan het college van burgemeester en wethouders. Het college doet dat op zijn beurt richting de gemeenteraad. De P&C-cyclus bestaat in Rozendaal ieder jaar uit respectievelijk de kadernota, de begroting, tussentijdse (financiële) rapportages (turaps) en de jaarstukken. De kadernota en de begroting blikken vooruit op | de komende begrotingsjaren en gaan dus over het ‘plannen’. De | turaps en de jaarstukken blikken terug op (een gedeelte van) een jaar en ondersteunen de raad in de controlerende rol. Begroting en jaarstukken zijn verplicht | e P&C-documenten. Ook hoe die eruit moeten zien, is voor een groot deel voorgeschreven. Andere momenten van plannen | (kadernota) en verantwoorden (turaps) zijn vormvrij.
Sturen op risico’s Om grip te houden op doeltreffendheid en doelmatigheid is het van belang om financiële en operationele risico’s in beeld te h | ebben, en om daarop als organisatie te kunnen bijsturen. Dat doen we onder meer door het bijhouden van de Paragraaf Weerstandsvermogen. Daarin geven we (op basis van een herijking bij de jaarstukken en bij de begroting) een risico-indicatie. Door een in 2027 nog stevige maar in latere jaren wel afnemende reservepositie kun- nen we de geschetste risico’s nog opvangen. Naast risicobeheersing en beheersmaatregelen | spelen de volgende ontwikkelingen: Frauderisicoanalyse: periodiek evalueren we het risico op fraude binnen de processen. De belangrijkste beheersmaatregel op he | t vlak van fraudebe- strijding is het up-to-date houden van de budgetverantwoordelijkheid waarbij het 4 | -ogenprincipe uitgangspunt is | ; Inkoop en aanbesteding: zoals alle gemeenten merken ook wij dat de Europese aanbestedingsregels zo nu en dan knellen met onze | bedrijfsvoering. Het gaat daarbij niet alleen om het beleidsmatige inkoopkader, maar zeker ook over de processtappen die per inkoo | p doorgelopen moeten worden; Verscherpt toezicht op contractpartijen, met name in het sociaal domein (MGR); Voorkomen van misbruik en oneigenlijk gebruik. Sturen op rechtmatigheid Sinds begrotingsjaar 2023 doet het college een uitspraak over de rechtmatigheid.
De basis voor deze beoordeling zijn te vinden in de door de raad vastge- stelde Controleverordening (22 september 2026) en Financiële | Verordening (16 december 2025) | . Ook is bij de raadvergadering van | 24 februari 2026 het definitieve normenkader voor 202 | 5 en het voorlopige normenkader voor | 2026 vastgesteld. Het oordeel op de rechtmatigheid is gebaseerd op de begro- tingsrechtmatigheid, de spendanalyse ( | i.v.m. aanbestedingsrichtlijnen) en (verbijzonderde) interne controles. Verbijzonderde interne controles worden met name door de gemeente Rheden uitgevoerd (in het Sociaal Domein) en door De Connectie (i.v.m. gemeentelijke belastingen en heffingen). Programmabegroting 2027 – 2030 gemeente Rozendaal | 73 Programmabegroting 2027 – 2030 gemeente Rozendaal 74 Administratieve organisatie De toenemende taaklast en de druk van personeelswijzigingen legt een aantal sluimerende uitdagingen bloot in de administratieve organisatie en de in- terne beheersing. In de verschillende rapportages (Moventem, accountant en Gelders Archief) wordt hier ook aandacht aan besteed. We willen risico’s als gevolg van achterstallige administraties en te beperkte basisinformatie mitigeren.
Doordat deze lange tijd onvoldoende aandacht hebben gehad (inherent aan de informele organisatie die passend was voor Rozendaal) ontstaat onnodig veel frictie en inefficiëntie in de aansturing en taakoverdracht. Het gaat hierbij om elementaire aspecten in de gehele lijnorganisatie. Denk aan het bijhouden van overzichten van verleende en verstrekte vergunningen, het beheren van financiële grootboekaannames zoals voor BTW-compensatie, het beheren van contracten, autorisaties en mandaten en het aanleveren van controle- en verantwoordingsinformatie. We voldoen hierdoor met regelmaat niet aan eisen op het vlak van rechtmatigheid (denk aan termijnover- schrijdingen), maar ook aan onnodig intensieve controle- en verantwoordingsprocessen (zoals Sisa en ENSIA). De krapte op de arbeidsmarkt, in combinatie met de brede profielen en omvang van de takenpakketten, maakt dat het lastiger is om vacatures (tijdig) in te vullen. De taakomvang en werkdruk hebben invloed op het aantrekken en het behouden van medewerkers. Er is een aantal maatregelen te nemen (zie hieronder) dat nodig is om de winkel dagelijks te kunnen laten draaien en om ervoor te zorgen dat personeelsleden voldoende tijd en ruimte houden om zich te kunnen richten op die elementen die voor Rozendaal belangrijk zijn. De organisatie moet versterkt worden om de staande taaklast aan te kunnen.
We versterken de beheercapaciteit in de organisatie om onder meer de volgende maatregelen door te voeren: Bestuurlijke en juridische kaders actualiseren en actueel houden; (waaronder te denken valt aan: mandaten, ondermandaten, autorisaties, budgethouderschap en financiële bevoegdheden); Contractbeheer en leveranciersmanagement beter op orde krijgen; Kwetsbaarheden in salarisadministratie, bestuurlijke besluitvorming, financiële administratie, licentiebeheer en communicatieprocessen opvangen; Functioneel beheer van tooling en applicaties op orde te brengen en te houden; Document- en archiefbeheer op een minimaal niveau brengen; Functiehuis op orde houden. Kengetallen P&O Omschrijving | Werkelijk | Begroot | Begroot 2025 | 2026 | 2027 Formatieplaatsen (fte) | 13,3 | 13,6 | 17,1 Medewerkers (aantal) | 17 | 18 | 22 Mannen (%) | 41,0% | 41,0% | 41,0% Vrouwen (%) | 59,0% | 59,0% | 59,0% Ziekteverzuim (%) | 8,2% | 7,0% | 7,0% Instroom (%) | 62,0% | 15,0% | 14,0% Uitstroom (%) | 38,0% | 15,0% | 7,0% Deeltijders (%) | 64,7% | 46,0% | 39,0% Leeftijd (gemiddeld) | 50,9 | 52,5 | 53,7 Maximum Salarisschaal (%) | 35,3% | 69,0% | 69,0% Budget opleidingen (% loonsom) | 0,9% | 1,4% | 1,2% Juridische stand van zaken In 2027 onderzoeken we de juridische stand van zaken met betrekking tot beleid en verordeningen.
We kijken daarbij systematis | ch of verordeningen, regelingen, gedragscodes, mandaten, bevoegdheden en protocollen voor raad, college en organisatie nog aansluiten op actuele wet- en regelgeving en de feitelijke werkwijze. Wettelijke tekortkomingen en risico’s voor rechtmatigheid, rechtszekerheid, rechtsbescherming en bevoegdheidsuitoefening moeten daarna opgepakt worden. Waar nodig zetten we daarvoor aanvullende juridische, bestuurlijke en griffiegerichte expertise in. Voor overige actualisaties wordt, mede afhankelijk van het besluit over de bestuurlijke toekomst, bepaald of deze nog afzonderlijk voor Rozendaal worden uitgevoerd of verant- woord kunnen worden meegenomen in een eventueel herindelings- en harmonisatietraject. Informatievoorziening Informatievoorziening en digitalisering (i-domein) De zorg voor een goede (digitale) informatievoorziening is een vitaal onderdeel binnen de gemeentelijke bedrijfsvoering. Vrijwel alle processen zijn in enige mate afhankelijk van digitale informatievoorziening. Informatievoorziening heeft naast een technische harde kant, zoals IT-infrastructuur, apparaten en applicaties, ook een menselijke zachte kant. De bestaande informatievoorziening moet beheerd worden (structurele last), maar er zijn ook steeds vernieu- wingen die vragen om menselijke inspanning (incidentele last). Beiden vragen om formatie.
De aan de gemeente toegekende taken en de daarbij beho- rende Nederlandse wetgeving en Europese regelgeving zijn daarbij maatgevend. Programmabegroting 2027 – 2030 gemeente Rozendaal | 75 Programmabegroting 2027 – 2030 gemeente Rozendaal 76 Reguliere aanpak Er ligt een basis voor een gestructureerde en planmatigere aanpak van de reguliere uitdagingen in het i-domein. Heldere rollen en verantwoordelijkheden zorgen er daarbij voor dat alle spelers (voor Rozendaal gaat het gauw om 45 rollen) op het juiste moment de juiste dingen doen (regievoering). De kosten in de begroting voor informatievoorziening hebben betrekking op Informatievoorzieningsvraagstukken die voor de brede bedrijfsvoering van de Rozen- daalse kernorganisatie van belang zijn, zoals: (digitaal) informatiebeheer en het document management en archiefsysteem (DMS/RMA); kantoorautomatisering en werkplekken; applicaties, advies en beheer, zoals applicatie voor burgerzaken; connectiviteit, zoals de glasvezelkabel; Communicatie, zoals telefoon, website; uitvoering wettelijke taken zoals Wet open overheid en de Archiefwet; informatiebeveiliging en privacyvraagstukken.
Verantwoorde inzet van Artificial Intelligence (AI) Om je als gemeente succesvol en verantwoord te ontwikkelen op het gebied van AI, moet je klein beginnen met concrete experimenten, heldere ethische kaders opstellen en investeren in de AI-geletterdheid van medewerkers. Sinds de volledige inwerkingtreding van de Europese AI Act is compliant en trans- parant werken bovendien een harde wettelijke eis geworden. Het stimuleren van het gebruik van AI zonder heldere kaders leidt tot ongelukken. Voor de gemeente Rozendaal moet de aanpak van AI vooral praktisch, betaalbaar en tijdbesparend zijn. Grote gemeenten bouwen eigen AI-systemen, maar voor een kleine gemeente ligt de kracht in het slim gebruiken van bestaande, laagdrempelige tools om de werkdruk van het kleine ambtelijke appa- raat te verlagen, denk aan onderstaande voorbeelden: • het samenvatten en analyseren van bv. dikke beleidsstukken van de provincie, het Rijk of de veiligheidsregio; • schrijfhulp bij het opstellen van eerste concepten voor bv. bewonersbrieven, subsidieaanvragen of raadsvoorstellen; • het inzetten van AI-spraaksoftware om vergaderingen automatisch uit te typen en samen te vatten. AI genereert concepten, maar een ambtenaar controleert altijd het eindresultaat voordat het naar buiten gaat. AI is de assistent, de mens is de baas.
Naast een stuk bewustwordingstraining kan de al aanwezige AI-oplossing binnen de Microsoft tenant (Co-Pilot) van Rozendaal worden ingezet. Dit voor- komt mogelijke datalekken naar het publieke domein door gebruik van tools als ChatGPT, Claude of Google Gemini. Het blijft van belang zorgvuldig om te gaan met de informatie die wordt aangeboden. Programmabegroting 2027 – 2030 gemeente Rozendaal 77 Informatieveiligheid en privacy De gemeente is voor haar dienstverlening sterk afhankelijk van betrouwbare, beschikbare en vertrouwelijke informatie(systemen). Informatiebeveiliging en privacybescherming zijn essentieel voor betrouwbare dienstverlening en het vertrouwen van inwoners. Wettelijke kaders De AVG (sinds 2018) stelt eisen aan de omgang met persoonsgegevens. Voor informatiebeveiliging geldt de BIO (Baseline Informatiebeveiliging Overheid), per september 2025 vernieuwd naar BIO 2.0, met risicomanagement als kern. Vanaf 15 augustus 2026 is de Cyberbeveiligingswet (Cbw, implementatie van EU-richtlijn NIS2) van kracht, die gemeenten verplicht tot aantoonbare risicobeheersing, incidentmelding en bestuurlijke betrokkenheid — en waarvoor structurele middelen nodig zijn. Daarnaast lopen de verplichtingen vanuit ENSIA (verantwoording BIO-naleving), de Wet modernisering elektronisch be- stuurlijk verkeer (Wmebv, deadline uitgaande berichten per 1 januari 2027) en de aankomende AI Act.
Beleid en organisatie Het Strategisch Informatiebeveiligingsplan (laatst geactualiseerd 2025, herijking elke 3 jaar) en het Privacybeleid (jaarlijks geactualiseerd, laatst 2024) vor- men de basis, vastgesteld door het college. Uitvoering privacy: Privacy Officer (intern) en Functionaris Gegevensbescherming (extern bureau). Uitvoering informatiebeveiliging: CISO (extern) en ISO (intern), die jaarlijks actieplannen opstellen. Beide domeinen werken volgens de PDCA-cyclus, met jaarlijkse actieplannen en een FG-verslag in het 1e kwartaal. Bewustwording en derden Medewerkers worden doorlopend getraind (security awareness tool), met extra aandacht in cybersecuritymaand oktober. Samenwerking met leveranciers wordt geborgd via Third Party Memorandums (TPM's); kosten hiervoor zijn al in de begroting opgenomen. Incidenten Beveiligingsincidenten worden geregistreerd en zo nodig gemeld bij de AP of het NCSC. Voor grote incidenten (bijv. een hack) zijn geen kosten in de begro- ting geraamd. Ondanks maatregelen blijft de menselijke factor een risico; een veilige meldcultuur is belangrijk.
Waar ligt de focus naar 2027 • Samenwerking CISO/ISO en inzet bij bewustwording • Nieuwe Actieplannen Privacy en Informatiebeveiliging • Plan van aanpak voor NIS2, BIO2 en Cbw • Afbakening gebruik AI/ChatGPT/Copilot (AI Act) • Aanscherping leveranciersmanagement (NIS2-eis) Programmabegroting 2027 – 2030 gemeente Rozendaal 78 Paragraaf F: Verbonden partijen Inleiding Het begrip verbonden partij is vastgelegd in het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV). In artikel 1 lid b BBV wordt het als volgt gedefinieerd: “Een privaatrechtelijke of publiekrechtelijke organisatie waarin de provincie onderscheidenlijk de gemeente een bestuurlijk en financieel belang heeft.” Wat is ons beleid? Rozendaal is als kleine gemeente sterk afhankelijk van de samenwerking met de partners in de omgeving om aan haar doelstellingen te voldoen. De focus in de samenwerkingen ligt op het degelijk en deugdelijk organiseren van de uitvoering van alle wettelijke taken en het daartoe reduceren van kwetsbaarheden in de uitvoering. Dit speelt in het bijzonder bij de partners Rheden en De Connectie. Ook andere samenwerkingsrelaties zijn essentieel voor het voldoen aan wettelijke taken. Denk aan BVO DRAN, waar de uitvoering van het doelgroepenvervoer is belegd en de Modulaire Gemeenschappelijke Regeling sociaal domein Gelderland Midden (MGR SDCG).
Deelname aan een verbonden partij wordt dan ook bepaald door doeltreffendheid en doelmatigheid van de uitvoering van de taak. Daarnaast is een aanleiding om te participeren in een Verbonden Partij als dit gestimuleerd of voorgeschreven wordt door een hogere overheid. Een ander voorbeeld is de wettelijk verplichte Omgevingsdienst. Ook de deelname in een Veiligheidsregio en een GGD is geregionaliseerd, in ons geval de Veiligheids- en Gezondheidsdienst Gelderland Midden (VGGM). Wat is het belang voor de gemeenteraad? Deze paragraaf is om twee redenen van belang voor de raad. Allereerst voeren de verbonden partijen vaak beleid uit dat gemeenten in principe zelf ook kunnen uitvoeren. We dragen taken op, of over aan de verbonden partijen. Daarbij houden we veelal de uiteindelijke verantwoordelijkheid voor het reali- seren van de beoogde doelstellingen van de programma’s. Voor de raad blijft er dus nog steeds een kaderstellende en controlerende taak over. Daarnaast zijn er de financiële risico’s die we met verbonden partijen kunnen lopen en de daaruit voortvloeiende budgettaire gevolgen.
Programmabegroting 2027 – 2030 gemeente Rozendaal 79 Bij het aangaan en onderhouden van contacten met verbonden partijen is van belang om: af te wegen wat de meest doelmatige manier is om een taak uit te voeren; te bekijken welke manier de beste garantie geeft dat de taak wordt uitgevoerd zoals we voor ogen hebben; te zorgen dat we voldoende inhoudelijk en financieel inzicht hebben en houden in het uitvoeren van een taak. Bestuur en toezicht De meeste verbonden partijen van de gemeente zijn gemeenschappelijke regelingen, deze zijn gebaseerd op de wet gemeenschappelijke regelingen. Als publiekrechtelijke lichamen zijn bepalingen van Gemeentewet, Provinciewet of Waterschapswet ook voor de gemeenschappelijke regelingen van toepas- sing. Via vertegenwoordiging in dagelijks en/of algemeen bestuur is het toezicht (governance) geregeld. Voor de privaatrechtelijke rechtspersonen (de vennootschappen) hebben we minder instrumenten in handen. Hier maken we gebruik van de beschikbare wettelijke mogelijkheden als het stemrecht van de aandeelhouder en toezicht door raden van commissarissen. Invloed Over het algemeen is de invloed van de gemeente Rozendaal, vanwege de omvang en het belang, zeer klein te noemen. Van belang is voortdurend af te wegen welke bestuurlijke en ambtelijke capaciteit dan geïnvesteerd wordt in de betreffende verbonden partij gegeven dat belang.
Het is ook niet altijd noodzakelijk omdat de deelname van meerdere gemeenten in gemeenschappelijke regelingen ook voor een soort natuurlijk aantal ’checks en balances’ zorgt waar het gaat over bestuur en toezicht. Overzicht verbonden partijen Verbonden partijen worden onderscheiden in drie groepen: 1. Gemeenschappelijke regelingen; 2. Stichtingen en verenigingen; 3. Coöperaties en vennootschappen; 4. Overige verbonden partijen. Gemeenschappelijke regelingen Deelname in een gemeenschappelijke regeling gebeurt in de gevallen waarin de gemeente, taken waar zij verantwoordelijk voor is, niet anders dan in samenwerking met anderen kan uitvoeren, of als die samenwerking bijdraagt aan een doelmatige aanpak. De Wet gemeenschappelijke regelingen regelt deze samenwerkingsvorm. Het bestuur van de gemeenschappelijke regelingen wordt meestal gevormd door een afvaardiging van de deelnemers en de besluitvorming vindt plaats op basis van meerderheidsbesluiten. In hoeverre er sprake is van overdracht van taken en daarmee van autonomie hangt sterk af van het type regeling. Voor Rozendaal geldt dat voornamelijk wordt deelgenomen in relatief lichte samenwerkingsvormen waarbij het type bevoegdheid dat wordt overgedragen (voor zover überhaupt sprake is van taakoverdracht) een uitvoerend karakter heeft.
De door de gemeente aangewezen vertegenwoordigers in de besturen informeren college en raad over relevante ontwikkelingen. De betreffende organen leggen hun begroting, rekening en andere beleidsplannen voor aan de gemeente. Onderstaande informatie wordt gepresenteerd in lijn met de voorschrif- ten in het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV). We hanteren de meest actuele (officiële) beschikbare cijfers. Veiligheids- en Gezondheidsregio Gelderland-Midden (VGGM, GR) Vestigingsplaats | Arnhem Programma | Programma 1 Samenleving en Veiligheid / Programma 2 Ruimte en Leefomgeving Openbaar belang | De Veiligheids- en Gezondheidsregio Gelderland-Midden behartigt de belangen van de gemeenten in het samenwer- kingsgebied op de terreinen van: a. Brandweerzorg; b. Publieke gezondheid c. GHOR d. Rampenbestrijding en crisisbeheersing e. Gemeenschappelijke meldkamer Ontwikkelingen en risico’s | Belangrijke focus voor de komende jaren is gericht op weerbaarheid en zelfredzaamheid van inwoners bij crisissen en rampen. Verder is er aandacht voor natuurbrandpreventie en -bestrijding. Financieel belang | De geraamde bijdrage 2027 bedraagt € 192.000 (Brandweer + Bevolkingszorg) en van € 98.000 (GGD + JGZ 0-4 + RVP) Bestuurlijk belang | De burgemeester is lid van het Algemeen Bestuur. De wethouder sociaal domein participeert in de bestuurscommis- sie GGD.
Financiële gegevens | 31-12-2024 | 31-12-2025 Eigen vermogen | € 14.331.000 | € 13.506.000 Vreemd vermogen | € 47.664.000 | € 65.247.000 Resultaat | € 4.059.000 | € 1.152.000 Programmabegroting 2027 – 2030 gemeente Rozendaal | 80 Gelders Archief (GA, GR) Vestigingsplaats | Arnhem Programma | Programma 3 Bestuur en Organisatie Openbaar belang | Hoofdtaak van het Gelders Archief is het beheren van de archiefstukken en collecties van de gemeenten Arnhem, Renkum, Rheden, Rozendaal en de provincie Gelderland. Ontwikkelingen en risico's | Het Gelders Archief werkt aan het e-depot. Ook voor Rozendaal biedt dit op termijn voordelen. Door het e-depot kunnen wij op termijn ook onze digitale archieven ter bewaring aanbieden aan het Gelders Archief. Financieel belang | De gemeentelijke bijdrage voor 2027 is geraamd op € 15.865. Bestuurlijk belang | Namens Rheden, Renkum en Rozendaal is de wethouder van Rheden lid van het algemeen bestuur.
Financiële gegevens | 31-12-2024 | 31-12-2025 Eigen vermogen | € 1.394.352 | € 1.522.484 Vreemd vermogen | € 19.222.541 | € 18.816.253 Resultaat | € 17.326 | € 124.936 Omgevingsdienst Groene Metropool (ODGM, GR) Vestigingsplaats | Arnhem Programma | Programma 2 Ruimte en Leefomgeving Openbaar belang | Gemeenschappelijke behartiging van de belangen van de deelnemers ter zake van vergunningverlening, toezicht en handhaving in het kader van het omgevingsrecht. Ook het belang van goede samenwerking tussen de omgevings- diensten in Gelderland. Ontwikkelingen en risico's | De fusie tot de ODGM is inmiddels geëffectueerd. Financieel belang | Basistaken worden uitgevoerd tegen uurtarief op basis van jaarlijks te sluiten overeenkomsten. De bijdrage voor deze basistaken in 2027 is geraamd op: € 51.000. Dit wordt nog verhoogd met de uitvoeringskosten voor bouwaanvragen. Bestuurlijk belang | Eén lid algemeen bestuur uit Rozendaal, de wethouder fysiek domein. Eén lid dagelijks bestuur (wethouder Renkum) namens Doesburg, Renkum, Rheden en Rozendaal.
Financiële gegevens | 31-12-2024 | 31-12-2025 Eigen vermogen | € 870.000 | € 929.000 Vreemd vermogen | € 6.555.000 | € 6.312 € 67.000 | € 55.000 Resultaat Programmabegroting 2027 – 2030 gemeente Rozendaal | 81 Bedrijfsvoeringsorganisatie Doelgroepenvervoer Regio Arnhem Nijmegen (BVO DRAN, GR) Vestigingsplaats | Arnhem Programma | Programma 1 Samenleving en Veiligheid Openbaar belang | Adequaat en efficiënt vervoer van diverse doelgroepen Ontwikkelingen en risico's | Op dit moment zijn er geen noemenswaardige ontwikkelingen en risico's. Financieel belang | De Rozendaalse bijdrage voor 2027 is geraamd op € 60.941 Bestuurlijk belang | Voor Rozendaal maakt de wethouder sociaal domein deel uit van het bestuurlijk overleg. Financiële gegevens | 31-12-2024 | 31-12-2025 Eigen vermogen | € 0 | € 0 Vreemd vermogen | € 10.120.622 | € 10.316.194 Resultaat | € 0 | € 0 Modulaire Gemeenschappelijke Regeling Sociaal Domein regio Centraal Gelderland (MGR SD CG, GR) Vestigingsplaats | Arnhem Programma | Programma 1 Samenleving en Veiligheid Openbaar belang | Regio Centraal Gelderland is een samenwerkingsverband van 11 gemeenten in het sociaal domein. Gezamenlijk wordt de transformatie in het sociaal domein zo goed mogelijk vorm gegeven met als doel optimale dienstverlening voor de inwoners.
Rozendaal draagt bij aan de onderdelen Beheer, Inkoop, Toelicht, RFZ, RBL, Werkgevers Service- Punt, Contractmanagement inburgering en Werkgeverschap SW. Ontwikkelingen en risico's | Er zijn geen ontwikkelingen en risico's te melden. Financieel belang | De voor Rozendaal geraamde kosten voor 2027 zijn € 133.691 Bestuurlijk belang | Eén lid per gemeente in het algemeen bestuur, dat is de wethouder financiën. Deze heeft één stem. De wethouder sociaal domein heeft zitting in de bestuurscommissies die onderdeel uitmaken van de MGR. Financiële gegevens | 31-12-2024 | 31-12-2025 Eigen vermogen | € 560.000 | € 714.000 Vreemd vermogen | € 4.512.000 | € 5.915.000 Resultaat | € 0 | € 0 Programmabegroting 2027 – 2030 gemeente Rozendaal | 82 Groene Metropoolregio Arnhem Nijmegen (GMR AN, GR) Vestigingsplaats | Arnhem Programma | Programma 2 Ruimte en Leefomgeving Openbaar belang | De Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen (GMR A-N) is een samenwerkingsverband van 17 gemeenten. De uit- daging van deze GR is hoe om te gaan met groei van wonen, werken en mobiliteit, zodat wij een balans kunnen vin- den tussen levendige stedelijkheid en ontspannen leefkwaliteit: groene groei. Ontwikkelingen en risico's | Er zijn geen ontwikkelingen en risico's te melden.