Presentatie Bewonersbijeenkomst versie 11-6-2026

Toekomstbestendig Rozendaal Bewonersbijeenkomst 11-06-2026

Agenda § Opening en welkom

Burgemeester Ingrid Timmer

§ Toelichting onderzoek en financiële situatie

Robin Koster & Wethouder Willemse

§ Toelichting raadsadvies

Wethouder Gert-Jan Willemse

§ Vervolgproces

Ingrid Timmer

§ Na elk agendapunt gelegenheid voor vragen

Toelichting onderzoek en Financiële situatie

door Robin Koster (Moventem) en wethouder Gert-Jan Willemse

Vandaag

Ø Onze opdracht Ø Onderzoeksmethodiek Ø Tijdlijn Ø Financiële situatie (door wethouder Gert-Jan Willemse) Ø Toekomstbeelden

4

Opdracht, methodiek en tijdlijn door Robin Koster (Moventem)

Onze opdracht

Hoe kan de gemeente Rozendaal in de komende tien jaar financieel en organisatorisch sterk blijven? • Kleine, unieke gemeente • Maar er zijn kwetsbaarheden: financiële tekorten, uitvoeringskracht en continuïteit onder druk, moeite met voldoen aan wettelijke taken

• Uitgangspunt zelfstandig blijven, ontwikkelen meerdere toekomstbeelden • O.b.v. objectieve gegevens, analyses, inzichten uit de praktijk en participatie • Eindrapport spreekt geen voorkeur uit, dat is een politieke keuze 6

Onderzoeksmethodiek

• Bureaustudie huidige situatie en verdiepende ambtelijke werksessies • Verkenning externe trends en ontwikkelingen • Benchmark (Renswoude (6.000/80), Scherpenzeel (11.000/100) en Schiermonnikoog (900/35)) • Diepte-interviews (buur)gemeenten Arnhem/Renkum/Rheden, provincie Gelderland en K80

• Doorlichting begroting en analyse bijsturingsruimte (bezuinigen en inkomsten) • Inwonersconsultatie (vragenlijst en dorpsatelier) • Analyse sociaal domein in eigen uitvoering (Berenschot) 7

Tijdlijn

8

Financiële situatie

door wethouder Gert-Jan Willemse

Financiële situatie wethouder Willemse De financiële opgave groeit tot ruim €700.000 in 2030 Ø Structurele begrotingstekort in 2027 is nu begroot op € 225.217. Ø De autonome ontwikkelingen leiden richting 2030 tot € 493.141 aan extra structurele lasten per jaar, wat resulteert in een totale begrootte financiële opgave van €701.161 in 2030.

Ø Tekorten worden voorlopig opgevangen met een combinatie van bezuinigingen, lastenverzwaring en inzet van reserves.

De financiële opgave is geen tijdelijk tekort dat met één maatregel kan worden opgelost. Het gaat om een meerjarige opgave, die doorwerkt in de komende jaren en om blijvende keuzes vraagt.

Autonome ontwikkelingen (niet uitputtend): • Kosten taakuitoefening sociaal domein • Omgevingswet • Veiligheid en (digitale) weerbaarheid • Juridische capaciteit *Geëxtrapoleerd 10

Duidelijkheid samenwerking gemeente Rheden

wethouder Willemse

• Wat? De samenwerking met gemeente Rheden verandert, afspraken worden herzien

• Waarom? Evaluatie DVO & voorgenomen herindeling Brummen-Rheden & focus op eigen financiën

• Gevolg? Hogere kosten (mogelijk een verdubbeling) Sociaal Domein en onzekerheid voortbestaan samenwerking vanaf 2028

• Zelf doen? Berenschot laat zien dat het zelf organiseren van het sociaal domein leidt tot structurele uitvoeringskosten van € 860.000 tot € 1.196.000 per jaar, een eenmalige investering van € 330.000 tot € 905.000 en een voorbereidingstijd van 9 tot 18 maanden. 11

Financiële mogelijkheden wethouder Willemse Bezuinigen, bijsturen en inkomsten verhogen bieden geen sluitend perspectief Ø De begroting is de afgelopen jaren al versoberd en de resterende beleidsruimte is zeer beperkt. Ø Vanaf 2027 kan tot en met 2030 jaarlijks € 155.999 realistisch worden bezuinigd = onvoldoende Ø Een OZB-verhoging op basis van artikel 12 (Financiële verhoudingswet) levert structureel € 200.000 extra per jaar op. Dit staat naast de optie om het OZB-tarief van Rheden al per 2027 als uitgangspunt te nemen = samen 50% verhoging.

Ø Hogere leges en geen gratis huwelijken meer: € 7.500 extra inkomsten per jaar. Conclusie: geen financieel sluitend perspectief.

12

Vragen over dit onderdeel?

Zijn er vragen over het onderzoek en de financiële situatie?

13

Toekomstbeelden

door Robin Koster (Moventem) en wethouder Gert-Jan Willemse

Toekomstbeelden Toekomstbeeld I: zelfstandig blijven op eigen kracht In dit toekomstbeeld blijft Rozendaal bestuurlijk zelfstandig en kiest de gemeente ervoor om taken die nu in een samenwerking of uitbesteding zijn georganiseerd, zoveel mogelijk zelf uit te voeren, waaronder de taken binnen het sociaal domein.

Toekomstbeeld II: bestuurlijke zelfstandigheid met vergaande structurele samenwerking In dit toekomstbeeld is er behoud van bestuurlijke zelfstandigheid, gecombineerd met een sterkere en meer structurele samenwerking in de uitvoering, bijvoorbeeld via een centrumregeling of vergelijkbare constructie.

Toekomstbeeld III: herindeling onder voorwaarden In dit toekomstbeeld gaat Rozendaal niet langer als zelfstandige gemeente verder, maar wordt onderdeel van een grotere gemeente met één bestuur en één ambtelijke organisatie. 15

Toekomstbeelden Beoordelingskader Voor de beoordeling van de toekomstbeelden worden deze langs de volgende beoordelingselementen gelegd: Financiële kracht Structureel gezond meerjarenperspectief Organisatie- en uitvoeringskracht Voldoende capaciteit, competenties en uitvoeringsvermogen Tijdigheid Realisatie binnen een aanvaardbare termijn en tijdig zetten van benodigde stappen Sturingskracht Heldere keuzes, bestuurlijke grip, duidelijke verantwoordelijkheden en bijsturingsvermogen Behoud van dienstverlening en voorzieningen Behoud van toegankelijke, passende en kwalitatief goede dienstverlening en voorzieningen Aansluiting bij de mening van inwoners Aansluiting bij wensen, zorgen en verwachtingen van inwoners 16

Toekomstbeeld I: zelfstandig blijven wethouder Willemse Bestuurlijk zelfstandig, zoveel mogelijk zelf uitvoeren waaronder sociaal domein per 1-1-2028

Meerkosten en meeropbrengsten t.o.v. begroting 2026; meerkosten zijn minimaal ingeschat, meeropbrengsten zijn maximaal meegenomen * Geëxtrapoleerd ** OZB-tarief circa 1,5 maal huidig niveau (m.a.w. OZB-stijging van ongeveer 50%) 17

Toekomstbeeld II: bestuurlijke zelfstandigheid met vergaande structurele samenwerking wethouder Willemse • Rozendaal blijft formeel bestuurlijk zelfstandig Gemeenteraad en college blijven bestaan

• Uitvoering, beleidsvoorbereiding en bedrijfsvoering worden grotendeels belegd bij Rheden Rheden voert taken structureel uit, op de Rhedense manier

• Vraagt om vergaande afspraken

Brede taakovername, volledige beleidsharmonisatie en ruim mandaat voor Rheden zijn noodzakelijk

• Lokale sturing wordt sterk beperkt

De Rozendaalse raad houdt vooral een zienswijzenrol op onderdelen

• Versterkt continuïteit, maar biedt geen snelle oplossing

Uitvoeringsrisico’s nemen af, maar de afhankelijkheid van een andere gemeente neemt sterk toe

• Op korte termijn weinig haalbaar

Een centrumregeling met Rheden is de komende jaren onzeker door de voorgenomen herindeling met Brummen

• Kernbeeld

Bestuurlijke zelfstandigheid blijft op papier behouden, maar in de praktijk blijft weinig eigen beleidsruimte over 18

Toekomstbeeld III: herindeling onder voorwaarden

wethouder Willemse

• Rozendaal gaat niet langer zelfstandig verder

De gemeente wordt onderdeel van een grotere gemeente met één bestuur en één ambtelijke organisatie

• Opgave wordt breder gedragen

Taken, expertise, capaciteit en dienstverlening worden ondergebracht in een grotere bestuurlijke en organisatorische eenheid

• Timing biedt nu nog invloed

Omdat de herindeling Rheden-Brummen nog in voorbereiding is, kan Rozendaal voorwaarden, lokale belangen en overgangsafspraken aan de voorkant inbrengen

• Vraagt om zorgvuldige borging van lokale kwaliteiten

Nabijheid, lokale identiteit, betrokkenheid van inwoners en zichtbare invloed moeten vooraf goed worden vastgelegd

• Kernbeeld

Herindeling beëindigt de bestuurlijke zelfstandigheid, maar biedt meer perspectief op duurzame uitvoeringskracht, financiële draagkracht en continuïteit van dienstverlening

19

Vragen over dit onderdeel?

Zijn er vragen over de toekomstbeelden?

20

Raadsadvies van college

We kunnen niet zelfstandig verder

• Zelfstandige voortbestaan van de gemeente Rozendaal is niet langer een realistisch toekomstperspectief • Opstarten gedegen verkenning op basis van Toekomstbeeld III: herindeling onder voorwaarden

Waarom zelfstandigheid niet realistisch?

• Voorzieningenniveau en dienstverlening op peil houden • Toenemende kosten en te weinig financiële mogelijkheden • Organisatie onder te hoge druk • Veranderende positie in de regionale samenwerking

Waarom herindeling? • De andere toekomstbeelden waren niet realistisch of wenselijk vanwege kosten en boden te weinig zekerheid op belangrijke aspecten zoals invloed in bestuurlijke beslissingen • Schaalvergroting biedt de kans op behoud niveau van voorzieningen en dienstverlening, door minder kwetsbaarheid en meer efficiëntie

Raadsadvies: starten gedegen verkenning § Zorgvuldige weging van relevante factoren voor het definitieve besluit over het toekomstbeeld § Inzicht voor de raad in factoren zoals: § Kansen § Voorwaarden § Risico’s § Financiën § Gedachtes bij de inwoners

Het college ziet aansluiting bij Rheden en Brummen als meest voor de hand liggende toekomstbeeld.

Proces

• 30 juni commissievergadering • 7 juli raadsbesluit over herindelen en opstart gedegen verkenning • Eind september besluit raad over toekomst Rozendaal • 1 januari 2030 herindeling in gekozen scenario

Vragen