Pinkenberg_Toelichting_Bijlage 8 Onderzoek Archeologie
Tekst van het document
Indien er afdekkende lagen voorkomen; wat is de aard (ontstaanswijze, kleur, textuur, samenstelling), gaafheid en dikte van het onderliggende afgedekte bodemprofiel (natuurlijke en antropogene bodemhorizonten zoals oude akkerlagen) en/of afzettingen? Voor het beantwoorden van deze vraag wordt verwezen naar bovenstaande tabellen en het antwoord op bovenstaande vragen. In deelgebied 1 is in enkele boringen verspreid door het deelgebied een 19e-eeuwse eerdlaag aanwezig die scherp op de onderliggende natuurlijke fine dekzandafzettingen ligt. In deelgebied 2 reikt de bodemverstoring tot in de top van de C-horizont die hier bestaat uit grofzandige gestuwde afzettingen en zijn er geen archeologische indicatoren aangetroffen. Archeologie 15. Wat is de diepte tot waarop artefacten van recente ouderdom (‘modern’ afvalmateriaal) in het bodemprofiel voorkomen? In deelgebied 1 is (sub-)recent puin aangetroffen in de geroerde lagen tot 60 cm-mv. In de eerdlaag komt ook puin voor uit de 19 e eeuw, tot een diepte van maximaal 105 cm-mv. In deelgebied 2 is geen puin aangetroffen. 16. Tot welke diepte in het bodemprofiel is sprake van een ‘recente’ bodemverstoring en wat is de ouderdom van deze verstoring? Zie het antwoord op bovenstaande vragen.
© Hamaland Advies Vof, Ambachtsweg 9b, 7021 BT Zelhem, t. 06-51873933
27 van 46
Project Kenmerk
: BO en IVO Plangebied Kluizenaarsweg 2 te Rozendaal : CA/DIR/HAMA/213403
17. Uitgaande van de onderzoeksstrategie, zijn de verwachte vondst- en/of spoorcomplexen (archeologische indicatoren) binnen het onderzoeksgebied aanwezig? Geef de mate van zekerheid of onzekerheid aan en licht toe met een beargumenteerde interpretatie. De verwachte vondst- en/of spoorcomplexen zijn binnen het plangebied naar verwachting niet aanwezig. In deelgebied 1 in enkele boringen verspreid door het deelgebied een eerdlaag uit de 19e eeuw aangetroffen die scherp op de onderliggende natuurlijke afzettingen ligt. In de boringen waar de eerdlaag ontbreekt ligt de natuurlijke ondergrond direct onder een (sub)recentelijk geroerd pakket. In deelgebied 2 is onder het maaiveld sprake van geroerde lagen op de natuurlijke afzettingen. Indien er archeologische resten aanwezig waren, zijn deze in het verleden al verstoord/verdwenen. 18. Uitgaande van waarnemingen gedaan tijdens het veldwerk, in hoeverre komen de uitkomsten overeen met de resultaten van het bureauonderzoek? Geef de mate van zekerheid of onzekerheid aan en licht toe met een beargumenteerde interpretatie. Op basis van het bureauonderzoek werd verwacht dat er in het plangebied sprake zou zijn van al dan niet door dekzand bedekte gestuwde afzettingen. Onduidelijk was of er een enkeerdgrond ontwikkeld was.
Het booronderzoek heeft aangetoond dat er alleen in deelgebied 1 sprake is van een afdekkende laag dekzand – de onderliggende gestuwde afzettingen zijn binnen de maximale boordiepte niet aangetroffen. In hetzelfde deelgebied is lokaal sprake van een (dunne) eerdlaag, maar de dikte ervan laat niet toe de bodem als enkeerdgrond te classificeren. Resten van de historische bebouwing in het noordelijk deel zijn tijdens het booronderzoek niet aangetroffen. In deelgebied 2 zijn alleen gestuwde afzettingen aangetroffen. 19. Evaluatie: Uitgaande van waarnemingen gedaan tijdens het veldwerk, hoe adequaat is de gekozen zoekstrategie geweest? Licht beargumenteerd toe. De onderzoeksstrategie is adequaat geweest voor het aantonen van de mate van intactheid van de bodemopbouw. 20. Wat is de (mogelijke) omvang, aard, datering en fysieke kwaliteit van deze archeologische vondst- en/of spoorcomplexen? Licht toe met een beargumenteerde interpretatie. Vanwege het ontbreken van archeologische vindplaatsen is deze onderzoeksvraag en vraag 21 t/m 26 niet langer van toepassing.
Afbeelding 11: Boring 6, deelgebied 1, met achtereenvolgens de Ap1-, Ap2, A1- en C-horizont
© Hamaland Advies Vof, Ambachtsweg 9b, 7021 BT Zelhem, t. 06-51873933
28 van 46
Project Kenmerk
: BO en IVO Plangebied Kluizenaarsweg 2 te Rozendaal : CA/DIR/HAMA/213403
Afbeelding 12: Boring 3, deelgebied 2 met achtereenvolgens het gras, de Ap1- en de C-horizont
Afbeelding 13: Overzicht van het plangebied, foto genomen bij boring 6 in deelgebied 1. Foto genomen in zuidelijke richting.
© Hamaland Advies Vof, Ambachtsweg 9b, 7021 BT Zelhem, t. 06-51873933
29 van 46
Project Kenmerk
: BO en IVO Plangebied Kluizenaarsweg 2 te Rozendaal : CA/DIR/HAMA/213403
Afbeelding 14: Overzicht van het plangebied, foto van deelgebied 2. Foto genomen in noordelijke richting.
© Hamaland Advies Vof, Ambachtsweg 9b, 7021 BT Zelhem, t. 06-51873933
30 van 46
Project Kenmerk
: BO en IVO Plangebied Kluizenaarsweg 2 te Rozendaal : CA/DIR/HAMA/213403
4
Conclusie en aanbeveling
4.1
Conclusie Bureauonderzoek De plangebieden zijn gelegen binnen het stuwwallencomplex binnen de gemeente Rozendaal. Het zuidelijke plangebied lijkt op de flank te liggen van de stuwwal en op de overgang naar een droogdal. Het noordelijke plangebied lijkt meer gesitueerd te zijn binnen het droogdal. In de omgeving zijn op meerdere locaties enkeerdgronden aangetroffen. Op basis van het bureauonderzoek valt niet vast te stellen of een dergelijke bodem ook binnen de plangebieden te verwachten is. Op grond van de bestudeerde bronnen kan geconcludeerd worden dat het plangebied een hoge trefkans heeft op archeologische resten uit alle perioden. Aanwijzingen voor resten uit de Tweede Wereldoorlog zijn niet aanwezig. Op de kadastrale minuut is in het noordelijk plangebied reeds in 1898 bebouwing waarneembaar. Ter plaatse dient dan ook rekening gehouden te worden met resten van historische bebouwing en erfinrichting. In beide plangebieden kan een ondiepe verstoring door agrarische bewerking zijn opgetreden. Booronderzoek In deelgebied 1 bestaat de natuurlijke ondergrond uit fijn dekzand met iets grind. De top van deze afzettingen is op minimaal 55 cm-mv (boring 8) en maximaal 105 cm-mv (boring 4) aangetroffen.
In boring 1, 2, 4, 6 en 8 wordt de natuurlijke ondergrond afgedekt door een lichtbruine tot grijsbruine eerdlaag met steenkoolfragmenten en puin, welke scherp op de natuurlijke ondergrond ligt. De top van de eerdlaag is op 30, 35, 40 en 45 cm-mv waargenomen (respectievelijk boring 1, 2, 4, 6 en 8). De dikte bedraagt minimaal 10 centimeter (boring 8) en maximaal 65 centimeter (boring 4). De eerdlaag wordt afgedekt door eventuele geroerde lagen en de bouwvoor. In de boringen waar de eerdlaag ontbreekt is er sprake van een geroerd pakket met daarboven de bouwvoor. In deelgebied 2 is de top van de natuurlijke, gestuwde afzettingen op minimaal 25 cm-mv (boring 4) en maximaal 70 cm-mv (boring 1) waargenomen. Direct boven de natuurlijke afzettingen zijn geroerde lagen aangetroffen met daarboven de bouwvoor. Van een intact bodemprofiel is geen sprake meer.
4.2
Selectieadvies Hamaland Advies adviseert op basis van de resultaten van het booronderzoek om geen vervolgonderzoek uit te voeren in zowel deelgebied 1 als deelgebied 2 van het plangebied. De kans dat met de geplande ontwikkelingen archeologische waarden verloren gaan, wordt gering geacht.
4.3
Voorbehoud Bovenstaand advies vormt een zogenaamd selectieadvies. Met nadruk wijst Hamaland Advies erop dat dit selectieadvies nog niet betekent dat reeds bodemverstorende activiteiten of daarop voorbereidende activiteiten kunnen worden ondernomen. De resultaten van dit onderzoek zullen namelijk eerst moeten worden beoordeeld door de bevoegde overheid (gemeente Rozendaal) en diens archeologisch adviseur (drs. J. Habraken), die vervolgens een selectiebesluit nemen of vervolgonderzoek noodzakelijk is of niet. Het uitgevoerde onderzoek is op zorgvuldige wijze verricht volgens de algemeen gebruikelijke inzichten en methoden. Het archeologisch onderzoek is erop gericht om de kans op het aantreffen dan wel vernietigen van archeologische waarden bij bouwwerkzaamheden in het plangebied te verkleinen. Wij wijzen erop dat het selectiebesluit van het bevoegd gezag af kan wijken van het selectieadvies van Hamaland Advies.
© Hamaland Advies Vof, Ambachtsweg 9b, 7021 BT Zelhem, t. 06-51873933
31 van 46
Project Kenmerk
: BO en IVO Plangebied Kluizenaarsweg 2 te Rozendaal : CA/DIR/HAMA/213403
Verder dient te allen tijde bij het afgeven van een omgevingsvergunning de wettelijke meldingsplicht (ex artikel 5.10 en 5.11 van de Erfgoedwet) kenbaar te worden gemaakt, om het documenteren van toevalsvondsten te garanderen: “Degene die anders dan bij het doen van opgravingen een zaak vindt waarvan hij weet dan wel redelijkerwijs moet vermoeden dat het een monument is (in roerende of onroerende zin), meldt die zaak zo spoedig mogelijk bij onze minister”. Deze aangifte dient te gebeuren bij de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed in Amersfoort en de verantwoordelijke ambtenaar van de gemeente Rozendaal en diens archeologisch adviseur (dhr. J. Habraken).
© Hamaland Advies Vof, Ambachtsweg 9b, 7021 BT Zelhem, t. 06-51873933
32 van 46
Project Kenmerk
: BO en IVO Plangebied Kluizenaarsweg 2 te Rozendaal : CA/DIR/HAMA/213403
Gebruikte Bronnen Gebruikt Literatuur Bakker, H. de & J. Schelling, 1989. Systeem van bodemclassificatie voor Nederland; de hogere niveaus. Wageningen. Benerink, G.M.H., E.E.A. van der Kuijl & A.C. Mientjes, 2015. Inventariserend veldonderzoek door middel van proefsleuven ‘plangebied van Tienhoven 7’, Velp, gemeente Rheden, Heinenoord. Berendsen, H.J.A., 2004. Landschappelijk Nederland. De fysisch-geografische regio’s. Assen Berendsen, H.J.A., 2008. De vorming van het land, inleiding in de geologie en de geomorfologie. Assen (Fysische geografie van Nederland). Diependaal, S., 2014. Archeologisch proefsleuvenonderzoek Pinkenbergseweg 5f te Velp in de gemeente Rheden, Doetinchem. Graaf, R., de, E.E.A. van der Kuijl & J.F. Rohling, 2014. Karterend booronderzoek Archeologie en Detectoronderzoek Plangebied Van Tienhovenlaan 7 te Velp, Gemeente Rheden, Zelhem. Louwe, E., 2016. Proefsleuvenonderzoek Pinkenberseweg 5F te Velp, gemeente Rheden,
Doetinchem. Tol, drs. A., 2012, Leidraad inventariserend veldonderzoek; Deel: Verkennend booronderzoek Archeologie. Status: versie 2.0. Geactualiseerd op 4 december 2012. Versie 1.0 van deze leidraad is op 30 maart 2006 vastgesteld door het CCvD Spanjaard, G.W.J., 2012. Archeologisch bureauonderzoek Pinkenbergseweg 5f te Velp in de gemeente Rheden, Doetinchem.
en
karterend
booronderzoek
Sueur, C., C. Verschoor & K. Klerks, 2008. Archeologisch en NGCE onderzoek 3 locaties Rozendaal Een Bureauonderzoek, Amersfoort.
Geraadpleegde Websites http://zoeken.cultureelerfgoed.nl; Archis3 voor informatie over vondsten, onderzoeken, Bonneblad, minuutplan 18111832, geomorfologie, bodem, grondwater, rd-coördinaten, hoogtekaart, kadaster https://archis.cultureelerfgoed.nl/#/ voor doen van melding http://beeldbank.cultureelerfgoed.nl voor OAT, minuutplan en verzamelblad www.topotijdreis.nl voor informatie historische kaarten vanaf 1845 www.dans.easy.nl voor rapporten www.dinoloket.nl voor informatie over ondergrondse boringen http://www.bodemloket.nl voor bodemkwaliteitsgegevens www.ruimtelijkeplannen.nl voor bestemmingsplaninformatie www.ikme.nl voor gegevens over WOII https://originals.dotkadata.com, http://verliesregister.studiegroepluchtoorlog.nl, http://www.vergeltungswaffen.nl voor informatie over WOII http://kaarten.gelderland.nl/viewer/app/thema_historischarcheologie voor cultuurhistorie
http://kaarten.gelderland.nl/viewer/app/thema_bodemverontreinigingen voor bodemverontreinigingen http://kaarten.gelderland.nl/viewer/app/thema_zandbanen voor de zandbanenkaart
© Hamaland Advies Vof, Ambachtsweg 9b, 7021 BT Zelhem, t. 06-51873933
33 van 46
Project Kenmerk
: BO en IVO Plangebied Kluizenaarsweg 2 te Rozendaal : CA/DIR/HAMA/213403
BIJLAGEN
© Hamaland Advies Vof, Ambachtsweg 9b, 7021 BT Zelhem, t. 06-51873933
34 van 46
Project Kenmerk
: BO en IVO Plangebied Kluizenaarsweg 2 te Rozendaal : CA/DIR/HAMA/213403
Bijlage 1: Plangebied met de onderzoekslocatie binnen het rode kader
© Hamaland Advies Vof, Ambachtsweg 9b, 7021 BT Zelhem, t. 06-51873933
Project Kenmerk
: BO en IVO Plangebied Kluizenaarsweg 2 te Rozendaal : CA/DIR/HAMA/213403
© Hamaland Advies Vof, Ambachtsweg 9b, 7021 BT Zelhem, t. 06-51873933
Project Kenmerk
: BO en IVO Plangebied Kluizenaarsweg 2 te Rozendaal : CA/DIR/HAMA/213403
Bijlage 2: Overzicht van archeologische en geologische perioden
© Hamaland Advies Vof, Ambachtsweg 9b, 7021 BT Zelhem, t. 06-51873933
Project Kenmerk
: BO en IVO Plangebied Kluizenaarsweg 2 te Rozendaal : CA/DIR/HAMA/213403
© Hamaland Advies Vof, Ambachtsweg 9b, 7021 BT Zelhem, t. 06-51873933
Project Kenmerk
: BO en IVO Plangebied Kluizenaarsweg 2 te Rozendaal : CA/DIR/HAMA/213403
© Hamaland Advies Vof, Ambachtsweg 9b, 7021 BT Zelhem, t. 06-51873933
Project Kenmerk
: BO en IVO Plangebied Kluizenaarsweg 2 te Rozendaal : CA/DIR/HAMA/213403
Bijlage 3: Boorpuntenkaart
© Hamaland Advies Vof, Ambachtsweg 9b, 7021 BT Zelhem, t. 06-51873933
Project Kenmerk
: BO en IVO Plangebied Kluizenaarsweg 2 te Rozendaal : CA/DIR/HAMA/213403
© Hamaland Advies Vof, Ambachtsweg 9b, 7021 BT Zelhem, t. 06-51873933
Project Kenmerk
: BO en IVO Plangebied Kluizenaarsweg 2 te Rozendaal : CA/DIR/HAMA/213403
Coördinaten deelgebied 1
boring
X
Y
Z (m+NAP)
1
195.456
446.622 34.68
2
195.433
446.638 34.76
3
195.459
446.644 33.83
4
195.441
446.663 34.04
5
195.428
446.687 33.87
6
195.485
446.650 32.32
7
195.463
446.671 32.67
8
195.434
446.708 32.76
9
195.484
446.674 31.22
10
195.464
446.701 32.20
Coördinaten deelgebied 2
boring
X
Y
Z (m+NAP)
1
195.398
446.507 31.56
2
195.396
446.543 33.29
3
195.408
446.527 32.57
4
195.416
446.507 31.67
5
195.420
446.545 33.57
© Hamaland Advies Vof, Ambachtsweg 9b, 7021 BT Zelhem, t. 06-51873933
Project Kenmerk
: BO en IVO Plangebied Kluizenaarsweg 2 te Rozendaal : CA/DIR/HAMA/213403
Bijlage 4: Verstoringsdieptekaart/Top-C-kaart
© Hamaland Advies Vof, Ambachtsweg 9b, 7021 BT Zelhem, t. 06-51873933
Project Kenmerk
: BO en IVO Plangebied Kluizenaarsweg 2 te Rozendaal : CA/DIR/HAMA/213403
Deelgebied 1
Deelgebied 2
© Hamaland Advies Vof, Ambachtsweg 9b, 7021 BT Zelhem, t. 06-51873933
Project Kenmerk
: BO en IVO Plangebied Kluizenaarsweg 2 te Rozendaal : CA/DIR/HAMA/213403
Bijlage 5: Boorlegenda en boorstaten (separaat bijgevoegd)
© Hamaland Advies Vof, Ambachtsweg 9b, 7021 BT Zelhem, t. 06-51873933
Project Kenmerk
: BO en IVO Plangebied Kluizenaarsweg 2 te Rozendaal : CA/DIR/HAMA/213403
© Hamaland Advies Vof, Ambachtsweg 9b, 7021 BT Zelhem, t. 06-51873933