Kadernota BW. Bijl 2 Toelichting.docx

Bijlage 2: Toelichting Bij: Raadsvoorstel ‘Regionale kadernota Beschermd Wonen‘ Samen aan Zet 2022 e.v.’ Voor: Raadsvergadering d.d. 19 april 2022

Inleiding In deze regio zetten we de komende jaren een belangrijke vervolgstap in de transformatie opgave van beschermd wonen naar beschermd thuis. Dit wordt van ons verwacht, vanuit inwoners en cliënten, maar ook vanuit het rijk. Met de regionale kadernota ‘Samen aan zet 2022’ geven we invulling aan de verplichting tot regionale samenwerking zoals afgesproken door het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) en de VNG in zomer van 2020 (VNG resolutie Norm voor Opdrachtgeverschap). Uw raad is eerder over de ontwikkelingen geïnformeerd, met raadsinformatiebrieven op 10 december 2019, 23 maart 2020 en 23 maart 2021. Het meest recente document, een bestuurlijk akkoord waar wij op 10 augustus 2021 mee hebben ingestemd, is op 21 september 2021 met een raadsinformatiebrief ter kennis gebracht van uw raad. 1. Toelichting hoofdpunten In deze notitie gaan we in op onderdelen van de regionale kadernota, waarbij we uitleggen wat nodig is en wat de verantwoordelijkheid is van het college of de gemeenteraad. Regionale kadernota (meerjarige visie, jaarlijks regionaal uitvoeringsplan, tweejaarlijks koers evalueren door programmasturing) De transformatie beschermd thuis is een meerjarig traject. De commissie Dannenberg gaf in 2015 al aan uit te gaan van minimaal 15 jaar.

We zijn een eind op weg, maar we hebben we de komende jaren echt nog werk te verzetten om ervoor te zorgen dat kwetsbare inwoners zo zelfstandig mogelijk kunnen wonen en onderdeel zijn van de samenleving. Voor hen die dit nodig hebben, blijven beschermd wonen en opvang als vangnet bestaan. Om de visie te vertalen naar stappen en keuzen, maken we jaarlijks een regionaal uitvoeringsplan. Dit plan wordt opgesteld vanuit de regionale programma organisatie. In dit plan geven we de vernieuwing vorm, door het opzetten van pilots en projecten met aanbieders en inwoners. En door het delen van ervaringen. Want de gewenste verschuiving van wonen in een instelling naar lokaal en zelfstandig wonen met begeleiding, is een proces van jaren die wij alleen samen voor elkaar kunnen krijgen. Elke twee jaar evalueren we onze koers en stellen deze waar nodig bij vanuit het programma Samen aan Zet. Lokale verantwoordelijkheid (een lokaal plan, niet vrijblijvende (woon)afspraken en ambulantiseringsmiddelen vanaf 2021) Onze opgave is de lokale infrastructuur zo in te richten dat ondersteuning dichtbij de inwoner en integraal wordt georganiseerd. Preventie en vroegsignalering zijn hierbij belangrijke kernbegrippen. We willen dat in iedere gemeente een basisset, een soort gereedschapskist, aan voorzieningen en ondersteuningsmogelijkheden aanwezig is.

Dit is belangrijk om het mogelijk te maken dat inwoners zelfstandig kunnen blijven wonen (voorkomen van instroom) en dat inwoners die beschermd hebben gewoond en uitstromen voldoende steun krijgen om weer zelfstandig te gaan wonen (bevorderen uitstroom). We spreken af dat iedere gemeente een lokaal plan maakt en werkt aan (woon)afspraken. In het bestuurlijk akkoord zijn wij ambulantiseringsmiddelen1 overeengekomen: 3,5 miljoen voor 2021 (inclusief Arnhem) en 2,1 miljoen voor 2022. We zetten beschikbare ambulantiseringsmiddelen vanaf 2021 in om voorzieningen en ondersteuningsmogelijkheden verder in te richten. 1 Ambulantisering houdt in dat mensen met (ernstige) psychische aandoeningen zo veel mogelijk kunnen

deelnemen aan en wonen in de maatschappij. Het streven vanuit de behandel GGZ is gericht op minder en kortere psychiatrische opnamen en het verbeteren van de ambulante zorg en ondersteuning. In het landelijke hoofdlijnenakkoord GGZ is geregeld dat gemeenten middelen ontvangen voor deze opgave. Wij verbinden deze opgave met de transformatie opgave beschermd thuis.

1

Programmaorganisatie (regionale programma organisatie, regionaal uitvoeringsplan, regionale begroting) Sinds 2019 werken we met een regionale programma aanpak om het ‘Transformatieplan Samen aan Zet 2019-2021’ uit te voeren. Een stuurgroep van betrokken wethouders zet sinds 2019 de bestuurlijke lijnen uit. We zetten onze samenwerking via het programma Samen aan Zet voort. De inhoudelijke doordecentralisatie2 start op 1 januari 2022 en de financiële doordecentralisatie op 1 januari 2023. In 2022 ontvangt Arnhem de rijksmiddelen, vanaf 2023 ontvangen alle gemeenten rijksmiddelen. We werken in 2022 op basis van een gezamenlijke opstapbegroting zoals overeengekomen in het bestuurlijk akkoord. Arnhem heeft in 2022 een kassiersfunctie voor het regionaal budget ter overbrugging naar de nieuwe situatie in 2023. Vanaf 2023 worden alle gemeenten financieel verantwoordelijk voor beschermd wonen (nog niet voor de maatschappelijke opvang). Het regionale vangnet beschermd wonen is dan onze gezamenlijke financiële verantwoordelijkheid. Alle tien gemeenten ontvangen gedurende de ingroeiperiode 2023-2032 rijksmiddelen, welke elke gemeente inzet ter dekking van de regionale begroting. Zo zorgen we samen voor een geleidelijke overgang van het oude naar het nieuwe financiële verdeelmodel.

Convenant (meerjarig commitment aan de samenwerking, tussentijds evalueren en aan te passen) We sluiten in 2022 een samenwerkingsovereenkomst. We kiezen voor de lichtste juridische vorm, een convenant. Hiermee zien we in andere regio’s zeer goede ervaringen en we voorkomen onnodige bureaucratie. In het convenant regelen we onze besluitvormingsstructuur. We sluiten aan bij bestaande bestuurlijke regionale overlegstructuren in het sociaal domein. Bestuurlijke besluiten worden genomen in de afzonderlijke gemeenteraden en colleges. Afstemming vindt plaats in het regionaal portefeuillehouders overleg Zorg (RPO). Er is een stuurgroep Samen aan Zet, welke een adviserende rol heeft voordat stukken geagendeerd worden voor het RPO. Met het convenant regelen we een meerjarig commitment aan de regionale samenwerking en de transformatie opgave. We evalueren het convenant tussentijds, waarmee aanpassingen mogelijk zijn. De Norm voor Opdrachtgeverschap (NvO) schrijft regionale samenwerking voor als het gaat om beschermd wonen en maatschappelijk opvang. De invulling is een keuze, een geformaliseerde samenwerkingsstructuur is een verplichting. Uitvoering beschermd wonen De uitvoering van beschermd wonen is sinds 2015 belegd bij Arnhem als centrumgemeente. De centrumgemeente constructie eindigt op 31-12-2021.

We zien het eerste jaar van de inhoudelijke doordecentralisatie, 2022, als een opstapjaar. In 2022 handhaven we de toegang via de Stichting Sociale Wijkteams Arnhem. Dit borgen we met een mandaatbesluit. Er wordt ook onderzocht of er onderdelen van de regionale uitvoering mogelijk vanaf 1-1-2023 ondergebracht kunnen worden bij de Modulair Gemeenschappelijke Regeling Centraal Gelderland (MGR). De inkoop van beschermd wonen is al een taak van de MGR. Voor het onderbrengen van uitvoeringstaken bij de MGR, wordt de hiervoor geldende procedure gevolgd en zal uw raad om een zienswijze worden gevraagd. Lokale Toegang Vanaf 1-1-2023 wordt de toegang lokaal. Met een zorgvuldig implementatietraject wordt de huidige regionale toegang via de wijkteams Arnhem vervangen door een nieuw hybride toegangsmodel met een lokale toegang en een regionaal expertiseteam. Een nieuw toegangsmodel is nodig voor de doorgaande lijn van voorzieningen, lokaal en regionaal. Dit betekent dat er flexibel op- en 2 In 2015 werd beschermd wonen van de Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten (AWBZ) overgeheveld naar de

Wmo, een zognaamde decentralisatie van taken en bevoegdheden van het rijk naar gemeenten. Beschermd wonen werd een nieuwe wettelijke taak van gemeenten, voor de uitvoering heeft het rijk centrumgemeenten aangewezen. Vanaf 2022 worden deze taken overgeheveld naar alle gemeenten, we noemen dit de doordecentralisatie van beschermd wonen.

2

afgeschaald moet kunnen worden tussen de verschillende vormen van ondersteuning. Van lichte ondersteuning tot intensieve begeleiding, we volgen de ondersteuningsbehoefte van de inwoner. Elke gemeente kan zelf bekijken hoe de toegang met deze ondersteuning het beste ingebed kan worden in de eigen organisatie. Wij sluiten ons aan bij de lokale toegang van de gemeente Rheden. 2. Financiële afspraken De uitgangspunten voor onze financiële afspraken zijn uitgewerkt in het bestuurlijk akkoord van juni 2021 dat inmiddels door alle 10 colleges is vastgesteld. In de regionale kadernota zijn deze uitgangspunten vertaald naar een financieel kader voor de samenwerking. In onderstaande tabel informatie over de verwachte integratie-uitkering Beschermd wonen in de periode 2022-2032 in beeld (voor Rozendaal en regionaal) volgens de septembercirculaire gemeentefonds 2021.(NB deze informatie kan nog veranderen.) Integratie-uitkering Rozendaal Beschermd wonen 2022-2032 2022 €0 2023 € 37.382 2024 € 157.124 2025 € 252.345 2026 € 327.178 2027 € 384.956 2028 € 428.612 2029 € 457.227 2030 € 431.351 2031 € 405.475 2032 € 379.600 Bron: Meicirculaire gemeentefonds 2021

Totaal regio € 59.958.507 € 57.553.763 € 55.141.595 € 52.731.306 € 50.319.932 € 47.885.508 € 45.451.084 € 43.016.659 € 40.582.235 € 38.147.811 € 35.713.387

3. Adviesraad Sociaal Domein Rheden Rozendaal De regionale kadernota is op 15 oktober 2021 toegelicht in de adviesraad. De adviesraad geeft de volgende aandachtspunten mee: De adviesraad onderschrijft de doelstellingen van de visie, maar heeft ook zorgen over de doordecentralisatie. Ook vanwege de ervaringen met eerdere decentralisaties. Het is een nieuwe verantwoordelijkheid voor gemeenten, ook financieel. De adviesraad adviseert om te investeren in innovatieve vormen van huisvesting, met een mix van doelgroepen om integratie te bevorderen. Omdat in onze regio het aandeel jongvolwassenen in de leeftijd 18-27 in Beschermd Wonen maar liefst 40% is, wordt geadviseerd de uitwerking hierop te richten om de gewenste doelen uit de regionale kadernota te halen. Op de lokale agenda mag het goed inrichten van bemoeizorg niet ontbreken en de adviesraad schat in dat er meer nodig is, omdat zorgmijders zelf geen hulp vragen.

3