Bijlage bij Vaststelling subsidie bibliotheek: Jaarverslag-2020.pdf
Tekst van het document
JAARVERSLAG 2020 DE BIBLIOTHEEK VELUWEZOOM
Voorwoord 2020 is een vernieuwend jaar geworden. Een jaar van een nieuw virus, met - inmiddels - nieuwe varianten. Maar ook een jaar van nieuwe dienstverlening en een nieuwe manier van contact hebben en vergaderen. Een nieuwe interne corona-nieuwsbrief en een corona-appgroep, om iedereen snel van nieuwe maatregelen op de hoogte te stellen. Een nieuwe manier van werken, vanuit huis, in de babykamer, op zolder of in een hoekje in de woonkamer. Met nieuwe leerkrachten, vaders en moeders, die naast hun baan hun kinderen moeten helpen en motiveren om vanachter de laptop onderwijs te volgen. Collega’s met jonge kinderen thuis bevonden zich ineens in een geheel nieuwe positie. Ook heel veel nieuwe humor overigens. Ik heb mij verbaasd over de enorme hoeveelheid goede en minder goede grappen die - met name via social media - voorbij kwamen. De inventiviteit van mensen is enorm. Er is ook veel nieuwe taal ontstaan, of liever, bepaalde woorden hebben nieuwe of andere betekenissen gekregen. We zitten in onze bubbel in de intelligente lockdown in de anderhalvemeter samenleving, we zoomen, we hebben regelmatig onze microfoon nog uitstaan, en we vieren onze verjaardag in ‘blokjes’.
Ook voor de Bibliotheek was het zo’n jaar: we gingen dicht, onze boeken moesten in quarantaine, in winkelwagentjes van de lokale supermarkt, we liepen allemaal met mondkapjes of faceshields rond in onze bibliotheken en klanten konden, toen het weer mocht, alleen naar binnen met een mandje in de hand. We bewogen mee met de maatregelen en pasten onze dienstverlening aan. Je leest er meer over dan ons lief is, in dit jaarverslag. Want het was ook een pittig jaar, voor iedereen.
2
Dus past ook hier weer een zeer gemeend woord van dank aan iedereen die voor en met ons dit jaar positief tegemoet is getreden, en zich steeds opnieuw heeft weten te verhouden tot steeds maar weer die nieuwe situaties: collega’s, vrijwilligers, leden van de Raad van Toezicht, samenwerkingspartners, maar zeker ook de gemeenten, die ons – waar mogelijk – hebben gesteund en meedachten in oplossingen voor wat kon en wat niet. In die zin was 2020, naast een ‘raar’ jaar, ook best een vernieuwend jaar. Maar wat mij betreft een jaar dat net iets te lang heeft geduurd. Dus het nu ook wel mooi geweest met dat jaar. Op naar het nieuwe jaar!
Lianne Busser, directeur-bestuurder de Bibliotheek Veluwezoom
3
JAARVERSLAG 2020 DE BIBLIOTHEEK VELUWEZOOM
De Bibliotheek en het coronavirus 2020 werd een heel ander jaar dan andere jaren. De wereld verkeerde in de greep van het corona virus. Net als alle andere bibliotheken in Nederland was de Bibliotheek Veluwezoom veel bezig met alle wisselende maatregelen, mogelijkheden en onmogelijkheden. Sluiten, gedeeltelijk open, beper kingen in aantallen bezoekers, activiteiten mochten wel doorgaan, met maximaal 100 deelnemers, toen 30, of helemaal niet (geplande activiteiten annuleren), vooraf reserveren, online bijeenkom sten, de vestigingen moesten coronaproof worden gemaakt, boeken in quarantaine, de afhaalbieb werd in het leven geroepen, we mochten in de zomer weer helemaal open, daarna weer 2 weken dicht, werden verplicht om mondkapjes te dragen, en aan het eind van het jaar ging eigenlijk heel Nederland op slot, met uitzondering van essentiele winkels. Van normale bedrijfsvoering was in 2020 nauwelijks sprake. Maar: veiligheid en gezondheid van bezoekers, medewerkers en vrijwilligers stonden voorop. In lijn met de coronamaatregelen viel ook het werk van ons team educatie regelmatig stil. De scholen en kinderopvang gingen immers ook dicht en (taal)groepen ontvangen in de bibliotheken was niet of nauwelijks mogelijk. Ook onze vrijwilligers, van wie een deel kwetsbaar is, aarzelden om met cursisten aan de slag te gaan of bij mensen thuis te komen om - bijvoorbeeld - voor te lezen.
En de ruimtes in De Klipper konden niet verhuurd worden, of aan minder mensen, vanwege de anderhalvermeterregel. Alternatieve dienstverlening De omstandigheden gaven aanleiding voor nieuwe initiatieven: we keken vooral naar wat er wél mogelijk was. We begonnen halverwege maart met telefonische spreekuren, onder meer om mensen te helpen met het lenen van e-books via de online Bibliotheek, het enige alternatief dat we op dat
4
moment konden bieden. Al vrij snel daarna startten we met de ‘afhaalbieb’. Leden konden (telefonisch en later ook online) een boekenpakket naar keuze bestellen en op een afgesproken moment – coronaproof, in de hal van de Bibliotheek – komen afhalen. Daar is, gedurende de verschillende keren dat we ernaar overschakelden, dankbaar en veelvuldig gebruik van gemaakt. Het team educatie stelde digitale nieuwsbrieven op, leverde boekenkisten af op scholen en kinder opvang, las buiten voor als dat binnen niet kon, mensen konden ons bellen voor ondersteuning bij problemen op digitaal gebied, we maakten serviceberichten om iedereen zo goed mogelijk te informeren over de steeds veranderende maatregelen, webpagina’s voor de minder (digi)taalvaardigen, we boden extra luisterboeken en een gratis app met 100 e-books (de Thuisbieb) voor alle mensen in Nederland die zo veel mogelijk mogelijk thuis moesten blijven, digitale voorleestassen voor ouders met jonge kinderen, een podcast voor kinderen om creatief te leren schrijven, leverden boeken aan huis bij de meest kwetsbare inwoners en boden enkele activiteiten aan via livestream. Thuis werken Een groot deel van onze medewerkers, met name de lees/mediacoaches en de stafmedewerkers, werkte in 2020 heel veel vanuit huis.
De medewerkers in de bibliotheken waren wel in de vestigingen aan het werk, voor de afhaalbieb en om telefonische vragen te beantwoorden. Voor hen was het vaak drukker dan ooit. Niet iedereen vond thuis werken even makkelijk. Naarmate dat langer duurde, werd de behoefte om collega’s ‘live’ te zien groter. Thuis werken vraagt om veel zelfdiscipline: de neiging om alle dagen een aantal uren te werken is groot, waardoor je in de praktijk nauwelijks meer los komt van je werk. Digitaal overleggen werd de norm en zal, zo verwachten wij, zeker voor regionale of provinciale overleggen, gangbaar blijven.
5
JAARVERSLAG 2020 DE BIBLIOTHEEK VELUWEZOOM
Tijdlijn coronamaatregelen
Gevolgen De coronamaatregelen hadden in veel opzichten gevolgen voor onze bedrijfsvoering. De cijfers en
. 16 maart:
resultaten in dit jaarverslag illustreren dat overduidelijk en moeten dan ook vanuit dat perspectief sluiting bibliotheken
worden geïnterpreteerd.
. 18 maart: start telefonische spreekuren voor (onder meer) lenen van e-books en
De inkomsten van abonnementen en te-laat-gelden liepen flink terug en het aantal uitleningen daal-
luisterboeken
de enorm. Immers, we verschoven de leentermijn van materialen vaak omdat de Bibliotheek gesloten
.
of minder goed toegankelijk was en inden geen te-laat-gelden om leden in deze lastige tijd tegemoet
6 april: start afhaalbieb Dieren en Oosterbeek, teruggebrachte materialen in
te komen. Er was weinig aanwas van nieuwe leden. Scholen waren gesloten en konden met hun leer-
quarantaine
lingen niet langs gaan in de Bibliotheek en uitnodigingen voor BoekStartleden konden door corona-
.
drukte bij de gemeente niet verstuurd worden. Inkomsten uit verhuur van ruimtes in De Klipper
14 april: Bibliotheken stellen 100 e-books beschikbaar via ThuisBieb
waren er door sluiting en aanpassingen nauwelijks. De kosten voor het coronaproof maken van onze vestigingen werden deels gefinancierd uit doelsubsidies van de rijksoverheid en de provincie
11 mei: heropening bibliotheken als doorstr0omlocaties en groepen tot 30 perso-
Gelderland.
nen toegestaan
Landelijk gezien kreeg de Bibliotheek gelukkig wel veel – positieve – aandacht. Overheidsbesluiten om
.
bibliotheken vanwege coronmaatregelen te sluiten werden door menigeen bekritiseerd, de functie
18 mei en verder: stapsgewijze heropening. Renkum en Velp openen als afhaalbieb, Dieren en
van de Bibliotheek als essentiele voorziening in de samenleving en plek voor kwetsbare mensen in de
Oosterbeek met aangepaste tijden en toegangsitem open (de anderhalve
samenleving werden duidelijk gezien. Ook het ‘hamstereffect’ voorafgaand aan een aangekondigde
meterbibliotheek), reserveren van materialen is weer mogelijk, quarantaine
sluiting was steeds een unieke gebeurtenis.
van teruggebrachte materialen blijkt niet meer nodig
6
.
Wat de langetermijneffecten van de coronacrisis zijn voor onze Bibliotheek, kunnen we moeilijk over-
1 juli: groepen (activiteiten) tot 100 personen toegestaan, wel vooraf reserveren
zien. Immers, ook begin 2021 zitten we nog midden in een lockdown en zijn Bibliotheken gesloten. En
1 juli: alle vestigingen weer open op gebruikelijke dagen en uren
of mensen het vertrouwen terugvinden om zich vrij te bewegen als corona minder impact krijgt (een
.
scenario waar we natuurlijk op hopen), hun gang naar de Bibliotheek terugvinden en deel gaan
28 september: groepen tot 30 personen toegestaan, vooraf reserveren
nemen aan activiteiten en evenementen, valt nog te bezien. Ook is nog onduidelijk of we gemaakte
.
prestatieafspraken van projecten alsnog kunnen nakomen. Daarover dus in een volgend jaarverslag
30 september: alle bibliotheken worden weer doorstroomlocatie - invoeren toegangsitems
meer.
. 1 oktober: advies mondkapjes publieke ruimtes . 5 november: Bibliotheken moeten 2 weken sluiten > Dieren, Velp, Oosterbeek en Renkum worden weer afhaalbieb, Doorwerth en Rheden sluiten, geplande activiteiten worden geannuleerd . 19 november: heropening bibliotheken, groepen tot 30 personen toegestaan (met vooraf reserveren) . 1 december: mondkapjes verplicht in publieke ruimtes . 15 december: sluiting bibliotheken > Dieren, Velp, Oosterbeek en Renkum worden weer afhaalbieb. Doorwerth en Rheden volledig gesloten. Activiteiten niet toegestaan.
7
JAARVERSLAG 2020 DE BIBLIOTHEEK VELUWEZOOM
Kengetallen de Bibliotheek Veluwezoom
2020
2019
%
18.356(1)
19.655
93%
Leden
Leden, uitleningen en bezoekers
Totaal aantal leden Per leeftijdscategorie
8
Zoals ook genoemd in het vorige hoofdstuk, had de corona
Uitleningen
0 t/m 17 jaar
12.119
13.047
93%
pandemie in 2020 grote gevolgen voor onze bedrijfs
Via de in het leven geroepen ‘afhaalbieb’ konden we de
18 t/m 64 jaar
3.182
3.449
92%(2)
65 jaar en ouder
2.583
2.642
98%
472
517
91%
voering. De cijfers en resultaten in dit jaarverslag moeten
uitleenfunctie van de Bibliotheek enigszins overeind hou-
dan ook vanuit dat perspectief worden geïnterpreteerd.
den, in tegenstelling tot onze meeste andere functies, die
Instellings- en educatieve abonnementen
Waar mogelijk geven we een voorzichtige duiding en toe
het grootste deel van het jaar niet of in aangepaste vorm
Per vestiging
lichting op de cijfers, maar we realiseren ons tegelijkertijd
door gingen.
dat de betekenis van de duiding en een vergelijking van
Toch daalde het aantal uitleningen in 2020 flink, met ruim
jeugdBibliotheek Rheden
resultaten met vorige en volgende jaren eigenlijk niet te
25 procent. We denken dat dit vrijwel geheel te wijten is aan
de Bibliotheek Velp
goed maken is.
de coronamaatregelen. Onze Bibliotheken waren lange tijd
de Bibliotheek Oosterbeek
geheel of deels gesloten, we konden een beperkt aantal
jeugdBibliotheek Doorwerth
Leden
bezoekers tegelijkertijd toelaten, reserveren van materialen
de Bibliotheek Renkum
De ledenaantallen van de Bibliotheek Veluwezoom lopen
was in de beginperiode van de coronamaatregelen niet
dit jaar in negatieve zin uit de pas, in vergelijking met voor-
mogelijk, op scholen konden we niet terecht om boeken uit
Totaal aantal inwoners werkgebied
gaande jaren.
te lenen, kwetsbare mensen brachten geen bezoek meer aan
Percentage inwoners dat lid is van de Bibliotheek(3),
Naast het effect van de coronacris heeft dat bij de jeugd
de bibliotheek, de uitleentermijn van materialen werd lock-
totaal
leden te maken met een opschoning van inactieve leden,
down na lockdown opgeschoven, en zo meer.
Per gemeente
een exercitie die we eens in de zoveel tijd uitvoeren, vanuit
De relatief grote stijging van 38% van het aantal uitgeleende
Rheden
22,1
23,8
93%
de ervaring dat deze leners vaak niet meer terugkomen.
e-books komt – ondanks de trend dat het aantal uitgeleende
Renkum
25,2
26,9
94%
De daling van het aantal jeugdleden hangt daarnaast
e-books de laatste jaren toch al toeneemt – waarschijnlijk
Rozendaal
20,5
21,4
96%
samen met het feit dat een aantal jonge ouders in 2020
ook door de coronamaatregelen. Toen Bibliotheken volledig
geen bericht van de gemeente kregen om hun baby lid te
gesloten waren, was dit het enige wat voorhanden was.
maken van de Bibliotheek. Er was dus minder aanwas van
Deze uitleningen staan los van de uitleningen die gedaan
Boeken (fysiek)
416.096
564.617
74%
nieuwe BoekStartleden.
zijn via de ThuisBieb-app, die halverwege het jaar in de lucht
Dvd’s
18.231
28.943
63%
ging om alle mensen – leden en niet-leden – in coronatijd te
Overige media
3.264
5.613
58%
18.600
138%
617.773
76%
de Bibliotheek Dieren
4.153
4.449
93%
1.333
1.415
94%
4.781
5.177
92%
4.508
4.740
95%
788
870
91%
2.793
3.004
93%
76.845
76.644
100%
23,3
25,0
93%
Uitleningen
Het aantal volwassen leden daalde met ruim 5%. We zien
gratis te voorzien van e-books. De ThuisBieb-app was een
E-books (via de online Bibliotheek)
25.716
daarbij een geringe daling in de grotere vestigingen Dieren
initiatief van de Koninklijke Bibliotheek.
Luisterboeken (via de online Bibliotheek)
3.334(4)
Totaal uitleningen (inclusief verlengingen)
466.641
en Oosterbeek (rond de 1%) en een forsere daling, wederom, in de jeugdbibliotheken Rheden en Doorwerth (8% en 9,5%).
Bezoekers
In totaal is nog steeds bijna een kwart van de inwoners van
Het aantal bezoekers nam uiteraard ook af. In Dieren en
Per vestiging (exclusief e-books)
ons werkgebied lid van de Bibliotheek.
Oosterbeek relatief het minst; deze vestigingen waren
de Bibliotheek Dieren
tijdens het coronajaar iets vaker geopend dan Renkum en
jeugdBibliotheek Rheden
Velp (vanwege onze stapsgewijze inzet van de afhaalbieb en
de Bibliotheek Velp
de heropening) en Doorwerth en Rheden, waar we vanwege
de Bibliotheek Oosterbeek
de zeer beperkte ruimte géén afhaalbieb konden en kunnen
jeugdBibliotheek Doorwerth
realiseren.
120.803
149.412
81%
14.878
24.864
60%
99.148
150.163
66%
116.040
152.648
76%
6.536
12.588
52%
de Bibliotheek Renkum
71.753
102.647
70%
educatie (uitleningen aan scholen en instellingen)
8.433
6.851
123%
101.828
102.067
100%
25,4
31,4
81%
Totaal aantal uitleenbare materialen (collectie) Aantal uitleningen per lener/abonnement
(5)
(6)
(1) waaronder opschoning inactieve jeugdleden en corona (2) waaronder 127 abonnementen voor vrijwillige medewerkers. (3) exclusief instellingen en educatieve abonnementen. (4) cijfers over via de online Bibliotheek uitgeleende luisterboeken zijn beschikbaar sinds 17 juli 2020. (5) inclusief verlengingen.
9
(6) correctie.
JAARVERSLAG 2020 DE BIBLIOTHEEK VELUWEZOOM
Openingsuren per week (totaal)
2020
2019
%
183/172
183
94%
48/47
48
98%
0-4-jarigen: voor- en vroegschoolse educatie
Educatie, wettelijke taken en gemeentelijk beleid
Per vestiging de Bibliotheek Dieren jeugdBibliotheek Rheden
2019
% 103%
6
6
100%
Deelnemende instellingen BoekStart in de kinderopvang
32
31
de Bibliotheek Velp
37/34,5
37
93%
Uitgeleende themacollecties voorschoolse instellingen
8
39(9)
21%
de Bibliotheek Oosterbeek
59/54
59
92%
Uitgeleende projectkisten voorschoolse instellingen
63
50
126%
6
6
100%
Voorleesactiviteiten op voorschoolse instellingen
43
4
1075%
27/24,5
27
91%
BoekStartcoach: bezoeken aan consultatiebureaus
24
79
30%
BoekStart-uurtje, deelnemers
6
29
21%
178(10)
299
60%
jeugdBibliotheek Doorwerth de Bibliotheek Renkum Bezoekers Totaal
Nieuwe BoekStartleden 177.133
273.230
65%
52.593
67.965(7)
77%
Percentage BoekStartleden
Per vestiging de Bibliotheek Dieren
gemeente Rheden
48
51
94%
gemeente Renkum
43
68
63%
3.797
5.186
73%
44
79
56%
jeugdBibliotheek Rheden
4.458
7.459
60%
Aantal uitleningen BoekStartcollectie vestigingen
de Bibliotheek Velp
29.649
64.835
46%
Voorlezen op locatie
de Bibliotheek Oosterbeek
67.479
94.220
72%
Deelnemende peuters per keer (gemiddeld)
10
7
143%
jeugdBibliotheek Doorwerth
1.934
3.776
51%
Deelnemende peuters Nationale Voorleesdagen
157
189
83%
de Bibliotheek Renkum
21.020
34.975
60%
Training voorleescoördinator
-
-
-
Presentatie voor pedagogisch medewerkers
-
1
-
Aantal keren dat Voorleesteam Rheden heeft voorgelezen 195
770
25%
Aantal vrijwilligers van Voorleesteam Rheden
16
88%
www.bibliotheekveluwezoom.nl aantal gebruikers
64.214
68.859
93%
aantal sessies
140.487
141.008
100%
14
4-12-jarigen: primair onderwijs
Activiteitenshop Veluwezoom
10
2020
82%
de Bibliotheek op school
18
17
109%
8.121
150%
Groepsbezoeken
42
66
64%
Leesbevorderingslessen
101
149
68%
515
1.885
27%
Lessen over mediawijsheid
285
464
61%
aantal sessies
2.341
2.665
88%
Ouderavonden
2
5
40%
Twitter volgers
828
825
100%
Uitgeleende themacollecties (leesbevordering)
18
22
82%
153
188
81%
1
18
6%
aantal gebruikers aantal sessies
2.538 12.209(8)
3.103
www.klipper-oosterbeek.nl aantal gebruikers
aantal tweets
140
83
169%
Uitgeleende projectkisten
Facebook volgers
309
160
193%
Schrijversbezoeken
751
923
81%
Deelnemers nascholing leescoördinatoren
App de Bibliotheek (aantal sessies)
42.548
36.239
117%
Kinderboekenweek, deelnemers
verzonden digitale nieuwsbrieven
8
9
89%
5.856
5.710
103%
Deelnemers Week van de Mediawijsheid
App de Bibliotheek (aantal actieve gebruikers)
aantal nieuwsbriefabonnees Abonnementen via GelrePas
146
171
85%
gemeente Rheden
54
66
82%
-
14
-
80
120
67%
deelnemende leerkrachten workshops
32
26
123%
Deelnemers Nationale Voorleeswedstrijd
16
17
94%
-
30
-
Deelnemers Samen-digitaal
40
20(9)
200%
Deelnemers Digiplay
25(11)
-
-
gemeente Rozendaal
1
2
50%
12 jaar en ouder: voortgezet onderwijs en mbo
gemeente Renkum
91
103
88%
Lessen leesbevordering
16
19
84%
Groepspassen
41
51
80%
Geleende materialen afhaalpunten door jongeren en volwassenen jeugdBibliotheek Doorwerth
1.815
3.625
50%
(9) sinds 2019 geeft de Bibliotheek Veluwezoom voorschoolse instellingen een collectie in bruikleen; daardoor wordt er minder
jeugdBibliotheek Rheden
2.330
3.281
71%
gewerkt met themacollecties. (10) door herverdeling van taken binnen de gemeente Renkum, kregen jonge ouders geen uitnodiging over het gratis
(7) bezoekersaantallen de Bibliotheek Dieren in 2018 en 2019 lager door tijdelijke huisvesting op een andere locatie, zonder
BoekStartabonnement voor baby’s, waardoor het aantal inschrijvingen (mede) afnam
gemeenteloket en speel-o-theek.
(11) gestart in 2020.
(8) de stijging is mede gevolg van de alternatieve dienstverlening, de afhaalbieb
11
JAARVERSLAG 2020 DE BIBLIOTHEEK VELUWEZOOM
Educatie jeugd en jongeren Kinderopvang en BoekStartcoach
Tijdens de lockdowns kregen veel kinderen van hun
In 2020 werkten we verder aan de veranderde
scholen boeken mee naar huis, om ze daar te lezen.
manier van samenwerken met de voorschoolse
Dat zorgde voor meer waardering voor een eigen
instellingen: in plaats van themacollecties die we
schoolbibliotheek en onze projectkisten. Via nieuws-
het hele jaar door selecteerden en langsbrachten,
brieven deelden we lestips en werkvormen die
kregen alle BoekStart-instellingen een collectie
geschikt zijn om thuis uit te voeren.
boeken in bruikleen. Hierdoor beschikken ze het
12
hele jaar door over boeken en kunnen de lees
De mediacoaches ontwikkelden in 2020 een nieuwe
coaches meer (voorlees-)activiteiten op de kin-
serie activiteiten die in de Bibliotheek plaatsvonden:
deropvang organiseren. Ondanks de corona
Digiplay. Prikkelende activiteiten waarbij kinderen
maatregelen konden we hierdoor het contact
van 6 tot 12 jaar verschillende nieuwe technieken
met de kinderopvang intensiveren.
kunnen ontdekken door er zélf mee te gaan spelen
Door de coronamaatregelen moesten de
en ermee aan de slag te gaan. Zelf een robot
Boekstartcoaches hun inspanningen op de
programmeren, een green-screen film maken, een
consultatiebureaus staken en annuleerden we
virtual reality-spel maken, bijvoorbeeld. De activitei-
een groot deel van de geplande BoekStartuurtjes
ten bieden kinderen de mogelijkheid om de kennis
in de Bibliotheek.
en toepassingen die de mediacoaches op de scholen
We leverden wel een bijdrage aan de ‘Digitale
aanreiken en laten zien, zélf en in de praktijk te
Voorleestas’, een initiatief van Rijnbrink, dat in
ervaren.
coronatijd is opgezet om voorleesplezier bij
Er was veel belangstelling voor deze nieuwe activitei-
gezinnen met kinderen in de leeftijd van 2-6 jaar
ten. Helaas gingen veel van de geplande middagen
te stimuleren. De Digitale Voorleestassen bieden
niet door vanwege de coronamaatregelen. We hopen
ouders kleine verwerkingsactiviteiten in de
ze in 2021 alsnog te kunnen organiseren.
categorieën lezen, praten en doen, rondom een prentenboek.
Projecten In 2020 rondden we het project Connecting Dots af.
10 januari 2020 15 februari 2020
15 februari 2020 3 september 2020
Basisonderwijs
De lessenserie rond digitale geletterdheid, ontwik-
Samen met Cultuurbedrijf RIQQ organiseerden
keld met subsidie van de provincie, is goed ontvan-
we – net als in 2019 – een bijeenkomst met
gen in het onderwijs en diverse mediacoaches van
inspiratieworkshops voor de Kinderboekenweek
andere bibliotheken toonden interesse.
voor leerkrachten in de gemeente Rheden. In de
Vanuit het project Samen digi-taal gaven we 40 taal-
gemeente Renkum deden we dit met cultuur-
arme gezinnen met kinderen een iPad in bruikleen,
coach Judica Lookman en de buurtsportcoaches
waarmee ze via taalspelletjes hun taalvaardigheid
van het Sport- en beweegteam Renkum. Met de
konden verbeteren. We vroegen bovendien subsidie
kant-en-klare werkvormen en lesmaterialen die
aan voor uitbreiding van dit project, wat resulteerde
ze aangereikt kregen, konden de scholen zelf een
in een toekenning voor 10 iPads voor ouders van
inhoudelijke en feestelijke invulling geven aan
peuters.
de Kinderboekenweek.
We hebben ook subsidie toegezegd gekregen voor
In Dieren is in januari de schoolbibliotheek van
‘het Leesoffensief’ een landelijk initiatief om het
basisschool het LeerRijk ingericht en geopend. In
lezen door jongeren en het voorlezen aan kinderen
Renkum is de gedeelde schoolbibliotheek van de
te stimuleren. Hiermee kunnen we meer aandacht
Atlas en de Keijenberg tot stand gekomen. Ook
gaan geven aan doelgroepen die extra hulp nodig
zijn er contacten gelegd met scholen die – eerder
hebben: jongens, leerlingen op het vmbo en leerlin-
niet, maar nu wel – zeer geïnteresseerd zijn in
gen met een meertalige achtergrond.
samenwerking met de Bibliotheek.
13
JAARVERSLAG 2020 DE BIBLIOTHEEK VELUWEZOOM
2020
2019
%
45
37
122%
Volwassenen Aantal leden de Bibliotheek aan huis Aantal vrijwilligers de Bibliotheek aan huis
19
19
100%
3.922
3.098
127%
Informatieve bijeenkomsten
17
1(12)
1700%
Aantal deelnemers informatieve bijeenkomsten
222
9
2467%
Activiteiten landelijke boekpromotie en leesbevordering
19
4
475%
Aantal deelnemers boekpromotie en leesbevordering
390
71
549%
11
41
27%
Aantal geleende boeken de Bibliotheek aan huis
Bijeenkomsten inspiratie en ontmoeting Aantal deelnemers inspiratie en ontmoeting
14
210
597
35%
Lees- en poëziekringen
3
3
100%
Aantal deelnemers lees- en poëziekringen
18
36
50%
Studiekringen
2
1
200%
Aantal deelnemers studiekringen
17
11
155%
Activiteiten Kunst voor elkaar
24
35
69%
Aantal deelnemers Kunst voor elkaar
120
245
49%
Internetcafés
48
56
86%
Aantal deelnemers internetcafés
394
720
55%
Oefenuren Kik & Tik gemeente Rheden
10
49
20%
Oefenuren Kik & Tik gemeente Renkum
23
49
47%
Aantal deelnemers Klik & Tik
31
43
72%
Cursus Digisterker
6
10
60%
Aantal deelnemers Digisterker
42
67
63%
Digitale cursussen en workshops gemeente Rheden
19
3
633%
Digitale cursussen en workshops gemeente Renkum
1
-
-
Aantal deelnemers digitale cursussen en workshops
69
10
690%
Hulp bij de belastingaangifte, bijeenkomsten
3
10
30%
Hulp bij de belastingaangifte, deelnemers
34
48
71%
Gratis bibliotheekabonnementen NT1/NT2-cursisten
50
59
85%
-
53
-
Aantal taalgroepen gemeente Rheden
7
6
117%
Aantal taalgroepen gemeente Renkum
5
6
83%
Aantal deelnemers Taalgroepen totaal
Aantal deelnemers Week van Lezen en Schrijven
142
174
82%
Bijeenkomsten participatie en inburgering
2
1
200%
Deelnemers bijeenkomsten participatie en inburgering
22
10
220%
Online hulp over digitale zaken (op verzoek, corona)
23
-
-
(12) resultaten hulp bij belastingaangifte zijn in 2020 opgenomen als aparte vermelding, daarom is het cijfer anders dan in 2019
15
JAARVERSLAG 2020 DE BIBLIOTHEEK VELUWEZOOM
Taalhuis Veluwezoom Sinds de oprichting in 2017 biedt het Taalhuis Veluwezoom
- Individuele begeleiding: In de gemeente Rheden bood het
samen met veel enthousiaste en goed opgeleide vrijwilligers
Taalhuis ook individuele begeleiding. In 2020 maakten
aan velen ondersteuning op het gebied van basisvaardighe-
daar 12 inwoners gebruik van. Hierbij fungeerde de
den. Dit samenwerkingsverband van de gemeenten Rheden,
Bibliotheek, wanneer mogelijk, als neutrale ontmoetings-
Renkum en Rozendaal, ROC RijnIJssel, Vluchtelingenwerk
plaats. Vermeldenswaardig is nog dat in dit bijzondere jaar
Nederland, welzijnsorganisaties Renkum voor Elkaar en
er zich toch nieuwe taalvrijwilligers hebben aangemeld.
Incluzio (voorheen Radar Uitvoering Oost) en de Bibliotheek
- VoorleesExpress (gemeente Rheden): In 2020 is bij 4 gezin-
wil gezamenlijk laaggeletterdheid terugdringen en de taal-
nen een start gemaakt en kwamen 6 nieuwe aanvragen
reken- en digitale vaardigheden van de inwoners uit de
binnen. Alle inspanningen zijn echter gestaakt toen de
gemeenten versterken.
pandemie begon, om risico op besmetting in de thuis situatie door zowel de gezinnen als door de vrijwillige voor-
In 2020 zijn twee belangrijke ontwikkelingen van invloed geweest op het Taalhuis en de activiteiten. Ten eerste zijn er ten gevolge van de coronamaatregelen
spreekuur in de Bibliotheek Dieren. Afgelopen jaar werd dit
minder bijeenkomsten geweest; de lessen konden niet altijd
bezocht door 19 mensen die een taalvraag hadden en door
doorgaan, ook omdat de vrijwilligers veelal tot de risicogroep
6 potentiële taalvrijwilligers. De meeste taalvragers heb-
behoren. Daarnaast duurde het soms even voordat de deel
ben een plaats gevonden in een taalgroep, anderen zijn
nemers de taalgroepen weer bezochten.
gekoppeld aan een individuele begeleider of doorverwezen
Ten tweede besloot de gemeente Renkum de financiering voor
naar het ROC.
de Taalhuiscoördinator en de VoorleesExpress niet verder voort
16
lezers zo klein mogelijk te houden. - Taalspreekuur: Het Taalhuis biedt een wekelijks inloop-
- Week van Lezen en Schrijven: De Week van de
te zetten. Hiermee kwamen het Taalspreekuur, de individuele
Alfabetisering kreeg in 2020 een andere naam: de Week
taalbegeleiding, taalklas op de computer en de Voorlees
van lezen en schrijven. In september heeft het Taalhuis
Express in deze gemeente te vervallen. Welzijnspartner
haar aanbod en het onderwerp laaggeletterdheid voor het
Huis van Renkum en de Bibliotheek hebben gezamenlijk de
voetlicht gebracht in de lokale kranten en via de provinciale
bestaande taalgroepen in stand kunnen houden met financië-
campagne ‘Gelderland Geletterd’. Deze landelijk aandacht
le ondersteuning vanuit de arbeidsmarktregio.
zorgt ieder jaar voor een lichte stijging van het aantal vragen dat we krijgen bij het spreekuur.
Een overzicht van 2020:
- Taalgroepen: in 2020 bezochten in totaal 125 deelnemers
we taalvrijwilligers aan en gingen inspiratiebijeenkomsten
wekelijks de 10 lees-, praat- en schrijfgroepen in de
en de basistraining voor de taalvrijwilligers door. Via een
gemeenten Rheden, Renkum en Rozendaal. De taalgroepen
nieuwsbrief hielden we vrijwillige medewerkers van het
vormen een non-formeel leertraject, naast het formele
Taalhuis op de hoogte van de mogelijkheden om hun deel-
taalaanbod dat het ROC in de regio biedt. Tijdens de perio-
nemers thuis aan hun taalvaardigheid te kunnen laten
des van sluiting hielden de begeleiders contact met de
werken.
deelnemers via whatsapp, ansichtkaarten, buitenlessen of al wandelend. - Taalklas op de computer: Het door de Bibliotheek ontwikkelde traject Taalklas op de computer, een op maat gemaakte selectie van het programma oefenen.nl, werd in 2020 voornamelijk individueel gevolgd. In de gemeente Rheden gingen 8 deelnemers aan de slag met op hun leerwensen afgestemde onderwerpen. De begeleiding was in handen van getrainde vrijwilligers en een professional.
17
- Vrijwilligers: In dit bijzondere jaar meldden zich toch nieu-
JAARVERSLAG 2020 DE BIBLIOTHEEK VELUWEZOOM
15 februari 2020
10 maart 2020
Bibliotheek en Taalhuis
Workshops Digitale vaardigheden
Naast de organisatie van de lees-, praat, en schrijfgroepen
De Bibliotheek Veluwezoom nam in januari deel aan de
‘Samen Nederlands praten’, ‘Nederlands lezen en schrijven met
‘Computervraagdagen’ van Seniorweb (Rheden). Samen met
Succes!’ en ‘Taalklas op de computer’ draagt de Bibliotheek
onze vrijwillige medewerkers digitale vaardigheden organi-
Veluwezoom bij aan het Taalhuis met het ondersteunings
seerden we 19 workshops, waar 64 mensen aan deelnamen.
programma Klik & Tik, de cursus Digisterker, de collecties in de
Daarnaast organiseerden we op verzoek een workshop
Taalpunten en de bijbehorende materialen. Dit aanbod helpt
Digitale bestanden overzichtelijk ordenen aan 5 deelnemers.
mensen om mee te kunnen doen aan de samenleving, aan volwaardig burgerschap, en draagt daarmee bij aan digitale
De Bibliotheek en de Belastingdienst
inclusie. De Bibliotheek Veluwezoom is daarnaast ook penvoer-
Nederlandse bibliotheken werken al een aantal jaren samen
der van het Taalhuis.
met de Belastingdienst. Ze bieden de cursussen Digisterker en Klik & Tik, computer- en printergebruik en gratis hulp bij de
31 januari 2020 24 oktober 2020
Klik & Tik
belastingaangifte. De Bibliotheek Veluwezoom organiseert
Het ondersteuningsprogramma Klik & Tik is erop gericht om
deze hulp samen met Rechtswinkel Renkum en Sociaal
mensen op een heel eenvoudig niveau digitale vaardigheden
Raadslieden Rijnstad (Rheden). Drie geplande bijeenkomsten
te laten verwerven, te leren omgaan met internet en ze te
over de belastingaangifte konden doorgaan, net voor de lock-
leren hoe ze informatie kunnen zoeken en vinden. In 2020 was
down. Hier hebben 34 mensen gebruik van gemaakt. Daarna
het programma vooral gericht op e-mailen, videobellen, pro-
hebben we via lokale pers en webberichten inwoners geatten-
ducten bestellen en op andere digitale toepassingen waarmee
deerd op het aanvragen van uitstel, zodat er meer tijd was om
mensen contact met anderen kunnen hebben. Het aantal bij-
de aangifte te doen. Rechtswinkel Renkum en Sociaal
eenkomsten in de Bibliotheek Dieren en de Bibliotheek
Raadslieden Rijnstad hebben daarna de hulpvragen in behan-
Oosterbeek was in 2020 33. Er waren 184 deelnemers.
deling genomen.
Daarnaast deden 15 mensen vanuit huis mee met het programma.
18
Digisterker Met de vierdelige cursus Digisterker leert de Bibliotheek inwoners van de gemeenten Rheden, Renkum en Rozendaal
8 januari 2020
hoe ze zaken met de overheid via internet snel en makkelijk kunnen regelen. Aan bod komen websites van bijvoorbeeld de gemeente, het UWV, de Regelhulp en Mijn Overheid. In 2020 bood de Bibliotheek 6 cursussen Digisterker, waaraan 42 volwassenen deelnamen. Internetcafé Met het internetcafé biedt de Bibliotheek Veluwezoom
27 februari 2020
maandelijks een laagdrempelige mogelijkheid informatie en hulp te vragen over allerlei onderwerpen die met internet en digitale media te maken hebben. In 2020 organiseerden we 38 keer een internetcafé in fysieke vorm, die 347 belangstellenden trokken. Daarnaast gaven we het internetcafé 10 keer via livestream. Daar namen 47 mensen aan deel.
19
JAARVERSLAG 2020 DE BIBLIOTHEEK VELUWEZOOM
Persoonlijke ontwikkeling en inspiratie Ondanks de coronacrisis organiseerde de Bibliotheek Veluwezoom een aantal activiteiten om lezen en leesplezier te stimuleren en om mensen inspireren zich persoonlijk te ontwikkelen. Het grootste deel van de geplande activiteiten moesten we echter annuleren, een ander deel vond plaats via livestreaming. Boekenweek - Rebellen en dwarsdenkers
Kunst voor elkaar
Zilveren Zondag
In de Bibliotheek Dieren organiseerden we in maart een muzika-
Met het programma Kunst voor Elkaar bieden actieve,
Begin 2020 organiseerden Cultuurbedrijf RiQQ, Filmhuis
le theatervoorstelling over een Iers oorlogsdrama, gebaseerd op
door de Bibliotheek opgeleide vrijwillige medewerkers
Dieren, boekhandel Jansen & de Feijter en de Bibliotheek
een boek van Edna O’Brien. Samen met de boekhandels Jansen &
wekelijks creatieve bijeenkomsten in de Bibliotheek
Veluwezoom twee keer een ‘Zilveren Zondag’: een literaire mid-
de Feijter uit Velp en Meijer & Siegers uit Oosterbeek stonden
Oosterbeek/De Klipper. Deelnemers maken collagekunst,
dag met Josha Zwaan en een lezing over ‘langzamer leven’, met
literaire avonden met Geert Mak en Annejet van der Zijl gepland.
gedichten, werken met schildertechnieken. Door corona
Yvonne Mol. Daarna kwam ook dit stil te liggen door corona. De
Helaas moesten we deze annuleren vanwege de eerste
kwamen er minder deelnemers. Toch zorgde de inzet en
bedoeling van de ‘zilveren zondagen’ is om oudere volwassenen
coronamaatregelen.
persoonlijke begeleiding van de vrijwilligers van Kunst
maandelijks een inspirerende lezing, film of voorstelling te
voor Elkaar ervoor dat een klein groepje bleef
bieden.
Nederland Leest: Kleine geschiedenis, grote verhalen
deelnemen. Workshopreeks Grip op je digitale leven
De jaarlijkse leesbevorderingscampagne Nederland Leest viel
20
door corona behoorlijk in het water: Bibliotheken moesten in
Dit is mijn verhaal #2020
Gestart in 2019 met een lezing van Maxim Februari, kreeg de
deze periode vrij plotseling twee weken dicht.
Vanuit de lezingenreeks ‘Dit is mijn verhaal’ werden
nieuwe workshopreeks ‘Grip op je digitale leven’ begin 2020
Het geschenkboek ‘Het zwijgen van Maria Zachea’ van Judith
begin 2020 nog twee bijeenkomsten georganiseerd. Toen
zijn beslag in de Bibliotheek Dieren. Vier cursisten werden zich
Koelemeijer gaven we daarom mee met de bestellingen voor de
kwam corona, en viel het stil. De groep vrijwillige mede-
bewust van de digitale sporen die je op internet achterlaat.
afhaalbieb. De twee geplande lezingen en vier workshops
werkers van het project gaat na corona kijken of en in
Later in het jaar zou de lezing van internetdeskundige Brenno
‘Schatgraven in Delpher’ boden we op een alternatieve manier
welke vorm het project verder gaat. Een factor die daar-
de Winter de aftrap zijn van een volgende workshopreeks, maar
aan. De geschiedenis van Feikje Breimer, die het boek Reservekind
bij meespeelt is dat het lastig blijkt om mensen te vin-
deze is – wederom – door de coronamaatregelen niet
schreef, over haar jeugd in Oosterbeek, werd een gefilmd inter-
den die hun persoonlijke verhaal willen delen én om
doorgegaan.
view, dat online te bekijken was, en een mini-expositie. De lezing
mensen te vinden die het project willen helpen
van Barbara Sevenstern, die de thriller Familiegeluk scheef, over
organiseren.
Diverse lokale initiatieven
de geschiedenis van familiebedrijf Likeur- en Brandewijnstokerij
Daarnaast organiseerden we twee avonden over de schoonheid
Sevenstern uit Dieren, boden we aan als vlog en mini-expositie.
Zomerschrijfwedstrijd met ‘de Schrijfjuffers’
van het universum, bijeenkomsten over het nut en de nood-
Daarnaast maakten we wandelroutes langs markante plekken
In de zomer organiseerde de Bibliotheek Veluwezoom
zaak van het levenstestament, een middag over de geschiede-
uit beide familiegeschiedenissen. De workshops ‘Schatgraven in
een schrijfwedstrijd, een activiteit die in coronatijd wel
nis van de fluit van dwarsfluitdocent Truus Sidré, een kerst
Delpher’ boden we als alternatief online aan.
kon plaatsvinden. De lokale schrijfsters Tamara Onos,
concert’, een boekpresentatie van de Ellecomse schrijfster
Antoinette Kalkman en Barbara Sevenstern, alle drie met
Tamara Onos ‘Hoe zit dat nou, over zin en onzin van de weten-
Studiekringen en leeskringen
prijswinnende thrillers op hun naam, begeleidden de
schap’, een presentatie van het boek ‘Terug naar huis’ van
In 2019 organiseerde de Bibliotheek een bijeenkomst om meer
wedstrijd en deelden tips via het youtubekanaal van de
Marjon Weijzen en Jikke Göbel en de boekpresentatie van de
mensen te enthousiasmeren om deel te nemen aan een studie-
Bibliotheek. Het leverde 21 mooie inzendingen op, waar-
Dierense cartoonist Wytse Noordhoff ‘Wasgetekend, Wytse N.’
kring. Dat resulteerde inderdaad in meer deelnemers. Daarnaast
uit 3 winnaars werden geselecteerd.
werd in 2020 een nieuwe groep opgericht en gestart, in Rheden. In de Bibliotheek Dieren en de Bibliotheek Velp deden in 2020
Cursus Levensverhalen schrijven
18 mensen mee aan een leeskring.
In een vierdelige workshop begeleidde journalist en
Vanwege corona konden deze bijeenkomsten echter vaak niet
tekstschrijver Marjon Weijzen 7 deelnemers om op een
doorgaan.
creatieve wijze hun levensverhaal te beschrijven.
21
JAARVERSLAG 2020 DE BIBLIOTHEEK VELUWEZOOM
3 maart 2020
8 februari 2020
24 januari 2020
5 maart 2020
20 februari 2020
18 februari 2020
22
29 september 2020
18 januari 2020
8 oktober 2020
23
JAARVERSLAG 2020 DE BIBLIOTHEEK VELUWEZOOM
30 oktober 2020
Samenwerken met andere organisaties
RIQQ Cultuurbedrijf RIQQ, de Bibliotheek Veluwezoom, boekhandel
Boekhandel Jansen & de Feijter
Jansen & de Feijter uit Velp en Filmhuis Dieren programmeren
Boekhandel Jansen & de Feijter was in 2020 partner van de
in de gemeente Rheden een gezamenlijk cultureel program-
organisatie van de Zilveren Zondagen en de Boekenweek.
ma voor ouderen: Zilveren Zondagen. Dit aanbod, en andere activiteiten die in de gemeente Rheden worden aangeboden
Boekhandel Meijer & Siegers
voor ouderen, bundelden we in een activiteitengids. RIQQ was
Boekhandel Meijer & Siegers uit Oosterbeek was mede
mede-organisator van de Kinderboekenweek-workshops voor
organisator van de activiteiten van de Boekenweek.
leerkrachten in de gemeente Rheden en werkt samen met de Bibliotheek Veluwezoom en Sportbedrijf Rheden aan het ont-
Cultuur in Renkum
sluiten van het aanbod voor kinderen via de gids ‘Sjors
De Bibliotheek Veluwezoom is partner van stichting Cultuur
Sportief’.
in Renkum. De stichting bestaat uit vertegenwoordigers van kunst- en cultuuraanbieders en -locaties in de gemeente
ROC Rijn IJssel
Renkum, die via www.cultuurinrenkum.nl het culturele aan-
ROC Rijn IJssel verzorgt als Taalhuispartner de formele educa-
bod in de gemeente eenvoudig en breed toegankelijk wil
tie voor NT1 en NT2, de inburgering en de scholing en inhoude-
maken voor het publiek.
lijke ondersteuning van de vrijwilligers die betrokken zijn bij de uitvoering van non-formele aanbod.
Filmhuis Dieren Filmhuis Dieren is partner van de Zilveren Zondagen.
Scarabee en andere, lokale initiatieven De Renkumse kunstorganisatie Stichting Scarabee verzorgde
24
Muziek- en Dansschool Oosterbeek
5 jaar lang de programmering van de exposities in De Klipper.
Muziek- en Dansschool Oosterbeek organiseerde activiteiten
In 2020 werd de samenwerking beëindigd. Daarmee is er
in De Klipper. In het coronajaar betekende dit dat veel lessen
ruimte gekomen voor andere lokale initiatieven. In 2020 was
in de buitenruimte rond De Klipper plaatsvonden.
er bijvoorbeeld een expositie van en over het 100-jarige bestaan van de Van Deventerweg in Oosterbeek
Incluzio Rheden Incluzio Rheden (voorheen Radar Uitvoering Oost) is
Sportbedrijf Rheden
Taalhuispartner.
Sportbedrijf Rheden was partner in de organisatie van Kinderboekenweek-workshops voor leerkrachten in de
Rechtswinkel Renkum
gemeente Rheden en werkt samen met de Bibliotheek en
De samenwerking tussen de Bibliotheek Veluwezoom en
RIQQ aan het ontsluiten van het aanbod voor kinderen via de
Rechtswinkel Renkum resulteerde ook in 2020 tot de
gids ‘Sjors Sportief’.
gezamenlijke dienstverlening ‘Hulp bij belastingaangifte’. Daarnaast houdt Rechtswinkel Renkum wekelijks een spreek-
Vluchtelingenwerk Oost Nederland
uur in de Bibliotheek Oosterbeek / De Klipper. Door corona is
Vluchtelingenwerk Oost Nederland verzorgt als partner van
dit spreekuur alleen in het begin van 2020 aangeboden.
het Taalhuis de conversatiegroepen in de gemeenten Rheden en Renkum.
Renkum voor Elkaar/Huis van Renkum Renkum voor Elkaar verzorgt als Taalhuispartner samen met
Volksuniversiteit Arnhem/Rozet
de Bibliotheek Veluwezoom de conversatie- en schrijfgroepen.
Volksuniversiteit Arnhem bood een aantal van hun activiteiten aan in de Bibliotheek Oosterbeek / De Klipper.
Rijnstad Rijnstad is de maatschappelijke organisatie op het gebied van
VVV Oosterbeek
welzijn en hulpverlening in onder meer de gemeenten Rheden
Door verbouwing van Airborne Museum ‘Hartenstein’ was het
en Arnhem. In 2020 ondersteunde Rijnstad ons bij de spreek-
VVV Agentschap Oosterbeek van november 2019 tot maart
uren ‘Hulp bij de belastingaangifte’.
2020 gehuisvest in de Bibliotheek Oosterbeek/De Klipper. Inwoners en bezoekers konden er terecht voor toeristische
25
informatie en VVV Cadeaucards. JAARVERSLAG 2020 DE BIBLIOTHEEK VELUWEZOOM
Klantonderzoek, leden werven, ledenbehoud en publiciteit Klantonderzoek: BiebPanel en Mosaic Naast de Biebpanel-onderzoeken, die de Bibliotheek Veluwezoom al enige jaren voorziet van actuele klantinformatie, geven data uit Mosaic ons ook meer inzicht in het gedrag en de behoeften van de inwoners van ons werkgebied. Deze data zijn in 2019 door de Koninklijke Bibliotheek en de marketing commissie van de VOB aangekocht voor de gehele bibliotheekbranche. Aan de hand van een inwonersanalyse en een ledenanalyse formuleerden en toetsten we in 2020 ons beleid en de programmering van onze activiteiten. Als de coronamaatregelen het toelaten, zullen de inzichten die we uit de analyses kregen, vertaald worden naar concrete acties en activiteiten. De onderzoeken die BiebPanel in 2020 deed leverden ons informatie op over behoeftes van jongeren ten aanzien van de Bibliotheek, over de dienstverlening die we boden in coronatijd (onze leden waren gelukkig heel tevreden met onze alternatieve dienstverlening) en over de redenen dat mensen wel de Bibliotheek bezoeken, maar geen lid zijn. De opzet van BiebPanel is in 2020 wel wat veranderd. De onderzoeken worden niet meer uitgezet bij een vast panel, maar bij ál onze leden en bezoekers. Hiermee denken we genuanceerder beeld te krijgen én handvatten te krijgen om nieuwe doelgroepen te binden aan de Bibliotheek.
Leden, bezoekers en deelnemers werven en behouden Om leden te werven en te behouden sluit de Bibliotheek Veluwezoom aan bij p rovinciale en landelijke campagnes. In 2020 deden we een wervingscampagne onder gebruikers van de Thuisbieb, een gratis
26
app met 100 e-books die de Koninklijke Bibliotheek in het begin van de coronatijd gratis beschikbaar stelde aan alle inwoners van Nederland. Daarnaast verwachten we met de aanpassing van de abonnementstructuur leden beter van dienst te zijn (behoud) én nieuwe leden aan te trekken.
Publiciteit Het belangrijkste communicatiekanaal van de Bibliotheek Veluwezoom is de website. Daarin geïntegreerd zijn de online catalogus, mijn Bibliotheek en de agenda/de activiteitenshop. Daarnaast is de Bibliotheek Veluwezoom actief op Facebook en twitter. Het gebruik van website , de social media kanalen en de app van de Bibliotheek neemt steeds toe. Deze cijfers vind je op pagina 10. In 2020 verschenen 8 digitale nieuwsbrieven, werden er 140 tweets gestuurd, ruim 300 facebook posts geplaatst en 44 persberichten verspreid, die in veel lokale dagbladen werden opgenomen. Daarnaast hebben we in 2020 onze leden via serviceberichten op de hoogte gehouden van de steeds veranderende coronamaatregelen, en de gevolgen daarvan voor de Bibliotheek en voor hen, over de overstap naar digitaal factureren, de gewijzigde openingstijden per 1 september en over het nieuwe plusabonnement.
27
JAARVERSLAG 2020 DE BIBLIOTHEEK VELUWEZOOM
Organisatie De Bibliotheek Veluwezoom is een middelgrote organisatie die het bibliotheekwerk verzorgt voor de gemeenten Rheden, Rozendaal en Renkum. Op 31-12-2020 werkten er 32 mensen voor de Bibliotheek Veluwezoom, van wie er 1 een afstand tot de arbeidsmarkt heeft.
Aantal mensen
directeur-bestuurder
1
manager bibliotheken
1
bibliotheekmedewerkers in de vestigingen van Rheden
8
bibliotheekmedewerkers in de vestigingen van Renkum, inclusief beheer De Klipper
8
lees/mediacoaches, werkzaam voor en op voor- en vroegschoolse instellingen, basisscholen en het voortgezet onderwijs en voor volwassenen
7
(domein)specialisten, verantwoordelijk voor beleidsvoorbereiding, inhoudelijke (door)ontwikkeling en innovatie op de verschillende beleidsterreinen (voor- en vroegschoolse educatie, educatie jeugd en jongeren, educatie volwassenen en specialist collectie)
3
stafmedewerkers (secretariaat & financiële administratie, administratieve ondersteuning educatie, marketing en pr, ICT en functioneel beheer)
5
Vrijwilligers, werkzaam voor de Bibliotheek aan huis, internetcafés, taalgroepen, computercursussen, voor Voorleesteam Rheden en als gastvrouw in de Bibliotheek
127
Aantal fte
Personeelsformatie in vaste dienst
28
18,6
Personeelsformatie tijdelijk
1,4
Totaal personeelsformatie
20,0
Vestigingen Rheden: de Bibliotheek Dieren, de Bibliotheek Velp, jeugdBibliotheek Rheden Renkum: de Bibliotheek Oosterbeek, de Bibliotheek Renkum, jeugdBibliotheek Doorwerth.
De Klipper De Bibliotheek Oosterbeek / De Klipper neemt sinds de renovatie in 2015 een aparte positie in binnen onze organisatie. De Klipper beschikt over zes aparte ruimtes die door derden tegen vergoeding gereserveerd en gebruikt kunnen worden voor vergaderingen, cursussen en andere activiteiten. De inkomsten van dit gebruik dragen bij aan de exploitatie van het gebouw, dat eigendom is van de Bibliotheek Veluwezoom. Wij positioneren De Klipper als centraal gemeenschapsgebouw in Oosterbeek, waar organisaties en lokale initiatieven terecht kunnen voor hun activiteiten. Wij zoeken daarbij ook nadrukkelijk de verbinding met eigen activiteiten van de Bibliotheek en onze partners, zoals het Taalhuis Veluwezoom. De Klipper voorziet in toenemende mate duidelijk in een behoefte. Renkum voor Elkaar, Muziek- en Dansschool Oosterbeek, de gemeente Renkum en een aantal andere organisaties maken structureel gebruik van de beschikbare ruimtes.
29
JAARVERSLAG 2020 DE BIBLIOTHEEK VELUWEZOOM
Vanwege de coronamaatregelen was gebruik van ruimtes in De Klipper sinds 16 maart gedurende
Terug naar Den Heuvel
meerdere periodes niet toegestaan en/of werd het aantal personen dat per ruimte aanwezig mocht/
In 2020 gaf het Astrum College in Velp aan dat zij de ruimte van de Bibliotheek, onderdeel van hun
mag zijn verlaagd vanwege de anderhalvemeterregel. Dezelfde maatregelen resulteerden daarente-
gebouw, weer voor onderwijsdoeleinden wil inzetten. In nauwe samenwerking met de gemeente is
gen ook in aanvragen van organisaties die eerder geen gebruikmaakten van ruimtes in De Klipper.
gezocht naar andere huisvestingsmogelijkheden voor de Bibliotheek Velp. Die mochten, gezien de
Vanwege de relatieve grote ruimtes zagen zij mogelijkheden om er – onder meer – fysiotherapie en
bezuinigingsopgave, ons niet voor hogere kosten stellen. Uitkomst van dit traject is dat, met steun van
gymlessen voor ouderen te organiseren.
het college van de gemeente Rheden, de Bibliotheek Velp in 2021 terug verhuist naar de ruimte die zij 6 jaar eerder verliet: Den Heuvel 32. In dit gebouw zullen ook een aantal ‘onderhuurders’ hun intrek
De Bibliotheek Dieren in De Bundel
nemen, zoals Vluchtelingenwerk en waarschijnlijk een kunstuitleen.
In het gerenoveerde gebouw van de Bibliotheek in Dieren, De Bundel, werken en ‘wonen’ verschillende
De ‘nieuwe’ locatie is dichter bij het centrum, waardoor wij goede hoop hebben er meer bezoekers te
partijen samen. 2020 zou het jaar worden waarin we stappen gingen zetten richting een verdere
zullen ontvangen.
samenwerking met bijvoorbeeld gezamenlijke programmering van activiteiten. Daar is door corona weinig van terecht gekomen. Wij verwachten dat in de loop van 2021 in staat zijn de meerwaarde van
Raad van Toezicht
de samenwerkende organisaties in dit mooie nieuwe gebouw duidelijk wordt.
De Bibliotheek Veluwezoom werkt volgens het Raad van Toezicht-model. Zij kent een Raad van Toezicht
Als gevolg van de coronacrisis besloot de Rabobank eind 2020 om haar servicepunt in De Bundel op te
van 5 personen. De Raad van Toezicht werd in 2020 gevormd door:
heffen. Eind 2020 werd bekend dat welzijnsorganisatie Incluzio Rheden per 2021 intrek zal nemen in
• Paul van Roosmalen (lid en voorzitter). Directeur-bestuurder Stichting Woonwaarts in Nijmegen.
De Bundel.
Nevenfuncties: Lid Raad van Toezicht stichting Innoforte te Velp. • Rob Hulstein. Directeur basisonderwijs Stichting PPO De Link Renkum.
Bezuinigingen
• Ellen van Boxtel. Zelfstandig NLP Master coach en huiswerkbegeleider young adults. Nevenfuncties: vertrouwenspersoon Stichting Gym en Turnen Arnhem, ledenambassadeur Nive,
In 2019 kondigden de gemeenten Rheden en Renkum forse bezuinigingen aan voor de komende jaren.
lid klachtencommissie Rijnstad.
In 2020 werkten we daarom verschillende bezuinigingsscenario’s uit.
• Maarten Mookhoek. Principal consultant bij Improven BV. Nevenfuncties: lid Raad van advies
Voor de bezuinigingsopdracht in de gemeente Renkum (een korting van bijna 20%, te beginnen met
stichting Possibilize, gastdocent Universiteit Twente.
een bedrag van � 10.000 in 2020) bracht een extern onderzoeksbureau de verschillende mogelijkhe-
• Henriette de Groot. Academiemanager Academie Educatie Hogeschool Arnhem Nijmegen.
den in kaart. Daaruit werd duidelijk dat er met name op het gebied van huisvesting grote beslissingen
30
moeten worden genomen om de taakstelling te kunnen behalen. De uitkomsten van het onderzoek
Nevenfuncties: lid OndersteuningsPlanraad (OPR) van het samenwerkingsverband VO scholen
zijn besproken met college en gemeenteraad. Op beleidsniveau wordt nu verder gekeken naar de
Arnhem e.o.
meest wenselijke scenario’s. De gemeente Rheden, die aankondigde om 10% te bezuinigen op de Bibliotheek, besloot in 2020 een
Directeur-bestuurder is Lianne Busser. Nevenfuncties: voorzitter bestuur Vereniging SAMBIS en
aantal onderdelen van het takenpakket van de Bibliotheek te financieren uit budgetten voor VVE,
secretaris bestuur Stichting Cultuur in Renkum.
onderwijsachterstanden en participatie, vanuit het argument dan de Bibliotheek een bijdrage levert
Medewerkersvertegenwoordiging
aan deze (educatieve) beleidsdoelstellingen van de gemeente.
Binnen de Bibliotheek Veluwezoom is een medewerkersvertegenwoordiging (MV) actief. Zes keer per Daarnaast namen we zelf een aantal maatregelen om een deel van de bezuinigingen binnen de eigen
jaar overleggen directeur en MV over de ontwikkelingen binnen de organisatie op financieel, beleids-
bedrijfsvoering op te vangen:
matig en personeel terrein. De MV heeft dezelfde bevoegdheden als een Ondernemingsraad.
- Per 1 september 2020 brachten we het totaal aantal openingsuren per week terug van 183 naar
Daarnaast heeft de Bibliotheek Veluwezoom een externe vertrouwenspersoon, bij wie medewerkers te
172 uur. -
We hebben het budget voor collecties boeken, kranten en tijdschriften verlaagd.
-
Vanaf 1 januari 2021 schaffen we geen nieuwe dvd’s meer aan.
rade kunnen bij ongewenst gedrag.
- We hebben onze abonnementenstructuur aangepast. Het bestaande abonnement voor volwassenen werd duurder en reserveren buiten de eigen collectie is niet meer gratis. Daarnaast hebben we een plusabonnement toegevoegd, voor leden die een voorkeur hebben voor gemak en een langere leentermijn (én daarvoor meer willen betalen). Deze nieuwe structuur is gebaseerd op markt- en ledenonderzoek, om het in potentie dreigende risico op ledenverlies zo klein mogelijk te houden. -
In 2020 zijn we gestart met digitaal factureren.
-
We hebben de tarieven voor het gebruik van ruimtes in De Klipper verhoogd.
Inwoners van het dorp Renkum zijn nog steeds nauw betrokken bij de ontwikkelingen. Zij strijden voor behoud van een volwaardige Bibliotheek in hun dorp.
31
JAARVERSLAG 2020 DE BIBLIOTHEEK VELUWEZOOM
Scholing De Bibliotheek Veluwezoom werkt als een lerende organisatie. Medewerkers voeren hun taken zoveel mogelijk naar eigen inzicht uit en werken zelfstandig en resultaatgericht. Jaarlijks wordt aandacht besteed aan scholing en inspiratie. Naast vakspecifieke trainingen en studiedagen die een aantal medewerkers volgden, organiseerden we onder de noemer ‘De Kennismakerij’ een aantal personeelsbijeenkomsten. In een Kennismakerij wordt een thema uitgediept dat voor medewerkers van belang of interessant is. In 2020 besteedden we aandacht aan: • het Informatiepunt Digitale Overheid: voorbereiding op het opzetten van loketten in de Bibliotheek Oosterbeek en Dieren, waar bibliotheekmedewerkers mensen gaan helpen met vinden van digitale informatie van de overheid en ze doorverwijzen naar de juiste instanties. • Grip op je digitale leven: een verkorte versie van de workshops over digitale bewustwording en digitale veiligheid die we voor onze inwoners organiseerden, en die zeker ook voor onszelf leerzaam en nuttig waren. • Mosaic: presentatie van de resultaten van een grootschalig inwoners- en klantenonderzoek en hoe wij die resultaten gaan inzetten bij het opstellen en uitvoeren van ons beleid. De Kennismakerij fungeert voor de Bibliotheek Veluwezoom daarnaast ook als moment om actuele zaken met elkaar te bespreken.
In 2020 was corona, en de impact ervan op onze organisatie, logischerwijs een veelbesproken onderwerp. Het was daarnaast de oorzaak van het annuleren en het opsplitsen van een aantal bijeenkomsten.
Vrijwilligers Vrijwillige inzet van inwoners uit onze gemeenten is belangrijk voor de Bibliotheek; zonder hun inzet zouden we een groot deel van onze ambities niet kunnen waarmaken. Maar corona gooide ook voor
32
onze 127 vrijwillige medewerkers roet in het eten. Veel van hun activiteiten, waar zij vaak veel voldoening aan beleven, gingen niet door. Daarnaast moesten zij natuurlijk hun eigen belangen afwegen: durf ik wel met een groep cursisten aan de slag te gaan voor mijn taalles? Wil ik wel bij een gezin thuis komen om voor te lezen in het kader van de VoorleesExpress? Uiteraard hebben wij alle respect en begrip voor ieders afweging. Waardering voor onze ‘ambassadeurs’ blijft echter op zijn plaats. In plaats van het organiseren van de jaarlijkse, informele bijeenkomst voor onze vrijwillige medewerkers, stuurden we ze eind 2020 – coronaproof – een brievenbusboeket.
33
JAARVERSLAG 2020 DE BIBLIOTHEEK VELUWEZOOM
3 september 2020 27 augustus 2020
34
1 oktober 2020
25 oktober 2020
35
JAARVERSLAG 2020 DE BIBLIOTHEEK VELUWEZOOM
36
37
JAARVERSLAG 2020 DE BIBLIOTHEEK VELUWEZOOM
Balans
Rekening van baten en lasten
per 31 december 2020
2020 31-12-2020 31-12-2019 € €
Vaste activa Materiële vaste activa
521.810 679.531
Rekening 2020
Begroting 2020
Rekening 2019
€
€
€
Inkomsten gebruikers
285.895
298.500
309.658
Specifieke dienstverlening
68.718
67.050
81.181
Exploitatiesubsidies gemeenten
1.839.125
1.876.716
1.848.641
181.838
145.842
240.497
2.375.576
2.388.108
2.479.977
51.885
44.910
57.347
Baten
Vlottende activa Kortlopende vorderingen en overlopende activa
97.664 112.940
Liquide middelen
694.399 495.945
Projectbaten
Activa
1.313.873 1.288.416
Eigen vermogen
787.980 756.519
Lasten
Voorzieningen
56.994 44.454
Bestuur en organisatie
Vreemd vermogen
Huisvesting
452.314
418.645
392.550
Langlopende schulden
Personeel
1.311.668
1.369.003
1.353.423
79.664
85.281
86.997
711
1.000
1.018
Leningen langlopend o/g
60.000 75.000
Administratie
Kortlopende schulden en overlopende passiva
408.899 412.443
Transport
Passiva
1.313.873 1.288.416
Automatisering
133.781
121.959
130.187
Collectie en media
272.994
285.050
296.628
Specifieke kosten
38
39
41.098
36.172
44.173
2.344.115
2.362.020
2.362.323
Resultaat
31.461
26.088
117.654
JAARVERSLAG 2020 DE BIBLIOTHEEK VELUWEZOOM
Toelichting op de balans Grondslagen van waardering en bepaling van het resultaat
Voorzieningen
De grondslagen van waardering en bepaling van het resul-
Een voorziening wordt gevormd voor verplichtingen
taat zijn ten opzichte van het voorgaande jaar niet gewij-
waarvan het waarschijnlijk is dat zij zullen moeten worden
zigd. De jaarrekening is opgesteld op basis van historische
afgewikkeld en waarvan de omvang redelijkerwijs is te
kosten. Voor zover niet anders wordt vermeld, zijn
schatten. De omvang van de voorziening wordt bepaald
de activa en passiva opgenomen tegen nominale waarde.
door de beste schatting van de bedragen die noodzakelijk
Baten worden toegerekend aan de periode waarin ze wor-
zijn om de desbetreffende verplichtingen en verliezen per
den gerealiseerd. Lasten worden verantwoord in het jaar
balansdatum af te wikkelen. Voorzieningen worden
waain ze voorzienbaar zijn.
gewaardeerd tegen nominale waarde.
Materiële vaste activa
Grondslagen voor de resultaatbepaling
De materiële vaste activa worden gewaardeerd tegen ver-
Het resultaat wordt bepaald als het verschil tussen de
krijgings- of vervaardigingprijs onder aftrek van afschrij-
opbrengsten voor de geleverde diensten, subsidie- en
vingen of lagere bedrijfswaarde, rekening houdend met
overige opbrengsten en de exploitatiekosten.
de vermoedelijke gebruiksduur. Ontvangen subsidies voor
Van de gebruikersinkomsten worden alleen de werkelijke
investeringen worden ten gunste van de verkrijgingsprijs
ontvangen bedragen verantwoord, bij de contributies
van de investeringen gebracht. Afschrijving van investerin-
worden de vooruit ontvangen bedragen doorgeschoven
gen vindt plaats met ingang van datum ingebruikname.
naar de periode waar ze betrekking op hebben.
De gehanteerde afschrijvingspercentages zijn:
40
grond nihil
Opbrengsten en kosten worden toegerekend aan het jaar
gebouwen
5-7-10-25%
waarop zij betrekking hebben. Winsten worden slechts
inventaris
5-6,66-10-20%
genomen voor zover zij op balansdatum gerealiseerd zijn.
automatisering
20%
Verliezen en risico’s die hun oorsprong vinden voor het einde van het verslagjaar, worden in acht genomen, indien
Vorderingen
zij voor het opmaken van de jaarrekening bekend zijn.
De vorderingen worden gewaardeerd tegen nominale waarde, voor zover nodig onder aftrek van voorzieningen
Exploitatiesubsidies
voor oninbaarheid. De voorziening wordt bepaald op grond
Exploitatiesubsidies worden ten gunste van de staat van
van een individuele beoordeling van de openstaande
baten en lasten gebracht in het jaar ten laste waarvan de
vorderingen.
gesubsidieerde uitgaven komen/waarin de opbrengsten zijn gederfd/waarin het exploitatietekort zich heeft
Liquide middelen
voorgedaan.
De liquide middelen worden gewaardeerd tegen nominale waarde en staan per balansdatum ter vrije beschikking van
Gebeurtenissen na balansdatum
de stichting.
Er hebben zich betreffende Stichting Bibliotheek Veluwezoom geen belangrijke gebeurtenissen voorgedaan
Eigen vermogen
na balansdatum.
Binnen het eigen vermogen worden na besluit van het bestuur diverse bestemmingsreserves gevormd. Bestemmingsreserves worden gevormd vanuit de resultaatbestemming. Onttrekkingen op de bestemmings reserves vinden plaats middels rechtstreekse mutaties op het eigen vermogen.
41
JAARVERSLAG 2020 DE BIBLIOTHEEK VELUWEZOOM
Uitgave van de Bibliotheek Veluwezoom Ericaplein 5 • 6951 CP Dieren tel. 0313 - 41 97 61 • info@bibliotheekveluwezoom.nl www.bibliotheekveluwezoom.nl Twitter @BiblVeluwezoom • @EduVeluwezoom Facebook @debibliotheekveluwezoom met dank aan: krantenknipsels van de Gelderlander
JEUGDBIBLIOTHEEK DOORWERTH • MOZARTLAAN 2 • 6865 GB DOORWERTH • TEL. 026 - 333 49 82 DE BIBLIOTHEEK OOSTERBEEK / DE KLIPPER • GENERAAL URQUHARTLAAN 1 • 6861 GE OOSTERBEEK • TEL. 026 - 333 49 82 DE BIBLIOTHEEK RENKUM • EUROPALAAN 58 • 6871 BZ RENKUM • TEL. 0317 - 31 32 23 DE BIBLIOTHEEK DIEREN • ERICAPLEIN 5 • 6951 CP DIEREN • TEL. 0313 - 41 54 76 JEUGDBIBLIOTHEEK RHEDEN • HAVERWEG 16 • 6991 BS RHEDEN • TEL. 0313 - 41 54 76 DE BIBLIOTHEEK VELP • GRUTTOSTRAAT 10A • 6883 CN VELP • TEL. 026 - 361 90 03