Begroting 2026-2029 definitief

56

Ziekteverzuim Verzuimpercentage Kort (0-8 dagen) Middellang (8-43 dagen) Lang ( >43 dagen) *2025 betreft de cijfers tm augustus

2023 8,10% 0,71% 0,51% 6,90%

2024 8,40% 1,10% 0,60% 6,70%

2025 7,10% 1,07% 1,07% 4,97%

Integriteit In de gemeente Rozendaal is zowel voor de bestuurders van de gemeente als voor de ambtenaren een gedragscode vastgesteld. In de wet is bepaald dat het college over het gevoerde integriteitbeleid voor de ambtenaren jaarlijks verantwoording dient af te leggen aan de gemeenteraad. In de Ambtenarenwet is de bepaling opgenomen dat ambtenaren een eed of belofte moeten afleggen dat hij of zij zich als een goed ambtenaar zal gedragen en als een goed ambtenaar zal handelen. Het zittende personeel heeft hiertoe een schriftelijke verklaring getekend die in het personeelsdossier is opgeborgen. Het is inmiddels een goede gewoonte dat we alle medewerkers uitnodigen als nieuwe medewerkers de ambtseed of belofte afleggen ten overstaan van de burgemeester en in aanwezigheid van de gemeentesecretaris. Hierdoor houden we het thema integriteit op de agenda in de organisatie. Inhuurkrachten leggen geen eed of belofte af, maar ondertekenen een integriteits- en geheimhoudingsverklaring. Behalve de gedragscode voor de ambtenaren heeft Rozendaal al sinds 2002 een zogenaamde klokkenluidersregeling. Daarin is bepaald dat ambtenaren (desgewenst anoniem) misstanden kunnen melden. Van deze klokkenluidersregeling is in Rozendaal nog nooit gebruik gemaakt.

Informatievoorziening en digitalisering De zorg voor een goede (digitale) informatievoorziening is een vitaal onderdeel binnen de gemeentelijke bedrijfsvoering. Vrijwel alle processen zijn in enige mate afhankelijk van digitale informatievoorziening. Reguliere aanpak Er ligt een basis voor een gestructureerde en planmatigere aanpak van de reguliere uitdagingen in het i-domein. Heldere rollen en verantwoordelijkheden zorgen er daarbij voor dat alle spelers (voor Rozendaal gaat het gauw om 45 rollen) op het juiste moment de juiste dingen doen (regievoering). De kosten in de begroting voor informatievoorziening hebben betrekking op Informatievoorzieningsvraagstukken die voor de brede bedrijfsvoering van de Rozendaalse kernorganisatie van belang zijn, zoals: (digitaal) informatiebeheer en het DMS/RMA; kantoorautomatisering en werkplekken; connectiviteit, zoals de glasvezelkabel; uitvoering wettelijke taken zoals Wet open overheid en de Archiefwet; informatiebeveiliging en privacyvraagstukken. In paragraaf 9: Informatieveiligheid gaan wij uitgebreid in op de thema’s die hierbij spelen.

57

Planning en control Planning en controlcyclus Het primaire doel van de P&C-cyclus is om het beleid en de bedrijfsvoering in beeld te krijgen en te houden. De P&C-cyclus moet inzicht geven in hoeverre de gemeente haar doelstellingen bereikt en welke (financiële) middelen daarbij nodig zijn. De ambtelijke organisatie legt daarbij verantwoording af aan het college van burgemeester en wethouders. Het college doet dat op zijn beurt richting de gemeenteraad. De P&C-cyclus bestaat in Rozendaal ieder jaar uit respectievelijk de kadernota, de begroting, tussentijdse (financiële) verantwoordingsrapportages (Turaps) en de Jaarstukken. De kadernota en begroting blikken vooruit op het komend begrotingsjaar en gaan dus over het ‘plannen’. De Turaps en de jaarstukken blikken terug op (een gedeelte van) een jaar en ondersteunen de raad in de controlerende rol. De begroting en jaarstukken zijn verplicht vanuit de Besluit, Begroten en Verantwoorden (BBV). In de BBV is ook geregeld hoe deze stukken eruit moeten zien. Andere momenten van plannen en verantwoorden zijn vrij. Sturen op risico’s Om grip te houden op doeltreffendheid en doelmatigheid is het van belang om financiële en operationele risico’s in beeld te hebben, en om daarop als organisatie te kunnen sturen. Dat doen we onder meer door het bijhouden van de Paragraaf Weerstandsvermogen.

Daarin geven we (op basis van een tweejaarlijkse herijking) een risico-indicatie. Door een nog altijd stevige reservepositie kunnen we de geschetste risico’s opvangen. We streven er naar om de weerstandsratio niet lager te laten uitkomen dan 4 en we geven in de jaarstukken aan welke impact inzet van de reserve heeft op dit getal. Sturen op rechtmatigheid Op grond van een wijziging van de Gemeentewet heeft het college de verplichting om zélf te verklaren in hoeverre de bestedingen rechtmatig tot stand zijn gekomen. De accountant geeft alleen nog een oordeel af over het getrouw beeld van de jaarstukken, waarvan de uitgevoerde controles op de rechtmatigheid een onderdeel zijn. Om aan deze (wettelijke) verplichting te voldoen blijven we de (verbijzonderde) interne controle verder ontwikkelen. Financiële functie Voor de financiële functie van de gemeente zijn vastgesteld een Financiële Verordening, voorgeschreven in artikel 212 Gemeentewet en een controleverordening voorgeschreven in artikel 213 Gemeentewet. Vanaf de jaarrekening 2016 is Stolwijk Kelderman door de raad als accountant benoemd. De opdracht voor de controle op de jaarrekening is in 2025 opnieuw aanbesteed. De gunning na deze aanbesteding is verleend aan Stolwijk Kelderman voor de jaarrekening van 2025 tot en met 2028. Administratieve organisatie Voor een groot aantal processen zijn procesbeschrijvingen vereist.

De digitale transitie, onder meer de implementatie van het DMS (document management systeem) versterkt de nut en noodzaak hiervan. Daarnaast zijn in het kader van de functiebeschrijvingen globale taakbeschrijvingen opgesteld. Op tal van terreinen dient de gemeente (verplichte) controles, audits en zelfevaluaties uit te voeren. Voor bijvoorbeeld burgerzaken betreft het de jaarlijkse zelfevaluaties voor de Basisregistratie Personen (BRP) en voor de reisdocumenten. Jaarlijks dienen daarvoor echter ook controlewerkzaamheden plaats te vinden. De handhaving van allerlei wet- en regelgeving met name op het gebied van brandveiligheid, bouwen woningzicht en milieu vraagt voortdurend aandacht voor procesinrichting en benodigde kaders 58

zoals mandaatregeling. We richten ons bij het maken van passende afspraken over dienstverlening daarom op verantwoordingsinformatie en controle informatie over passende uitvoering en kloppende procesinformatie op de gebieden Informatiebeveiliging, archiefregels, privacyregels en bevoegdheidsregels zoals mandaten. Naast deze bedrijfsbrede verantwoording over de risicobeheersing en beheersmaatregelen zijn de volgende ontwikkelingen relevant voor gedegen risicobeheersing: Frauderisico-analyse: periodiek evalueren we het risico op fraude binnen de processen. De belangrijkste beheersmaatregel op het vlak van fraudebestrijding is het up-to-date houden van de budgetverantwoordelijkheid waarbij het 4-ogenprincipe uitgangspunt is. Projectmatig werken: door op specifieke grotere ontwikkeling meer projectmatig te sturen worden risico’s beter ingekaderd en inzichtelijk gemaakt. Inkoop en aanbesteding: zoals alle gemeenten merken ook wij dat de Europese aanbestedingsregels zo nu en dan knellen met onze bedrijfsvoering. Het gaat daarbij niet alleen om het beleidsmatige inkoopkader, maar zeker ook over de processtappen die per inkoop doorgelopen moeten worden. Contractmanagement: om goed op risico’s te kunnen sturen en daarop tijdig in te springen is het voor Rozendaal van belang om het contractmanagement goed vorm te geven.

Dat heeft betrekking op het updaten van afspraken met leveranciers en samenwerkingspartners. Dit raakt ook het gedegen administreren van de lopende contractafspraken.

59

Paragraaf 6: Verbonden Partijen Inleiding Het begrip Verbonden Partij is vastgelegd in het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV). In artikel 1 lid b BBV wordt het als volgt gedefinieerd: “Een privaatrechtelijke of publiekrechtelijke organisatie waarin de provincie onderscheidenlijk de gemeente een bestuurlijk en financieel belang heeft.” Wat is ons beleid? Rozendaal is als kleine gemeente sterk afhankelijk van goede samenwerking met de partners in de omgeving om aan haar doelstellingen te bereiken. De focus in de samenwerkingen ligt op het degelijk en deugdelijk organiseren van de uitvoering van de wettelijke taken en het daartoe reduceren van kwetsbaarheden in de uitvoering. Dit speelt in het bijzonder in de samenwerking met de partners gemeente Rheden en De Connectie. Maar ook andere samenwerkingsrelaties zijn essentieel voor het voldoen aan wettelijke taken. Denk aan de BVO DRAN, waar de uitvoering van het doelgroepenvervoer is belegd en de Modulaire gemeenschappelijke regeling sociaal domein. Deelname aan een Verbonden Partij wordt dan ook bepaald door doeltreffendheid en doelmatigheid van de uitvoering van de taak. Daarnaast is een aanleiding om te participeren in een Verbonden Partij als dit gestimuleerd, of voorgeschreven wordt door een hogere overheid. Een ander voorbeeld is de wettelijk verplichte Omgevingsdienst.

Ook de deelname in een Veiligheidsregio en een GGD is geregionaliseerd, in ons geval de Veiligheids- en Gezondheidsdienst Gelderland Midden (VGGM). Wat is het belang voor de gemeenteraad? Deze paragraaf is om twee redenen van belang voor de raad. Allereerst voeren de Verbonden Partijen vaak beleid uit dat de gemeenten in principe ook zelf kan uitvoeren. We dragen weliswaar taken op of over aan de Verbonden Partijen, maar houden daarbij veelal zelf de uiteindelijke verantwoordelijkheid voor het realiseren van de beoogde doelstellingen van de programma’s. Voor de gemeente en daarmee voor de raad blijft er dus nog steeds een kaderstellende en controlerende taak over bij die programma’s. Daarnaast zijn er de financiële risico’s die we met Verbonden Partijen kunnen lopen en de daaruit voortvloeiende budgettaire gevolgen. Bij het aangaan en onderhouden van contacten met Verbonden Partijen is van belang om: af te wegen wat de meest doelmatige manier is om een taak uit te voeren; te bekijken welke manier de beste garantie geeft dat de taak wordt uitgevoerd zoals we voor ogen hebben; te zorgen dat we voldoende inhoudelijk en financieel inzicht hebben en houden in het uitvoeren van een taak. Bestuur en toezicht De meeste Verbonden Partijen van de gemeente zijn gemeenschappelijke regelingen, deze zijn gebaseerd op de Wet gemeenschappelijke regelingen (Wgr).

Als publiekrechtelijke lichamen zijn bepalingen van Gemeentewet, Provinciewet of Waterschapswet ook voor de gemeenschappelijke regelingen van toepassing. Via vertegenwoordiging in dagelijks en/of algemeen bestuur is het toezicht (governance) geregeld. Voor de privaatrechtelijke rechtspersonen (de vennootschappen) hebben we minder instrumenten in handen. Hier maken we gebruik van de beschikbare wettelijke mogelijkheden als het stemrecht van de aandeelhouder en toezicht door raden van commissarissen.

60

Invloed Over het algemeen is de invloed van de gemeente Rozendaal, vanwege de omvang en het belang, zeer klein te noemen. Van belang is voortdurend af te wegen welke bestuurlijke en ambtelijke capaciteit dan geïnvesteerd wordt in de betreffende Verbonden Partij gegeven dat belang. Het is ook niet altijd noodzakelijk omdat de deelname van meerdere gemeenten in gemeenschappelijke regelingen ook voor een soort natuurlijk aantal ’checks en balances’ zorgt waar het gaat over bestuur en toezicht. Overzicht Verbonden Partijen Verbonden Partijen worden onderscheiden in drie groepen: Gemeenschappelijke regelingen; Stichtingen en verenigingen; Coöperaties en vennootschappen. Gemeenschappelijke regelingen Deelname in een gemeenschappelijke regeling gebeurt in de gevallen waarin de gemeente, taken waar zij verantwoordelijk voor is, niet anders dan in samenwerking met anderen kan uitvoeren, of als die samenwerking bijdraagt aan een doelmatige aanpak. De Wgr regelt deze samenwerkingsvorm. Het bestuur van de gemeenschappelijke regelingen wordt meestal gevormd door een afvaardiging van de deelnemers en de besluitvorming vindt plaats op basis van meerderheidsbesluiten. In hoeverre er sprake is van overdracht van taken en daarmee van autonomie hangt sterk af van het type regeling.

Voor Rozendaal geldt dat voornamelijk wordt deelgenomen in relatief lichte samenwerkingsvormen waarbij het type bevoegdheid dat wordt overgedragen (voor zover überhaupt sprake is van taakoverdracht) een uitvoerend karakter heeft. De door de gemeente aangewezen vertegenwoordigers in de besturen informeren college en raad over relevante ontwikkelingen. De betreffende organen leggen hun begroting, rekening en andere beleidsplannen voor aan de gemeente. Onderstaande informatie wordt gepresenteerd in lijn met de voorschriften in het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV).

Gemeenschappelijke regelingen Veiligheids- en Gezondheidsregio Gelderland-Midden (VGGM)

Vestigingsplaats Programma Openbaar belang

Ontwikkelingen en risico’s Financiële belang Bestuurlijk belang

Arnhem Programma 1 Veiligheid en Programma 7 Volksgezondheid en Milieu De Veiligheids- en Gezondheidsregio Gelderland-Midden behartigt de belangen van de gemeenten in het samenwerkingsgebied op de terreinen van: a. Brandweerzorg; b. Publieke gezondheid; c. GHOR; d. Rampenbestrijding en crisisbeheersing; e. Gemeenschappelijke meldkamer.

2024: € 186.000 (brandweer) en € 53.000 (publieke gezondheid) De burgemeester is lid van het algemeen bestuur. De wethouder sociaal domein/publieke gezondheid participeert bestuurlijk in het GGD-deel van deze regeling. 61

Financiële gegevens

31-12-2023 Eigen vermogen € 7.579.000 Vreemd vermogen € 50.562.000 Resultaat 2023 € 1.730.000

Eigen vermogen Vreemd vermogen Resultaat 2024

31-12-2024 € 10.272.000 € 55.782.000 € 4.059.000

Gelders Archief Vestigingsplaats Programma Openbaar belang

Ontwikkelingen en risico’s

Financiële belang Bestuurlijk belang Financiële gegevens

Arnhem Programma 0 Bestuur en ondersteuning Hoofdtaak van het Gelders Archief is het beheren van de archiefstukken en collecties van de gemeenten Arnhem, Renkum, Rheden, Rozendaal en het Rijksarchief Gelderland. De vaststelling van de nieuwe archiefwet loopt vertraging op door het uitblijven van behandeling in de Eerste en Tweede Kamer. Door deze vertraging is besloten om toch al wel de GGR aan te passen aan de WGR. De verwachting is dat dit begin 2026 afgerond is. Verder is het Gelders Archief bezig met de verdere ontwikkeling en de uitrol van een E-loket. 2025: € 13.984 Namens Rheden, Renkum en Rozendaal is de burgemeester van Renkum lid van het algemeen bestuur. 31-12-2023 31-12-2024 Eigen vermogen € 852.027 Eigen vermogen € 1.394.352 Vreemd vermogen € 20.093.663 Vreemd vermogen € 19.222.541

Omgevingsdienst regio Arnhem (ODRA) Vestigingsplaats Programma Openbaar belang

Ontwikkelingen en risico’s

Financiële belang Bestuurlijk belang

Financiële gegevens

Arnhem Programma 7 Volksgezondheid en Milieu en programma 8 (VHROSV) Gemeenschappelijke behartiging van de belangen van de deelnemers in van vergunningverlening, toezicht en handhaving in het kader van het omgevingsrecht milieu en bodem. Ook het belang van goede samenwerking tussen de omgevingsdiensten in Gelderland. De Omgevingsdienst heeft in 2025 aangegeven te fuseren met de Omgevingsdienst regio Nijmegen tot een nieuwe dienst: Omgevingsdienst Groene Metropool. Hierbij is voor 2026 en 2027 de garantie afgegeven dat de tarieven gelijk blijven. De synchronisatie van tarieven zal dichter bij de huidige tarieven van de ODRA uitkomen omdat verschillende efficiency slagen al plaats hebben gehad waar de Nijmeegse OD nog aan gaat beginnen. Basistaken worden uitgevoerd tegen uurtarief op basis van jaarlijks te sluiten overeenkomsten, de bijdrage voor 2026 bedraagt naar verwachting € 40.000. Eén lid algemeen bestuur uit Rozendaal, de wethouder RO. Eén lid dagelijks bestuur (wethouder Renkum) namens Doesburg, Renkum, Rheden en Rozendaal. 31-12-2023 31-12-2024 Eigen vermogen € 857.000 Eigen vermogen € 870.000 Vreemd vermogen € 7.099.000 Vreemd vermogen € 6.555.000

62

Bedrijfsvoeringsorganisatie Doelgroepenvervoer Regio Arnhem Nijmegen (BVO DRAN) Vestigingsplaats Arnhem Programma Programma 4 Onderwijs en programma 6 Sociaal domein Openbaar belang Adequaat en efficiënt vervoer van diverse doelgroepen. Ontwikkelingen en Er zijn geen noemenswaardige ontwikkelingen of risico’s te benoemen. risico’s Financiële belang 2024: € 61.353 (bedrijfsvoeringsorganisatie DRAN plus de vervoerskosten) Bestuurlijk belang Eén lid per gemeente in het bestuur, de wethouder sociaal domein Financiële 31-12-2023 31-12-2024 gegevens Eigen vermogen € 0 Eigen vermogen € 0 Vreemd vermogen € 10.690.891 Vreemd vermogen € 10.103.447 Modulaire Gemeenschappelijke Regeling Sociaal Domein regio Centraal Gelderland (MGR) Vestigingsplaats Programma Openbaar belang

Ontwikkelingen en risico’s Financiële belang Bestuurlijk belang

Financiële gegevens

Arnhem Programma 6 Sociaal domein Regio Centraal Gelderland is een samenwerkingsverband van 12 gemeenten in het sociaal domein. Via de module Inkoop koopt de regio gezamenlijk diensten in op het gebied van Wmo en Jeugdhulp. Gezamenlijk wordt de transformatie in het sociaal domein zo goed mogelijk vorm gegeven met als doel optimale dienstverlening voor de inwoners. Er zijn geen noemenswaardige ontwikkelingen of risico’s te benoemen. Bijdrage van Rozendaal in 2024 bedraagt € 115.423. Eén lid per gemeente in het algemeen bestuur, de wethouder financiën. Deze heeft één stem. De wethouder Sociaal Domein heeft zitting in de bestuurscommissies die onderdeel uitmaken van de MGR. 31-12-2023 31-12-2024 Eigen vermogen € 714.000 Eigen vermogen € 560.000 Vreemd vermogen € 7.149.000 Vreemd vermogen € 4.512.000

Groene Metropoolregio Arnhem Nijmegen (GMR) Vestigingsplaats Programma Openbaar belang

Ontwikkelingen en risico’s Financiële belang Bestuurlijk belang Financiële gegevens

Elst Divers De Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen (GMR) is een samenwerkingsverband van 18 gemeenten. De uitdaging van deze GR is hoe om te gaan met groei van wonen, werken en mobiliteit, zodat wij een balans kunnen vinden tussen levendige stedelijkheid en ontspannen leefkwaliteit: groene groei. We participeren in de opgave ontspannen regio om onze rol als groene achtertuin van de regio te waarborgen. De GR van de GMR is aangepast zodat deze zelf als kassier kan functioneren bij grote subsidiestromen waar meerdere gemeenten geld uit ontvangen. Op basis van inwoneraantal is de Rozendaalse bijdrage aan de GMR € 17.809. Eén lid per gemeente in het algemeen bestuur, de burgemeester. Deze heeft één stem. 31-12-2023 31-12-2024 Eigen vermogen € 380.937 Eigen vermogen € 371.738 Vreemd vermogen € 5.323.902 Vreemd vermogen € 5.323.902 63

Overig, waaronder stichtingen en verenigingen Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG) Vestigingsplaats Programma Openbaar belang Ontwikkelingen en risico’s Financiële belang Bestuurlijk belang

Den Haag Programma 0 Bestuur en ondersteuning Belangenbehartiging t.b.v. gemeenten in het hele proces van besluitvorming bij de rijksoverheid en provincies. De VNG zet zich in stabiele financiën vanuit het Rijk voor gemeenten. Daarnaast is de VNG bezig met het ontwikkelen van de nieuwe VNG-strategie 2030. In 2024 € 10.000 (contributie + fonds GGU). Stemrecht o.b.v. lidmaatschap

K80 Vestigingsplaats Programma Openbaar belang

Ontwikkelingen en risico’s

Financiële belang Bestuurlijk belang

Beesel Programma 0 Bestuur en ondersteuning Belangenbehartiging t.b.v. kleine gemeenten (< ca. 25.000 inwoners) in het hele proces van besluitvorming bij VNG, de rijksoverheid en provincies; samenwerking en kennisdeling tussen kleine gemeenten. Door gezamenlijk te werken aan de genoemde aspecten van wendbaarheid, nabijheid en samenhang vergroten wij onze resultaten als kleine gemeenten. Deze onderwerpen zijn zeker niet limitatief. Denkend vanuit wendbaarheid en ons aanpassingsvermogen werken gemeenten binnen de K80 samen op onderwerpen en ontwikkelen samen nieuwe aanpakken daar waar de vraag rijst. 2024: € 2.200 Stemrecht o.b.v. lidmaatschap

Stichting Veilig Thuis (zelfstandige stichting onder verantwoordelijkheid van de GR VGGM) Vestigingsplaats Programma Openbaar belang

Ontwikkelingen en risico’s Financiële belang Bestuurlijk belang

Arnhem Programma 6 Sociaal Domein Een autonome, slagvaardige organisatie met als opdracht het uitvoeren van de wettelijke en overige taken van het Advies- en Meldpunt Huiselijk geweld en Kindermishandeling (AMHK) voor de zestien gemeenten van GelderlandMidden N.v.t. 2024: € 14.461 Er is een Raad van Toezicht bestaande uit ten minste vijf leden, onder wie leden van het college van deelnemende gemeenten, die benoemd worden door het AB van de VGGM.

64

Coöperaties en vennootschappen Circulus Vestigingsplaats Programma Openbaar belang Ontwikkelingen en risico’s

Financiële belang

Bestuurlijk belang

Apeldoorn Programma 7 Volksgezondheid en milieu Gemeenschappelijke behartiging van de belangen van de deelnemers met betrekking tot afval. Per 1 januari treden wij toe als aandeelhouder van Circulus. Vanaf 1 januari zorgt Circulus voor de afvalinzameling en afval verwerking. Het financiële risico is beperkt tot het ingelegde aandelenkapitaal. Daarnaast is in de begroting rekening gehouden met dividend. Dit dividend is naar beneden bijgesteld vanaf 2025 vanwege bovenstaande ontwikkeling. Het risico is daardoor beperkt. Bij de toetreding hebben wij 34 aandelen M gekocht voor een bedrag van € 45.563. De komende maanden worden de nadere kosten voor het ophalen en het verwerken van het afval verder uitgewerkt. Stemrecht op basis van aandelenbelang.

Paragraaf 7: Grondbeleid Grondbeleid is een belangrijk instrument in het kader van het ruimtelijke beleid. Na het sluiten van de grondexploitatie de Del is er geen grondexploitatie meer ‘open’. Op dit moment zijn er ook geen ontwikkelingen op grond waarin een grondexploitatie voorzien is. Binnen het Volkshuisvestingsprogramma worden nieuwe locaties onderzocht die mogelijk geschikt zijn voor woningbouw.

65

Paragraaf 8: Openbaarheidsparagraaf Wet Open Overheid De Wet open overheid (Woo) is de opvolger van de Wet openbaarheid van bestuur (Wob) en is ingegaan per 1 mei 2022. Niet alleen is er hiermee een andere basis gekomen voor het indienen van verzoeken, ook de termijn van beantwoording is verkort. Maar de grootste verandering is dat gemeentes ook meer zelf openbaar moeten gaan maken. In artikel 3.5 (Openbaarheidsparagraaf) van de Wet open overheid (Woo) is voorgeschreven dat bestuursorganen in de jaarlijkse verantwoording verslag doen van de uitvoering ervan. Ook de gemeente Rozendaal wil een open en transparante communicatie met haar burgers. Om dit te bewerkstelligen houden we de wettelijke eisen als basis aan. Dit niveau hebben we nog niet bereikt, maar daar hebben we ook nog tot 2027 de tijd voor. Door de omvang van dit project is fasering wenselijk. Te realiseren beleid De Woo bestaat uit drie onderdelen: 1. De openbaarmaking op eigen initiatief (actieve openbaarmaking) 2. De openbaarmaking op verzoek (passieve openbaarmaking) 3. Verbetering van de informatiehuishouding De openbaarmaking op eigen initiatief (actieve openbaarmaking) In 2026 gaan wij verder met het uitrollen van actieve openbaarmaking. Een al gerealiseerd voorbeeld hiervan is de raadsinformatie die terug te vinden is via onze website.

De openbaarmaking op verzoek (passieve openbaarmaking) Sinds de zomer van 2025 is het mogelijk om digitaal de ontvangen Woo-verzoeken terug te zien met het genomen besluit. Wij verwachten op basis van de voorgaande jaren tussen de vijf en de tien Woo-verzoeken te ontvangen. Verbetering van de informatiehuishouding Wij blijven werken aan een steeds efficiënter gebruik en inrichting van ons informatiehuishouden. Te denken valt hierbij aan het stroomlijnen van processen waarbij een publicatieplicht geldt.

66

Paragraaf 9: Informatieveiligheid en privacy Doelstelling We zijn in onze organisatie bij vele werkprocessen afhankelijk van de (digitale) beschikbaarheid van betrouwbare informatie en worden daarbij ook blootgesteld aan risico’s. Burgers verwachten een betrouwbare overheid die zorgvuldig met informatie omgaat en dat onze dienstverlening veilig en continu plaatsvindt. Het waarborgen van de beschikbaarheid, integriteit en vertrouwelijkheid van informatie(systemen) is daarom onmisbaar. Dit draagt bij aan betrouwbare dienstverlening, zorgt voor een goede kwaliteit en continuïteit van de bedrijfsvoerings- en dienstverleningsprocessen en versterkt het vertrouwen van inwoners in de gemeente. De Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG) geeft de wettelijke kaders aan en eist dat organisaties aantonen dat zij de juiste organisatorische en technische maatregelen hebben genomen voor de verwerking van persoonsgegevens. Doel daarvan is de privacy van personen die in onze informatiesystemen zijn opgenomen te beschermen. De AVG richt zich vooral op de bescherming en een juist gebruik van persoonsgegevens (vertrouwelijkheid). Dit geldt ook voor organisaties die namens Rozendaal persoonsgegevens verwerken. Informatiebeveiliging moet de primaire bedrijfsprocessen ondersteunen en de veilige en verantwoorde uitvoering daarvan mogelijk maken.

Daarnaast moet informatiebeveiliging via passende technische en organisatorische maatregelen (denk ook aan een veilige inrichting van de werkplekken en werkomgeving – zie programma 0) de privacy van personen die in onze informatiesystemen beschreven zijn beschermen. Wetgeving en normenkaders AVG Op het terrein van privacy is de AVG sinds 2018 het wettelijk kader. Deze wet heeft gezorgd voor een versterking en uitbreiding van privacyrechten van burgers in de hele EU. En meer en strakker vastgelegde verantwoordelijkheden voor organisaties en dezelfde, uitgebreidere, bevoegdheden voor alle toezichthouders in de EU, in Nederland zorgt de Autoriteit Persoonsgegevens (AP) hiervoor. Voor gemeenten betekent dit dat moet worden aangetoond dat persoonsgegevens zorgvuldig, rechtmatig en transparant worden verwerkt. Hiervoor dienen wij passende organisatorische en technische maatregelen te treffen. Dit geldt ook voor organisaties die namens Rozendaal persoonsgegevens verwerken. Aanvullende verankering van deze wet zit o.a. in de Wmebv en de AI Act. BIO Vanaf 2020 geldt voor de gehele Nederlandse overheid één uniform normenkader voor informatiebeveiliging, de Baseline Informatiebeveiliging Overheid (BIO). De BIO is opgesteld door de IBD (Informatiebeveiligingsdienst voor gemeenten). Informatiebeveiliging vormt een belangrijk kwaliteitsaspect van de informatievoorziening van de overheid.

Het beveiligen van informatie is echter geen eenmalige zaak, maar een proces waarbij steeds de Plan-Do-Check-Act cyclus wordt doorlopen. Om te voorkomen dat informatie en informatiesystemen te licht of te zwaar worden beveiligd, vormt risicomanagement een belangrijk onderdeel in dit proces. De BIO is opgezet om gemeentes vanuit een meer risico-gebaseerde denkwijze de voor hen relevante beheersmaatregelen te laten treffen. De

67

beheersmaatregelen die in de BIO zijn opgenomen, zijn verplicht voor alle overheden. De BIO is gebaseerd op de meest actuele ISO 27002 norm. Uiteraard heeft ook de gemeente Rozendaal de ambitie om te voldoen aan de BIO. Bij de BIO gaat het om: zorgvuldig omgaan met gevoelige informatie; betrouwbare en continue dienstverlening; voldoen aan wet- en regelgeving (o.a. privacy); beheersen van risico’s. Op 23 september 2025 is de BIO2 officieel vastgesteld door het Overheidsbreed Beleidsoverleg Digitale Overheid (OBDO). De BIO2 is de opvolger van de BIO en is de vernieuwde basisnorm voor informatiebeveiliging binnen de overheid, waarbij risicomanagement centraal staat. NIS2 Sinds 2020 is vanuit de Europese Unie gewerkt aan de Network and Information Security (NIS2) directieve. Deze richtlijn is gericht op een verbetering van de digitale en economische weerbaarheid van Europese lidstaten. De NIS2-richtlijn richt zich op risico’s die netwerk- en informatiesystemen bedreigen, zoals cyberbeveiligingsrisico’s. Ook informatiesystemen in de overheidsdienstverlening zoals C2000, DigiD en de Basisregistratie Personen vallen daar onder. In aanloop naar de nieuwe tranche van de Wbni (Nederlandse Wet beveiliging netwerken en informatiesystemen) wordt nu de wettelijke vertaling van de EU-NIS2 richtlijn uitgewerkt.

Gemeenten spelen een cruciale rol bij de faciliteit of coördinatie van verschillende vitale diensten, waaronder gezondheidszorg, afvalwaterverwerking, drinkwatervoorziening en andere diensten die genoemd worden in de EU-NIS2-richtlijn. Hoewel gemeenten de wettelijke taken voor deze diensten uitbesteden aan private partijen, zien we dat het gemeentebestuur verantwoordelijk blijft voor de informatieveiligheid en ook privacybescherming van de gegevensuitwisseling met en door die partijen. De invoering van NIS-2 in Europa is voorzien voor het 2e kwartaal van 2026. De nationale uitwerking van NIS-2 heeft verregaande gevolgen voor gemeenten op het gebied van zorgplicht, meldplicht, toezicht en sancties. Er is voor gemeenten (nog) geen structurele financiering voorzien om de preventieve en repressieve aanpak van digitale onveiligheid op lokaal niveau te realiseren. Voor de implementatie van de NIS-2 bij de gemeente Rozendaal zal een nader plan van aanpak gemaakt moeten worden die voortbouwt op de adoptie en uitwerking van de BIO(2). Cyberbeveiligingswet (Cbw) en digitale weerbaarheid De digitale weerbaarheid van de gemeente blijft van groot belang.

De aankomende Cyberbeveiligingswet (CBW) – de Nederlandse vertaling van de Europese NIS2-richtlijn – verplicht organisaties om aantoonbaar maatregelen te nemen om cyberrisico’s te beheersen, incidenten te melden en bestuurders te betrekken bij de naleving daarvan. De wet vervangt de huidige Wet beveiliging netwerk- en informatiesystemen (Wbni) en is aanvullend op bestaande normenkaders (ISO 27001/27001 en de BIO2). De Cbw is een wettelijke verankering hiervan en stelt zwaardere eisen aan Governance, risicobeheersing en bewustwording. De Europese richtlijn NIS2 is al in werking getreden. De inwerkingtreding van de Cbw is nog niet vastgesteld, omdat het wetsvoorstel nog niet aan de Tweede Kamer is aangeboden, maar verwacht wordt dat dit in 2026 zal plaatsvinden. Gezien de impact, toenemende dreiging en inspanningsverplichting van de huidige kaders (BIO2) is het noodzakelijk om nu al te investeren in versterking van beleid, bewustwording en technische maatregelen. Ter voorbereiding op de Cyberbeveiligingswet (Cbw) en het verhogen van de digitale weerbaarheid zijn structurele middelen nodig. Deze zijn nodig voor versterking van beleid, bewustwording, 68

bestuurlijke betrokkenheid en technische maatregelen die bijdragen aan de opzet, bestaan en naleving van (toekomstige) wettelijke verplichtingen. ENSIA ENSIA (Eenduidige Normatiek Single Information Audit) vloeit voort uit en is gebaseerd op de BIO. Uit het proces ENSIA volgt een beeld van de mate waarin aan de BIO wordt voldaan. Bij deze audit gaat het vooral om de beveiliging van overheidsinformatie in brede zin (waaronder persoonsgegevens). ENSIA is het instrument waarmee intern aan het college van B&W en extern aan de toezichthouders van de verschillende stelsels verantwoording wordt afgelegd. Dit gebeurt door middel van een zelfevaluatie op basis van vragenlijsten die door de stelselhouders zijn opgesteld. Daarnaast verantwoordt de gemeente zich ook horizontaal aan de gemeenteraad via de jaarrekening. ENSIA sluit aan op de gemeentelijke planning en controlcyclus. Zo krijgt het gemeentebestuur meer overzicht over de informatieveiligheid van hun gemeente. In 2024 volgt de verantwoording over het jaar 2023. Wet modernisering elektronisch bestuurlijk verkeer Vanaf 2026 krijgen we te maken met de Wet modernisering elektronisch bestuurlijk verkeer (WMEBV). Deze wet regelt dat burgers en bedrijven hun zaken die ze met de overheid moeten doen, digitaal kunnen afhandelen.

Zij krijgen daarmee het recht om officiële berichten, zoals aanvragen voor vergunningen en bezwaarschriften, elektronisch aan het bestuursorgaan te zenden. Gemeenten zijn verplicht hun communicatiekanalen digitaal toegankelijk te maken voor iedereen, dus ook voor mensen met een beperking of met minder digitale vaardigheden. Gemeenten dienen hiervoor te voldoen aan de digitale toegankelijkheidseisen. In 2025 zijn de werkzaamheden uitgevoerd om de inwoners de mogelijkheid te bieden om veilig met ons via de digitale weg te communiceren. De mogelijkheden die onze inwoners hebben zijn het gebruik van het meldingensysteem (FIXI), diverse digitale formulieren op de website, veilig mailen tot aan een aanvraag met DigiD. Beleid We hebben de doelen uitgewerkt en maatregelen vastgelegd in beleid. Het Strategisch Informatiebeveiligingsplan is voor het laatste geactualiseerd in 2025; het Privacy beleid in 2024. Het college van B&W is het besluitvormend orgaan voor beide (samenhangende) onderwerpen. Het Strategisch Informatiebeveiligingsplan herijken we eens per drie jaar. In 2025 is het Informatieveiligheidsbeleid opnieuw tegen het licht gehouden en aangepast aan organisatorische veranderingen en/of technologische ontwikkelingen. Het Privacy beleid actualiseren we jaarlijks, indien nodig. Het beleid vormt de basis voor actieplannen en jaarverslagen.

We werken continu in een cyclus van plan-do-check-act (PDCA-cyclus). In het vervolg van deze paragraaf werken we de lijnen privacy en informatieveiligheid separaat uit. In de praktijk zijn er vele dwarsverbanden tussen beide onderwerpen. Privacy Actieplan Privacy Om er voor te zorgen dat de privacy gewaarborgd blijft, wordt jaarlijks een actieplan privacy opgesteld. De uitvoering gebeurt voornamelijk door onze Privacy Officer (PO). Monitoring vindt plaats door de (wettelijk verplichte) functionaris gegevensbescherming (FG). Daarnaast wordt jaarlijks o.a. gekeken naar de actualisering en borging van (privacy)processen, het actualiseren van het verwerkingsregister, processen rondom o.a. de meldplicht datalekken, bewustwording en afspraken met derden. Jaarlijks wordt, in het 1e kwartaal, door de FG verslag uitgebracht van de stand van zaken rondom privacy op basis van het Privacy beleid en het actieplan. Voor de functie van FG (Functionaris gegevensbescherming) blijven we gebruik maken van een extern bureau. De functie van PO (Privacy Officer) wordt vanaf 2022 intern ingevuld. 69

Informatieveiligheid Informatiebeveiliging ondersteunt de primaire processen en maakt een veilige en verantwoorde uitvoering daarvan mogelijk. Dit gebeurt door technische en organisatorische maatregelen, waaronder veilige werkplekken en duidelijke werkafspraken. Daarbij sluiten wij aan bij de landelijke normenkaders, zoals de Baseline Informatiebeveiliging Overheid (BIO2). Zo wordt de organisatie structureel weerbaarder tegen risico’s als datalekken, hacks en beveiligingsincidenten. Actieplan Informatiebeveiliging Net als bij privacy, werken we gestructureerd aan informatiebeveiliging, ook dit doen we met een jaarlijks actieplan IB. Het actieplan wordt opgesteld door de CISO in samenwerking met de ISO. Risicogestuurd werken is een drijfveer in de aanpak. Ook voor een kleine gemeente als Rozendaal is het essentieel dat risico’s goed worden ingeschat. Rollen en taken Om zowel de grote lijnen te bewaken, de risico’s te bepalen, uitvoering te geven aan de BIO, het beleid te formuleren en uit te (laten) voeren, heeft de gemeente nogmaals gekeken naar de rollen die hierbij van belang zijn. Voor de rol van de CISO zijn wij een samenwerking aangegaan met een externe partij. De CISO adviseert over het ontwikkelen, uitvoeren en handhaven van beleidsterreinen en beleidsprocessen (ICT-beveiligingsmanager).

Daarnaast is er gekeken naar de rol van de (interne) ISO (Information Security Officer). De ISO zorgt voor het opstellen, bijstellen, vernieuwen en herzien van het informatiebeveiligingsbeleid en de daaruit voortvloeiende informatie(beveiligings)plannen en zorgt voor de afstemming van de werkzaamheden binnen de organisatie. De ISO-rol is intern belegd. Bewustwording Ook in 2025 en 2026 zal aandacht besteed worden aan bewustwording. De medewerkers worden regelmatig getraind door middel van een security awareness tool. In de maand oktober, cybersecuritymaand, wordt extra aandacht besteed aan bewustwording, digitaal veilig en informatiebewust werken. Daarnaast houden de CISO en de ISO de organisatie alert door mails en memo’s te sturen over veilig werken en met het doorsturen van meldingen van bijvoorbeeld de IBD (over phishing-emails en andere dreigingen) aan alle medewerkers en het bestuur om zo aandacht te vragen voor veilig werken. Informatieveiligheid en samenwerking met derden (Be)veilig(d) samenwerken met leveranciers en andere samenwerkingspartners is van groot belang. Om o.a. de kwaliteit van de ICT-dienstverlening te garanderen en dat samenwerkingspartijen voldoen aan vooraf bepaalde normen, wordt vanaf eind 2022 gewerkt met TPM’s.

Een TPM (Third Party Memorandum) is een verklaring door een onafhankelijke audit partij over de kwaliteit van de ICTdienstverlening en beheersing van een organisatie. De kosten die gemoeid zijn met de verstrekking van de benodigde TPM’s zijn al in de begroting opgenomen. Nieuwe verplichtingen en toekomstige ontwikkelingen Naast de bestaande verplichtingen onder de AVG en BIO zijn er nieuwe wettelijke kaders in voorbereiding die de komende jaren directe gevolgen zullen hebben voor gemeenten. De Cyberbeveiligingswet (CBW), gebaseerd op de Europese NIS2-richtlijn, zal gemeenten verplichten om te voldoen aan aangescherpte eisen op het gebied van risicobeheer, rapportage en toezicht. Daarnaast komt de AI Act, die regels stelt aan het verantwoord en transparant gebruik van AI. Beide wetten vergroten de noodzaak om blijvend te investeren in informatiebeveiliging, privacy en digitale weerbaarheid. Door nu te anticiperen op deze ontwikkelingen en de organisatie structureel voor te bereiden, verkleinen we risico’s die er nu al zijn en later ontstaan. Daarnaast voorkomen we dat we achteraf versneld en kostbaar moeten bijsturen. Investeren in privacy en informatiebeveiliging is niet alleen 70

een wettelijke verplichting, maar ook een voorwaarde voor betrouwbare dienstverlening en het behoud van vertrouwen van onze inwoners. Inzet in 2025-2026 Samengevat focust de inzet in 2025/2026 op: de samenwerking met de CISO. De CISO zal zorgdragen voor de taken die hiermee gemoeid zijn in samenwerking met de ISO (intern); de inzet van de FG, de CISO en de ISO bij bewustwording; verdere uitbreiding van digitale dienstverlening en de mogelijkheid voor burgers en bedrijven om digitale aanvragen te doen (via DigiD) via onze website; het opstellen van een nieuw Actieplan Privacy; het opstellen van een nieuw Actieplan Informatiebeveiliging; het opstellen van een plan van aanpak NIS2, BIO2 en Cbw; de afronding van de implementatie van de Wmebv. Tot slot: beleid ten aanzien van incidenten De ISO (Information Security Officer) wordt door de medewerkers geïnformeerd over beveiligingsincidenten en legt deze vast ten behoeve van rapportages. Hieronder vallen o.a. inbreuken op en (ver)storingen in de informatietechnologie, datacommunicatie of andere infrastructurele voorzieningen die gevolgen kunnen hebben voor de continuïteit en integriteit van de bedrijfsprocessen evenals signaleringen dat het informatieveiligheidsbeleid niet wordt nageleefd.

Eventuele incidenten of datalekken worden bijgehouden in een afzonderlijk register en wanneer van toepassing gemeld bij de Autoriteit Persoonsgegevens (AP). Voor grote incidenten, zoals bijvoorbeeld een hack, zijn geen kosten geraamd in de begroting. De activiteiten die de gemeente onderneemt om zowel aan de BIO (en de NIS2) als de AVG te voldoen zijn talrijk en hebben veelal een technisch karakter. Ondanks alle fysieke, technische en digitale maatregelen blijft de mens (vaak onbewust) een zwakke schakel waar het gaat om informatieveiligheid. Incidenten vallen dan ook niet uit te sluiten. Het is van belang dat er sprake is van een veilige omgeving (dus niet direct afrekenen) waarin dergelijke incidenten gemeld kunnen worden om van te leren.

71

Paragraaf 10 Sociaal domein Het sociaal domein vormt, in alle Nederlandse gemeenten, een groot deel van de begrotingsmiddelen. Dat geldt ook, maar in mindere mate, voor Rozendaal, zoals we hebben toegelicht in het hoofdstuk ‘Financieel perspectief’. De kern van het sociaal domein wordt gevormd door de drie stelselwetten: de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo), de Jeugdwet en de Participatiewet. In de Rozendaalse context rekenen wij ook Onderwijs (exclusief Onderwijshuisvesting), Sport, Kunst & Cultuur, de Bibliotheek en Publieke gezondheid/Jeugdgezondheidszorg tot het sociaal domein. De ontwikkelingen op deze terreinen zijn niet verwerkt in deze paragraaf maar komen aan de orde in programma’s 4, 5 en 7. Het sociaal domein is complex. Jaarlijks zijn er vele ontwikkelingen om rekening mee te houden. Vaak raken deze Rozendaal alleen indirect, maar geregeld hebben ze wel inhoudelijke of budgettaire consequenties. We hebben er in 2025 voor gekozen om Programma 6, sociaal domein, beknopter te houden en de teksten vooral te richten op onze inzet vanaf 2026. Om plaats te kunnen geven aan context en ontwikkelingen te kunnen duiden, hebben we in samenhang hiermee, gekozen voor een aparte paragraaf Sociaal domein.

We beschrijven achtereenvolgens onze samenwerkingsverbanden, de ontwikkelingen Algemeen en in Jeugdwet, Wmo en Participatiewet, en ten slotte de ontwikkelingen over de opvang en huisvesting van nieuwkomers (vluchtelingen): statushouders, Oekraïense ontheemden en asielzoekers. Samenwerkingsverbanden Gemeente Rheden Een belangrijke partner voor de gemeente Rozendaal is onze buurgemeente Rheden. In maart 2024 is onze samenwerkingsovereenkomst op het sociaal domein herzien. De uitkomst van deze herziening is dat de gemeente Rheden niet alleen de uitvoeringstaken voor ons oppakt, maar dat Rozendaal ook steunt op de beleidskeuzes die de gemeente Rheden maakt binnen het sociaal domein. Voor Rozendaal betekent dit een inperking van de beleidskeuzes maar de grote winst is dat de gemeente Rozendaal gebruik kan maken van de kennis en kunde binnen de gemeente Rheden. Verschillende bezuinigingsopgaven die bij de gemeente Rheden zijn voorgesteld, kunnen ook van invloed zijn op de Rozendaalse kosten. De uitkomsten hebben wij nog niet kunnen verwerken in de begroting, door de grote mate van onzekerheid over de haalbaarheid van de voorgesteld plannen en het benodigde tijdspad. Regio Binnen het Sociaal domein wordt steeds meer regionaal samengewerkt.

Dit is bijvoorbeeld verplicht op grond van de VNG Norm voor Opdrachtgeverschap, waarin gemeenten regionaal moeten samenwerken bij de opdrachtverlening Jeugdhulp en Beschermd Wonen. Van groot belang is hier de Modulaire gemeenschappelijke regeling Sociaal Domein Gelderland Midden (MGRSD SD GM). Deze Modulaire gemeenschappelijke regeling is het juridisch kader waarin de elf gemeenten in onze regio hun samenwerking in het sociaal domein hebben vormgegeven. Het gaat om de uitvoering van verschillende taken in een flexibel concept, waarbij gemeenten per module of sub-module kunnen kiezen of zij er al dan niet aan deelnemen (zie paragraaf 6 ‘Verbonden Partijen’). Ook bij het Doelgroepenvervoer werken gemeente in Gelderland midden samen met regio Nijmegen in Bedrijfsvoeringsorganisatie BVO DRAN (zie ook hier paragraaf 6 ‘Verbonden Partijen’).

72

Ontwikkelingen algemeen Binnen het sociaal domein is er veel verbinding tussen de Wmo en de Jeugdwet. In het kader van de gedachte ‘één gezin, één plan’ is dit ook niet meer dan logisch. Een aantal ontwikkelingen die hierna beschreven zijn onder ‘Wmo’ en ‘Jeugdwet’, hebben dan ook betrekking op beide wetten. Daarnaast zijn er organisaties en ontwikkelingen die het hele sociale domein bestrijken. Twee ontwikkelingen lichten we hieronder uit: Veilig Thuis: Veilig Thuis is een organisatie die als voornaamste taak heeft zich in te zetten tegen huiselijk geweld en kindermishandeling. Dit bestrijkt de hele breedte in het sociaal domein en heeft ook een relatie met programma 1. ‘Veiligheid’. VT speelt een grote rol binnen de proeftuinen die worden ontwikkeld in het kader van de Toekomstscenario’s Kind- en gezinsbescherming. Deze worden verder behandeld bij de Jeugdwet. Implementatie VN verdrag mensen met een Handicap: in 2016 heeft Nederland het VN-verdrag voor mensen met een Handicap geratificeerd. Het is aan de gemeenten om dit in hun lokale beleid te implementeren. Het gaat er om alle inwoners, met en zonder beperking, op een manier die bij hen past, in de samenleving te laten meedoen. Wij zijn voornemens deze implementatie uiterlijk in 2026 te realiseren.

Ontwikkelingen Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) We staan als gemeente, net als veel andere gemeenten in Nederland, de komende jaren voor een grote opgave. De landelijke overheid heeft gemeenten de opdracht gegeven om zorg te dragen voor zorg en ondersteuning aan inwoners van onze gemeente. Wij zien dat de beleidsvrijheid die de wetgever in 2015 aan gemeenten gaf, als gevolg van diverse uitspraken van de Centrale raad van beroep, steeds beperkter wordt. Daarnaast zijn de tarieven voor gecontracteerde zorgaanbieders afgelopen jaar gestegen. Gemeenten zijn verplicht een tarief te bieden op basis van een reële kostprijsberekening. Een onderzoek naar reële kostprijs is in regionaal verband uitgevoerd in 2024. Tegelijkertijd gaat de rijksoverheid de bijdrage vanuit het gemeentefonds voor deze wettelijke taak verminderen. Wij verwachten dat er in 2026 een forse korting zal plaatsvinden op de bijdrage die gemeenten krijgen vanuit het gemeentefonds. Beschermd Wonen De beoogde decentralisatie van het Beschermd Wonen, waarbij gemeenten op grond van de VNG Norm van Opdrachtgeverschap (NvO) regionaal moeten samenwerken, is uitgesteld tot op zijn vroegst 2027. Voor zover nu bekend, blijven de regionale afspraken over het doorsluizen van ambulantiseringsmiddelen door Arnhem naar de regiogemeenten, tot dat moment van kracht.

De ontvangen middelen zijn niet vrij besteedbaar en worden gereserveerd. De afspraken met Rheden over de inzet van deze middelen voor het Lokaal Uitvoeringsplan, gelden voor 2024 en 2025. Voor de periode daarna maken wij nieuwe afspraken. Ontwikkelingen Jeugdwet De komende jaren zijn de Hervormingsagenda jeugd en het Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming leidend. De afgelopen jaren is het aantal jeugdigen dat een beroep deed op jeugdhulp landelijk en ook in Rozendaal toegenomen. Het jeugdzorggebruik in Rozendaal is van 10,2% in 2022 gestegen naar 11,6 % in 2023 en 13,7% in 2024 (bron: CBS. Voor 2024 gaat het om een voorlopig cijfer.). Hervormingsagenda Jeugd De Hervormingsagenda Jeugd bevat een groot pakket afspraken om de jeugdzorg te verbeteren en financieel houdbaar te krijgen. Er wordt structureel geïnvesteerd in de landelijke kwaliteit en effectiviteit van jeugdhulp. Op termijn volgt er een aanpassing van de Jeugdwet, waardoor duidelijker wordt waarvoor jeugdigen en ouders hulp kunnen krijgen. Deze hulp richt zich op jeugdigen en ouders in kwetsbare situaties. 73

Een mogelijk verplichte regionale inkoop van bepaalde specialistische zorg, waarvan eerder sprake was, is vooralsnog niet aan de orde. Het traject vanuit het Rijk is vertraagd. Aanpassing verordening Jeugdhulp De reikwijdte van de jeugdhulpplicht wordt met wijziging van de Jeugdwet scherper afgebakend. Aanscherping van de reikwijdte van de jeugdhulpplicht enerzijds, brengt anderzijds met zich mee dat er een stevige en brede sociale basis nodig is waarnaar verwezen kan worden als zijnde voorliggende oplossingen voor de hulpvraag van de jeugdige en ouders/verzorgers. Ook de pedagogische basis, met andere woorden: de opvoed- en opgroeiomgeving waarin kinderen en jeugdigen opgroeien, behoeft versterking. Een stevige pedagogische basis stimuleert de ontwikkeling van kinderen en ondersteunt ouders bij het opvoeden. Hij draagt bij aan het gezond, veilig en kansrijk opgroeien en helpt bij het omgaan met alledaagse problemen. Toekomstscenario Kind- en Gezinsbescherming Het Toekomstscenario Kind- en Gezinsbescherming heeft als doel het huidige stelsel van jeugdbescherming te verbeteren en geeft gemeenten daarin een belangrijke rol. Wij zetten ons met stevige lokale teams in om, samen met partners, binnen huishoudens vroegtijdig onveiligheid te signaleren. En samen met het huishouden zorg te dragen voor een veilige leef- en leeromgeving.

Hierbij werken de lokale teams samen met de nog op te richten Regionale VeiligheidsTeams. De huidige keten van jeugdbescherming is te complex, waardoor kwetsbare kinderen en hun gezinnen niet tijdig de juiste hulp krijgen. Dit is in de eerste plaats onwenselijk voor deze kinderen en hun gezinnen, maar ook voor de gemeente: problemen worden niet opgelost, meer hulp is nodig, duurdere hulp is nodig. Versterking lokale teams Zowel binnen de Hervormingsagenda Jeugd als vanuit het Toekomstscenario Kind- en Gezinsbescherming is een van de opdrachten aan de gemeenten een sterk lokaal team vorm te geven. Een sterk lokaal team, dat bestaat uit deskundige en bekwame professionals die gezinnen met (meervoudige) problemen effectief kunnen helpen. Professionals die tijdig signaleren, vindbare en toegankelijke hulp bieden en handelen met een brede blik. Voor beide landelijke programma’s wordt zowel regionaal als lokaal gewerkt aan plannen van aanpak. Regionale samenwerking bij complexe hulpvragen Daarnaast werken we regionaal samen op het thema complexe hulpvragen, waarbinnen o.a. gewerkt wordt aan de aanpak wachttijden en de Essentiële Functies. Essentiële Functies zijn hoog specialistische zorgvormen voor een kleine groep jeugdigen en hun gezinnen en/of netwerk, met complexe problematiek waarbij de veiligheid en/of de ontwikkeling in gevaar is.

We werken samen op de Essentiële Functies, omdat de zorg voor jeugdigen (en hun ouders) met hoog complexe specialistische zorgvragen beter moet. Ook gaan we voor de meest kwetsbare jeugdigen in Gelderland passende hulp beter organiseren. Dit doen we door de verschillende domeinen waar jeugdigen en gezinnen met complexe problematiek mee kampen, te integreren. Jeugdigen kunnen hierdoor beter worden geholpen, er is meer kans op vermindering van de problematiek en op uitstroom uit de verblijfsfuncties bij complexe hulpvragen. Het doel is betere zorg voor jeugdigen dicht bij huis. Daarnaast werken we lokaal intensiever samen met lokale partners zoals onderwijs en huisartsen, om de pedagogische basis voor jeugdigen in brede zin te versterken. Jeugdhulp beschikbaar 2027 en verder Eind 2026 loopt de Opdracht maatwerkdiensten jeugdhulp af. In 2025 hebben we daar een evaluatie over uitgevoerd. We werken er naar toe dat we vanaf 2027 wederom jeugdhulp voor de inwoners ter beschikking hebben. Dat doen we in samenhang met de ontwikkeling van een sterk lokaal team en de sociale basis. 74

Ontwikkelingen Participatiewet Participatiewet in balans De bestaanszekerheid van inwoners met een laag inkomen staat onder druk. Het inkomensbeleid van het Rijk blijkt ontoereikend en gemeenten vangen deze negatieve effecten op. Het Rijk werkt aan een stelselherziening van de Participatiewet en het toeslagenstelsel. Het wetsvoorstel moet nog door de Eerste Kamer wordt goedgekeurd. We verwachten het nieuwe Rijksbeleid in 2026. Wij verwachten meer kosten op de kostprijs van de uitkering, loonkostensubsidie, job coaching en trajectbegeleiding. Regionale sociale infrastructuur In de periode 2025-2029 zetten we met acht regiogemeenten een sociale infrastructuur op voor banen van inwoners die niet vallen onder beschut werk, maar die tijdelijk aangewezen zijn op de infrastructuur van sociaal ontwikkelbedrijven. Vangnetuitkering De gemeente Rozendaal heeft meerjarig te maken met een tekort op de uitgaven aan Bijstand. Door de kleine aantallen kunnen een of twee uitkeringen meer al tot gevolg hebben dat het tekort op de Rijksbijdrage BUIG meer dan 7,5% bedraagt. Vanaf 2022 heeft de gemeente met succes een beroep gedaan op de Vangnetuitkering Participatiewet.

75

Financiële begroting Geprognosticeerde balans Activa

31-12-2025

31-12-2026

31-12-2027

31-12-2028

31-12-2029

0

0

0

0

0

5.248.424

4.983.230

4.829.170

4.904.832

4.981.967

1.771.684 7.020.108

1.829.436 6.812.666

0 4.829.170

0 4.904.832

0 4.981.967

0

0

0

0

0

4.169.017

4.888.344

6.725.036

6.293.809

5.852.948

25.000

25.000

25.000

25.000

25.000

50.000 4.244.017

500.000 5.413.344

500.000 7.250.036

500.000 6.818.809

500.000 6.377.948

Totaal Activa

11.264.125

12.226.010

12.079.206

11.723.641

11.359.915

Passiva

31-12-2025

31-12-2026

31-12-2027

31-12-2028

31-12-2029

Vaste passiva Eigen vermogen

8.635.509

8.654.030

8.484.581

8.353.239

8.278.839

Voorzieningen

1.553.616

1.571.980

1.594.625

1.370.402

1.081.076

Vaste schulden met een met een rentetypische looptijd > 1 jaar

0

0

0

0

0

Totaal vaste passiva

10.189.125

10.226.010

10.079.206

9.723.641

9.359.915

Vlottende passiva Vlottende schulden met een met een rentetypische looptijd < 1 jaar 1.000.000

500.000

500.000

500.000

500.000

75.000 1.075.000

1.500.000 2.000.000

1.500.000 2.000.000

1.500.000 2.000.000

1.500.000 2.000.000

11.264.125

12.226.010

12.079.206

11.723.641

11.359.915

Vaste activa Immateriële vaste activa Materiële vaste activa Financiële vaste activa Totaal vaste activa Vlottende activa Voorraden Uitzettingen met een met een rentetypische looptijd < 1 jaar Liquide middelen Overlopende activa Totaal vlottende activa

Overlopende passiva Totaal vlottende passiva Totaal Passiva

76

Recapitulatie overzicht Programma Baten 0 Bestuur en ondersteuning 1 Veiligheid 2 Verkeer en vervoer 3 Economie 4 Onderwijs 5 Sport, cultuur en recreatie 6 Sociaal domein 7 Volksgezondheid en milieu 8 VHROSV subtotaal baten programma's Onttrekkingen aan reserves 0 Bestuur en ondersteuning 1 Veiligheid 2 Verkeer en vervoer 3 Economie 4 Onderwijs 5 Sport, cultuur en recreatie 6 Sociaal domein 7 Volksgezondheid en milieu 8 VHROSV subtotaal onttrekkingen Lasten 0 Bestuur en ondersteuning 1 Veiligheid 2 Verkeer en vervoer 3 Economie 4 Onderwijs 5 Sport, cultuur en recreatie 6 Sociaal domein 7 Volksgezondheid en milieu 8 VHROSV subtotaal lasten programma's Toevoegingen aan reserves 0 Bestuur en ondersteuning 1 Veiligheid 2 Verkeer en vervoer 3 Economie 4 Onderwijs 5 Sport, cultuur en recreatie 6 Sociaal domein 7 Volksgezondheid en milieu 8 VHROSV subtotaal toevoegingen Saldo baten en lasten Saldo onttrekkingen en toevoegingen Totaal saldo

Werkelijk 2024

Begroot 2025

Begroot 2026

Begroot 2027

5.141.873 798 0 0 99.107 29.091 2.234.281 697.050 76.351 8.278.552

4.869.661 500 0 0 97.600 26.331 4.606.451 614.969 25.000 10.240.512

5.213.518 515 0 0 98.608 128.740 912.724 750.940 50.000 7.155.045

5.336.460 530 0 0 99.646 0 129.736 744.435 51.500 6.362.308

5.443.424 546 0 0 100.716 0 132.981 765.612 53.045 6.496.323

5.652.651 563 0 0 101.817 0 136.322 779.918 54.636 6.725.907

112.946 0 30.062 0 113.791 2.092 0 41.101 63.793 363.785

195.222 0 12.407 0 113.921 3.258 0 103.419 0 428.227

179.559 0 225.062 0 113.791 3.258 0 84.060 0 605.730

1.614 0 80.262 0 113.791 3.258 0 74.010 0 272.935

1.614 0 30.062 0 113.791 3.258 0 56.153 0 204.878

1.455 0 99.062 0 113.791 3.258 0 53.393 0 270.959

2.878.566 254.165 253.665 2.721 662.536 229.466 3.021.397 745.987 192.622 8.241.125

2.793.326 256.710 204.961 2.550 657.061 218.919 5.730.950 681.816 91.975 10.638.267

3.078.099 218.178 397.128 2.627 689.388 368.777 2.126.112 791.847 114.734 7.786.890

3.048.388 224.723 263.523 2.705 705.748 270.275 1.381.331 792.705 117.576 6.806.975

3.144.658 231.465 217.650 2.786 723.791 274.569 1.422.423 783.795 120.504 6.921.641

3.236.879 238.409 295.378 2.870 728.775 276.883 1.464.068 794.518 123.519 7.161.301

6.686 0 9.203 0 0 0 0 36.000 0 51.889

6.686 0 9.203 0 1.700 0 0 0 0 17.589

6.686 0 45.000 0 1.750 0 0 0 0 53.436

6.686 0 45.000 0 1.800 0 0 0 0 53.486

6.686 0 35.000 0 1.850 0 0 0 0 43.536

6.686 0 35.000 0 1.900 0 0 0 0 43.586

37.427 311.896 349.323

-397.755 410.638 12.882

-631.845 552.294 -79.552

-444.666 219.449 -225.217

-425.318 161.342 -263.976

-435.393 227.373 -208.020

Begroot 2028

Begroot 2029

77

Overzicht Algemene dekkingsmiddelen De algemene uitkering uit het gemeentefonds is het belangrijkste dekkingsmiddel voor de Rozendaalse begroting. Vanaf het jaar 2026 baseert het rijk de nieuwe financieringssystematiek op het bruto binnenlands product. Rozendaal gaat standaard uit van de meicirculaire. Op basis van het structurele begrotingssaldo komt de provincie tot haar oordeel over repressief dan wel preventief financieel toezicht. Het verschil met het ‘reguliere’ begrotingssaldo komt tot uitdrukking door de incidentele lasten en baten buiten beschouwing te laten.

Saldo 2026

Saldo 2027

Saldo 2028

Saldo 2029

-592.542 -224.193 -263.523 -2.705 -606.102 -270.275 -1.251.595 -48.269 -66.076 -3.325.280

-614.735 -230.919 -217.650 -2.786 -623.075 -274.569 -1.289.442 -18.183 -67.459 -3.338.818

-631.734 -237.846 -295.378 -2.870 -626.958 -276.883 -1.327.746 -14.600 -68.882 -3.482.899

5.107.305 0 -2.401.770 -1

5.224.223 0 -2.333.609 -10.000

5.330.792 0 -2.407.291 -10.000

5.535.057 0 -2.477.551 -10.000

-631.845

-444.666

-425.318

-435.393

Toevoegingen en onttrekkingen aan reserves

552.294

219.449

161.342

227.373

Geraamd resultaat Incidentele baten en lasten

-79.552 79.552

-225.217 0

-263.976 0

-208.020 0

Structureel begrotingssaldo

0

-225.217

-263.976

-208.020

Programma 0 Bestuur en ondersteuning -570.114 1 Veiligheid -217.663 2 Verkeer en vervoer -397.128 3 Economie -2.627 4 Onderwijs -590.780 5 Sport, cultuur en recreatie -240.037 6 Sociaal domein -1.213.388 7 Volksgezondheid en milieu -40.907 8 VHROSV -64.734 Totaal van de programma's -3.337.378 Algemene dekkingsmiddelen Vennootschapsbelasting (VPB) Overhead Onvoorzien Subtotaal programma's inclusief algemene dekkingsmiddelen, VPB, overhead en onvoorzien

78

Investeringsstaat Omschrijving Riolering Jachtlaan Mr v hasseltlaan Steenhoek Wildwal ERP-systeem Arnhemse Allee Rosendael Boerenallee Bremlaan H v Gelrestraat Kerklaan

2026 50.000 91.600 195.000 252.500 129.400 40.000

Totaal

758.500

2027 50.000

2029 283.000

2029 307.000

50.200 166.000 149.200 342.700 404.000 69.000 100.200

449.000

456.200

EMU-saldo Als gevolg van Europese regelgeving mogen EU-lidstaten een begrotingstekort (EMU-saldo) hebben van maximaal 3% van het bruto binnenlands product (BBP). Aan dit maximale tekort van 3% hebben, naast de Rijksoverheid, ook de decentrale overheden een aandeel. De EMU-systematiek werkt op een andere manier dan het (gemodificeerde) baten- en lastenstelsel dat de gemeenten hanteren. Investeringen tellen bijvoorbeeld niet mee in het stelsel van baten en lasten, daarbij wordt uitgegaan van de kapitaallasten van de investeringen. Investeringen in een jaar tellen volledig mee in het EMUsaldo. Bij een sluitende begroting kan een gemeente daardoor toch een negatief EMU-saldo hebben. Het EMU-saldo van de gemeente Rozendaal is negatief doordat in er grotere investeringen zijn voorzien. Het betekent dat in EMU-termen de inkomsten groter zijn dan de uitgaven. EMU-saldo Resultaat voor bestemming Afschrijvingen tlv exploitatie Bruto dotaties aan voorzieningen Investeringen vaste activa Verkoopopbrengsten vaste activa Boekwinst desinvesteringen vaste activa Aankoop grond, bouw- woonrijpmaken e.d. Verkoopopbrengsten grond Boekwinst grondverkopen Betalingen tlv voorzieningen Boekwinst verkoop deelnemingen/aandelen

31-12-2025 31-12-2026 31-12-2027 31-12-2028 31-12-2029 12.882 -79.552 -225.217 -263.976 -208.020 217.860 222.447 227.748 231.026 233.824 + 71.000 71.774 72.645 73.551 24.493 + 89.000 758.500 100.200 449.000 456.200 0 0 0 0 0+ 0 0 0 0 00 0 0 0 00 0 0 0 0+ 0 0 0 0 00 89.778 50.000 297.774 98.044 0 0 0 0 0+ 212.742 -633.609 -75.024 -706.173 -503.947

79

Toevoegingen en onttrekkingen aan reserves Programma Reserve

2024

2025

2026

2027

2028

2029

Toevoegingen 0 2 4

Inventaris gemeentehuis Wegen Onderwijs

6.686 9.203 0 15.889

6.686 9.203 1.700 17.589

6.686 45.000 1.750 53.436

6.686 45.000 1.800 53.486

6.686 35.000 1.850 43.536

6.686 35.000 1.900 43.586

4.494 9.112 111.791 3.258 21.200

4.494 12.407 113.921 3.258 23.419

1.614 30.062 113.791 3.258 24.060

1.614 30.062 113.791 3.258 24.010

1.614 30.062 113.791 3.258 26.153

1.455 30.062 113.791 3.258 25.133

149.855

157.499

172.785

172.735

174.878

173.699