Arnhemse Raadsbrief Actuele ontwikkelingen in de huishoudelijke ondersteuning (Wmo). gedeeld mei 2022.pdf
Tekst van het document
Aan de gemeenteraad
Datum
: 8 februari 2022
Zaaknummer
: 630429
Contactpersoon
: Gerard Fidder
Telefoonnummer
: 026 3772303
Onderwerp: Actuele ontwikkelingen in de huishoudelijke ondersteuning (Wmo)
Geachte voorzitter en leden, Wij stellen u voor kennis te nemen van actuele ontwikkelingen in de huishoudelijke ondersteuning. Hiermee doen we ook de toezegging (Huishoudelijke hulp, 1054) d.d. 13 oktober 2021 af om uw raad te informeren over de uitkomsten van gesprekken met aanbieders over het aanbieden van huishoudelijke ondersteuning. Inleiding Vanaf de zomer zijn er steeds meer signalen gekomen van sociale wijkteams en zorgaanbieders dat er toenemende personeelstekorten zijn in de huishoudelijke ondersteuning. In deze raadsbrief informeren wij u over deze ontwikkeling en over de stappen die wij zetten en willen zetten om te borgen dat de meest kwetsbare inwoners toegang houden tot huishoudelijke ondersteuning. Actuele ontwikkelingen in de huishoudelijke ondersteuning (Wmo) De personeelstekorten leiden ertoe dat de wachttijden voor huishoudelijke ondersteuning oplopen. Het blijkt dat niet alle inwoners direct huishoudelijke ondersteuning kunnen krijgen. De problemen spelen bij alle zorgproducten in de huishoudelijke ondersteuning, maar bij de Algemene voorziening huishoudelijke ondersteuning zijn de problemen het grootst. Het personeel dat beschikbaar is, wordt door aanbieders met name ingezet op de Maatwerkvoorziening huishoudelijke ondersteuning.
Deze keuze is begrijpelijk, omdat de inwoners die in aanmerking komen voor de Maatwerkvoorziening over het algemeen kwetsbaarder zijn dan inwoners die in aanmerking komen voor de Algemene voorziening. De personeelstekorten in de huishoudelijke ondersteuning zijn niet uniek voor Arnhem; er is sprake van een landelijk probleem en ook gemeenten binnen de regio Centraal-Gelderland hebben er mee te maken. In regionaal verband zijn we hierover in gesprek met aanbieders en op 1 december 2021 heeft een regionale Marktconsultatie met aanbieders huishoudelijke ondersteuning plaatsgevonden. Een verslag van deze regionale Marktconsultatie treft u bijgaand aan. Vanuit deze regionale Marktconsultatie en vanuit diverse contractgesprekken met aanbieders ontstaat het volgende beeld:
Eusebiusbuitensingel 53 • Postbus 9029 • 6800 EL Arnhem Telefoon 0800-1809 • Fax 026 - 3774830 • www.arnhem.nl
Datum Zaaknummer Pagina
•
• •
•
: 8 februari 2022 : 630429 :2
Aanbieders zijn via allerlei kanalen personeel aan het werven, maar door de algehele krapte op de arbeidsmarkt is het lastig om voldoende personeel te vinden. Er wordt ook getracht om nieuwe doelgroepen te vinden, zoals studenten. Aanbieders geven aan dat het lastig is om nieuw geworven personeel vast te houden; een deel van de nieuwe medewerkers haakt relatief snel af. Aanbieders verwachten dat de personeelstekorten langere tijd zullen aanhouden. Er is op dit moment geen verzoek aan gemeenten of de regionale inkooporganisatie tot extra ondersteuning bij het werven. Wel roepen aanbieders gemeenten op om richting inwoners te communiceren dat er personeelstekorten zijn en dat niet langer verwacht mag worden dat huishoudelijke ondersteuning in ruime mate beschikbaar is. Bij een aantal aanbieders ontstaan ook financiële problemen. Nieuw te werven personeel heeft een sterkere onderhandelingspositie ten aanzien van het startsalaris en het bestaande personeel zit relatief hoog in de loonschaal en heeft dus een hoge periodiek in de loonschaal. Dit sluit niet meer aan op de aannames in de tarieven.
Consequenties Het aanpakken van de personeelstekorten in de huishoudelijke ondersteuning is complex. Er is sprake van een algehele krapte op de arbeidsmarkt. Het college zet in op de volgende aanpak: 1. Inrichten wachtlijstbemiddeling huishoudelijke ondersteuning Het college vindt het van belang dat de meest kwetsbare inwoners - met een beperkt sociaal netwerk zoveel mogelijk toegang houden tot huishoudelijke ondersteuning. Zeker als sprake is van een acuut probleem, zoals een ongeval of ziekte bij de inwoner of bij de mantelzorger die ondersteuning biedt. Deze groep kan immers niet op korte termijn op een andere wijze voorzien in een schoon en leefbaar huis. Om de toegang voor deze kwetsbare groep te borgen willen we een centraal punt inrichten waar beschikbaar aanbod van zorgaanbieders en de vraag naar huishoudelijke ondersteuning samenkomt. Met behulp van een wachtlijstbemiddelaar/-coördinator zal samen met sociale wijkteams en aanbieders bekeken worden welke meest kwetsbare inwoner als eerste geplaatst moet worden op het beschikbare aanbod bij zorgaanbieders. Het inrichten van een dergelijk centraal punt is niet eenvoudig. De toegang van inwoners tot de maatwerkvoorziening huishoudelijke ondersteuning verloopt via de sociale wijkteams, maar de toegang tot de algemene voorziening verloopt via 21 zorgaanbieders.
Om verschillen in beoordeling van gelijke situaties te voorkomen, zal een systeem van urgentiebepaling moeten worden ingericht. Daarnaast geven zorgaanbieders aan dat door het grote verloop onder nieuw personeel het nieuwe beschikbare aanbod sterk wisselt. Op dit moment loopt de werving en selectie van een wachtlijstbemiddelaar, die een vergelijkbare taak ook zal uitvoeren voor de jeugd-GGZ waar eveneens wachtlijsten zijn. De krapte op de arbeidsmarkt is echter ook hier voelbaar, zodat we hopen dat deze werving en selectie spoedig kan worden afgerond.
Eusebiusbuitensingel 53 • Postbus 9029 • 6800 EL Arnhem Telefoon 0800-1809 • Fax 026 - 3774830 • www.arnhem.nl
Datum Zaaknummer Pagina
: 8 februari 2022 : 630429 :3
2. Onderzoek naar het doorontwikkelen van huishoudelijke ondersteuning Het college wil samen met sociale wijkteams en aanbieders onderzoeken hoe de huishoudelijke ondersteuning beter kan inspelen op de vergrijzing en personeelstekorten. Door de oplopende vergrijzing mag verwacht worden dat de vraag naar huishoudelijke ondersteuning zal toenemen; tegelijkertijd is het aanbod van personeel beperkt. In dit onderzoek komen verschillende vragen aan bod, zoals: • Kunnen we door innovatie de huishoudelijke ondersteuning minder arbeidsintensief maken? • Kunnen we nieuwe doelgroepen interesseren voor een baan in de huishoudelijke ondersteuning? Tijdens de regionale Marktconsultatie werden bijvoorbeeld studenten genoemd. Ook zijn er contacten tussen zorgaanbieders en het regionaal Werkgeversservicepunt en Scalabor. Mogelijk kunnen deze versterkt worden en kunnen werkzoekenden via een opleidingstraject gaan instromen in de huishoudelijke ondersteuning. • Is er aanleiding om bij de toegang tot de Algemene voorziening de huidige intake door aanbieders beter te ondersteunen? Tijdens de regionale marktconsultatie gaven aanbieders aan te weinig ruimte te hebben om een goede intake te kunnen uitvoeren. We zullen de raad informeren over de uitkomsten van dit onderzoek.
In lijn met de oproep van aanbieders tijdens de regionale marktconsultatie verwachten we daarnaast dat we inwoners erop moeten gaan wijzen dat, als gevolg van de huidige personeelstekorten, het aanbod aan huishoudelijke ondersteuning beperkt is en dat dit ook gevolgen kan hebben voor bijvoorbeeld de frequentie waarin huishoudelijke ondersteuning geleverd kan worden. Wat hierin mogelijk is, willen we samen met sociale wijkteams en aanbieders gaan onderzoeken en uitwerken. In het Regeerakkoord is opgenomen dat voor de huishoudelijke ondersteuning opnieuw een inkomensafhankelijke eigen bijdrage zal worden ingevoerd. Het abonnementstarief zal hiermee voor de huishoudelijke ondersteuning komen te vervallen. Hoe deze inkomensafhankelijke eigen bijdrage er precies komt uit te zien en wanneer deze wordt ingevoerd, moet nog door het Rijk worden uitgewerkt, maar het opnieuw invoeren van een inkomensafhankelijke eigen bijdrage zal naar verwachting tot minder vraag naar huishoudelijke ondersteuning gaan leiden. 3. Evalueren en verhogen tarief Algemene voorziening huishoudelijke ondersteuning Er zijn signalen van aanbieders dat het personeel in de huishoudelijke ondersteuning relatief hoog in de loonschaal zit (een hoge periodiek heeft).
Daarnaast is er druk bij zorgaanbieders om nieuw personeel een hogere periodiek te geven, omdat dit personeel door de krapte op de arbeidsmarkt een sterkere onderhandelingspositie heeft. Deze ontwikkelingen hebben ertoe geleid dat een evaluatie is gestart van de tariefstructuur huishoudelijke ondersteuning. Sommige aannames in de tariefstructuur (bijvoorbeeld de periodiekmix, zie onderstaand) lijken niet meer aan te sluiten bij de huidige realiteit. Aangezien de tarieven via de regionale aanbesteding zijn vastgesteld, voeren we deze evaluatie in regionaal verband uit onder de vlag van de regionale inkooporganisatie Inkoop-SDCG.
Eusebiusbuitensingel 53 • Postbus 9029 • 6800 EL Arnhem Telefoon 0800-1809 • Fax 026 - 3774830 • www.arnhem.nl
Datum Zaaknummer Pagina
: 8 februari 2022 : 630429 :4
In het kader van de regionale Marktconsultatie is de ''periodiekmix'' van aanbieders uitgevraagd. De periodiekmix laat zien in welke periodiek medewerkers zitten die een bepaald zorgproduct leveren. Inmiddels is duidelijk dat de werkelijke, gemiddelde periodiekmix afwijkt van de periodiekmix die in de tarieven wordt gehanteerd. De verschillen zijn het grootst bij het tarief voor de Algemene voorziening. Inmiddels is een regionaal voorstel tot een tariefaanpassing ontwikkeld en is hierover in regionaal verband besloten. Dit besluit heeft ertoe geleid dat het tarief van de Algemene voorziening is verhoogd en op hetzelfde niveau ligt als het tarief voor de Maatwerkvoorziening. Deze aanpassing leidt ertoe dat zorgaanbieders kostendekkend de huishoudelijke ondersteuning kunnen blijven leveren. De tariefsverhoging van de Algemene voorziening kan binnen de zorgbegroting worden opgevangen. Communicatie Vanuit bovenstaande aanpak zullen we blijven communiceren met aanbieders, sociale wijkteams en inwoners over de situatie in de huishoudelijke ondersteuning en onze pogingen om deze voor de meest kwetsbare groep toegankelijk te houden. Dit betekent ook dat een minder kwetsbare groep er rekening mee moet houden dat de huishoudelijke ondersteuning niet altijd in de volle omvang geboden zal kunnen worden.
Hoogachtend, het college van burgemeester en wethouders van Arnhem, de secretaris, de burgemeester,
J.H. de Baas
A. Marcouch
Bijlagen − Verslag regionale Marktconsultatie met aanbieders huishoudelijke ondersteuning d.d. 1 december 2021 − Regionaal voorstel tot aanpassing van de tarieven huishoudelijke ondersteuning
Eusebiusbuitensingel 53 • Postbus 9029 • 6800 EL Arnhem Telefoon 0800-1809 • Fax 026 - 3774830 • www.arnhem.nl