Agendabundel
Tekst van het document
Bundel - 1.2 Raadsvergadering van 17 december 2024 1 2
3 4 5
6
7 8 9
Openingen spreekrecht Presentatie over de instrumenten die onder de Omgevingswet beschikbaar zijn Presentatie over de instrumenten die onder de Omgevingswet beschikbaar zijn en hoe deze ingezet kunnen worden om regie te houden op realisatie van het gewenste woningbouwprogramma en welke rol de omgevingsvisie hierin speelt; Presentatie gemeenteraad_Grip op realisatie_versnelling woningbouw Vaststellen agenda Concept-agenda Raad 2024-12-17 Mededelingen Hoofdlijnennotitie Omgevingsvisie Voorgesteld wordt om: De Hoofdlijnennotitie Rozendaal 2050 te beschouwen als kader voor de ontwerp Omgevingsvisie. Hierbij worden de drie integrale strategische kernambities als uitgangspunt genomen voor de nadere uitwerking in de ontwerp Omgevingsvisie: Samen Redzaam Rozendaal Gezond en Klimaat Robuust Rozendaal Groene achtertuin van de regio 2. Aandachtspunten mee te geven in aanvulling op de Hoofdlijnennotitie Rozendaal 2050 die een plek moeten krijgen in de ontwerp-Omgevingsvisie. Hiermee wordt de uiteindelijke besluitvorming van de raad over vaststelling van de Omgevingsvisie voorbereid.
Raadsvoorstel Hoofdlijnennotitie Rozendaal 2050 Raadsbesluit Hoofdlijnennotitie Rozendaal 2050 Hoofdlijnennotitie_Bijlage 1_Concept Visiekaart_Kernambitie 1 Hoofdlijnennotitie_Bijlage 2_Concept Visiekaart_Kernambitie 2 Hoofdlijnennotitie_Bijlage 3_Concept Visiekaart_Kernambitie 3 Hoofdlijnennotitie_Omgevingsvisie Rozendaal 2050 Evaluatie Grondstoffenbeleid Voorgesteld wordt om: Kennisnemen van de resultaten van de eerste fase van het grondstoffenplan. In te stemmen met de opstart van de tweede fase met inachtneming van de adviezen zoals beschreven in het evaluatierapport als kader voor de nadere uitwerking van het grondstoffenbeleid. Voor het begeleiden van het proces richting publieke inzameldienst eenmalig € 8000 ter beschikking te stellen uit de algemene middelen. In te stemmen om Reshare/Leger des Heils officieel aan te wijzen voor de inzameling van hun kledingcontainer en aan deze aanwijzing de eis te verbinden dat zij jaarlijks verslag doen van de ingezamelde hoeveelheden. Raadsvoorstel Tussenevaluatie grondstoffenbeleid en vervolg Concept-raadsbesluit Tussenevaluatie grondstoffenbeleid en vervolg bijlage 1 TUSSENEVALUATIE GRONDSTOFFENBELEID EN VERVOLG bijlage 2 Onderzoek diftar IPRNORMAG Motie, vreemd aan de orde van de dag, over een mogelijke "springlocatie" ten behoeve van defensie op het Rozendaalse Veld/De Terletse Heide.
Motie Ruimte voor Rust en Natuur, niet voor Bommen en Granaten Rondvraag Sluiting
Grip op realisatie/versnelling woningbouw Gemeenteraad gemeente Rozendaal 17 december 2024 1
Gemiddelde woningbouwontwikkeling duurt 10+ jaren…. Initiatief
planvorming/haalbaarheid ‘Stapeling ambitiesʼ
‘Wijzigend beleid en politieke ambitiesʼ
realisatie Participatie en draagvlak
Wisseling bestuurders en professionals Complexiteit
2
Professionaliteit
Afhankelijkheid gemeente is groot Rijk Woon- en bouwagenda Nationale prestatieafspraken Wet versterking Regie Wet- en regelgeving / Omgevingswet Etc. Realisatie woningbouw
Gemeente Omgevingsbeleid Omgevingsplan Volkshuisvestingsprogramma Grondbeleid Verordeningen Capaciteit Politiek draagvlak
Transformatie Provincie Volkshuisvestingsprogramma Woondeals Omgevingsvisie Etc.
3
Markt Renteontwikkeling Consumentenvertrouwen Inflatie/kosten Financiële situatie (incl. bijbehorende afwegingen) ontwikkelende partij Etc.
Diagnose / veel voorkomende vertragingsfactoren
4
➔
Complexiteit: ontwijkend gedrag / sectorale blik
➔
Beschikbaarheid capaciteit, kennis en professionaliteit
➔
Ontbreken urgentie en prioriteiten (organisatie / politiek)
➔
Parallel plannen: tijdig rekenen, tekenen en co-creatie
➔
Financiële haalbaarheid / afwegingen
➔
Milieu
➔
Draagvlak samenleving / politiek en participatie / bezwaar omwonenden
Uitnodigingsplanologie
5
Eisen
Wensen
Criteria / longlist
Rijk/provincie
Gemeente
Rijk/provincie
Gemeente
1. Planologie en ruimte
Omvang plan Ladder / binnenstedelijk, randen, buitengebied Prioritaire gebieden
→ Eis → Eis
→ Eis → Eis
→ Bonuspunten → Bonuspunten
→ Bonuspunten → Bonuspunten
2. Wonen/volkshuisvesting
Kwantitatief Betaalbaar / sociaal Doelgroepen Kwalitatief / concepten (grondgebonden, geclusterd, zorg, flex, levensloopbestendig etc.) …
→ Eis → Eis
→ Eis → Eis
→ Bonuspunten → Bonuspunten
→ Bonuspunten → Bonuspunten
3. Stedenbouw/landschap
Ontwikkelprincipes (parkeren) Koppelkansen Inrichting / architectuur Klimaatadaptatie (water en bodem)
→ Eis → Eis
→ Eis → Eis
→ Bonuspunten → Bonuspunten
→ Bonuspunten → Bonuspunten
4. Duurzaamheid
Beng Biodiversiteit Circulair Conceptueel / De Bouwstroom
→ Eis → Eis
→ Eis → Eis
→ Bonuspunten → Bonuspunten
→ Bonuspunten → Bonuspunten
5. Financieel
Uitgangspunten Grondprijs Kostenverhaal
→ Eis → Eis
→ Eis → Eis
→ Bonuspunten → Bonuspunten
→ Bonuspunten → Bonuspunten
6. Participatie
Doelen
→ Eis → Eis
→ Eis → Eis
→ Bonuspunten → Bonuspunten
→ Bonuspunten → Bonuspunten
7. Realisatie
Rollen en verantwoordelijkheden Verplichtingen IJk en beslismomenten
→ Eis → Eis
→ Eis → Eis
→ Bonuspunten → Bonuspunten
→ Bonuspunten → Bonuspunten
Omgevingsbeleid ➔
Locaties
➔
Ruimte en restricties bouwmogelijkheden
➔
Vastleggen categorieën, segmentering, doelgroep % locatie, gebied of gemeente)
6
➔
Voorkeursrecht
➔
Uitvoeringsparagraaf (rolnemingen, participatie, fasering, programmaʼs, etc.)
➔
Kostenverhaal
Overige instrumenten Grondbeleid ➔
Actief, faciliterend, situationeel
➔
Anterieure overeenkomst
➔
Grondprijzen
➔
Opkoopbescherming
➔
Antispeculatiebeding
➔
Zelfbewoningsplicht
Huisvestingsverordening ➔
Regels over de toewijzing van huurwoningen en de urgentievolgorde
Proces/regie o.a.
Vergunning onttrekken of samenvoegen van woonruimte,
➔
Zelf ontwikkelen
(kamer)verhuur
➔
Collectief particulier opdrachtgeverschap
Maatregelen om toeristische verhuur te
➔
Selectie partijen (prijsvraag, tenders)
voorkomen/beperken
➔
Capaciteit/kennis
➔
Opkoopbescherming
➔
Etc.
➔
Nieuwe huisvestingswet: 50% van de beschikbare
➔
➔
huurwoningen toewijzen aan mensen met een economische, maatschappelijke of een lokale binding of specifieke beroepen 7
Financiering/contractueel o.a.
Grip op realisatie/versnelling woningbouw 8
Concept-Agenda van de openbare vergadering van de raad van Rozendaal van dinsdag 17 december 2024. De vergadering begint om 19:00 uur begint. Het betreft het een fysieke vergadering in de raadszaal van het gemeentehuis. De vergadering is live te volgen via de website van de gemeente https://www.rozendaal.nl. 1. Opening en spreekrecht; 2. Vaststellen agenda; 3. Presentatie over de instrumenten die onder de Omgevingswet beschikbaar zijn en hoe deze ingezet kunnen worden om regie te houden op realisatie van het gewenste woningbouwprogramma en welke rol de omgevingsvisie hierin speelt; 4. Mededelingen; 5. Hoofdlijnennotitie Omgevingsvisie (wordt nagezonden); 6. Evaluatie grondstoffenbeleid; 7. Rondvraag; 8. Sluiting. Regeling ten aanzien van het spreekrecht: Wilt u persoonlijk inspreken in de vergadering van de gemeenteraad? Maakt u dit dan minstens 24 uur voorafgaand aan de vergadering per email kenbaar bij de griffier: griffie@rozendaal.nl of telefonisch: 026-3843661. De griffier laat u dan weten hoe u tot het inspreekgedeelte van de raad wordt toegelaten. U kunt uw inspreekreactie ook 24 uur voorafgaand aan de vergadering sturen naar griffie@rozendaal.nl. De voorzitter van de vergadering spreekt uw tekst dan tijdens de vergadering uit. We vragen u uw bijdrage zo kort en bondig mogelijk te formuleren en bij voorkeur minder dan de toegestane 5 minuten te benutten.
Van deze vergadering worden geluid en beeld worden vastgelegd. Uw bijdrage is openbaar en wordt eveneens vastgelegd.
Raadsvoorstel
Onderwerp Hoofdlijnennotitie Rozendaal 2050 Adviseur Programma Portefeuillehouder
: R. Berendsen : Ruimtelijke Ordening, Volkshuisvesting : S. Warmerdam
Datum B&W Datum Raad
: 26 november 2024 : 17 december 2024
Openbaar
: Ja
Aan de Raad Aanleiding Op 1 januari 2027 moeten gemeenten beschikken over een omgevingsvisie die voldoet aan de eisen van de Omgevingswet. In dit kader zijn we dit voorjaar gestart met het proces om te komen tot een omgevingsvisie voor Rozendaal. Deze visie is een strategische visie voor de lange termijn voor de fysieke leefomgeving van de gemeente. Om de omgevingsvisie in 2025 door de gemeenteraad vast te kunnen laten stellen worden een aantal fases doorlopen. Basis voor het proces voor het opstellen van de omgevingsvisie is het Plan van aanpak dat aan u op 20 oktober 2020 is aangeboden en op grond waarvan een krediet beschikbaar is gesteld. Op basis van het Plan van aanpak hebben we in samenspraak met bureau RUIMTEVOLK een proces vastgesteld om tot een omgevingsvisie te komen. Dit proces is onderverdeeld in drie fasen. 1. In de eerste fase hebben we de Rozendaalse kwaliteiten in beeld gebracht, hebben we de belangrijkste ontwikkelingen die op ons afkomen geduid, is de samenhang tussen de verschillende opgaven in beeld gebracht, is de regionale positie van Rozendaal scherp gesteld en is het huidige beleid geïnventariseerd. De opbrengst van deze fase is samengebracht in drie factsheets die samen de Omgevingsschets Rozendaal 2050 vormen. De opbrengst van de eerste fase hebben we op 12 september 2024 besproken met inwoners en ketenpartners in de Dag van Rozendaal #1.
Tijdens deze bijeenkomsten hebben we diverse gesprekken gevoerd over mogelijke keuzes en dilemma’s. 2. In fase twee is een Hoofdlijnennotitie opgesteld. Deze notitie is geschreven door de ambtelijke begeleidingsgroep en bureau RUIMTEVOLK om de politiek, samenleving en maatschappelijke partners uit te nodigen te reageren op de koers, bijpassende keuzes en centrale opgaven voor de Rozendaalse Omgevingsvisie, zoals die is gedestilleerd uit de omgevingsschets. De Hoofdlijnennotitie is op 13 november besproken in de Dag van Rozendaal #2 met de inwoners en zijn gedeeld met de ketenpartners. De opmerkingen van de inwoneravond zijn verwerkt in de volgende versie van de Hoofdlijnennotitie die als bijlage bij dit raadsvoorstel is gevoegd. Van de meeste ketenpartners zijn de opmerkingen verwerkt. Opmerkingen die nog nakomen worden bij meegenomen in fase 3.
Pagina 1 van 4
Raadsvoorstel
3.
In de derde en laatste fase wordt op basis van de Hoofdlijnennotitie de ontwerp Omgevingsvisie opgesteld. Hierin worden de koers en keuzes (gebieds- of soms buurtgericht) uitgewerkt en wordt een uitvoeringsstrategie opgesteld. De planning is om de ontwerpOmgevingsvisie begin 2025 gereed te hebben. Deze wordt na instemmen van ons college vrijgegeven voor terinzagelegging. De zienswijzen en de reactie daarop van het college worden aan de gemeenteraad aangeboden. De gemeenteraad stelt de definitieve Omgevingsvisie uiteindelijk vast.
Op 8 oktober jl. hebben wij de gemeenteraad tijdens een raadsinformatieavond geïnformeerd over het proces van de Omgevingsvisie, de omgevingsschets en een terugkoppeling gegeven van de Dag van Rozendaal #1 van 12 september. Naar aanleiding van deze vergadering is door de gemeenteraad afgesproken dat de Hoofdlijnennotitie Rozendaal 2050 aan de gemeenteraad wordt voorgelegd, zodat de raad kaders kan meegeven voor de ontwerp-Omgevingsvisie. Met dit raadsvoorstel wordt hieraan invulling gegeven. Gevraagde beslissing 1. De Hoofdlijnennotitie Rozendaal 2050 te beschouwen als kader voor de ontwerp Omgevingsvisie. Hierbij worden de drie integrale strategische kernambities als uitgangspunt genomen voor de nadere uitwerking in de ontwerp Omgevingsvisie: o Samenredzaam Rozendaal o Gezond en klimaatrobuust Rozendaal o Groene achtertuin van de regio 2. Aandachtspunten mee te geven in aanvulling op de Hoofdlijnennotitie Rozendaal 2050 die een plek moeten krijgen in de ontwerp-Omgevingsvisie. Hiermee wordt de uiteindelijke besluitvorming van de raad over vaststelling van de Omgevingsvisie voorbereid. Wat willen we bereiken? Door de Hoofdlijnennotitie als kader te beschouwen en aandachtspunten mee te geven wordt de gemeenteraad in staat gesteld om tijdens de totstandkoming van de Omgevingsvisie mede de richting te bepalen die wordt opgenomen in de ontwerp-Omgevingsvisie.
Argumenten 1 Hoofdlijnennotitie basis voor ontwerp-Omgevingsvisie In de Hoofdlijnennotitie is een beknopte weergave opgenomen van de belangrijkste opgaven die zijn gedestilleerd uit de omgevingsschets. Deze opgaven zijn in hoofdstuk 3 uitgewerkt in een eerste globale beschrijving op hoofdlijnen van de positionering van Rozendaal en het gewenste toekomstbeeld van de gemeente in 2050. Dit toekomstbeeld hebben we vertaald in drie kernambities: 1. Samenredzaam Rozendaal 2. Gezond en klimaatrobuust Rozendaal 3. Groene achtertuin van de regio
Pagina 2 van 4
Raadsvoorstel
In deze drie kernambities zijn een aantal richtinggevende keuzes opgenomen. Omdat het om een Hoofdlijnennotitie gaat wordt de richting per ambitie kort omschreven. In de volgende fase (opstellen Omgevingsvisie) worden deze verder uitgewerkt. De kernambities zijn gebiedsgericht, de kernambities 1 en 2 op het dorp, ambitie 3 op het buitengebied. Het fundament voor de drie kernambities zijn het DNA en de identiteit van Rozendaal. Op basis hiervan zijn de ambities voor de toekomst vormgegeven. Om de ambities te realiseren, zijn er per kernambitie een aantal strategische keuzes opgenomen waarin is aangegeven wat we gaan doen om in 2050 te komen waar we willen zijn. Als bijlage bij de Hoofdlijnennotitie zijn drie concept visiekaarten gevoegd. In de concept visiekaarten zijn per kernambitie deze richtinggevende keuzes gevisualiseerd zoals in de Hoofdlijnennotitie weergeven. Wij vernemen graag van u of wij de Hoofdlijnennotitie Rozendaal 2050, inclusief de concept visiekaarten, kunnen beschouwen als kader voor de ontwerp Omgevingsvisie en of de raad ons aandachtspunten mee wil geven in aanvulling op de Hoofdlijnennotitie Rozendaal 2050 die een plek moeten krijgen in de ontwerp Omgevingsvisie. 2. Woonvisie De gemeente Rozendaal beschikt op dit moment niet over een woonvisie.
Een woonvisie is een beleidsdocument van een gemeente waarin het beleid op het gebied van de woningmarkt is uitgewerkt. In een woonvisie komen verschillende aspecten van het wonen aan bod, maar is vooral aandacht voor de actuele woningbehoefte waarbij zowel aandacht is voor kwantiteit (aantallen) als kwaliteit (welk soort woningen). Op basis hiervan wordt duidelijk welke (volkshuisvestelijke) vraagstukken op middellange termijn spelen en op welke wijze de gemeente hierin een rol wil spelen. Gezien de samenhang die er is tussen de inhoud van de Omgevingsvisie en de woonvisie wordt, zoals voorgenomen in het coalitieakkoord de woonvisie onderdeel van de Omgevingsvisie. In de drie integrale kernambities vindt u de belangrijkste elementen voor een woonvisie op hoofdlijnen terug gebaseerd op o.a. eerdere locatieonderzoeken en het woonbehoefte-rapport. In de ontwerpOmgevingsvisie wordt de woonvisie als separaat hoofdstuk opgenomen. Kanttekeningen 1. Doorwerking Omgevingsvisie De Omgevingsvisie is alleen zelfbindend en werkt niet direct door naar inwoners, bedrijven of gebiedsbeherende organisaties. Om de beleidsuitgangspunten zoals opgenomen in de Omgevingsvisie wel door te laten werken moet het beleid uit de Omgevingsvisie nader worden uitwerking in beleidsregels.
Binnen de Omgevingswet zijn hiervoor de planfiguren programma en omgevingsplan opgenomen met concrete maatregelen of voorschriften. Daar wordt de stap gemaakt van visie naar plan en vindt nadere besluitvorming plaats.
Pagina 3 van 4
Raadsvoorstel
Wat gaan we daarvoor doen? a) Planning Met het vaststellen van de hoofdlijnennotie Rozendaal 2025 wordt de tweede stap in het proces afgesloten. In de derde en laatste stap wordt op basis van de Hoofdlijnennotitie en de reacties van de ketenpartners de ontwerp-Omgevingsvisie opgesteld. In de ontwerp-Omgevingsvisie worden de koers en keuzes (gebieds- of soms buurtgericht) uitgewerkt en wordt een uitvoeringsstrategie opgesteld. De planning is om de ontwerpOmgevingsvisie begin 2025 gereed te hebben om vervolgens de besluitvorming in te gaan door de ontwerp-Omgevingsvisie gedurende een periode van 6 weken ter inzage te leggen met de mogelijkheid om zienswijzen in te dienen. De ingediende zienswijzen worden samengevat en van een reactie voorzien in een nota van zienswijzen. Deze nota van zienswijzen wordt vervolgens samen met de vast te stellen Omgevingsvisie ter vaststelling aan de raad aangeboden, naar verwachting in het tweede kwartaal van 2025, zoals aangegeven in de programmabegroting 2025-2028. b) Evaluatie In het kader van het opstellen van de Omgevingsvisie is geen strikt evaluatiemoment ingepland. Het is echter goed denkbaar om aan het begin van een coalitieperiode de Omgevingsvisie op actualiteit te beoordelen. Hiervoor bestaat geen wettelijke verplichting.
c) Participatie en communicatie In het kader van het opstellen van de Omgevingsvisie is op verschillende manieren geparticipeerd met inwoners en ketenpartners. De Hoofdlijnennotitie met de door de raad meegegeven kaders wordt op de website van de gemeente beschikbaar gesteld. d) Publicatie verplicht? Nee. Dit volgt bij het opstarten van de formele procedure bij de terinzagelegging van de ontwerpOmgevingsvisie. Wat mag het kosten? Voor het opstellen van de Omgevingsvisie is een krediet beschikbaar gesteld. Het college van burgemeester en wethouders,
Bas Pelgrum, gemeentesecretaris
Ester Weststeijn, burgemeester
Bijlage(n) 1. Hoofdlijnennotitie Rozendaal 2050, op weg naar de eerste Rozendaalse Omgevingsvisie, incl. concept visiekaarten. Pagina 4 van 4
Raadsbesluit
Onderwerp Hoofdlijnennotitie Rozendaal 2050
De raad van de gemeente Rozendaal, gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders d.d. 26 november 2024.
Besluit: 1. De Hoofdlijnennotitie Rozendaal 2050 te beschouwen als kader voor de ontwerp Omgevingsvisie. Hierbij worden de drie integrale strategische kernambities als uitgangspunt genomen voor de nadere uitwerking in de ontwerp Omgevingsvisie: o Samenredzaam Rozendaal o Gezond en klimaatrobuust Rozendaal o Groene achtertuin van de regio 2. Aandachtspunten mee te geven in aanvulling op de Hoofdlijnennotitie Rozendaal 2050 die een plek moeten krijgen in de ontwerp-Omgevingsvisie. Hiermee wordt de uiteindelijke besluitvorming van de raad over vaststelling van de Omgevingsvisie voorbereid.
Aldus besloten in de openbare vergadering van de gemeenteraad van Rozendaal d.d. 17 december 2024.
Klaas Schaap, griffier
Ester Weststeijn, burgemeester
Pagina 1 van 1
BIJLAGE 1 - CONCEPT VISIEKAART OMGEVINGSVISIE ROZENDAAL KERNAMBITIE 1: SAMENREDZAAM ROZENDAAL
Versie 26 november 2024
BIJLAGE 2 - CONCEPT VISIEKAART OMGEVINGSVISIE ROZENDAAL KERNAMBITIE 2: GEZOND EN KLIMAATROBUUST ROZENDAAL
Versie 26 november 2024
BIJLAGE 3 - CONCEPT VISIEKAART OMGEVINGSVISIE ROZENDAAL KERNAMBITIE 3: GROENE ACHTERTUIN VAN DE REGIO
Versie 26 november 2024
Hoofdlijnennotitie Rozendaal 2050 op weg naar de eerste Rozendaalse omgevingsvisie versie: 26 november 2024
Foto: RUIMTEVOLK
HOOFDLIJNENNOTITIE ROZENDAAL 2050 | VERSIE 26 NOVEMBER 2024
1 van 22
INHOUDSOPGAVE
1. Inleiding 2. Omgevingsschets: kernkwaliteiten en opgaven voor Rozendaal in beeld 3. Toekomstverhaal: Rozendaal in 2050 4. Drie integrale kernambities 1. Samenredzaam Rozendaal 2. Gezond en klimaatrobuust Rozendaal 3. Groene achtertuin van de regio
HOOFDLIJNENNOTITIE ROZENDAAL 2050 | VERSIE 26 NOVEMBER 2024
3 6 9 13 14 18 21
2 van 22
1.
Inleiding
In de zomer van 2024 zijn we als gemeente Rozendaal gestart met de voorbereiding van het opstellen van de omgevingsvisie. Een omgevingsvisie is een integrale en samenhangende strategische visie voor de fysieke leefomgeving, gericht op de lange termijn, voor het hele grondgebied van de gemeente. De visie verwoordt wat voor gemeente Rozendaal wil zijn en hoe Rozendaal kan inspelen op ontwikkelingen die op de gemeente afkomen. Hierbij bouwt de Rozendaalse omgevingsvisie voort op bestaand Rozendaals, regionaal en provinciaal beleid. De visie biedt inwoners, organisaties en de gemeentelijke organisatie houvast bij toekomstige ontwikkelingen. Daartoe bevat de omgevingsvisie de strategische hoofdkeuzes voor beleid. De gehanteerde tijdshorizon voor de eerste omgevingsvisie van Rozendaal is 2050. Bij het opstellen van de omgevingsvisie worden de uitgangspunten en wensen voor de fysieke leefomgeving vanuit verschillende thema’s in beeld gebracht. Daarmee kunnen tegenstellingen of juist opgaven en belangen die elkaar (kunnen) versterken, vroegtijdig worden geïdentificeerd en worden gebruikt voor een wenkend toekomstbeeld. Denk hierbij aan de relatie tussen de fysieke leefomgeving en sociaal maatschappelijke opgaven of het creëren van een gezonde en veilige leefomgeving. Dit krijgt allemaal een plek in de omgevingsvisie.
Participatie De omgevingsvisie maken we niet alleen. Ook bewoners, ambtenaren en ketenpartners denken mee over de toekomst van de gemeente Rozendaal. Dit doen we in twee interactieve bijeenkomsten die we de ‘Dag van Rozendaal 2050’ noemen. Deze dag is steeds opgesplitst in twee onderdelen: er vindt afstemming plaats met ketenpartners om inzichten te delen, elkaars kennis en ervaring te benutten, en te reflecteren op denkrichtingen voor de toekomst. De ketenpartners zijn - naast ambtenaren van de gemeente Rozendaal - buurgemeente Rheden, de provincie Gelderland, waterschap Rijn en IJssel, Geldersch Landschap en Kasteelen, Natuurmonumenten, Staatsbosbeheer, Veiligheids- en Gezondheidsregio Gelderland-Midden, Vitens, Vivare en de Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen. Het tweede onderdeel is gericht op inwoners. Ook zij gaan met elkaar en met de gemeente in gesprek om de omgevingsvisie te voorzien van input. De Dagen van Rozendaal vonden plaats op 12 september en 13 november 2024.
Totstandkomingsproces Om tot een omgevingsvisie te komen, doorlopen we drie fasen waar drie resultaten aan verbonden zijn. De eerste stap is het maken van de omgevingsschets. Deze omgevingsschets is in juli 2024 afgerond en staat in het teken van het in beeld brengen van de Rozendaalse kwaliteiten, het duiden van de belangrijkste ontwikkelingen die op ons afkomen, het in beeld brengen van de samenhang tussen verschillende opgaven, het scherpstellen van de regionale positie van Rozendaal en het inventariseren van het huidige beleid.
HOOFDLIJNENNOTITIE ROZENDAAL 2050 | VERSIE 26 NOVEMBER 2024
3 van 22
Deze analyse is integraal opgezet door verschillende thema’s die sterk verweven zijn met elkaar te bundelen: 1. DNA en identiteit: ontstaansgeschiedenis, cultuurhistorie, landschap, ruimtelijke kwaliteit 2. Natuur, water, klimaat en recreatie 3. Wonen, voorzieningen, gezondheid, energie, economie en mobiliteit De opbrengst is samengebracht in drie zogenaamde factsheets en vormen samen de Omgevingsschets Rozendaal 2050. Op basis daarvan is deze hoofdlijnennotitie opgesteld - stap twee in het proces. Deze notitie is geschreven door de ambtelijke begeleidingsgroep en bureau RUIMTEVOLK om de politiek, samenleving en maatschappelijke partners uit te nodigen te reageren op de koers, eventuele keuzes en centrale opgaven voor de Rozendaalse omgevingsvisie, zoals die door de ambtelijke begeleidingsgroep is gedestilleerd uit de omgevingsschets. De reacties zijn opgehaald tijdens de twee Dagen van Rozendaal (zie kader op pagina 3). Uiteindelijk is de hoofdlijnennotitie vastgesteld door het college op 26 november 2024. In de derde en laatste stap wordt op basis van de hoofdlijnennotitie en de reacties daarop de Ontwerp Omgevingsvisie opgesteld. Hierin worden de koers en keuzes (gebieds- of soms buurtgericht) uitgewerkt en wordt een uitvoeringsstrategie opgesteld. De planning is om de definitieve omgevingsvisie begin 2025 gereed te hebben om vervolgens de besluitvorming in te gaan.
Figuur 1. Schets van het proces en de tussenproducten die gezamenlijk leiden tot een Omgevingsvisie voor Rozendaal.
Leeswijzer De hoofdlijnennotitie start in hoofdstuk 2 met een beknopte weergave van de belangrijkste opgaven die we destilleren uit de omgevingsschets. Hoofdstuk 3 bevat een eerste globale beschrijving van de positionering en het gewenste toekomstbeeld van de gemeente Rozendaal in 2050. Dit toekomstbeeld vertaalt zich in drie kernambities die staan beschreven in hoofdstuk 4. Deze kernambities beschrijven de gewenste ontwikkelrichting voor Rozendaal. Onder elke kernambitie wordt een aantal richtinggevende strategische keuzes uitgewerkt. Context In deze hoofdlijnennotitie staan de lokale ambities voor de Rozendaalse omgevingsvisie beschreven. Die ambities kennen een regionale, provinciale en nationale context. Gezien onze ligging in Gelderland, met Arnhem en Nationaal Park Veluwezoom om de hoek, zijn er allerlei ontwikkelingen die onze gemeente raken. Daarbij hebben de gemeente en haar inwoners niet overal direct invloed op: regionale, provinciale en nationale projecten en beleidsinzet zijn van invloed op de
HOOFDLIJNENNOTITIE ROZENDAAL 2050 | VERSIE 26 NOVEMBER 2024
4 van 22
omgeving en het grondgebied van Rozendaal. Onze hoofdlijnennotitie verhoudt zich hiertoe. Ook lokale visies op andere beleidsthema’s of overkoepelende visiedocumenten zijn van invloed op het omgevingsbeleid. In het opstellen en uitwerken van de omgevingsvisie wordt rekening gehouden met deze bredere context. Deze (boven)lokale richtlijnen, beleid en wetgeving bepalen gezamenlijk de bewegingsruimte waarbinnen de Rozendaalse omgevingsvisie vorm moet krijgen. Ook wordt de hoofdlijnennotitie wat betreft de verschillende belangrijke thema’s zorgvuldig afgestemd op ander beleid en vice versa, onder andere via een schriftelijke revisieronde onder onze ketenpartners (zie ook kader op p. 3).
Figuur 2. Samenhang tussen (beleid)sprocesssen op lokaal, regionaal en provinciaal niveau. Het overzicht is niet uitputtend.
HOOFDLIJNENNOTITIE ROZENDAAL 2050 | VERSIE 26 NOVEMBER 2024
5 van 22
2. Omgevingsschets: kernkwaliteiten en opgaven voor Rozendaal in beeld
In de omgevingsschets zijn voor verschillende gebundelde thema’s de belangrijkste kernkwaliteiten en opgaven weergegeven die op Rozendaal af komen: 1. DNA en identiteit: ontstaansgeschiedenis, cultuurhistorie, landschap, ruimtelijke kwaliteit 2. Natuur, water, klimaat en recreatie 3. Wonen, voorzieningen, gezondheid, energie, economie en mobiliteit De omgevingsschets dient als vertrekpunt voor het toekomstverhaal in hoofdstuk 3 en de bijbehorende kernambities in hoofdstuk 4. De volledige omgevingsschets is apart raadpleegbaar. Voor deze hoofdlijnennotitie focussen we ons op de belangrijkste kwaliteiten die de basis vormen voor het toekomstverhaal én de belangrijkste opgaven die om een antwoord in de omgevingsvisie vragen. Deze kwaliteiten en opgaven zijn getoetst bij de ketenpartners en bewoners tijdens de Dag van Rozendaal #1 in september 2024. 1. ●
DNA en identiteit van Rozendal | belangrijkste kwaliteiten: De ontwikkeling als kasteeldorp tot Hoge Heerlijkheid en landgoed en de aanwezigheid van de papierindustrie is bepalend geweest voor ontwikkeling en identiteit van het dorp in algemene zin en het kasteel en omgeving (beekdal) in het bijzonder. De overblijfselen van deze geschiedenis zijn nog duidelijk zichtbaar in het dorp en langs de beek en het beekdal. Ook de sociale identiteit van het dorp is erdoor beïnvloed: bewoners waren gelieerd aan het kasteel doordat zij er woonden of werkten. Later drukten de Heeren van Rosendael - de Van
HOOFDLIJNENNOTITIE ROZENDAAL 2050 | VERSIE 26 NOVEMBER 2024
6 van 22
●
● ● ● ● 2. ● ● ●
● ● ●
3. ● ● ● ●
●
Pallandts vanaf 1864 - een duidelijke stempel op het dorp met de verbouwing van het kasteel, de parkaanleg en hun rol als burgemeester van het dorp. Een uitgebreide beschrijving van deze ontstaansgeschiedenis is te vinden in de omgevingsschets. Unieke plek waar men trots op is: wonen ‘op Rozendaal’ aan de voet van uniek Nationaal Park Veluwezoom, met groen karakter en rijke en zichtbare historie; urgentie om dit karakter te beschermen en te verbeteren; Steeds meer extern (op de regio) gericht - ook gezien de nieuwe vestigers in het dorp maar de interne samenhang wordt gekoesterd; Korte lijnen tussen gemeente en gemeenschap - de kracht van klein - en ook tussen inwoners. Onderdeel van zowel snel groeiende stedelijke omgeving als van de stevige groene as van Gelders Arcadië; Sterk georiënteerd op Velp en Velpse voorzieningen en op Arnhem. Natuur, water, klimaat en recreatie | belangrijkste opgaven Nationaal Park Veluwezoom extra kwetsbaar voor klimaatverandering door ligging op stuwwal: droogte en stikstof een opgave; Droogte speelt ook in het dorp: kwetsbaar bomenbestand dat deels versterkt kan worden en deels vervangen moet worden om groene kwaliteit én klimaatrobuustheid te borgen; Rozendaalse Beek onderdeel van groter bekensysteem Veluwe: waterkwaliteit onder druk door o.a. uitspoeling (landbouw).
Beek niet alleen natuurwaarde in zichzelf - het is een historische sprengenbeek, dus kunstmatig opgestuwd - het is ook een waardevolle schakel in een groter groenblauw netwerk; Biodiversiteit onder druk door versnippering natuurgebieden en klimaatverandering; Watersysteem in en rondom dorp vooralsnog robuust, maar heviger piekbuien verhogen risico’s op wateroverlast. De zwakke plekken verdienen aandacht; Balans zoeken: hoe kan de oostflank van de Veluwe - in samenwerking met gemeente Rheden, de Groene Metropoolregio en provincie Gelderland - de rol van groene achtertuin vervullen, met voldoende oog voor de toenemende recreatiedruk, met voldoende faciliteiten voor bezoekers en tegelijkertijd de leefbaarheid voor Rozendalers en de aanwezige natuurwaarden in het oog houden? Wonen, voorzieningen, gezondheid, energie, economie en mobiliteit | belangrijkste opgaven Groene, gezonde en onderscheidende woonmilieu in Rozendaal wordt gekoesterd; Weinig doorstroming, woningen die vrijkomen worden vaak betrokken door vermogende vestigers (Woonbehoefteonderzozek Companen, 2024); Vergrijzing en beperkte doorstromingsmogelijkheden voor ouderen; Geïdentificeerde toekomstige woonbehoefte van +50 woningen tot 2031 en +50 woningen tot 2040 (woonbehoefteonderzoek Companen, 2024), in het bijzonder voor starters en ouderen; Alleen inbreidingsruimte (vanwege Europese en nationale
(natuurbeschermings)regelgeving); er zijn negen potentiële locaties in beeld (haalbaarheidsstudie Arcadis/Over Morgen, 2023);
HOOFDLIJNENNOTITIE ROZENDAAL 2050 | VERSIE 26 NOVEMBER 2024
7 van 22
● ● ● ● ●
Huidige opbouw woningvoorraad en omvang percelen biedt mogelijkheden voor aanpassing bestaande woningvoorraad; Borgen van toegankelijke, zorgzame en leefbare buurten i.r.t. vergrijzing; Verbeteren toegankelijkheid en veilige straten, met name richting voorzieningen Velp, vormt opgave; Bereikbaarheid met het openbaar vervoer (buslijn 8 en treinstation Velp); Huidige luchtkwaliteit in de regio staat onder druk door de nabijheid van Rijkswegen en houtstook.
HOOFDLIJNENNOTITIE ROZENDAAL 2050 | VERSIE 26 NOVEMBER 2024
8 van 22
3.
Toekomstverhaal: Rozendaal in 2050
In het toekomstverhaal van Rozendaal beschrijven we wat voor gemeente we in 2050 willen zijn en hoe dit eruit ziet. Maar voordat we een sprong maken naar de toekomst, is het goed om scherp te stellen waar Rozendaal anno 2024 staat. De gemeente Rozendaal heeft met haar ruim 1800 inwoners een gunstige ligging ten opzichte van de stad Arnhem en is omgeven door het Nationaal Park Veluwezoom. Bovendien zijn de uitvalswegen naar alle windrichtingen en Duitsland nabij: via de A12, A50, A348, N325, het treinstation in Velp en de nabijheid van Arnhem Centraal is Rozendaal uitstekend verbonden met de rest van Nederland. Deze strategische ligging is aantrekkelijk voor huidige, maar ook toekomstige bewoners van Rozendaal. Rozendalers maken naar tevredenheid gebruik van diverse dagelijkse voorzieningen in Velp; binnen onze eigen gemeente huisvesten we twee openbare scholen (één voor basisonderwijs en één voor voortgezet onderwijs), een particuliere basisschool, Openluchttheater en Sportpark Pinkenberg, een hospice en zorgvoorzieningen aan de Rosendaalselaan met regionale functie. Het aantrekkelijke, groene dorp dat Rozendaal vandaag de dag is, heeft zich de afgelopen honderden jaren ontwikkeld. Deze bijzondere historie vormt de basis voor het Rozendaal van vandaag en biedt heldere aanknopingspunten voor het Rozendaal van de toekomst.
Als we uitzoomen en kijken naar de grotere ontwikkelstappen die de gemeente Rozendaal heeft doorgemaakt, dan zijn er grofweg vier fasen te onderscheiden en staan we aan de vooravond van de vijfde fase: ➔ ca. 1200 - ca. 1700: kasteeldorp Rozendaal. In de periode van hertogen en graven was het kasteel één van de belangrijkste werkgevers en de basis van het sociale weefsel van het dorp. ➔ ca. 1700 - ca. 1850: Hoge Heerlijkheid Rozendaal. Het kasteel transformeerde tot buitenplaats en verloor haar verdedigende functie; de familie Torck en de heren van Rosendael bewoonden het kasteel. Rozendalers waren landarbeiders en werklieden van de betreffende kasteelheer. ➔ ca. 1850 - ca. 1950: landgoed Rozendaal. De familie van Pallandt drukt een belangrijke stempel op het kasteel en het dorp als geheel. Rozendalers waren nog steeds landarbeiders en werklieden, maar nu sloten ook familieleden en kennissen steeds vaker aan. ➔ 1950 - nu: naoorlogs Rozendaal. Bewoners waren aanvankelijk veelal stafmedewerkers van de AKU (later gefuseerd tot AKZO, vervaardiging en verwerking van zout), docenten en ambtenaren. Het dorp is op verschillende momenten uitgebreid: in de periode 1960-1970, 1990-2000 en 2015-2020. Steeds meer kwamen er nieuwe vestigers bij, maar de sociale banden bleven overeind. ➔ 2050: duurzaam en dorps samenleven.
In een tijd van grote veranderingen in onder andere het klimaat, de demografie en de daaruit volgende woonbehoefte, vormt het sociale weefsel vanuit de ontstaansgeschiedenis een belangrijke basis om duurzaam en gezond samen te leven. De omgevingsvisie geeft een toekomstbestendig en wenkend antwoord op deze veranderingen.
HOOFDLIJNENNOTITIE ROZENDAAL 2050 | VERSIE 26 NOVEMBER 2024
9 van 22
In 2050 is het nog steeds goed wonen in Rozendaal. We zijn trots op de grote betrokkenheid die onze inwoners hebben bij hun leefomgeving en hun dorp. We doen het voor én met elkaar en vormen daarmee een hechte gemeenschap: we benutten de kracht van klein. Daar moeten we ons best voor blijven doen: we zien immers dat onze demografie verandert. We worden ouder en blijven langer thuis wonen. Dit vraagt iets van de manier waarop we wonen en voor onszelf én elkaar zorgen. Tegelijkertijd willen we woningzoekende jongeren - zowel vanuit Rozendaal als daarbuiten - een passende plek bieden. In 2050 is onze woningvoorraad gevarieerder geworden en sluit deze beter aan op de woonbehoeften van onze jongeren en ouderen. Verhuizingen ‘in de keten’ leverden woningen op voor andere huishoudens: zo hebben we de doorstroom in ons dorp zo goed mogelijk benut. We kozen voor een duidelijke strategie: bestaande bebouwing aanpassen waar het kan, bijbouwen waar het kan en nodig is. We hebben samen met betrokken inwoners onze bestaande woningvoorraad passend gemaakt door bijvoorbeeld woningen te splitsen, tijdelijke wooneenheden in achtertuinen toe te voegen en bijgebouwen bewoonbaar te maken. Hoewel we samen met onze inwoners uitdagende afwegingen moesten maken bij de keuze voor inbreidingslocaties, zijn we erin geslaagd om een bijdrage te leveren aan de in 2024 verwachte woonvraag.
Eén van de sleutels tot dit succes betrof ons uitgangspunt om werk met werk te maken: we creëerden ruimte voor wonen, maar ook voor ontmoeten, zorg- en andere maatschappelijke functies en voor buurtactiviteiten, zoals een dorpstuin. We hebben daarbij een accent gelegd op levensloopbestendige woningen, geschikt voor zowel jonge huishoudens als senioren. Daarmee hebben we de doorstroming bevorderd en zijn grotere woningen vrijgekomen voor andere huishoudens. Een belangrijk deel van onze woningvoorraad bestaat nu uit betaalbare woningen in huur en koop. We besteedden daarnaast aandacht aan klimaatrobuuste maatregelen (wateropvang, groen voor schaduw en koelte) en het gezamenlijk delen van voorzieningen, zoals vervoersmiddelen (auto, fiets) en de opslag van energie. Ook hadden we oog voor de woontypologie op onze woonlocaties: er zijn aantrekkelijke woontypologieën toegevoegd - zoals collectieve en meergeneratie-woonvormen - die op sommige plekken zijn gecombineerd met zorgvoorzieningen. Zo vingen we de sociale gevolgen van vergrijzing zo goed mogelijk op. Ons buitengebied is van onschatbare waarde. Voor onszelf, maar ook voor bezoekers en onze partners in de Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen.
Het geniet bijna volledige bescherming als Natura 2000-gebied en samen met de terreineigenaren, die meestal het voortouw nemen, hebben we ingezet op een goede balans tussen rust en reuring, met zonering als belangrijk middel. In de zones waar de natuurwaarden voorop staan, is jaarrond of gedeeltelijk (in het broedseizoen) geen recreatie meer toegestaan; in de extensieve tot (matig) intensieve recreatieve zones hebben we recreanten zo goed mogelijk gefaciliteerd. Zo hebben we ervoor gezorgd dat onze achtertuin - waar dat passend is - beleefbaar is gebleven en tegelijkertijd deze groene longen van de regio intact bleven. Naast de recreatiezoneringen die hun vruchten afwierpen, hebben we met bijvoorbeeld het waterschap en de provincie gewerkt aan het verbeteren van de waterkwaliteit en ecologie in en langs de Rozendaalse Beek. Tegelijkertijd dragen we de historische ontstaansgeschiedenis nog beter uit, met bijzondere aandacht voor het cultuurhistorische verhaal van ons beekdal en beeldbepalende panden, door middel van bijvoorbeeld informatieborden (passend in het landschap). Waar grote woningen vrijkomen, hebben we omvorming naar bijvoorbeeld kleinschalige kamerverhuur als B&B’s gefaciliteerd waar dit passend was bij de schaal en karakter van ons dorp.
HOOFDLIJNENNOTITIE ROZENDAAL 2050 | VERSIE 26 NOVEMBER 2024
10 van 22
Naar tevredenheid maken onze inwoners nog steeds gebruik van de voorzieningen in gemeenten rondom Rozendaal, die we in samenwerking onze buurgemeenten goed bereikbaar en toegankelijk houden. Hierbij hebben we met name aandacht besteed aan de Rosendaalselaan als één van de belangrijkste aanlooproutes naar Velp. We zien ook dat de (elektrische) fiets steeds vaker wordt gepakt of dat er gebruik wordt gemaakt van één van de elektrische deelauto’s die in meerdere buurten beschikbaar zijn. Voor degenen die slecht ter been zijn, rijdt buslijn 8 een route door het dorp die Rozendaal verbindt met zowel Velp als Arnhem. De nadruk op actieve, gezonde en duurzame mobiliteit voor korte ritjes heeft een positief effect op de gezondheid en (verkeers)veiligheid van inwoners. De verbeterde fiets- en wandelroutes naar omliggende stations heeft hieraan bijgedragen: de drempel om de trein te pakken is flink verlaagd. Sommige Rozendalers zijn nog wel afhankelijk van de auto voor woon-werkverkeer of lange afstanden, maar elektrisch is hierin de norm, waarbij de gemeente heeft gezorgd voor voldoende laadpalen in de openbare ruimte op plekken waar laden op eigen terrein minder voor de hand ligt. Als het gaat om onze bredere inzet op mobiliteit, hebben we ons aangesloten op de beweging zoals die is ingezet vanuit de verstedelijkingsstrategie van de Groene Metropoolregio Arnhem Nijmegen.
Door de groei van de regio zijn er aanvullende maatregelen genomen om de druk op het spoor- en wegennetwerk te verdelen, zoals het vormen van mobiliteitshubs (plekken waar je kunt overstappen op verschillende soorten duurzaam vervoer) in en rondom onder andere Arnhem en Nijmegen. Ook is ingezet op meer fietsen en lopen op korte afstanden. Wij volgden deze ontwikkelingen altijd met aandacht en stimuleerden als gemeente onze inwoners middels communicatie en bewustwording om zo veel mogelijk voor duurzaam (deel)vervoer te kiezen: te voet, per fiets, OV. Inwoners van Rozendaal – zowel jong als oud – ontmoeten elkaar in 2050 in hun eigen buurt, bij de sportvelden en openluchttheater de Pinkenberg, bij dorpsactiviteiten zoals Sinterklaas, Halloween, Koningsschieten en de 5 Mei Viering, maar vooral spontaan buiten in de groene openbare ruimte, bijvoorbeeld bij de vijver tegenover de hospice. De afgelopen jaren hebben we ons ingezet om onze sterke groene kwaliteiten vast te houden. Dit is goed gelukt: onze kenmerkende bomenlanen hebben extra aandacht gekregen om ervoor te zorgen dat zij bestand zijn tegen de weersextremen die gepaard gaan met de klimaatverandering. Waar het nodig was, hebben we hun standplaats verbeterd of klimaatrobuuste boomsoorten teruggeplant.
De klimaatrobuuste bomenlanen dragen niet alleen bij aan de groene uitstraling van Rozendaal, maar zorgen daarnaast voor schaduwrijke, koele plekken en vergroten de biodiversiteit in het dorp als stevige, ecologische verbindingen. Ook hebben we ervoor gezorgd dat er een aantal groene ontmoetingsplekken is toegevoegd, soms in combinatie met speelplekken voor onze jeugd- en jongeren. Van deze plekken wordt ook door IKC Dorpsschool en de bijbehorende kinder- en buitenschoolse opvang goed gebruik gemaakt. Bijna driekwart van de Rozendaalse kinderen in de basisschoolleeftijd gaat naar de basisschool in het eigen dorp. Ongeacht vanuit welke hoek van het dorp je komt, is de school goed en veilig te fiets en te voet te bereiken, ook via een veilige oversteek op de Schelmseweg. We hebben ons tot slot extra ingespannen om piekbuien op te vangen. De kwetsbare plekken zijn in kaart gebracht en waar nodig is extra ruimte gecreëerd voor waterberging. Door water beter vast te houden, voorkomen we in periodes van droogte dat de grondwaterstand te laag wordt. En als er hevige piekbuien vallen, zorgen we ook dat ‘de stop eruit kan’ en het water goed wordt afgevoerd. Zo
HOOFDLIJNENNOTITIE ROZENDAAL 2050 | VERSIE 26 NOVEMBER 2024
11 van 22
zijn we voorbereid op verschillende weersomstandigheden die als gevolg van klimaatverandering vaker voor zullen komen. We liggen daarmee - en ook met andere maatregelen - goed op schema met onze klimaatambities. In 2050 zien we dat we onze doelstelling om energieneutraal te zijn binnen handbereik hebben gebracht. We wekken onze eigen duurzame energie op door - vanwege onze beperkte omvang en ruimte als gemeente - zonnepanelen op daken te leggen en deel te nemen aan duurzame energieopwekprojecten in de regio Arnhem-Nijmegen. Daarnaast zoeken we naar oplossingen op de schaal van onze buurten, bijvoorbeeld via collectieve koudewarmteopslag. We volgen innovatieve pilots rondom bijvoorbeeld eHubs - dit zijn plekken waar verschillende vormen van duurzaam (elektrisch) deelvervoer bij elkaar komen, zoals deelauto’s en -fietsen. De weg naar een aardgasvrije bebouwde omgeving leek in 2024 nog lang en moeilijk. We hebben samen met bewoners, corporaties en andere stakeholders de afgelopen jaren de schouders eronder gezet en inmiddels zijn in een aantal buurten mini-warmtenetten in ontwikkeling.
HOOFDLIJNENNOTITIE ROZENDAAL 2050 | VERSIE 26 NOVEMBER 2024
12 van 22
4.
Drie integrale kernambities
Het toekomstverhaal is het streefbeeld voor de omgevingsvisie van Rozendaal. Om toe te kunnen werken naar deze stip op de horizon, moeten we nu al een aantal belangrijke keuzes maken. In deze keuzes proberen we de ruimtelijke opgaven op een integrale manier te benaderen. Dit doen we in de uitwerking van drie kernambities:
1. 2. 3.
Samenredzaam Rozendaal Gezond en klimaatrobuust Rozendaal Groene achtertuin van de regio
Deze kernambities zijn gebiedsgericht: we hanteren twee kernambities voor het dorp Rozendaal (kernambitie 1 en 2) en één voor het buitengebied (kernambitie 3). Het DNA en de identiteit van Rozendaal loopt als rode draad door de drie kernambities heen: het vormt het fundament waarop we onze ambities voor de toekomst vormgeven. Om de ambities te realiseren, maken we per kernambitie een aantal strategische keuzes. Simpel geformuleerd: hier schrijven we op wat we concreet gaan doen om in 2050 te komen waar we willen zijn. PM: in de strategische keuzes wordt de input van jongeren verwerkt na afloop van de Jongerenraad op 26/11/2024.
HOOFDLIJNENNOTITIE ROZENDAAL 2050 | VERSIE 26 NOVEMBER 2024
13 van 22
1.
Samenredzaam Rozendaal
De samenstelling van ons dorp verandert: we worden ouder en wonen steeds langer thuis. We borgen onze gemeenschapsbinding door buurt- en dorpsinitiatieven mogelijk te maken en ontmoeting te stimuleren. Met onze eerste kernambitie spelen we in op de demografische veranderingen door ons woningaanbod te matchen met de veranderende woonbehoefte. Jongeren én ouderen vinden een passende woning in ons dorp en kunnen terecht op verschillende plekken voor ontmoeting en zorg, waarbij we zoveel mogelijk gebruik maken van onze bestaande woningvoorraad. We zijn immers zuinig op de ruimte. Tegelijkertijd groeien we bescheiden in het aantal woningen door in te breiden. We zorgen ervoor dat de voor onze inwoners belangrijkste voorzieningen in Velp goed toegankelijk zijn. Onze straten zijn daarom aantrekkelijk en veilig. Onze strategische keuzes richting 2050: Gemeenschapszin We zetten actief in op het versterken en ruimtelijk faciliteren van onze gemeenschapsbinding en stellen ons als gemeente daarom ruimhartig op ten opzichte van buurt- en dorpsinitiatieven. We benutten de kracht van klein, juist nu er steeds meer vestigers van buiten de regio in ons dorp komen wonen.
Om ontmoeting tussen onze inwoners te faciliteren ondersteunen we buurt- en dorpsactiviteiten, zoals de jaarlijkse viering van Sinterklaas en Halloween, Koningsschieten en Koningsdagactiviteiten, activiteiten van de Rozendaalse Schutters Sociëteit, de 4 mei Herdenking en 5 mei Viering en nieuwe initiatieven die ontplooid worden onder inwoners. Om het hiervoor genoemde doel te ondersteunen, onderzoeken we of bestaande ontmoetingsplekken, zoals de Serre van Rozendaal, beter kunnen worden benut en voor meer mensen toegankelijk kunnen worden. We gaan daarnaast onderzoeken of er behoefte is aan een multifunctioneel ‘Huis van de Gemeente’, waarbij ons huidige gemeentehuis als kansrijke locatie wordt meegenomen. Hier kan bijvoorbeeld ook een samenwerkplek gefaciliteerd worden. Wonen We spannen ons in om ons woningaanbod zo goed mogelijk in aantallen en typologie aan te laten sluiten op de veranderende woonbehoefte, zoals onderzocht in het Woonbehoefteonderzoek (2024). In dit onderzoek is een behoefte van 50 woningen tot 2030 en nog eens 50 woningen tot 2040 geïdentificeerd. Dit vraagt om strategisch programmeren, zodat bij elke verhuizing ‘in de keten’ huizen vrijkomen voor andere huishoudens.
We leggen daarbij het accent op levensloopbestendige woningen, die geschikt zijn voor jonge huishoudens én senioren, waarmee we ook doorstroming binnen de Rozendaalse woningvoorraad bevorderen en er grotere woningen vrijkomen voor andere huishoudens. Om de toegankelijkheid van onze woningvoorraad voor onze gemeenschap te bevorderen zal een belangrijk deel van de nieuwe woningen bestaan uit betaalbare woningen in huur en koop, conform de dan landelijke gedefinieerde prijsgrenzen. Enerzijds zetten we daarbij in op inbreiding, vanwege het gebrek aan uitbreidingsruimte. Daarbij is ons uitgangspunt dat het toevoegen van nieuwe woningen altijd een bredere
HOOFDLIJNENNOTITIE ROZENDAAL 2050 | VERSIE 26 NOVEMBER 2024
14 van 22
-
-
-
-
meerwaarde oplevert. Denk aan een verduurzamingsslag, de vergroening van de omgeving rondom de (nieuwe) woningen, het faciliteren van ontmoeting (aantrekkelijke buitenruimte) of het delen van spullen en voorzieningen (vervoer, gedeelde tuin, gereedschap). Anderzijds kiezen we voor de inzet op aanpassing van onze bestaande woningvoorraad. We geven woningeigenaren onder voorwaarden meer ruimte voor splitsing of het toevoegen van woonruimte op het erf: zo kunnen bijvoorbeeld aanleunwoningen op een bestaand erf gerealiseerd worden, passend bij de woonbehoefte van senioren. In de uiteindelijke omgevingsvisie wordt een eerste aanzet gedaan voor buurten die hiervoor het meest kansrijk zijn. De volgende stap is het uitwerken van deze beleidsambitie in het volkshuisvestingsprogramma. In dat kader gaan we actief ophalen onder bewoners wie interesse heeft in woningsplitsing of het toevoegen van een woning op het erf. We gaan als uitwerking van deze omgevingsvisie nader onderzoeken op welke locaties inbreiding haalbaar is. De locaties De Del/Ponyweide, Speeltuin (Valkenierspad) en Ringallee/Rosendaalselaan - zoals onderzocht in de haalbaarheidsstudie uit 2023, uitgevoerd door Arcadis en Over Morgen - en Ringallee/Dennenweg worden verder onderzocht op haalbaarheid en aansluiting op onze woonbehoefte, die vooral gericht is op betaalbare woningen voor jongeren en ouderen.
Bij de Ringallee/Rosendaalselaan kijken we specifiek naar de (huidige) waterbergingsfunctie. In de haalbaarheidsstudie is tevens geconstateerd dat de Leermolensenk planologisch en qua aantallen woningen de meest kansrijke locatie is om woningen toe te voegen: tegelijkertijd is deze plek voor veel Rozendalers zeer waardevol en zien zij kansen voor andere functies, zoals een gemeenschappelijke ecologische dorpsakker, ontmoeting en maatschappelijke en zorgfuncties. We willen de potentie van de Leermolensenk beter benutten en gaan onderzoeken hoe een gemengd programma hier het beste vorm kan krijgen. Dit programma wordt - naast wonen - aangevuld met bijvoorbeeld een ontmoetings-, zorg-, of dorpstuin-functie. We hebben daarbij nadrukkelijk aandacht voor goede ruimtelijke inpassing op een manier die recht doet aan het open karakter van de enk. Zo blijft de Leermolensenk onderdeel van de identiteit van het dorp én draagt het bij aan het oppakken van onze ruimtelijke opgaven. Gezien de sterke groei van het aantal kleine huishoudens, de behoefte aan betaalbare woningen en woonzorgconcepten, staan we bij het toevoegen van nieuwe of het aanpassen van bestaande woningen open voor collectieve woonvormen en woonconcepten in hogere dichtheden (bijvoorbeeld appartementen) op locaties waar dit passend is.
Voorzieningen en toegankelijkheid We zetten in op het behoud van onze goed functionerende voorzieningen, passend bij de schaal van Rozendaal. Zo hebben we aandacht voor het voortbestaan van de hospice, de orthopedische kliniek en onze scholen en onderschrijven we de voorgenomen toekomstplannen van Sportpark Pinkenberg, om ook in de toekomst goede sportfaciliteiten te faciliteren voor Rozendalers en inwoners uit andere dorpen. Ook het Openluchttheater Pinkenberg is van grote waarde voor ontmoeting en organiseren van evenementen. Laatstgenoemde voorzieningen zijn eigendom van de gemeente Rheden maar zijn gelegen op Rozendaals grondgebied: wij werken om die reden nauw samen met gemeente Rheden.
HOOFDLIJNENNOTITIE ROZENDAAL 2050 | VERSIE 26 NOVEMBER 2024
15 van 22
-
-
-
-
-
We zorgen voor een veilige en prettige route naar IKC Dorpsschool. Ongeacht vanuit welke hoek van het dorp je komt, is de school goed en veilig te fiets en te voet te bereiken, ook via een veilige oversteek op de Schelmseweg. Halen en brengen met de auto ontmoedigen we actief. Onze inzet is om de school breder open te stellen voor activiteiten, zodat deze plek steeds actiever wordt ingebed in de buurt in het kader van gemeenschapsbinding. Voor onze inwoners is goede bereikbaarheid en toegankelijkheid van de voorzieningen in de gemeenten om ons heen van groot belang, met name voor voetgangers en fietsers. We werken samen met onze buurgemeenten om deze ambitie zo goed mogelijk te borgen. Bij toekomstig onderhoud nemen we in ieder geval het perspectief van oudere Rozendalers als centraal vertrekpunt, waarbij principes voor een senior- en dementievriendelijke openbare ruimte bij toekomstige ingrepen in de openbare ruimte worden gehanteerd. Met name voor de Rosendaalselaan hebben we nadrukkelijk aandacht. We koesteren en versterken het erfgoed van Rozendaal. Dit betekent ook verduurzaming en soms herbestemming of transformatie van panden zodat deze ruimte bieden aan nieuwe functies, bijvoorbeeld in relatie tot de woon- en eventuele zorgbehoefte van ouderen en jongeren en het faciliteren van ontmoeting. Hier bieden we als gemeente ruimte voor.
Dit doen we samen met inwoners, ondernemers en organisaties, en op een passende en innovatieve manier. Hierbij hebben we altijd aandacht voor toegankelijkheid, klimaatadaptatie en behoud van historische kwaliteiten. Daar waar gebouwen met een bedrijfsbestemming vrijkomen, onderzoeken we alternatieve functies. Als deze locaties omgeven zijn door woningen, dan kan transformatie naar wonen hier een passende invulling zijn. Concreet onderzoeken we alternatieve functies voor onze Gemeentewerf en de oude productielocatie van drinkwaterbedrijf Vitens (aan de Kluizenaarsweg, tevens Rijksmonumenten). We nemen hierbij onze ambities op het gebied van betaalbaar wonen voor senioren en starters en het multifunctioneel benutten en inrichten van locaties - voor bijvoorbeeld ontmoeting, vergroening, zorgfaciliteiten - mee. We maken ons hard voor de duurzame instandhouding van kasteel Rosendael, waarmee we de ruimtelijke kwaliteit binnen onze gemeente borgen én tegelijkertijd mogelijk maken dat er voor een diverse doelgroep regelmatig activiteiten georganiseerd worden op het kasteel, passend bij de omgeving.
Economie en mobiliteit We volgen als regiopartner de koers van de Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen als het gaat om de economische regionale ontwikkeling. In onze omliggende regio zal de komende decennia een schaalsprong plaatsvinden, met de benodigde toevoeging van een aantal economische clusters (ook wel brandpunten genoemd). Doordat op dergelijke plekken de economische activiteit zo veel mogelijk wordt geclusterd, is er ruimte in de kleinere kernen daaromheen - zoals Rozendaal - om een groene tegenhanger te vormen. Bij kernambitie 3 gaan we hier verder op in. Een goede en fijnmazige regionale verbondenheid is een belangrijke randvoorwaarde om prettig te wonen in Rozendaal. We borgen onze goede verbindingen met onze omgeving via de nabijgelegen provinciale en Rijkswegen, stations en de verschillende fiets- en wandelroutes, in samenwerking met onze buurgemeenten. De provincie Gelderland verbetert de verkeersveiligheid van de N785 tussen 2025 en 2027 en voegt voorzieningen voor voetgangers en fietsers toe.
HOOFDLIJNENNOTITIE ROZENDAAL 2050 | VERSIE 26 NOVEMBER 2024
16 van 22
-
We maken ons hard voor het behoud van buslijn 8. We verbeteren de verkeersveiligheid en beleefbaarheid van onze straten door het toepassen van het auto-te-gast-concept. Dit gaan we in eerste instantie nader onderzoeken op de Rosendaalselaan en de Kerklaan. Op basis van dit onderzoek bepalen we of dit concept in meer straten in Rozendaal toegepast kan worden.
HOOFDLIJNENNOTITIE ROZENDAAL 2050 | VERSIE 26 NOVEMBER 2024
17 van 22
2.
Gezond en klimaatrobuust Rozendaal
Het veranderende klimaat en de veranderende demografie dwingt ons als gemeente om slimme keuzes te maken in onze ruimtelijke inrichting. We maken ons sterk voor schone lucht, gaan buurt voor buurt aan de slag met de energietransitie en beschermen én versterken ons waardevolle groene karakter zodat we worden gestimuleerd om buiten te zijn én klimaatrobuust te zijn. We trekken de geschiedenis van ons waardevolle beekdal meer het dorp in en dragen het verhaal hierover met trots uit. Gezondheid We zetten, onder andere vanwege de nabijheid van de Rijksweg A12 in, op het verbeteren van onze luchtkwaliteit. Lokaal zetten we in op het terugdringen van de negatieve gevolgen van houtstook. Hiervoor werken we nauw samen met de GGD. We zetten in op communicatie en bewustwording door frequente publiekscampagnes, zoals de landelijke campagne ‘Eerlijk over houtstook’, en onderzoeken de mogelijkheid van sterkere sturing op windstille dagen. Dit doen we mede op basis van inzichten die andere gemeenten opdoen op dit terrein. Tot slot streven we naar passende aansluiting bij het Schone Lucht Akkoord. We stimuleren een gezonde leefomgeving voor onze bewoners en zorgen voor voldoende speelplekken, trapveldjes, groene plekken en bankjes.
Ook steunen we daarom de toekomstplannen voor de sportvelden en de bijbehorende faciliteiten, die op ons grondgebied liggen, maar eigendom zijn van de gemeente Rheden. Dit betekent dat we in ons dorp goede en veilige fiets- en wandelroutes faciliteren. Energie We zetten in op een rechtvaardige energietransitie. Dit vormt de basis voor ons Meerjarenprogramma Duurzaamheid 2026-2030 en het nieuwe Warmteprogramma. We verwachten dat hieruit nog aanvullende strategische keuzes naar voren komen. We hebben aandacht voor bewoners en wijken waar het financieel lastiger is om benodigde verduurzamingsmaatregelen te realiseren. We maken ons samen met onze partners - buurgemeenten, de provincie en de netbeheerder - hard voor het tegengaan van netcongestie en het realiseren van de benodigde verzwaring van het elektriciteitsnet, zodat we de basis voor de energietransitie op orde brengen. We stimuleren duurzame energieopwekking via (kleinschalige) initiatieven uit het dorp. Draagvlak van onderop is hier leidend en de baten vloeien terug naar de lokale gemeenschap. We sluiten daarnaast aan op regionale trajecten voor duurzame opwek, gezien onze beperkte omvang en ruimte om zelf duurzame energie op te wekken, bijvoorbeeld via Local4Local (www.local4local.nu).
Via het traject Duurzaam Rozendaal onderzoeken we onder andere of er meer elektrische deelauto’s in het dorp gefaciliteerd kunnen worden, hoe we gezamenlijk de inkoop van isolatiemaatregelen kunnen organiseren en hoe we hierin als samenleving en gemeente samen kunnen werken. Klimaatadaptatie en het belang van groen
HOOFDLIJNENNOTITIE ROZENDAAL 2050 | VERSIE 26 NOVEMBER 2024
18 van 22
-
-
-
-
Bij alle ruimtelijke ingrepen en ontwikkelingen die plaatsvinden in ons dorp hanteren we een aantal ontwikkelprincipes vanuit het adagium water en bodem sturend. Dit betekent dat ruimtelijke ontwikkelingen geen schade mogen toebrengen of een negatief effect mogen hebben op het water- en bodemsysteem, en bij voorkeur het systeem er duurzamer en veerkrachtiger van wordt. Het ruim aanwezige groen in onze gemeente dient niet alleen als verfraaiing, maar heeft ook een belangrijke klimaatadaptieve functie: het biedt verkoeling, reguleert het watersysteem en biedt leefruimte voor flora en fauna. Het bevordert ook de gezondheid van mensen en versterkt de leefbaarheid. We willen het groene dorpskarakter van Rozendaal behouden. Verdwijnend groen compenseren wij - kwantitatief en kwalitatief - en zoveel mogelijk op dezelfde plaats. Dat doen we in samenwerking met onze inwoners en buurgemeenten. Dit betekent ook dat we kritisch kijken naar kapvergunningen in privétuinen en inwoners stimuleren hun tuinen groen te houden of waar mogelijk verder te vergroenen. In het bijzonder koesteren we het historische bomenbestand in ons dorp. Niet alleen vanuit de cultuurhistorische waarde van onze bomenlanen, maar ook vanwege het hiervoor genoemde belang van groen.
Omdat onze oude bomen gevoelig zijn voor het veranderende klimaat, kijken we waar dat mogelijk is naar standplaatsverbetering of vervanging door klimaatrobuuste boomsoorten. We gaan een Bomenplan opstellen in afstemming met buurgemeenten, het waterschap en de provincie. We nemen meer maatregelen om ons dorp klimaatadaptief in te richten, zodat we vaker bestand zijn tegen periodes van hevige piekbuien, droogte en hitte. Samen met de gemeente Rheden en waterschap Rijn en IJssel onderzoeken we de kwetsbare plekken in het watersysteem en nemen we maatregelen om deze kwetsbaarheden te verminderen. Dit betekent zowel het op strategische plekken realiseren van voldoende waterberging, maar ook ervoor te zorgen dat water goed kan worden afgevoerd wanneer dit nodig is, bijvoorbeeld na hevige regenval.
Recreatie en beleving van ons waardevolle dorpsgezicht We dragen onze cultuurhistorie, monumenten en erfgoed actief uit door het verhaal van onze ontstaansgeschiedenis zichtbaarder te maken in het dorpsbeeld, in het bijzonder langs de Rozendaalse Beek en het beekdal en bij beeldbepalende panden zoals de Torckschool, het gemeentehuis en de kerk. We zetten in op betere informatievoorziening over dit verhaal met behulp van informatieborden (passend bij het landschap en karakter van ons dorp) en het regelmatig aanbieden van rondleidingen in samenwerking met bijvoorbeeld de Oudheidkundige Kring Rheden-Rozendaal, zodat we het verhaal van Rozendaal blijven herkennen en doorgeven, zowel aan nieuwe inwoners als aan bezoekers. In het verlengde hiervan behouden en beschermen we de cultuurhistorische waarden van het beekdal. Concreet betekent dit dat we bijvoorbeeld de waardevolle open zichtlijnen in stand houden, oorspronkelijke bosschages onderhouden en dat we geen nieuwe functies in het beekdal toevoegen. Daarmee voorkomen we tevens dat de recreatiedruk op ons dorp verder toeneemt. We gaan dit in overleg met de eigenaren en gebruikers van het beekdal verder uitwerken in beleidsregels. Tegelijkertijd stellen we ons gastvrij en open op richting bezoekers. We maken het daarom in het dorp mogelijk om - bijvoorbeeld in grotere vrijkomende of in/bij bestaande woningen