Agendabundel
Tekst van het document
9. Haalbaarheidsstudie All-Electric 9.5. Investeringskosten Delhoevelaan Kosten Verduurzamingsmaatregelen Twee-onder-één-kap <1964 Totaal Isolatie
€ 20.656
Vloer
€
3.225
Gevel
€
2.644
Dak Hellend
€
5.350
Dak Plat
€
5.808
Ramen
€
3.628
Kierdichting
€ 2.619
Ventilatie
€ 5.047
Warmteafgifte
€ 5.163
Totaal Renovatie pakket
€ 33.485
L/W warmtepomp
€ 15.159
Totale investeringskosten Totaal ISDE subsidie isolatie (indicatie van totaalpakket isolatiemaatregelen) Totaal ISDE subsidie warmtepomp (indicatie)
€ 48.644
Investeringskosten incl. subsidie
€ 37.444
Kosten Verduurzamingsmaatregelen Twee-onder-één-kap <1964
26
€ -6.700 € -4.500
7-11-2023
9. Haalbaarheidsstudie All-Electric 9.5. Investeringskosten Leermolensenk Kosten Verduurzamingsmaatregelen Twee-onder-één-kap Werkgroep Totaal Isolatie
€ 12.824
Vloer
€
2.074
Gevel
€
2.855
Dak Hellend
€
4.991
Ramen
€
2.903
Kierdichting
€ 2.619
Ventilatie
€ 5.047
Warmteafgifte
€ 5.163
Totaal Renovatie pakket
€25.652
L/W warmtepomp
€ 15.159
Totale investeringskosten Totaal ISDE subsidie isolatie (indicatie van totaalpakket isolatiemaatregelen)
€ 40.811
Totaal ISDE subsidie warmtepomp (indicatie)
€-4.500
Investeringskosten incl. subsidie
€ 30.111
€-6.200
Kosten Verduurzamingsmaatregelen Twee-onder-één-kap werkgroep
27
7-11-2023
9. Haalbaarheidsstudie All-Electric 9.5. Investeringskosten De Moestuin Kosten Verduurzamingsmaatregelen Tussen Rijwoning 19461964 Totaal Isolatie
€ 11.282
Vloer
2.142
Gevel
1.205
Dak Hellend
4.791
Ramen
3.144
Kierdichting
€ 2.619
Ventilatie
€ 5.047
Warmteafgifte
€ 5.163
Totaal Renovatie pakket
€ 24.111
L/W warmtepomp
€ 15.159
Totale investeringskosten Totaal ISDE subsidie isolatie (indicatie van totaalpakket isolatiemaatregelen)
€ 39.270
Totaal ISDE subsidie warmtepomp (indicatie)
€-4.500
Investeringskosten incl. subsidie
€ 28.920
€-4.350
Kosten Verduurzamingsmaatregelen Tussen Rijwoning 1946-64
28
7-11-2023
10. Vergelijking 10.1. Inleiding Sommige opties vergen een grote investering vooraf, terwijl andere juist meer verbruikskosten hebben. Om de juiste inzichten voor een duidelijk handelingsperspectief te bieden worden de opties vergeleken op: • • •
29
Eenmalige investeringskosten inclusief subsidies; wordt vergeleken om zo de best passende financiële keuze te maken Total Cost of Ownership (TCO); wordt vergeleken om zo de financieel meest voordelige keuze te maken over de lange termijn voor de eindgebruiker CO2-reductie; om zo inzicht te krijgen in de meest duurzame optie
7-11-2023
10. Vergelijking 10.2. Investeringskosten en subsidies Een deel van de vergelijking bestaat uit de eenmalige investeringskosten, echter is het belangrijk om ook te kijken naar de variabele kosten per optie, wat op de volgende slides wordt weergegeven, in de TCO's.
Leermolensenk Delhoevelaan Moestuin
€41.500 €41.500 -
€9.235 €9.235 -
Totaal incl. subsidies €32.265 €32.265 -
Alle drie
€8.731
€2.619
€6.112
Leermolensenk Delhoevelaan Moestuin
€40.811 €48.644 €39.270
€10.700 €11.200 €8.850
€30.111 €37.444 €30.420
Alle drie
€15.159
€4.548
€10.611
Buurt Buurt warmtepomp Individueel Hybride WP Individueel AllElectric WP, met nodige isolatie Individueel AllElectric WP, zonder extra isolatie
Eenmalige investeringskosten
Subsidie (ca.)
Tot max. 25.000 euro kan voor verduurzamingsmaatregelen aan de woning tegen gunstige voorwaarden geleend worden via het warmtefonds. Meer informatie over de subsidie mogelijkheden staat in de bijlagen. 30
7-11-2023
10. Vergelijking 10.3. Uitgangspunten TCO berekening • • • • • • •
De referentie HR-ketel gaat ook uit van 20% reductie in de warmtevraag Voor koken rekenen we 474 kWh per jaar per woning Warm tapwaterbereiding vraagt ca. 2.800kWh (10 GJ) per woning (gemiddeld 21% van totale warmtevraag) Voor het elektraverbruik wordt uitgegaan van het huidig verbruik, CBS data uit 2020 Twee verschillende afschrijftermijnen: • Renovatiemaatregelen en ombouw MES: 30 jaar • Warmtepompen en overige technische installaties: 15 jaar Onderhoudskosten van de technische installaties zijn 1,5% van de initiële investering, per jaar Voor de energieprijzen wordt gerekend met de prijsplafond prijzen van 2023, namelijk: • • •
•
0,40 euro/kWh elektriciteit 1,45 euro/m3 aardgas 47,38 euro/GJ warmte
De vaste lasten per jaar bestaan uit het vastrecht + leveringstarieven: • • • •
419,39 euro/jaar voor elektriciteit 312,17 euro/jaar voor aardgas 580,33 euro/jaar voor warmte Teruggave energiebelasting 596,85 euro/jaar
CO2-reductie berekening •
•
31
CO2-reductie is bepaald door de Nederlandse energiemix. De reductie is groter wanneer men enkel CO 2 neutrale energie inkoopt Voor de CO2 uitstoot rekenen we met de emissie van 1 kWh aardgas en de inschatting van de uitstoot voor 1 kWh elektra in 2030, namelijk: 0,19 kgCO2/kWh voor aardgas én 0,19 kgCO2/kWh voor elektra Bron: Nationale Energieverkenning 2017 | PBL Planbureau voor de Leefomgeving
7-11-2023
10. Vergelijking 10.4. Total Cost of Ownership – Leermolensenk Maandelijkse totale kosten voor eindgebruiker, Leermolensenk 600 500 26 400 300
79 12 14
45
47
15 34 22
4
25 59 4
228
228
Individuele All Electric Warmtepomp
Individuele All Electric Warmtepomp, geen extra isolatiemaatregelen benodigd
102
200 302
317
Referentie, HR ketel
Collectieve Hybride Warmtepomp (MES)
100
266
Individuele Hybride Warmtepomp
Subsidiabel deel investeringen, over de eerste 15 jaar, per maand Investeringskosten over de eerste 15 jaar, per maand. Min subsidies Vaste lasten per maand voor E, G en W aansluiting Variabele kosten per maand (E, G en W verbruik)
32
7-11-2023
10. Vergelijking 10.4. Total Cost of Ownership – Delhoevelaan
Maandelijkse totale kosten voor eindgebruiker, Delhoevelaan 600 500
26
53
79 400
12 14
45
300 200
343
358
15 49 22
177
25
84 4
4
264
264
Individuele All Electric Warmtepomp
Individuele All Electric Warmtepomp, geen extra isolatiemaatregelen benodigd
303
100 Referentie, HR ketel
Collectieve Hybride Warmtepomp (MES)
Individuele Hybride Warmtepomp
Subsidiabel deel investeringen, over de eerste 15 jaar, per maand Investeringskosten over de eerste 15 jaar, per maand Vaste lasten per maand voor E, G en W aansluiting Variabele kosten per maand (E, G en W verbruik)
33
7-11-2023
10. Vergelijking 10.4. Total Cost of Ownership – De Moestuin Maandelijkse totale kosten voor eindgebruiker, De Moestuin 600
500 400 300
12 14
15 49 22
200 300 100
262
45 151
25 84
4
4
195
195
Referentie, HR ketel
Individuele Hybride Warmtepomp Individuele All Electric Warmtepomp Variabele kosten per maand (E, G en W verbruik)
Individuele All Electric Warmtepomp, geen extra isolatiemaatregelen benodigd
Vaste lasten per maand voor E, G en W aansluiting Investeringskosten over de eerste 15 jaar, per maand Subsidiabel deel investeringen, over de eerste 15 jaar, per maand
34
7-11-2023
10. Vergelijking 10.5. CO2-uitstoot – Leermolensenk CO2 besparing t.o.v. de individuele HR ketel op aardgas, Leermolensenk
-
40%
32% 66%
100%
60%
68% 34%
Referentie, HR ketel
Collectieve Hybride Warmtepomp (MES) % CO2 uitstoot tov. referentie
35
Individuele Hybride Warmtepomp
Individuele All Electric Warmtepomp
% CO2 besparing tov. referentie
7-11-2023
10. Vergelijking 10.5. CO2-uitstoot – Delhoevelaan CO2 besparing t.o.v. de individuele HR ketel op aardgas, Delhoevelaan
-
39%
31%
65%
100%
61%
69% 35%
Referentie, HR ketel
Collectieve Hybride Warmtepomp (MES) % CO2 uitstoot tov. referentie
36
Individuele Hybride Warmtepomp
Individuele All Electric Warmtepomp
% CO2 besparing tov. referentie
7-11-2023
10. Vergelijking 10.5. CO2-uitstoot – De Moestuin
CO2 besparing t.o.v. de individuele HR ketel op aardgas, De Moestuin 33% 72% 100% 67% 28%
Referentie, HR ketel
Individuele Hybride Warmtepomp
% CO2 uitstoot tov. referentie
37
Individuele All Electric Warmtepomp
% CO2 besparing tov. referentie
7-11-2023
11. Samenvatting / hoofdpunten Collectieve Buurt Warmtepomp • • • • •
Positieve business case is enkel mogelijk voor Leermolensenk en Delhoevelaan bij een hoge participatiegraad (>90%) Vereist hoge investeringen vooraf CO2-uitstoot is lager dan individuele hybride warmtepompen en hoger dan individuele lucht-water warmtepompen Straten zullen tijdelijk opengebroken worden en asfalt wordt vervangen door ander wegdek Isolatiemaatregelen niet noodzakelijk, wel mogelijk aanpassingen aan het inpandig leidingwerk nodig
Hybride warmtepomp • • • • • •
In de TCO het voordeligst voor de kosten eindgebruiker per maand Gebruikt het meeste aardgas van alle opties en daarmee ook de hoogste CO2-uitstoot Vereist de minste aanpassingen aan de woningen en de openbare ruimte Vereist meer ruimte dan de huidige situatie in de woning om de warmtepomp te plaatsen Een buitenunit wordt geplaatst Twee apparaten om te onderhouden
All-Electric • • • • • •
• 38
Meest voordelig in verbruik Vereist mogelijk hoge investeringen, afhankelijk van al bestaande isolatiemaatregelen Grootste CO2-reductie van de drie opties, en nog meer haalbaar door de inkoop van hernieuwbare elektriciteit Vereist de meeste aanpassingen aan de woningen Vereist meer ruimte dan de huidige situatie in de woning voor de warmtepomp en een buffervat Een buitenunit wordt geplaatst waarbij rekening gehouden dient te worden met de wettelijke geluidseisen bij de buurpercelen en woningen. Voor rijwoningen wordt dit mogelijk problematisch Grootste vraag uit het elektriciteitsnet 7-11-2023
12. Doorkijk • De kwantitatieve resultaten uit dit rapport dienen als puzzelstuk in de keuze voor de warmteoplossing • In de vervolgstappen zullen deze inzichten gewogen worden en aangevuld worden met kwalitatieve factoren • Wanneer er keuzes worden gemaakt voor een specifieke warmteoptie dienen deze per woning bekeken te worden en verder worden uitgewerkt. De getallen in deze studie zijn momentopnames en indicatief
39 Plaats hier uw voettekst
7-11-2023
13. Bijlagen
40
7-11-2023
13. Bijlagen 13.1. Verduurzamingsmaatregelen Delhoevelaan Vloer Gevel HR++ Dak Plat Buitenzijde Dak Hellend Binnenzijde Kierdichting Ventilatie Warmteafgifte
Min € 2.256 € 2.175 € 3.567
Max Gemiddelde € 5.063 € 3.225 € 3.233 € 2.644 € 3.689 € 3.628
€ 5.666
€
6.038
€
5.808
€ 3.939 € 1.694 € 3.192 € 3.241
€ € € €
6.625 3.973 6.379 7.032
€ € € €
5.350 2.619 5.047 5.163
Er zijn maatregelen gekozen die voldoen aan de energetische eisen voor All-electric oplossingen. Dit zijn kentallen voor maatregelen incl. materiaal, materieel en arbeid van Q4 2022. Marktprijzen kunnen hoger uitvallen. Per woning zal bekeken moeten worden welke maatregelen nodig zijn en wat hiervan de kosten zijn.
41
7-11-2023
13. Bijlagen 13.2. Verduurzamingsmaatregelen Leermolensenk Min € 1.451 € 2.350
Max € 3.255 € 3.492
Gemiddelde € 2.074 € 2.855
HR++ € 2.854 Dak Plat Buitenzijde € Dak Hellend Binnenzijde € 3.674 Kierdichting € 1.694 Ventilatie € 3.192 Warmteafgifte € 3.241
€ 2.952 € -
€ 2.903 € -
€ 6.180 € 3.973 € 6.379 € 7.032
€ 4.991 € 2.619 € 5.047 € 5.163
Vloer Gevel
Er zijn maatregelen gekozen die voldoen aan de energetische eisen voor All-electric oplossingen. Dit zijn kentallen voor maatregelen incl. materiaal, materieel en arbeid van Q4 2022. Marktprijzen kunnen hoger uitvallen. Per woning zal bekeken moeten worden welke maatregelen nodig zijn en wat hiervan de kosten zijn.
42
7-11-2023
13. Bijlagen 13.3. Verduurzamingsmaatregelen De Moestuin Min Vloer € 1.498 Gevel € 992 HR++ € 3.091 Dak Plat Buitenzijde € Dak Hellend Binnenzijde € 3.527 Kierdichting € 1.694 Ventilatie € 3.192 Warmteafgifte € 3.241
Max € 3.362 € 1.474 € 3.197 € -
Gemiddelde € 2.142 € 1.205 € 3.144 €-
€ 5.933 € 3.973 € 6.379 € 7.032
€ 4.791 € 2.619 € 5.047 € 5.163
Er zijn maatregelen gekozen die voldoen aan de energetische eisen voor All-electric oplossingen. Dit zijn kentallen voor maatregelen incl. materiaal, materieel en arbeid van Q4 2022. Marktprijzen kunnen hoger uitvallen. Per woning zal bekeken moeten worden welke maatregelen nodig zijn en wat hiervan de kosten zijn.
43
7-11-2023
13. Bijlagen 13.4. Subsidies Max. bedrag
Subsidie
Collectief systeem
Isolatiemaatregelen
€6.000 per aansluiting €3.325 per aansluiting
WIS ISDE
€5.000 per aansluiting
SAH
€100 tot €7.000 per woning
ISDE
Opmerking Beschikbaar voor eigenaar van een toekomstig warmtenet tot 45% van de totale kosten van het warmtenet Beschikbaar voor particuliere woningeigenaren Beschikbaar voor de verhuurders van woningen (particulieren, VVE's, woningcorporaties) Beschikbaar voor woningeigenaren. Hoogte is sterk afhankelijk van de te nemen maatregelen en de combinatie ervan of dat het wordt gecombineerd met een warmtepomp, warmtenet aansluiting of zonneboiler. Meer informatie is te vinden op de website van het RVO over ISDE maatregelen: ISDE: Isolatiemaatregelen woningeigenaren (rvo.nl) Tot 30% van de aanschafkosten voor de woningeigenaar. Het RVO publiceert een meldcode lijst per type warmtepomp met indicatieve subsidiebedragen. Meer informatie is te vinden op de website van het RVO over ISDE maatregelen: ISDE: Stappenplan aanvragen woningeigenaren (rvo.nl). Tot 30% van de aanschafkosten voor de woningeigenaar. Het RVO publiceert een meldcode lijst per type warmtepomp met indicatieve subsidiebedragen. Meer informatie is te vinden op de website van het RVO over ISDE maatregelen: ISDE: Stappenplan aanvragen woningeigenaren (rvo.nl). Lening voor isolatie, ventilatie, warmteafgifte, warmteproductie en zonnepanelen onder gunstige voorwaarden, in sommige gevallen tegen 0% rente en fiscaal aftrekbaar.
Voor meer informatie is de site van het warmtefonds te raadplegen: Energiebespaarlening voor particulieren - Warmtefonds
Lucht-water Warmtepomp €4.500
ISDE
Hybride Warmtepomp
€2.500
ISDE
Algemeen
Lening tot €25.000 per woning
Warmtefonds
€500-1000
Subsidie duurzaamheidsadvies voor monumenten Tot 50% subsidie voor advies verduurzaming van monumentale panden
Tevens zijn er verscheidene fondsen beschikbaar, kijk hier: Energiesubsidiewijzer: vind eenvoudig subsidies en leningen | Verbeterjehuis Houdt rekening met de volgende looptijden van een aantal subsidies: WIS: Opent 1 juni 2023 en sluit 16 december 2023 ISDE: Budget wordt jaarlijks bepaald en loopt tot 2030 SAH: Loopt nog tot 31 december 2023, wordt mogelijk verlengd met 2 jaar 44
7-11-2023
13. Bijlagen
13.5. Buurtpaspoort De Moestuin
45
7-11-2023
13. Bijlagen
13.6. Buurtpaspoort Leermolensenk
46
7-11-2023