Agendabundel

Bundel - 1.4 Bestuurlijke informatiebijeenkomst van 20 juni 2024 1 2

3 4

Opening en mededelingen Presentatie Technische avond Voorbespreking Kadernota en jaarrekening Kadernota 2025-2028 Bijlage bij kadernota: Memo behandeling Kadernota raad 2 juli 2024 Jaarstukken 2023 Bijlage bij jaarstukken: concept Acccountantsverslag 2023 gemeente Rozendaal Bijlage bij Jaarstukken: ambtelijke reactie AV 2023 Rondvraag Sluiting

TECHNISCHE AVO N D Jaarrekening 2023 en Kadernota 2025-2028

19.30 Opening 19.35 Jaarrekening 2023

AGENDA

19.45 Technische vragen Jaarrekening 2023

20.15 Kadernota 20.45 Technische vragen Kadernota 2025-2028 22.00 Afsluiting

JAARREKENING 2023

Jaarrekeningresultaat Programma Baten 0 Bestuur en ondersteuning 1 Veiligheid 2 Verkeer en vervoer 3 Economie 4 Onderwijs 5 Sport, cultuur en recreatie 6 Sociaal domein 7 Volksgezondheid en milieu 8 VHROSV subtotaal baten programma's Onttrekkingen aan reserves 0 Bestuur en ondersteuning 1 Veiligheid 2 Verkeer en vervoer 3 Economie 4 Onderwijs 5 Sport, cultuur en recreatie 6 Sociaal domein 7 Volksgezondheid en milieu 8 VHROSV subtotaal onttrekkingen Lasten 0 Bestuur en ondersteuning 1 Veiligheid 2 Verkeer en vervoer 3 Economie 4 Onderwijs 5 Sport, cultuur en recreatie 6 Sociaal domein 7 Volksgezondheid en milieu 8 VHROSV subtotaal lasten programma's Toevoegingen aan reserves 0 Bestuur en ondersteuning 1 Veiligheid 2 Verkeer en vervoer 3 Economie 4 Onderwijs 5 Sport, cultuur en recreatie 6 Sociaal domein 7 Volksgezondheid en milieu 8 VHROSV subtotaal toevoegingen Saldo baten en lasten Saldo onttrekkingen en toevoegingen Totaal saldo

Werkelijk 2022 4.076.474 376 3.460 0 141.395 30.000 160.331 473.075 595.025 5.480.135

Begroting na wijziging 2023 4.248.614 500 0 0 57.240 0 81.577 504.416 26.510 4.918.857

288.576 0 278.422 0 116.384 20.842 0 97.237 70.275 871.735

Werkelijk

Saldo

Grotere afwijkingen

2023 4.378.798 361 850 0 172.687 203.831 3.848.036 659.523 74.788 9.338.875

2023 130.184 -139 850 0 115.447 203.831 3.766.459 155.107 48.278 4.420.018

5.022 0 31.670 0 111.791 46.988 7.000 275.090 18.000 495.561

97.425 0 60.450 0 113.791 103.523 0 179.687 227.268 782.144

92.403 0 28.780 0 2.000 56.535 -7.000 -95.403 209.268 286.583

2.423.123 103.181 166.947 2.300 702.888 201.016 998.632 547.321 445.487 5.590.896

2.574.732 150.119 173.327 4.015 501.834 199.273 1.023.402 604.171 96.420 5.327.293

2.555.000 140.132 225.026 2.523 635.806 486.802 5.021.234 651.531 384.669 10.102.724

19.732 9.987 -51.699 1.492 -133.972 -287.529 -3.997.832 -47.360 -288.249 -4.775.431

6.686 0 257.613 0 0 0 0 0 0 312.594

6.686 0 9.203 0 0 0 0 127.750 0 143.639

6.686 0 9.203 0 0 0 0 127.750 0 143.639

0 0 0 0 0 0 0 0 0 0

-110.761 559.142 448.380

-408.436 351.922 -56.514

-763.849 638.505 -125.344

-355.413 286.583 -68.830

Lagere storting vz pensioenen 17.000 Rente 36.000 Gemeentefonds 86.000 Hogere kosten electra/oh Openbare verlichting -16.000 Hogere kosten Participatiewet/bijstand -21.000 Energietoeslag -22.000 Jeugd -189.000 Wmo -43.000 Baten afval 50.000 Lagere bouwleges -23.000 Lagere grafleges -21.000 Overige verschillen 20.656 Saldo jaarrekening 2023 -125.344

Rechtmatigheidverantwoording De rechtmatigheidsverantwoording geeft geen oordeel over de rechtmatigheid. Het gaat hier om het afleggen van verantwoording rondom de rechtmatigheid. Begrotingsrechtmatigheid De hoogste overschrijding zit in het niet in de begroting 2023 opgenomen lasten rondom het project OOR het gaat hierbij om € 3.350.672. Daarnaast zijn de kosten op jeugdzorg € 331.800 hoger uitgevallen. Dit betreft een “open einde-regeling”. Verder zorgen diverse SPUK’s voor een onrechtmatigheid van € 483.761. Echter hier tegenover staat ook een zelfde bedrag aan baten. Dan is er € 227.000 aan planschades uitgekeerd conform een raadsbesluit met een dekking vanuit de reserves. Ook de verwachtte bijdrage aan de Pinkenberg zorgt voor een overschrijding van € 75.000 . Al met al zijn het uitgaven waarvan de raad op de hoogte was en middelen voor beschikbaar zijn, maar waarvoor een juiste administratieve verwerking voor wat betreft tussentijdse aanpassingen van de begroting niet heeft plaatsgevonden. Voorwaardencriterium Hieronder valt onder andere de Europese aanbestedingsgrens. In 2023 zijn er geen inkopen geweest die Europees aanbesteed hadden moeten worden. M&O criterium Hierbij wordt gerapporteerd over het misbruik en oneigenlijk gebruik van beschikbare regelingen.

Hierbij is een onrechtmatigheid geconstateerd van € 37.944 welke is veroorzaakt door enkel het niet zichtbaar vastleggen van de identificatieplicht en ten onrechte genoten uitkeringen. Verbeteringen De financiële verordening en de controleverordening zijn inmiddels aangepast. Hierdoor wordt er een deel niet meer als onrechtmatig aangeduid. Daarnaast gaan we aanpassingen doorvoeren bij de turap waardoor de overschrijding op de SPUK’s en dergelijke komen te vervallen.

Begrotingscriterium 1A. Overschrijding lasten programma's Programma 0. Bestuur en ondersteuning Programma 1. Veiligheid Programma 2. Verkeer en vervoer Programma 3. Economie Programma 4. Onderwijs Programma 5. Openbaar groen, sport, cultuur en recreatie Programma 6. Sociaal Domein Programma 7. Volksgezondheid en milieu Programma 8. Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing 1B. Overschrijding (investerings)kredieten 2. Afwijkingen begrote mutaties reserves 3. Overschrijding van baten en/of onderschrijding van lasten en baten die niet tijdig tot een begrotingswijziging hebben geleid of te laat aan de raad zijn gemeld. Totaal begrotingsonrechtmatigheden 4. Totaal van begrotingsonrechtmatigheid dat past binnen het vooraf vastgestelde beleid en daarmee vooraf als acceptabel is geduid vermelden en verwijzen naar dit vooraf vastgestelde beleid. 5. Resterend saldo aan begrotingsrechtmatigheden Voorwaardencriterium - Europese aanbestedingen - Onrechtmatigheden in PW - Onrechtmatigheden WMO en Jeugd - Onrechtmatigheden subsidies M&O criterium - Identificatie WMO - Ten onrechte genoten uitkeringen mutatie boekjaar Totaal onrechtmatigheden

Constatering € € € 51.699 € € 133.972 € 287.529 € 3.997.832 € 47.360 € 288.249 € 3.800 € 286.583

€ 4.451.507 € 9.548.531

€ € 9.548.531 € € € €

-

€ 13.000 € 24.944 € 9.586.475

TECHNISCHE VRAGEN JAARREKENING 2023

K A D E R N O TA 2025-2028

Meerjarenbegroting op basis van onvermijdelijke ontwikkelingen Saldo uit de begroting 20242027 Inflatie1 Programma 0 Cao Gemeentefonds Correctie rente-inkomsten i.v.m. stijgende rente Programma 1 VGGM Programma 4 BVO DRAN Programma 6 MGR SD Programma 7 ODRA Saldo na onvermijdelijke ontwikkelingen

2025 151.160

2026 - 135.390

2027 - 149.970

2028 - 149.970

0

0

0

- 30.000

p.m. - 100.000 0

p.m. 22.000 5.000

p.m. 12.000 5.000

p.m. 16.000 12.000

20.000

20.000

20.000

20.000

- 7.000

- 7.000

- 7.000

- 7.000

- 15.000

- 15.000

- 15.000

-15.000

- 9.000 40.160

- 9.000 -119.390

- 9.000 - 143.970

- 9.000 - 132.970

Meerjarenbegroting met waarschijnlijkheden

Saldo na onvermijdelijke ontwikkelingen begroting 2025-2028 Programma 0 Informatieveiligheid Programma 2 Fietspaden Wegen Led-verlichting Programma 5 Onkruidbestrijding Saldo voor nader uit te werken ontwikkelingen

2025 40.160

2026 -136.390

2027 - 143.970

2028 - 132.970

- 5.000

- 5.000

- 5.000

- 5.000

- 12.500

- 12.500

- 12.500

- 12.500

-20.840

-136.890

- 161.470

- 150.470

- 5.000 - 27.000 - 11.500

Meerjarenbegroting met nader uit te werken onderwerpen Asfaltwegen Integraal Huisvesting Plan Huisvesting doelgroepen Bomenplan Energietransitie en duurzaamheidsagenda Onderwerpen

Asfaltwegen IHP Huisvesting doelgroepen Bomenplan Energietransitie en duurzaamheid

Incidenteel Schatting effect minimaal

€0

Meerjarig Schatting Schatting effect effect maximaal minimaal € 5.000 € 30.000 € 10.000 p.m. p.m. p.m. p.m.

Schatting effect maximaal

€0 p.m.

€ 30.000 p.m.

Dekking - Reserves Saldo 31-12-2023 A. Algemene reserve Vrije algemene reserve subtotaal A B. Bestemmingsreserves Reserve monumenten Reserve sociaal domein Gemeentelijke gebouwen Reserve digitalisering Reserve fietspaden Reserve wegen Reserve begraafplaats Reserve dekking kapitaallasten Reserve energietransitie subtotaal B C. Voorzieningen Voorziening riolering Voorziening wachtgeld/pensioen wethouders subtotaal C Totaal

Claims

Saldo beschikbaar

3.783.218 3.783.218

388.806 388.806

3.394.412 3.394.412

20.959 368.210 102.625 55.710 63.264 104.611 18.913 4.944.265 337.260 6.015.817

0 0 0 20.000 0 0 0 4.944.265 0 4.964.265

20.959 368.210 102.625 35.710 63.264 104.611 18.913 0 337.260 1.051.552

1.067.00

0

1.067.000

326.616 1.393.616

0 0

326.616 1.393.616

11.192.651

5.203.216

5.839.580

De effecten van deze ontwikkeling zijn opgenomen in het volgende overzicht. Algemene reserve per 31-12-2023 € 3.783.218 Claims per 31-12-2022 € 388.806 € 3.394.412 Minimale benodigde reserve € 1.475.000 Vrij besteedbare algemene reserve € 1.919.412 Dekking tekorten 2025-2028 € 481.670 Vrij besteedbare algemene reserve € 1.437.742

De weerstandsratio bij de Jaarrekening 2023 bedroeg 7. Bij compensatie van het negatief saldo door jaarlijks een volledige onttrekking uit de reserve is de weerstandsratio over vier jaar 6. NB. In deze opstelling is niet verwerkt het negatieve saldo van de nog goed te keuren jaarrekening van 2023. De oorzaak ligt met name in het sociaal domein. Dat zou de bestemmingsreserve sociaal domein verminderen met ca. € 125.000.

Dekking – Onroerend zaakbelasting Rozendaal obv 5,5% Aanslag bij gemiddelde woz waarde 753.000 Aanslag bij woningwaarde 500.000 Aanslag bij woningwaarde 1.000.000

2024 659 438 875

2025 708 470 941

2026 761 506 1.011

2027 819 544 1.087

2028 880 584 1.169

Rozendaal obv7,5% Aanslag bij gemiddelde woz waarde 753.000 Aanslag bij woningwaarde 500.000 Aanslag bij woningwaarde 1.000.000

2024 659 438 875

2025 721 479 958

2026 790 525 1.049

2027 865 574 1.149

2028 947 629 1.258

Rozendaal obv 10% Aanslag bij gemiddelde woz waarde 753.000 Aanslag bij woningwaarde 500.000 Aanslag bij woningwaarde 1.000.000

2024 659 438 875

2025 738 490 980

2026 826 549 1.098

2027 926 615 1.229

2028 1.037 688 1.377

Regio en landelijk (bij woningwaarde € 753.000 Aanslag in Arnhem Aanslag in Rheden Aanslag in Renkum Aanslag landelijk gemiddelde tarief Aanslag bij art 12 tarief

2024 830 839 794 684 1.215

OZB-opbrengsten

Begroting 2024 Opbrengst inflatie stijging 2% Opbrengst bij extra stijging 5,5% Opbrengst bij extra stijging 7,5% Opbrengst bij extra stijging 10%

2024 440.017

2025 473.502

2026 509.535

2027 548.311

26.000 36.000 47.000

29.000 41.000 55.000

32.000 44.000 60.000

2028 548.311 11.000 35.000 47.000 65.000

Dekking – overige inkomensverhoging Cofinanciering Aanvullende subsidies

Dekking – Indicatieve bezuinigingen Taakstelling verbonden partijen Afschaffen subsidies Terugdringen personele lasten/taken Minder onderhoud openbare ruimte Verlagen beeldkwaliteit Taakstelling voor Sociaal Domein

Voorbeeld van een dekking met een mix aan opties Saldo voor in te zetten dekkingen 2025-2028 Dekking uit reserve riolering Verhoging OZB in 2028 Aanvullende ophoging OZB met 2,5% Bezuiniging subsidies Bezuiniging programma 0 Bezuiniging programma 2 Bezuiniging programma 5 Dekking uit reserve om rond de 0 uit te komen Saldo Kadernota

2025 -20.840

2027 - 161.470

2028 - 150.470

25.000

37.500

27.500 37.500

10.000 45.000 5.000 5.000

10.000 45.000 5.000 5.000

10.000 45.000 5.000 5.000

50.000 3.110

60.000 1.030

25.000 4.530

2026 -136.890

27.000 12.500

18.660

N.B. in deze cijfers is geen rekening gehouden met de meicirculaire.

Meicirculaire 2024

2025

2026

2027

2028

Mei-circulaire 2024

3.945.000

3.973.201

3.910.994

4.041.182

4.169.905

Begroot 2024-2027

3.810.151

4.048.161

3.863.554

3.937.360

3.937.360

134.849

-74.960

47.440

103.822

232.545

-100.000

22.000

12.000

16.000

Gunstig effect t.o.v. Kadernota

25.040

25.440

91.822

216.545

Saldo voor dekking

-20.840

-136.890

-161.470

-150.470

4.200

-111.450

-69.648

66.075

Effect mei-circulaire 2024 Reeds gemeld in Kadernota 2025-2028

Nieuw saldo voor dekking

Ambities College Behouden en bevorderen van gemeenschapszin Toekomstbestendige organisatie Planmatig beheer en verbetering van de kwaliteit van de openbare ruimte Verder invulling samenwerkingsverbanden Duurzaamheidsagenda Subsidie energiebeperking Ambitie Raad Op weg naar de begroting 2025-2028 zijn de ambities van de Raad wellicht nog niet of onvoldoende verwerkt. Wij verzoeken de Raad om bij de Algemene Beschouwingen hier bij stil te staan.

TECHNISCHE VRAGEN K A D E R N O TA 2025-2028

Proces van Kadernota 2025-2028 naar Begroting 2025-2028

SLUITING

Uitgangspunten uit de Kadernota 2025-2028 worden verwerkt in de Begroting 2025-2028 De uitkomsten uit de mei-ciculaire worden verwerkt in de Begroting 2025-2028 De nader uit werken onderwerpen worden in de Begroting 2025-2028 verwerkt nadat er in het college in beslissing over is genomen en er een goed onderbouwd plan onder ligt. De aandachtspunten uit de algemene beschouwingen en de conclusies bij de behandeling van de Kadernota worden verwerkt.

Kadernota 2025-2028 1

INHOUDSOPGAVE INLEIDING ........................................................................................................................................................ 3

DOEL EN OPZET.........................................................................................................................................3 OPBOUW EN LEESWIJZER ............................................................................................................................3 A. BESTUURLIJKE SAMENVATTING .................................................................................................................. 4

MAATREGELEN EN KEUZES ONVERMIJDELIJK ..................................................................................................4 STRUCTUREEL HOGERE UITGAVEN ................................................................................................................4 BEZUINIGINGEN EN INKOMSTEN VERHOGINGEN..............................................................................................4 AUTONOME OPBRENGSTEN ........................................................................................................................4 UITGANGSPUNTEN ....................................................................................................................................5 B. ONTWIKKELING FINANCIEEL MEERJARIG PERSPECTIEF................................................................................. 6

MEERJARENBEGROTING OP BASIS VAN ONVERMIJDELIJKE ONTWIKKELINGEN .......................................................6 MEERJARENBEGROTING MET WAARSCHIJNLIJKHEDEN ......................................................................................8 MEERJARENBEGROTING MET NADER UIT TE WERKEN ONDERWERPEN .................................................................9 C. OPTIES OM TOT EEN SLUITENDE BEGROTING TE KOMEN ........................................................................... 12

RESERVES ............................................................................................................................................. 12 ONROEREND ZAAKBELASTING (OZB) ......................................................................................................... 13 OVERIGE INKOMENSVERHOGING............................................................................................................... 14 INDICATIEVE BEZUINIGINGEN .................................................................................................................... 15 D. BIJLAGEN ................................................................................................................................................... 17

ONTVANGEN BRIEF VNG ......................................................................................................................... 17 BRIEF PROVINCIE BEGROTINGSCIRCULAIRE.................................................................................................. 21

2

Inleiding Voor u ligt de Kadernota 2025-2028. Deze kadernota maakt deel uit van de Rozendaalse P&C-cyclus bestaande uit de kadernota, de programmabegroting, tussenrapportages en de jaarstukken (de programmarekening). De programmabegroting en de jaarstukken zijn wettelijk verplichte documenten. De kadernota is dat niet. Wel schrijft onze Financiële verordening 2024 voor dat het college van B&W de uitgangspunten voor het opstellen van de meerjarenbegroting en een actualisatie van het financieel meerjarig perspectief aan de raad voorlegt en eventueel ook voorstellen voor (nieuw) beleid.

Doel en opzet Doel van de kadernota is om de kaders vast te stellen die voor het opstellen van de Begroting 20252028 leidend zijn voor het college. Het betreft daarmee de kaders voor de weging bij het opstellen van de begroting. De kadernota is dus een nota op basis waarvan college en ambtelijke organisatie de begroting verder uitwerken. De kadernota geeft aan op welke in-en externe ontwikkelingen de gemeente moet inspelen en wat dat voor het financiële beeld betekent. Met deze kadernota komt de gemeenteraad ‘aan de voorkant’ in positie om vorm en inhoud te geven aan zijn budgetverantwoordelijkheid.

Opbouw en leeswijzer De indeling van deze nota sluit ten behoeve van de herkenbaarheid aan bij die van de begroting en de jaarrekening. Bij de kadernota gaat het om een hoofdlijnennotitie waarin de (belangrijkste) ontwikkelingen sinds het opstellen van de begroting en het eventuele financieel effect daarvan op worden vertaald naar een gewijzigd financieel meerjarig perspectief. Het is daarmee een stuk korter dan begroting en jaarrekening. De kadernota bestaat uit drie onderdelen: A. Bestuurlijke samenvatting Hierin beschrijven we de uitgangspositie: waar staan we als Rozendaal en welke uitgangspunten hanteren we in deze kadernota; B. Het financieel meerjarig perspectief De financiële doorrekening met consequenties van de onderdelen A en B en een nadere onderbouwing van de meest relevante uitganspunten. C. Opties om tot een sluitende begroting te komen In dit onderdeel is gekeken naar de dekkingsmogelijkheden die er zijn om tot een sluitende begroting te komen. D. Bijlagen

3

A. Bestuurlijke samenvatting De opzet van deze kadernota is vergelijkbaar met die van vorig jaar, waarbij als vertrekpunt de begroting 2024-2027 wordt genomen, met stappen van wat onvermijdelijk, wenselijk en nog nader uit te werken is. Dit is aangevuld met een deel hoe we structureel de begroting sluitend krijgen bij een blijvend ongunstig beeld van de ontwikkelingen van het gemeentefonds. De meeste Nederlandse gemeenten zien donkere wolken hangen boven hun structurele begroting. Ook Rozendaal lijkt hier niet aan te ontkomen. De ontwikkelingen van het gemeentefonds blijven onzeker, nog eens versterkt door de trage formatie. Het resultaat van de besprekingen van de VNG met de demissionaire regering nemen we ,mee als uitgangspunt. Dat betekent dat het beeld weliswaar wat is aangepast, maar nog steeds fors ongunstig. Waar wij vorig jaar de begroting nog konden presenteren met een aardig resultaat in 2025 lijkt het erop dat door een eenmalige korting in 2025 wij, zonder ingrepen, nu ook een tekort moeten gaan presenteren in 2025. Daarnaast blijven wij de negatieve effecten van de hoge inflatie van de afgelopen jaren voelen. De vorige jaar extra verhoging van de OZB lijkt onverminderd noodzakelijk. De meicirculaire is bij het opstellen van deze nota niet meegenomen.

Afwijkingen in de meicirculaire ten opzichte van deze aannames brengen wij separaat in beeld voor de behandeling van deze kadernota in de raad op 2 juli.

Maatregelen en keuzes onvermijdelijk Voor het eerst in lange tijd moet Rozendaal in de jaarrekening 2023 een negatief resultaat presenteren. Dit draagt bij aan het beeld dat maatregelen onvermijdelijk zijn. Waar vorig jaar mogelijk nog de hoop was dat een (verdere) verhoging van de OZB niet aan de orde zou zijn, lijkt dit nu (structureel) noodzakelijk. Belangrijke thema’s waarop we desondanks willen investeren zijn de ontwikkeling naar een toekomstbestendige organisatie en verdere inzet op duurzaamheid en de energietransitie. Het Coalitieakkoord 2022-2026 dient hierbij als inspiratiebron. Het jaar 2025 is het laatste volle jaar om uitvoering te geven aan de voornemens in dit akkoord. Een nieuwe gemeenteraad en een nieuw college van B&W zal na de gemeenteraadsverkiezingen in maart 2026 onder een ander financieel gesternte aan de slag moeten gaan.

Structureel hogere uitgaven De invloeden van de inflatie en stijging van personeelslasten zijn nog steeds op voelbaar. In het afwegen van voorstellen en nieuwe investeringen waar keuzeruimte is, blijven we de uitgangspunten van ‘beheergemeente 2.0’ onverminderd volgen: - doen wat nodig en onontkoombaar is (met name autonome ontwikkelingen); - opereren binnen de financiële kaders en afspraken, inclusief eerdere raadsbesluiten.

Bezuinigingen en inkomsten verhogingen Er is onderzocht wat de mogelijkheden zijn tot bezuinigingen of extra inkomsten. De mogelijkheden tot bezuinigen blijken vrijwel nihil vanwege de structureel beperkte vrije ruimte, eerdere bezuinigingen en de behoefte om niet te beperken in de dienstverlening en de bijbehorende “nabijheid” tussen inwoners en de gemeente, die Rozendaal zo typeert.

Autonome opbrengsten Naast de inkomsten uit het gemeentefonds en Specifieke Uitkeringen kent de gemeente alleen inkomsten uit de leges en OZB. De leges zijn zoveel mogelijk kostendekkend en als totaal licht verliesgevend. Ten aanzien van de OZB gold in het verleden dat de totale opbrengsten alleen kon stijgen als gevolg van inflatie, waarbij de WOZ-waarde en het percentage OZB elkaar in balans houden. In deze kadernota zetten wij het vorig jaar genomen besluit tot extra ophogen voort. Daarbij 4

wordt gezocht naar een geleidelijk stijging die zich in redelijkheid verhoudt tot een op termijn structureel positieve exploitatie. Verder wordt ook gekeken naar hoe het percentage zich verhoudt tot de ontwikkelingen bij andere gemeenten.

Uitgangspunten Onze behoefte om, ondanks het voorgaande, verder te bouwen aan een gedegen toekomstbestendige financiële basis leiden tot de volgende uitgangspunten voor de Begroting 20252028. Deze zijn grotendeels gebaseerd op de uitgangspunten van de vorige Kadernota en aangescherpt daar waar nodig. 1. Wij streven een solide, toekomstbestendig financieel beleid na, waarbij uitgaven en inkomsten uiteindelijk (meerjarig) in evenwicht zijn. 2. Wij sluiten aan bij de adviezen van de VNG en de provincie hoe om te gaan met de verwachtingen ten aanzien van de ontwikkelingen van het gemeentefonds. 3. Wij houden voldoende reserves om onverwachte tegenvallers op te vangen. 4. Wij streven naar een weerstandsratio met een minimumgrens van 4. 5. Wij activeren investeringen om deze niet te hoeven onttrekken aan onze reserves. Hierdoor verhogen wij weliswaar onze exploitatielasten, maar houden wij op de lange termijn onze reserves op peil. 6. Wij vullen bij een positief jaarrekeningresultaat de bestemmingsreserves aan waar nodig. 7. Wij passen de OZB stapsgewijs aan naar een in de regio gehanteerd niveau. 8. Wij geven, naast de wettelijke taken, prioriteit aan de organisatieontwikkeling en het groene karakter van onze gemeente. De inhoud van het Coalitieakkoord 2022-2026 is daarbij leidend. 9.

Samen met regio gemeenten streven we naar een beperkte stijging van de kosten die gemaakt worden door Verbonden Partijen waaraan wij deelnemen. 10. De kostenstijging in het sociaal domein houden we op een vergelijkbaar niveau als 2024, waarbij we werken aan besparingen in wettelijke en bovenwettelijke taken. 11. Ten aanzien van mogelijk stijgende lasten als gevolg van (nieuwe) Cao-afspraken nemen we een PM post op. 12. Wijzigingen ten opzichte van de Meerjarenbegroting 2025-2028 onder de € 5.000 worden niet meegenomen in deze kadernota. De bovengenoemde uitgangspunten moeten er voor zorgen dat wij komen tot een structureel sluitende begroting. Voor de vorm van toezicht door de provincie Gelderland is het van belang dat het eerste jaar sluitend is. En dat er wordt gewerkt om dit in de toekomst ook weer te realiseren. De bovengenoemde uitgangspunten worden in het vervolg van deze nota verder toegelicht.

5

B. Ontwikkeling financieel meerjarig perspectief De in onderdeel A genoemde uitgangspunten worden in dit hoofdstuk verder uitgewerkt. Eerst wordt geschetst hoe de gemeente Rozendaal er voor staat als wij alleen de zogenaamde onvermijdelijke ontwikkelingen en mutaties verwerken ten opzichte van de Programmabegroting 2024-2027. Dit leidt tot een geactualiseerd financieel perspectief als basis voor de Programmabegroting 2025-2028. De cijfers voor de beginstand van het jaar 2028 zijn gebaseerd op 2027 uit de begroting 2024-2027.

Meerjarenbegroting op basis van onvermijdelijke ontwikkelingen Saldo uit de begroting 20242027 Inflatie1 Programma 0 Cao Gemeentefonds Correctie rente-inkomsten i.v.m. stijgende rente Programma 1 VGGM Programma 4 BVO DRAN Programma 6 MGR SD Programma 7 ODRA Saldo na onvermijdelijke ontwikkelingen

2025 151.160

2026 - 135.390

2027 - 149.970

2028 - 149.970

0

0

0

- 30.000

p.m. - 100.000 0

p.m. 22.000 5.000

p.m. 12.000 5.000

p.m. 16.000 12.000

20.000

20.000

20.000

20.000

- 7.000

- 7.000

- 7.000

- 7.000

- 15.000

- 15.000

- 15.000

-15.000

- 9.000 40.160

- 9.000 -119.390

- 9.000 - 143.970

- 9.000 - 132.970

Het minteken staat voor een negatief effect op de begroting. Het start bedrag in 2028 is gelijk gehouden aan dat van 2027. Inflatie 2025-2028 Er is alleen voor de jaarschijf 2028 een inflatiecorrectie noodzakelijk. De verwachte inflatie sluit aan bij de in de begroting 2024-2027 opgenomen percentages. Het gehanteerde inflatie percentage is 2%. De verwachting van de CPB en de DNB is dat dit uitkomt op 2,2%. Conclusie voor begroting: In de begroting wordt de inflatie doorberekend naar de desbetreffende programma’s.

Programma 0: Bestuur en ondersteuning Gemeentefonds Het is onzeker welke rijksbijdrage we via het gemeentefonds kunnen verwachten. O.b.v. de voorjaarsnota van het Rijk, verwachten wij in 2025 een negatief effect van € 100.000 en in 2026 t/m 2028 een positief effect van gemiddeld € 16.000. Dit is echter niet alles wat in de meicirculaire landt. 1 De inflatie wordt hier meegenomen als totale post. Bij de begroting wordt deze per programma

doorgerekend. 6

Dit geeft dus nog steeds een grote mate van onzekerheid over het uiteindelijke bedrag uit het de meicirculaire van het gemeentefonds. Conclusie voor begroting: De ontwikkelingen uit de meicirculaire worden meegenomen in de Meerjarenbegroting 2025-2028. Cao De huidige Cao loopt tot maart 2025. Op dit moment is er nog geen zicht op eventuele nieuwe Caoafspraken en het effect daarvan op de loonontwikkeling van ons personeel. Conclusie voor begroting: De loonontwikkelingen worden, zodra deze bekend zijn, in de begroting meegenomen. Renteopbrengsten Op dit moment zien wij een stijgende lijn in de percentage van de rente. De gemeente Rozendaal heeft een sterke liquiditeitspositie. Deze hogere percentages zorgen voor hogere rente-inkomsten. Conclusie voor begroting: De stijging van de inkomsten uit rente worden in de begroting verwerkt.

Programma 1: Veiligheid Crisisbeheersing en Brandweer; bijdragen VGGM De gemeente Rozendaal komt positief uit door de ontwikkelingen in het OOV-deel binnen het gemeentefonds. Dit staat los van de nog steeds voor Rozendaal onvoordelige nieuwe brandweerverdeelsleutel. Conclusie voor begroting: Dit positieve effect wordt verwerkt in de begroting.

Programma 4: Onderwijs BVO DRAN Onze bijdrage aan de kosten van de BVO DRAN stijgt de komende jaren. Dit komt door de verwachte verhoging van de af te nemen diensten en een duurder uitgepakte nieuwe aanbesteding van de vervoersdiensten. Conclusie voor begroting De post bestuurlijke samenwerking structureel ophogen met € 7.000.

Programma 6: Sociaal domein MGR SD Binnen de MGR zien we een kostentoename van in totaal € 15.000. De kosten voor de WSW nemen € 9.000 toe. Dit wordt deels veroorzaakt door kostenstijging maar ook door de afbouw van het lageinkomensvoordeel. Daarnaast is er een kostentoename van € 6.000 die onder meer het gevolg is van de inrichting van een informatiepunt voor social return en de oprichting van de nieuwe module Regionale Facilitering Zorg. Hiervoor wordt het regiosecretariaat zorg uitgevoerd, het uitvoeringsplan jeugd, en het regionaal advies en regionale projecten jeugd. Dit leidt tot een efficiëntere aanpak die ook tot uitdrukking komt in kostenreductie op enkele andere posten. Conclusie voor begroting: Alle genoemde kostenstijgingen worden verwerkt in de begroting. 7

Programma 7: Volksgezondheid en milieu Verhoogde bijdragen; ODRA De ODRA heeft door de hoge inflatie een hogere bijdrage nodig voor de taken die uitgevoerd moeten worden. Conclusie voor begroting: Programma 7 ophogen ten behoeve van de verhoogde bijdrage aan de ODRA

Meerjarenbegroting met waarschijnlijkheden In de tabel onder 1 zijn met name posten opgenomen waarbij een hoge mate van zekerheid is over de kosten. Dit zijn ontwikkelingen waar wij niet omheen kunnen (autonoom onontkoombaar). In de onderstaande tabel zijn kosten (in euro’s) opgenomen die waarschijnlijk geïncorporeerd moeten worden in de begroting, vanwege een grote mate van onvermijdelijkheid of wenselijkheid, maar waar nog enige mate van onzekerheid over is en/of waarover nog een college-/raadsbesluit aan de orde is geweest. 2025 40.160

2026 -136.390

2027 - 143.970

2028 - 132.970

- 5.000

- 5.000

- 5.000

- 5.000

- 12.500

- 12.500

- 12.500

Saldo voor nader uit te -20.840 -136.890 werken ontwikkelingen Het minteken staat voor een negatief effect op de begroting.

- 161.470

- 150.470

Saldo na onvermijdelijke ontwikkelingen begroting 2025-2028 Programma 0 Informatieveiligheid Programma 2 Fietspaden Wegen Led-verlichting Programma 5 Onkruidbestrijding

- 5.000 - 27.000 - 11.500 - 12.500

Programma 0: Bestuur en ondersteuning Informatieveiligheid In het kader van de informatieveiligheid is er jaarlijks een pentest vereist. Deze pentest wordt op dit moment niet uitgevoerd. Afhankelijke van de tot te passen scope zullen de kosten jaarlijks tussen de € 5.000 en € 10.000 bedragen. Verder zijn er berichtgevingen dat er in de toekomst een extra audit op de NIS-2 uitgevoerd moet worden. De kosten hiervan zijn nog niet duidelijk. Conclusie voor begroting: De post ICT-kosten ophogen met € 5.000 voor de pentest.

Programma 2: Verkeer en vervoer Fietspaden buitengebied De raad heeft op 28 maart 2023 ingestemd met het ‘Fietspadenplan voor onderhoud en renovatie van de fietspaden buitengebied Rozendaal’. Hiermee is het advies overgenomen om een nieuw afstemmingsmoment met de raad op zijn vroegst in 2025 te houden over eventuele reconstructie fietspaden van asfalt naar duurzaam beton. Wij stellen voor om dit moment te verschuiven naar 8

2027, maar wel het extra budget van € 5.000 voor het jaar 2025 te verhogen naar € 10.000 voor eenmalig extra onderhoud aan de asfalt fietspaden. Na 2025 kan het jaarlijks extra budget van € 5.000 komen te vervallen , omdat dan mogelijk het aantal m2 asfalt fietspaden is afgenomen door het verwijderen van een bestaand fietspad. Conclusie voor begroting: De extra kosten in 2025 voor de aanpak van fietspaden te verwerken in de begroting. Asfalteren van ontstane sleuven in het wegdek De afgelopen jaren zijn er op verschillende plekken sleuven gemaakt in het asfalt. Deze zijn tijdelijk opgevuld met klinkers. Het is de bedoeling dat dit een tijdelijke oplossing is. Dit moet dan ook hersteld worden. Dit stond al in de begroting van 2024, maar dit bedrag is ingezet voor urgente werkzaamheden aan de Beekhuizenseweg. Conclusie voor begroting: In 2025 een bedrag op te nemen van respectievelijk € 27.000 voor het herstel hiervan. Aangezien dit een gevolg is van graafwerkzaamheden ten behoeve van riolering, wordt dit ten laste gebracht van de reserve riolering. Led-verlichting Er zijn nog een paar armaturen binnen onze gemeente die nog vervangen kunnen worden. Hiervoor zijn aanvullende middelen nodig. Hiertoe is geen technische noodzaak, maar het maakt dat de straatverlichting 100% LED is en dimbaar. Dit heeft een positief effect op de flora en fauna in de omgeving van de verlichting.

De huidige armaturen zijn nog niet volledig afgeschreven. Het uitvoeren van deze werkzaamheden zijn dan ook niet strikt noodzakelijk. Conclusie voor begroting: Indien de raad achter dit opgenomen punt staat dit verwerken in 2025 voor een bedrag van € 11.500.

Programma 5: Openbaar groen, sport, cultuur en recreatie Onkruidbestrijding In 2024 worden de diensten voor de onkruidbestrijding opnieuw aanbesteed. De verwachting is dat bij een gelijkblijvende beeldkwaliteit de kosten behoorlijk zullen toenemen. Conclusie voor begroting: De uitkomsten van de aanbesteding worden meegenomen.

Meerjarenbegroting met nader uit te werken onderwerpen In de bovenstaande tabellen zijn nog niet alle ontwikkelingen en risico’s verwerkt die relevant zijn voor de komende jaren. We kiezen ervoor om de hieronder benoemde onderwerpen in aanloop naar de begroting nader uit te werken, zoals gezegd in lijn met ‘beheergemeente 2.0’ en waar nodig met afzonderlijke raadsbesluitvorming. Ondanks de soms grote mate van onzekerheid die bij deze onderwerpen spelen kiezen we er voor om hier nu wel grove ramingen te benoemen, om een beeld te schetsen van de globale impact op de begrotingsopgave. Asfaltwegen Om de asfaltwegen in onze gemeente voor de komende jaren adequaat te onderhouden is het nodig dat er regelmatig ‘pleksgewijs’ herstel gaat plaatsvinden. Hiermee kan de levensduur van een asfaltweg worden verlengd en is er minder groot onderhoud nodig. De afschrijvingstermijn van een asfaltweg is 15 jaar. Voor het klein onderhoud verhardingen is jaarlijks een bedrag ad. € 34.500 9

beschikbaar. Uit dit budget worden ook verkeersborden aangeschaft e.d. Hier valt nog een keuze te maken in de fasering van het groot onderhoud, de overgang naar beklinkering en de financiering daarvan. Dit vraagt nog uitwerking. Integraal Huisvesting Plan(IHP) Een Integraal Huisvestingsplan (IHP) is een langetermijnvisie voor onderwijshuisvesting en wordt opgesteld door schoolbesturen en de gemeente. Rozendaal beschikt op dit moment niet over een IHP. Deze wordt verplicht als de wet tot wijziging van diverse onderwijswetten om te komen tot een meer planmatige en doelmatige aanpak van de onderwijshuisvesting in het primair en voortgezet onderwijs in werking treedt. De beoogde inwerkingtreding is tweede helft 2025. De financiële consequenties landen op z’n vroegst in 2026. Huisvesting doelgroepen De druk op de woningmarkt blijft groot. Naast de reguliere woningmarkt is er ook meer aandacht voor de huisvesting van bijzondere doelgroepen. Hierbij moet worden gedacht aan Oekraïense ontheemden, statushouders en asielzoekers en waarvoor er subregionaal wordt afgestemd met omliggende gemeenten en de provincie. Daarnaast wordt er binnen de Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen ook gewerkt aan een regionale woon-zorgvisie.

Deze visie vormt de basis om straks samen in actie te komen om de groeiende groep ouderen, mensen die uitstromen uit beschermd wonen en maatschappelijke opvang, arbeidsmigranten, statushouders en dak- en thuislozen voldoende te faciliteren in hun woon- en zorgbehoeften. De wet Versterking regie volkshuisvesting verplicht gemeenten om een volkshuisvestingsprogramma op te stellen waarin concreet staat hoeveel, waar en voor welke specifieke doelgroepen zij gaan bouwen. Op dit moment is niet duidelijk op welke termijn deze wet in werking gaat treden en wat dit aan voorbereiding vraagt. Bomenplan Gezien de leeftijd van onze bomen is het de verwachting dat de kosten voor het onderhoud gaan toenemen. Dat geldt voor klein onderhoud en op termijn ook voor fundamentele ingrepen. Hierover hebben wij meer zekerheid over op het moment dat het Bomenplan is opgesteld. Dan pas zullen wij kunnen aangeven wat de mogelijkheden zijn voor financiering en hoeveel extra geld er nodig is. Energietransitie en duurzaamheid Voortzetting Uitvoeringsagenda Rozendaal energieneutraal 2023-2025 Op 19 maart 2024 is de vervolgaanpak en het jaarprogramma vastgesteld voor uitvoering van de energietransitie. De focus op energiebesparing en duurzame warmte blijft bestaan.

In navolging van het onderzoek naar kansrijke warmtesystemen in 2023 verschuift de aanpak naar meer praktische ondersteuning van bewoners bij het verder verduurzamen van hun woning. Daarnaast raakt het thema duurzaamheid nog diverse andere beleidsterreinen binnen de organisatie, zoals: Het realiseren en/of stimuleren van duurzaam deelvervoer; Het onderzoeken en verbeteren van de Klimaat-bestendigheid van Rozendaal (adaptatie); Duurzaam inkopen van goederen en diensten; Duurzaamheid in de openbare ruimte (bijvoorbeeld duurzamer aanbesteden en renoveren); Participeren in regionale projecten binnen de Groene Metropool Regio zoals: Circulair bouwen, regionale energie strategie en de regionale warmtestructuur.

10

Brede visie duurzaamheid We starten in 2024 een onderzoek naar verbreding van onze duurzaamheidsaanpak. We willen, samen met bewoners, een visie opstellen hoe we Rozendaal duurzaam houden voor de (klein)kinderen van onze kinderen. We organiseren hiervoor een inspirerende startbijeenkomst op 19 september! De uitkomsten worden meegenomen in latere financiële stukken. Het totaal van bovengenoemde aspecten leidt tot de volgende projectie (in euro’s): Onderwerpen Incidenteel Meerjarig Schatting effect Schatting effect Schatting Schatting effect minimaal maximaal effect maximaal minimaal Asfaltwegen € 5.000 € 30.000 IHP €0 € 10.000 p.m. p.m. Huisvesting p.m. p.m. doelgroepen Bomenplan €0 € 30.000 Energietransitie en p.m. p.m. duurzaamheid Dit beeld dwingt ons tot keuzes voor de termijn van de begroting 2025 – 2028, maar ook voor de langere termijn. Er van uitgaande dat wij de negatieve jaren moeten opvangen uit de algemene reserve, dan komt het einde daarvan in zicht. De in de hierboven genoemde ontwikkelingen zijn nog niet meegenomen in het saldo. De onzekerheid op deze posten is daarvoor nog te groot. Daarbij ligt er zonder deze posten al een opgaaf om tot een sluitende begroting te komen. Zodra er meer zekerheid is over de omvang van de kosten wordt er gekeken naar een passende dekking.

Daarbij speelt een rol de beschikbaarheid van (rijks)subsidies en eventuele cofinanciering, waarover nog onvoldoende zekerheid bestaat.

11

C. Opties om tot een sluitende begroting te komen Zonder rekening te houden met de effecten in de meicirculaire van het gemeentefonds komen we in alle jaren uit op een negatief resultaat (zonder de nog uit te weken ontwikkelingen). Dit is binnen de regels van het financieel toezicht zoals uitgevoerd door de provincie niet toegestaan. De mogelijkheden van de gemeente Rozendaal om zelf het tekort te dichten zijn beperkt. De knoppen waar wij aan kunnen draaien zijn het verhogen van de OZB, het inzetten van reserves tot aan de afgesproken minimale weerstandscapaciteit en bezuinigingen.

Reserves Bij het vermelden van de stand van de reserves en voorzieningen gaat het altijd om een momentopname. De eerste kolom is conform de jaarrekening, dus de werkelijke stand per 31-122023. Voor de jaren erna is rekening gehouden met de verwachte mutaties (ofwel claims) in 2024. Saldo 31-12-2023 A. Algemene reserve Vrije algemene reserve

Claims

Saldo beschikbaar

subtotaal A

3.783.218 3.783.218

388.806 388.806

3.394.412 3.394.412

subtotaal B

20.959 368.210 102.625 55.710 63.264 104.611 18.913 4.944.265 337.260 6.015.817

0 0 0 20.000 0 0 0 4.944.265 0 4.964.265

20.959 368.210 102.625 35.710 63.264 104.611 18.913 0 337.260 1.051.552

B. Bestemmingsreserves Reserve monumenten Reserve sociaal domein Gemeentelijke gebouwen Reserve digitalisering Reserve fietspaden Reserve wegen Reserve begraafplaats Reserve dekking kapitaallasten Reserve energietransitie C. Voorzieningen Voorziening riolering Voorziening wachtgeld/pensioen wethouders subtotaal C

1.067.00

0

1.067.000

326.616 1.393.616

0 0

326.616 1.393.616

Totaal

11.192.651

5.203.216

5.839.580

Ten opzichte van het vorige jaar is het bedrag voor de verwachte risico’s gestegen en tegelijkertijd is de hoogte van de reserves gedaald. We streven er naar om op een behoedzame en planmatige wijze om te gaan met de reservepositie. Het weerstandsvermogen geeft antwoord op de vraag in hoeverre een gemeente in staat is om niet afgedekte risico’s op te vangen met gereserveerde financiële middelen (weerstandscapaciteit). Voldoende weerstandsvermogen zorgt ervoor dat de uitvoering van taken en het voorzieningenniveau bij financiële tegenslagen gegarandeerd blijven. Met uw raad is afgesproken dat de weerstandsratio minimaal 4 moet zijn. De provinciaal toezichthouder beoordeelt een ratio van 2 als uitstekend. Een hogere ratio voor Rozendaal is echter zinnig, omdat in onze relatief kleine

12

begroting risico’s inherent relatief groot zijn. Het ratio houdt in dat vier maal de geïnventariseerde risico’s kunnen worden afgedekt vanuit de reserve. De bovenstaande ontwikkelingen hebben een grote invloed op ons weerstandsratio. Kijkend naar het laatste bovengenoemde overzicht dan is de benodigde onttrekking uit de reserve over de komende vier jaar, zonder wijziging vanuit het gemeentefonds, minimaal € 481.670. Dat is ruim een derde van de ‘vrije’ speelruimte die de gemeente Rozendaal heeft om te blijven voldoen aan een weerstandsratio van 4. Bij het hanteren van de minimale weerstandsratio dan is een minimale reserve nodig van € 1.475.000. De effecten van deze ontwikkeling zijn opgenomen in het volgende overzicht. Algemene reserve per 31-12-2023 € 3.783.218 Claims per 31-12-2022 € 388.806 € 3.394.412 Minimale benodigde reserve € 1.475.000 Vrij besteedbare algemene reserve € 1.919.412 Dekking tekorten 2025-2028 € 481.670 Vrij besteedbare algemene reserve € 1.437.742 De inzet van de reserves is nodig om de tekorten te dekken. Over de komende vier jaar (van 2025 tot en met2028) is per saldo een onttrekking uit de reserve van € 481.670 noodzakelijk, als wij uitgaan van de autonome ontwikkelingen (B1) en de noodzakelijke ontwikkelingen (B2) en als wij deze tekorten volledig willen dekken uit onze reserves.

Volgens de richtlijnen van het Rijk mag per jaar maximaal 10% van de algemene reserve gebruikt worden voor het dekken van de structurele lasten. Dit zou dus theoretisch voldoende ruimte bieden om onze tekorten meerjarig te dekken. Echter, dit is een noodoplossing, waarbij het niet de bedoeling is dat deze strategie voor de volle vier jaar gehanteerd wordt. Op termijn zal er een structureel dekkende begroting gepresenteerd moeten worden. De weerstandsratio bij de Jaarrekening 2023 bedroeg 7. Bij een volledige onttrekking uit de reserve is de weerstandsratio over vier jaar 6. NB. In deze opstelling is niet verwerkt het negatieve saldo van de nog goed te keuren jaarrekening van 2023. De oorzaak ligt met name in het sociaal domein. Dat zou de bestemmingsreserve sociaal domein verminderen met ca. € 115.000.

Onroerend zaakbelasting (OZB) Het afgelopen jaar is de OZB naast de inflatiecorrectie extra verhoogd met 5,5%. In de saldi van deze Kadernota is deze verhoging zoals vastgesteld bij de Meerjarenbegroting 2024-2027 meegenomen. Het is noodzakelijk om deze extra verhoging te laten staan en door te trekken naar 2028, dit is in de bovengenoemde staatjes nog niet verwerkt. Voor 2028 levert dit een extra opbrengst op van € 27.500. De inflatie correctie voor 2028 is 2%. Dit is meegenomen bij de post inflatie. Elke procent extra verhoging levert circa € 5.000 op. De gemeente Rozendaal hanteert nog steeds de laagste tarieven in de regio. Als we de totale tekorten over 2025-2028 willen dekken vanuit de opbrengsten OZB dan is een verdubbeling van het tarief noodzakelijk.

13

Onderstaande tabel geeft weer wat de impact van de voorgenomen ozb verhogingen (inflatie plus 5,5%, 7,5% en 10%) zijn op de aanslag gemeentelijke belastingen van de Rozendaalse woningbezitter met 3 verschillende WOZ-waardes: Rozendaal obv 5,5% Aanslag bij gemiddelde woz waarde 753.000 Aanslag bij woningwaarde 500.000 Aanslag bij woningwaarde 1.000.000

2024 659 438 875

2025 708 470 941

2026 761 506 1.011

2027 819 544 1.087

2028 880 584 1.169

Rozendaal obv7,5% Aanslag bij gemiddelde woz waarde 753.000 Aanslag bij woningwaarde 500.000 Aanslag bij woningwaarde 1.000.000

2024 659 438 875

2025 721 479 958

2026 790 525 1.049

2027 865 574 1.149

2028 947 629 1.258

Rozendaal obv 10% Aanslag bij gemiddelde woz waarde 753.000 Aanslag bij woningwaarde 500.000 Aanslag bij woningwaarde 1.000.000

2024 659 438 875

2025 738 490 980

2026 826 549 1.098

2027 926 615 1.229

2028 1.037 688 1.377

Om te zien wat de impact is op de aanslag gemeentelijke belastingen met een gemiddelde WOZwaarde (€ 753.000) hebben wij in onderstaande tabel weergegeven wat de hoogte van de belastingen is bij regiogemeenten, het landelijk gemiddelde en het zogenaamde artikel 12 tarief. (Dit tarief is het minimale belastingtarief dat een gemeente moet hanteren om in aanmerking te komen voor een zogenaamde artikel 12 procedure. Deze procedure biedt extra hulp aan gemeenten om uit de financiële problemen te komen).

Regio en landelijk Aanslag in Arnhem bij woningwaarde 753.000 Aanslag in Rheden bij woningwaarde 753.000 Aanslag in Renkum bij woningwaarde 753.000 Aanslag landelijk gemiddelde tarief bij 753.000 Aanslag bij art 12 tarief

2024 830 839 794 684 1.215

Er is sprake van dat een nieuw kabinet het voornemen wil uitwerken om de OZB-verhoging te maximeren. Indien dit voornemen uitvoering krijgt, zou er minder of geen vrijheid meer zijn, om indien noodzakelijk, de OZB te verhogen boven het maximum. Mochten wij in financiële nood komen, dan kan deze maatregel ervoor zorgen dat gemeenten in een artikel 12 procedure terecht komen. Mocht de gemeente Rozendaal hierin terecht komen dan zal haar tarief verhoogd moeten worden tot het artikel 12 tarief. Dat zou op dit moment betekenen dat de OZB met 85% moet stijgen.

Overige inkomensverhoging Naast het ophogen van de lokale heffingen zijn er weinig effectieve oplossingen om de inkomsten te verhoging. Mogelijkheden zijn te vinden in co-financieringsprojecten, Specifieke Uitkeringen en mogelijke andere subsidie stromen. Deze opties bieden ons de mogelijkheid om ambities uit te voeren zonder dat alle kosten voor ons risico en of rekening komen. . Een en ander is sterk afhankelijk van waar het rijk mee komt. Gezien de onzekerheid is hier niets voor ingerekend. Pas als

14

we weten welke middelen beschikbaar komen en onder welke voorwaarden, beoordelen we of hier op ingezet wordt in relatie tot sluimerende ambities.

Indicatieve bezuinigingen De mogelijkheden voor bezuinigingen zonder verregaande gevolgen zijn beperkt. In het verleden is al regelmatig de kaasschaafmethode toegepast. Wij snijden inmiddels in de korst en op vele plekken is de ondergrens bereikt. De bezuinigen die overwogen worden zijn dan ook rigoureuze bezuinigen met verregaande gevolgen voor de aantrekkelijkheid van Rozendaal voor onze inwoners. Verbonden Partijen De gemeente Rozendaal, samen met partnergemeenten zou een taakstelling kunnen opleggen aan de Verbonden Partijen (VP). De opbrengsten per VP zullen wisselend zijn. Een uitvoerende VP met verplichte overheidstaken kunnen een lagere bezuiniging realiseren dan een VP waar een gezamenlijke niet wettelijke verplichting wordt nagestreefd. Uittreden bij een VP ligt niet voor de hand. Het niet intekenen op alle opgaven bij de GMR is ook een van de mogelijke bezuinigingsmaatregelen. Subsidieverstrekkingen De subsidieverstrekkingen aan verenigingen, scholen, monumenten en erfgoed vallen niet onder de wettelijke verplichte taken van een gemeente. Het niet verstrekken van deze subsidies kan een bezuiniging opleveren van zo’n € 20.000 per jaar. Dit heeft echter een directe impact op de inwoner van Rozendaal. Door het niet verstrekken van een subsidie kunnen er wellicht geen evenementen plaatsvinden of kunnen monumenten niet voldoende onderhouden worden.

Programma 0 Bestuur en ondersteuning Om een weerbare en wendbare toekomstbestendige organisatie te zijn hebben wij de afgelopen jaren moeten investeren in de organisatie. Ook voor de komende jaren is dit nog nodig. Toch weten wij binnen dit programma een besparing te realiseren van zo’n € 75.000. Dit halen wij uit: het aframen van het budget voor de Rekenkamer; terugdringen personele lasten (inclusief inhuur); schrappen van de post onvoorzien. De gevolgen van het bezuinigen op deze posten zijn dat : wij niet meer voldoen aan wettelijke verplichtingen; een weerbare en wendbare organisatie niet meer kunnen realiseren; tekort komen op goed werkgeverschap; geen tegenvallers kunnen opvangen binnen de begroting. Programma 2 Verkeer en Vervoer Binnen dit programma zien wij de mogelijkheden tot bezuinigingen op gladheidsbestrijding. In dat geval strooien wij alleen de hoofdwegen . Alle andere wegen laten wij achterwege. Verder kunnen wij hier nog snijden in het onderhoud aan wegen. Beide opties leveren zo’n € 5.000 tot € 10.000 op. Beide opties hebben ook effect op de veiligheid van de Rozendaalse inwoner en hebben potentieel juridische consequenties (aansprakelijkheidsstelling bij ongevallen). Programma 5 Openbaar groen, sport, cultuur en recreatie Binnen dit programma kunnen wij snijden in het onderhoud van het groen. Dit kan door het naar beneden bijstellen van de beeldkwaliteit.

Dit kan een bedrag opleveren van € 10.000. Het nadeel hiervan is dat de beeldkwaliteit achteruit zal gaan. 15

Programma 6 Sociaal Domein Voor het bezuinigen op het sociaal domein zijn wij grotendeels afhankelijk van derden. Een belangrijke speler voor de gemeente Rozendaal daarin is vanzelfsprekend de gemeente Rheden. Op dit moment is de gemeente Rheden druk bezig met het in kaart brengen van bezuinigingsopties, het sociaal domein blijft hierin niet gespaard. Dit zal ook zijn uitwerking hebben op de Rozendaalse begroting. Op dit moment is nog niet aan te geven wat voor effect dit heeft op onze begroting. Naast het scherper stellen van toegang tot de wettelijke verplichte taken, wordt er ook gekeken naar de mogelijkheid tot het bezuinigen op de bovenwettelijke taken en subsidies aan verenigingen. In het onderstaande overzicht is te zien wat voor effect de bovengenoemde maatregelen hebben op de begroting, indien er een mix wordt gemaakt van deze dekkingsmogelijkheden.

Saldo voor in te zetten dekkingen 2025-2028 Dekking uit reserve riolering Verhoging OZB in 2028 Aanvullende ophoging OZB met 2,5% (totaal is dan 10%) Bezuiniging subsidies Bezuiniging programma 0 Bezuiniging programma 2 Bezuiniging programma 5 Dekking uit reserve om rond de 0 uit te komen Saldo Kadernota

2025 -20.840

2026 -136.890

2027 - 161.470

2028 - 150.470

25.000

37.500

27.500 37.500

10.000 45.000 5.000 5.000

10.000 45.000 5.000 5.000

10.000 45.000 5.000 5.000

50.000 3.110

60.000 1.030

25.000 4.530

27.000 12.500

18.660

16

D. Bijlagen Ontvangen brief VNG

17

18

19

20

Brief Provincie begrotingscirculaire

21

22

MEMO

Aan Van Datum Betreft

Leden van de gemeenteraad Voorzitter gemeenteraad/Griffie 28 mei 2024 Behandeling Kadernota 2025-2028

Aanleiding Op de agenda van de gemeenteraad van 2 juli 2024 staat de behandeling van de Kadernota 20252028 gepland. Deze memo geeft de voorgestelde behandeling weer, als vervolg op de afspraken in de vergadering van het Presidium van 28 mei 2024. Het vaststellen van de Kadernota is een politieke zwaartepunt in een jaar. Met de kadernota stelt de raad immers de ambities, doelen en prioriteiten van het gemeentebestuur vast voor het komend jaar, inclusief de financiële kaders. De raad kan aangeven op welke terreinen minder of meer uitgegeven moet worden en het college opdragen dit verder uit te werken in de begroting. De kadernota is dus hét moment voor de raad om invloed uit te oefenen en juist daarom vinden de algemene beschouwingen plaats bij de bespreking van de kadernota. De inhoudelijke en financiële kaders worden uitgewerkt in de begroting, die de raad in het najaar ter besluitvorming krijgt voorgelegd. Na het besluit over de begroting is definitief vastgelegd waar de gemeente in 2025 aan gaat werken. Vóór 2 juli: voorbereiding (beeldvorming) Op weg naar besluitvorming in de gemeenteraad is voorzien in twee voorbereidende activiteiten: 1. de agenda en de stukken voor de raadsvergadering (inclusief de kadernota) worden op 5 juni 2024 via iBabs aan de raads- en commissieleden toegezonden (en gepubliceerd); 2.

technische/beeldvormende raadsinformatieavond 20 juni 2024: financiële toelichting op kadernota, beantwoording vragen van commissie- en raadsleden; 3. schriftelijke vragenronde: indiening van schriftelijke vragen, overeenkomstig de gebruikelijke procedure, uiterlijk donderdag 27 juni 2024, vóór 12:00 uur, waarna beantwoording plaatsvindt op maandagmiddag 1 juli 2024. N.b.-1: het Presidium heeft afgesproken om de kadernota niet te behandelen in de raadscommissie, maar integraal in de raadsvergadering, net als voorgaande jaren. N.b-2: Het college probeert om de raad nog voor het sluiten van de termijn voor het indienen van schriftelijke vragen te informeren over de (effecten van de) meicirculaire. 2 juli: oordeel- en besluitvorming De agenda van de raadsvergadering van 2 juli staat in het teken van de Jaarstukken 2023 en de Kadernota 2025. Er zijn geen andere inhoudelijke punten geagendeerd. De behandeling van de vergaderavond (jaarstukken en kadernota) is als volgt gepland: 1. De avond begint met een bijzondere raadsvergadering voor de installatie van de kinderburgemeester. 2. Commissievergadering ten behoeve van de bespreking van de Jaarstukken 2023. 3. Schorsing 30 minuten tussen einde commissievergadering en start raadsvergadering (zoals gebruikelijk).

Pagina 1 van 3

MEMO

4. Na de commissievergadering wordt een reguliere raadsvergadering gehouden voor de behandeling van de Jaarstukken 2023 en de kadernota. 5. Behandelen van het raadsvoorstel over de Jaarstukken 2023. 6. Algemene beschouwing op de Kadernota 2025, inclusief politiek-bestuurlijke vragen per fractie en indienen evt. moties en amendementen - Volgorde algemene beschouwingen: R’74; PAK; BGR. - Na elke algemene beschouwing fractie: mogelijkheid voor evt. (korte) verduidelijkende vragen vanuit andere fracties (geen debat, geen politieke vragen). - Bij voorkeur niet interrumperen tijdens de algemene beschouwingen. 7. Schorsing: beraad en tijd voor fracties en college voor voorbereiding reactie. 8. Debat 1e termijn - Gelet op het bevorderen van een duale discussie krijgen na de schorsing eerst de fracties gelegenheid om op elkaar te reageren; - Daarna krijgen de leden van het college de gelegenheid hun reactie te geven op de algemene beschouwingen, de politiek-bestuurlijke vragen en de ingediende moties en amendementen. 9. Schorsing: beraad voor fracties en college (indien nodig) - Fracties benutten deze tijd o.a. om te bezien of evt. reeds ingediende moties of amendementen ingetrokken worden, of dat evt. nieuwe moties of amendementen ingebracht worden. Per fractie is een kamer beschikbaar op de eerste verdieping van het gemeentehuis. 10.

Debat 2e termijn - Fracties krijgen desgewenst gelegenheid om op elkaars eerdere inbreng en indien van toepassing specifiek op moties en amendementen te reageren - Daarna krijgen de leden van het college de gelegenheid om te reageren m.n. op de ingebrachte moties en amendementen (indien van toepassing) 11. Besluitvorming - Als eerste stemming over evt. amendementen - Vervolgens over de Kadernota - Tot slot over evt. moties Moties en amendement Het indienen van een motie of amendement zijn belangrijke instrumenten van de raad. We herhalen kort welk instrument in welke situatie van toepassing kan zijn en welke vereisten er gelden voor indienen en behandeling. Motie - Een motie is een korte verklaring over een onderwerp, waarmee een oordeel, wens of verzoek wordt uitgesproken, zonder dat daaraan rechtsgevolgen zijn verbonden. Aan de motie kan de initiatiefnemer desgewenst een oproep toevoegen aan het college of de raad om tot actie over te gaan. - Het gaat bij een motie niet om een wijziging van een voorgesteld raadsbesluit (dat is een amendement), maar om een uitspraak over het onderwerp dat wordt besproken. - Een motie kan worden ingediend vanuit één of meerdere raadsleden (of -fracties). Een motie dient tijdens de raadsvergadering schriftelijk te worden ingediend bij de voorzitter van de raad, ondertekend door minimaal één lid van de raad. - Het college (ic.

de portefeuillehouder) kan in reactie op de ingediende motie de motie ‘omarmen’, ‘ontraden’ of ‘overbodig beschouwen’. De raadsleden/fractie(s) die de motie hebben ingediend kunnen op basis van de reactie ertoe besluiten de motie in te trekken (het politieke punt is dan gemaakt), of deze alsnog in stemming te brengen. Indien een motie is ingediend over Pagina 2 van 3

MEMO

-

een voorstel dat bij de raad ter besluitvorming voorligt, besluit de raad éérst over het raadsvoorstel, en dán over de motie (zie artikel 19, Reglement van Orde gemeenteraad Rozendaal, 2023). Als een meerderheid van de gemeenteraad voor de motie stemt, is deze aanvaard. Het college buigt zich vervolgens over de meest passende wijze van uitvoering. In de regel komt het college (ic. de portefeuillehouder) bij de raad met een voorstel terug, of laat de raad op andere wijze weten hoe aan de motie invulling wordt gegeven (actieve informatieplicht). Het college is niet gehouden aan de (letterlijke) uitvoering van de motie: aan een motie zijn geen rechtsgevolgen verbonden. Een motie is dus niet bindend, het is geen wijziging van een besluit. Het is wel een door de raad(smeerderheid) gedragen politieke uitspraak.

Amendement - Een amendement is een voorstel tot wijziging van de tekst van het voorgesteld besluit dat het college aan de raad voorlegt (artikel 147b Gemeentewet). Een amendement kan schriftelijk worden ingediend bij de voorzitter van de raad, zolang de beraadslagingen nog niet zijn afgesloten. Op een amendement kan ook weer een wijzigingsvoorstel worden ingediend, een zogenoemd subamendement. - Voor het indienen van een amendement gelden dezelfde voorwaarden: schriftelijk, via de voorzitter, en ondertekend door de indiener(s) (= minimaal één raadslid – in de praktijk minstens één fractie). De formulering van een amendement moet zodanig zijn dat de tekst ervan geschikt is om (zo goed als) letterlijk in het ontwerpbesluit te verwerken (zie artikel 1 en 31 van het Reglement van Orde gemeenteraad Rozendaal, 2023). - De behandeling van een amendement gaat altijd vooraf aan de behandeling van het collegevoorstel, dat daarna inclusief de door de raad vastgestelde wijzigingen in stemming wordt gebracht (zie artikel 19, Reglement van Orde gemeenteraad Rozendaal, 2023). - Als een meerderheid van de raad het (sub)amendement steunt wordt het oorspronkelijk voorgestelde raadsbesluit gewijzigd vastgesteld. Een aangenomen amendement kan door het college niet naast zich neer worden gelegd. Het college is er dus toe gehouden om het geamendeerde besluit uit te voeren.

Voorbereiding, afstemming en ondersteuning bij moties of amendementen - Tijdig onderling uitwisselen van moties en amendementen, om steun te verkennen en te bezien of gezamenlijk indienen mogelijk en raadzaam is. Om verdere steun te vergaren, of een motie of amendement bij te stellen, kan er tijdens de vergadering om een schorsing gevraagd worden. - Vooraf de portefeuillehouder informeren over een evt. motie of amendement is wenselijk. Dit is geen formele eis, maar een veel gehanteerde beleefdheidsafspraak. Dit stelt het college/de portefeuillehouder in staat om zich voor te bereiden en ter vergadering beargumenteerd te reageren op de motie of het amendement. - Er zijn formats beschikbaar voor het opstellen van een motie en amendement. - De griffie doet een check op vormvereisten van evt. moties en amendementen. - De griffie biedt op verzoek van een raadslid ondersteuning in het opstellen van een motie/amendement (vorm en/of formulering): griffie@rozendaal.nl , 06-10927484/026-3843661. - Moties en amendementen worden, voor zover vooraf gereed, in iBabs gezet, tot aanvang raadsvergadering vertrouwelijk, tijdens de raadsvergadering openbaar. - De griffie verspreidt in aanvulling op iBabs desgewenst ook papieren kopieën van de evt. moties/amendementen.

Pagina 3 van 3

Jaarverslag en Jaarrekening 2023