8. Bijlage 1 Plan van aanpak Buurtuitvoeringsplan Rozendaal

Buurtuitvoeringsplan Rozendaal Plan van aanpak 12 januari 2023

Inleiding Eind 2021 heeft de gemeenteraad van Rozendaal de transitievisie warmte vastgesteld. Hierin is een afweging gemaakt tussen de warmtealternatieven en de beschikbaarheid ervan voor Rozendaal. Ook is gekeken in welke buurten de meeste kansen liggen voor een gezamenlijke of grootschalige aanpak, of anders gezegd, waar een buurtuitvoeringsplan een logische vervolgstap is. Voor 3 buurten is dat het geval: Leermolensenk, Delhoevelaan e.o. en De Moestuin. Deze buurten hebben een relatief hoge bebouwingsdichtheid en hebben een bouwjaar van vóór 1946 en tot na 2006. Een kleinschalig warmte collectief zou daar een optie kunnen zijn. In het proces richting een buurtuitvoeringsplan verkennen we deze optie technisch en financieel en vergelijken we deze optie met een individueel alternatief. Dit doen we in samenwerking met inwoners en andere betrokken partijen. Eind oktober hebben we een startgesprek per buurt georganiseerd. Het verslag daarvan met een eerste antwoord op de veel gestelde vragen is gedeeld. De input daaruit is de basis voor dit Plan van Aanpak. Dit plan van aanpak beschrijft het proces waarmee we toewerken naar een buurtuitvoeringsplan. Waar mogelijk werken we toe naar 1 uitvoeringsplan voor de buurten gezamenlijk. Een buurtuitvoeringsplan bevat in ieder geval de beschrijving van de voorkeursvariant warmte, onderbouwing en stappen voor het vervolg.

Het resultaat is een BUP als beknopt en zo veel als mogelijk visueel, aantrekkelijk en overzichtelijk document, dat voorziet in handelingsperspectief voor bewoners en alle andere betrokkenen. Het uitgangspunt is een BUP dat bewoners aanspreekt en wordt omarmd als hun plan voor een toekomst zonder aardgas. De gemeenteraad stelt dit plan uiteindelijk vast. Op basis van de startgesprekken per buurt, is de buurtindeling aangescherpt. In de bijlage is een overzicht opgenomen van de buurten met bijhorende straten.

Proces buurtuitvoeringsplan als onderdeel van warmtetransitie in Rozendaal

-2-

Uitgangspunten In de transitievisie zijn de uitgangspunten opgenomen voor de warmtetransitie. Deze gelden ook voor de uitwerking op buurtniveau: 1. We streven naar betaalbaarheid voor iedereen. De maatschappelijke kosten moeten op acceptabele manier verdeeld worden en we willen toenemende sociale ongelijkheid voorkomen 2. We zetten vol in op energiebesparing door (isolerende) maatregelen en gedrag. Besparen is de eerste stap die woning- en gebouweigenaren nu al kunnen nemen. Isoleren zorgt ervoor dat minder warmte nodig is. 3. We zetten maximaal in op schone bronnen zoals warmte uit bodem of lucht. Daarnaast is leveringszekerheid en veiligheid van groot belang 4. We willen voor de transitie zoveel mogelijk gebruikmaken van lokale maatschappelijke kennis en kracht zodat dat ook ten goede kan komen aan de lokale gemeenschap. 5. We realiseren ons dat we zoekend en lerend zijn. Dit vraagt een flexibele aanpak met ruimte voor experimenten 6. We denken vanuit participatie en betrokkenheid van inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties. Dit vraagt om vertrouwen in elkaar en betekent dat we openstaan voor en aansluiten bij kansrijke ideeën en initiatieven van inwoners. 7. We zoeken zoveel mogelijk naar logische, natuurlijke momenten voor een overstap op een duurzame warmtebron. Denk bijvoorbeeld aan renovatiewerkzaamheden of vervanging van riolering.

Raadswerkgroep De Rozendaalse raad wil maximaal betrokken zijn bij het burgerparticipatieproces en het proces om te komen tot een voorstel voor de raad. Hiervoor overlegt de wethouder regelmatig met een raadswerkgroep over de voor de Raad benodigde informatievoorziening. In de afgelopen periode is in dialoog met de raadswerkgroep in beeld gebracht op welke onderdelen additionele kaderstelling nodig is en op welke onderdelen extra informatie wenselijk is ten behoeve van de besluitvorming over het buurtuitvoeringsplan. Een notitie met daarin de aanvullende kaderstelling en informatiebehoefte is als bijlage aan dit plan van aanpak toegevoegd en betrekken we bij de verdere uitwerking van het proces

Proces op hoofdlijnen We maken in het proces onderscheid in een (vormgevend) inhoudelijk kernteam energietransitie (ET) en per buurt een buurtteam ET die de vertaling helpen maken naar de buurt. Deze laatste fungeert als klankbord en als linking pin naar de buurt. Het kernteam ET werkt aan de verkenning onder begeleiding van Spectrum en Qirion en zorgen zo voor input richting de buurten. Op die manier is er steeds sprake van input voor de buurtbrede bijeenkomsten. Zowel het kernteam als de buurtteams verzorgen input voor de communicatie (bijvoorbeeld via een nieuwsbrief) naar de bewoners van de drie buurten We beginnen breed (waarom vallen bepaalde alternatieven af en met welke gaan we door?) en verkennen steeds verder (Hoe scoren de overblijvende alternatieven financieel en technisch en wat betekent dat organisatorisch?). Dat is ook de reden dat we voor governance nog geen groep inrichten; dit hangt te veel af van de keuzes die eerst moeten -3-

worden gemaakt. Gaandeweg het proces kunnen we alsnog kiezen om hiervoor een aparte groep in te richten of dat dit onderdeel uitmaakt van het bestaande kernteam ET .

Inhoudelijke kernteam ET (EnergieTransitie) Waar we eerst spraken over een transitieteam, vertalen we dat nu in een inhoudelijk kernteam warmte. Deze groep bestaat uit een vertegenwoordiger uit alle drie buurtteams ET, de begeleidingsgroep uit de Werkgroep duurzaam Rozendaal en de gemeente. De groep wordt begeleid door Spectrum en Qirion. De taken van het kernteam bestaat in eerste instantie uit: • Bepalen mogelijke isolatiemaatregelen (no-regret) en volgorde per woningtype • Selecteren woningtypen/voorbeeldwoningen • Doorrekenen modelwoningen – technisch, financieel voor verschillende scenario’s van isolatie • Verkennen van mogelijkheden isolatie-actie korte termijn en eventueel opzetten van gezamenlijke inkoopactie • Verkennen warmteopties (individueel en collectief) • Afwegen en waarderen warmteopties op technisch, financieel, juridisch en organisatorisch vlak • Het beoordelen van de haalbaarheid van een collectief warmtesysteem o.b.v. randvoorwaarden • Locatieonderzoek • Koppelkansen

Kernteam ET, Buurtteams ET en communicatie Naast het kernteam zijn er drie buurtteams (de Moestuin, Delhoevelaan eo en Leermolensenk). Deze teams vertegenwoordigen de buurt, lezen en denken mee door de bril van de buurt en helpen bij het betrekken van de buurt. Omdat elke buurt anders is en eigen communicatiekanalen heeft, verloopt de communicatie naar de buurt zo veel mogelijk via deze groep. Zo vormen zij het draaipunt voor communicatie en activiteiten in de buurt. Zoals gezegd komt de inhoudelijke input via het kernteam waarin de buurt ook is vertegenwoordigd Startbijeenkomst Het is belangrijk om ieders rol en bijdrage vooraf scherp te krijgen en verwachtingen naar iedereen vooraf goed inzichtelijk te maken. We starten daarom met een bijeenkomst met alle betrokken inwoners gezamenlijk, dus zowel de deelnemers aan de buurtteams als het kernteam. In deze startbijeenkomst stellen we de verwachtingen, procesafspraken en ieders rol vast en staan we stil bij de zorgen die er zijn. In de eerste bijeenkomst gaan we ook op zoek naar het lonkend perspectief voor warmte in de buurt; een positief eindbeeld waar we met dit proces naartoe werken. Dit delen we vervolgens met de brede buurt. We houden daarbij oog voor de risico’s die mensen zien door ze te benoemen en transparant te zijn over deze risico’s.

Sommige zorgen kunnen we nu of gedurende het proces wegnemen, anderen blijven om aandacht vragen.

-4-

Hoe vaak deze groepen vervolgens bijeen moeten komen is nu nog niet te zeggen; dat hangt af van de wens van de groep en de noodzaak. Feedbackloops Omdat dit proces op verschillende fronten een ontwikkelproces is, besteden we steeds aandacht aan zogenaamde feedbackloops. Dat doen we door de inzet van de buurtteams, maar ook door per fase vooraf stil te staan wat we willen bereiken en achteraf gezamenlijk te toetsen of we dat ook gehaald hebben. Pas dan gaan we door naar de volgende fase. Als bijvoorbeeld blijkt dat bij de informatiefase extra inzet nodig is om een gelijkwaardig kennisniveau te bereiken, dan doen we dat eerst. We kijken ook steeds terug naar de eerder opgestelde uitgangspunten: kloppen ze nog of is bijstelling nodig?

Buurtbijeenkomsten Interactie met de buurt vindt plaats in een brede bijeenkomst waarbij iedereen per buurt wordt uitgenodigd. Het buurtteam van elke buurt helpt bij het voorbereiden van deze bijeenkomsten. Dat gaat in ieder geval om het versturen van uitnodigingen en het aanspreken van buurtgenoten, maar liefst ook over de inhoudelijke opzet. Er zijn in ieder geval 4 momenten waarop de brede buurt betrokken wordt: 1. De eerste bijeenkomst (met op de bijeenkomst zelf een opsplitsing per buurt) is na het verkennen van de warmteopties en de mogelijke isolatiemaatregelen door het kernteam. Doel van deze bijeenkomst is de buurten meenemen in de keuze voor de warmteopties die we verder gaan verkennen en mee laten beslissen over de randvoorwaarden waarop dat gebeurt. Deze bijeenkomst is ook bedoeld voor het opdoen van de benodigde kennis om goed mee te kunnen participeren. 2. Excursie naar relevante voorbeelden, zowel wat betreft individuele warmteoplossing als wat betreft collectieve voorziening. Indien mogelijk en gewenst, combineren we dit met de eerste informatieve bijeenkomst. Uitgangspunt is zo lokaal en passend mogelijk (dus geen excursie naar een hoogstedelijke wijk in de randstad of experiment in noord-oost Groningen). We organiseren daarbij waar mogelijk ook een gesprek met inwoners/gebruikers.

Doel is inzicht krijgen in een warmtealternatief aan de hand van ervaringen elders. Dit is m.n. interessant voor de deelnemers aan het kernteam maar staat open voor iedereen die zelf meer informatie wil opdoen. 3. De volgende buurtbijeenkomst vindt plaats na het doorrekenen van de modelwoningen en het waarderen van de warmteopties en de eerste verkenning van de haalbaarheid. Doel is de buurten meenemen in de resultaten en een eerste (voorbereidende) beslisronde. Het resultaat is een voorlopige voorkeur. Deze keuze zal verder doorgerekend worden. 4. Met de input uit de voorgaande bijeenkomst kan de verkenning verder uitgewerkt worden tot een voorstel dat we aan de buurt(en) voorleggen. Dat doen we in de laatste bijeenkomst. Op deze bijeenkomst besluiten we met de buurt welke warmteoplossing gedragen wordt.

Op basis van de uitkomst van de laatste bijeenkomst, maken we een uitvoeringsagenda dat we voorleggen aan de gemeenteraad. Zij toetst het voorstel op de randvoorwaarden. Een intentieverklaring met alle betrokkenpartijen, vormt de afsluiting van dit proces. -5-

Globaal ziet het proces er in de tijd als volgt uit:

Indeling personen Op basis van de buurtgesprekken, de vooraanmeldingen en de persoonlijke gesprekken die we met elke deelnemer hebben gehad, zien we de volgende verdeling van de groepen: Kernteam ET *

Buurtteam ET Leermolensenk (LE)

Buurtteam ET De Moestuin (MT)

Buurtteam ET Delhoevelaan e.o. (DH)

Joop Kleijn (MT)

Jeroen Weijers ?

Els Mourits

Frank van der Weiden (LE / BDR) Jurrien de Mik (MT)

Edwin van Beukering

Maarten Wetsema (huurderscommissie) Werner Holzaphel

Rob van der Heijden

Wiebe Siegert

Rico en Bieneke Vos

Ria van Doorn (LE)

Dini Valk

Agnes Kwant

Barbara SchlosserDijkstra Piet Vos?

Bart Poel (BDR) Geert Sneijders (BDR) Rick Beugeling (LE) Vincent Wiegel (BDR) Hans de Jonge (DH) Frank Arentsen (LE)

* Afkomstig uit 1 vd 3 buurten (MT, LE, DH) en/of begeleidingsgroep duurzaam Rozendaal (BDR)

-6-

Bovenstaande indeling is geen statisch geheel; de indeling kan gedurende het proces veranderen en we staan uiteraard open voor nieuwe deelnemers.

Taakverdeling Inzet Qirion EC • Deelnemen en voorbereiden overleggen kernteam warmte • Isolatie-indicatie maatregelen voor vier type woningen, ook in relatie tot de verschillende warmteopties • Quickscan individueel • Quickscan voor lokaal collectief warmtesysteem (buurtenergiesysteem) • Clustering woningen/buurten -> randvoorwaarden voor collectief systeem • Vergelijk opties o.b.v. kosten, technische haalbaarheid en impact

Inzet Spectrum, partner met Elan • Deelnemen en voorbereiden overleggen kernteam en buurtteams • Onderhouden van contacten met inwoners • Coördineren (en vormgeven) communicatie-uitingen richting de buurt • Organiseren en begeleiden buurtbijeenkomsten, inclusief verslaglegging • Coördineren proces en bewaken voortgang en resultaten Inzet gemeente • Opdrachtgever Spectrum / Qirion • Bestuurlijke betrokkenheid bij de brede buurtgesprekken • Deelname inhoudelijke kernteam door ambtenaar • Bestuurlijk tussentijds geïnformeerd in het 3-wekelijks afstemmingsoverleg door ambtenaar • Verzorgen drukwerk communicatie • Voorbereiden bestuurlijke besluitvorming Inzet Portaal Portaal volgt zijn eigen proces van isolatie en nemen geen deel aan een team. Mogelijk wel interesse in aansluiten collectieve warmtevoorziening. Inhoudelijk informeren onderling en delen van uitnodigingen buurtbijeenkomsten. Inzet begeleidingsgroep Duurzaam Rozendaal De begeleidingsgroep Duurzaam Rozendaal maakt integraal onderdeel uit van het kernteam. De inzet van de begeleidingsgroep is dan ook grotendeels gelijk aan de inzet van het kernteam. Als mede-buurtbewoners hebben zij daarbij specifieke aandacht voor het juist vormgeven van het proces en de organisatie richting de uitvoering.

De begeleidingsgroep (als onderdeel van de werkgroep duurzaam Rozendaal) heeft specifieke inhoudelijke kennis en ervaring beschikbaar. Zij zijn daardoor een belangrijke partner voor de uitvoering en begeleiding van het Rozendaalse duurzaamheidsbeleid.

-7-

Buurtindeling Leermolensenk

STRAAT Hertog van Gelrestraat Constantia Loudonlaan Johan van Arnhemstraat Petronella van Hoornstraat Mariendaal Ringallee Schelmseweg Schout Leermolenstraat TOTAAL

AANTAL WONINGEN 29 11 30 13 12 23 4 6 124

-8-

De Moestuin

STRAAT De Moestuin Johan D’ Outreinstraat Bernard ter Haarlaan Rosendaalselaan Kerklaan

De Genestetlaan TOTAAL

AANTAL WONINGEN 31 8 19 11 8 (excl. Gemeentehuis. Inclusief 3 gecombineerde woonfunctie & overige verblijfsfunctie objecten in kerk) 9 86

-9-

Delhoevelaan eo

STRAAT Delhoevelaan Bremlaan Kapellenberglaan Van Hasseltlaan TOTAAL

AANTAL WONINGEN 32 6 35 18 91

- 10 -