7 Subs. 2021 bibl. Bijl 4b Toelichting convenant.pdf

Convenant voor een sterk en robuust bibliotheekstelsel 24 september 2020

In februari van dit jaar stuurde minister Van Engelshoven twee belangrijke documenten naar de Tweede Kamer: de evaluatie van de Wet stelsel openbare bibliotheekvoorzieningen (Wsob) en het advies ‘Een bibliotheek voor iedereen’ van de Raad voor Cultuur (RvC). Beide documenten laten zien dat openbare bibliotheken volop in beweging zijn en op innovatieve wijze invulling geven aan een bredere, maatschappelijk-educatieve functie in de (lokale) samenleving. Maar beide geven ook aan dat het stelsel en de voorzieningen nog versterkt kunnen en – volgens de RvC – móeten worden. Speelveld In de positieve evaluatie van de wet wordt gesteld dat het stelsel baat heeft bij een verdiepte samenwerking tussen gemeenten, provincies en Rijk en hun uitvoeringsorganisaties – bibliotheken, provinciale ondersteuningsinstellingen (POI’s) en de KB nationale bibliotheek. Partijen zijn vervolgens aan de slag gegaan met het invullen van deze impliciete opdracht. Het eerste resultaat ligt er: het ‘Bibliotheekconvenant 2021-2023, convenant houdende afspraken over de bijdrage van de bibliotheekvoorziening in Nederland aan maatschappelijke opgaven’ dat eind september door samenwerkende partijen ondertekend zal worden. Doelen Het doel van het convenant is om bibliotheken beter in staat te stellen bij te dragen aan actuele maatschappelijke opgaven. De focus ligt hierbij op: 1.

Geletterde samenleving: bevorderen geletterdheid en leesplezier; 2. Participatie in de informatiesamenleving: digitale inclusie en digitaal burgerschap; 3. Een leven lang ontwikkelen: basisvaardigheden en blijvende inzetbaarheid. Het document is klip en klaar over de essentiële randvoorwaarde voor succes: de bibliotheek is een robuuste organisatie die goed bereikbaar en toegankelijk is. Partijen spreken in het convenant met elkaar de ambitie uit om de robuustheid van bibliotheekorganisaties te verstevigen en te vergroten om zo een bijdrage te kunnen blijven leveren aan de lokale gemeenschap. Het is een grote stap voorwaarts dat alle partijen in het bibliotheekveld nu expliciet hun gemeenschappelijke uitgangspunten hebben verwoord én onderschreven. Die eendracht is een eerste stap. Het convenant beschrijft afspraken waar al aan gewerkt wordt (zoals het gemeenschappelijk streven naar een CLB waar bibliotheken straks gebruik van kunnen maken en samenwerking met overheidspartijen in bijvoorbeeld de Informatiepunten Digitale Overheid (IDO) en de stappen die op korte termijn gezet kunnen worden. Uitwerking Uiteraard komt het straks aan op de verdere uitwerking. De afspraken in het convenant worden binnen drie maanden na ondertekening uitgewerkt in een Netwerkagenda 20212024 en jaarplannen voor de periode van drie jaar tot 1 september 2023.

Daarin worden ook de financiële bijdragen opgenomen. Basis hiervoor vormen – door alle partijen gedragen – (bedrijfs)modellen waarmee bouwstenen voor een kwalitatief goede dienstverlening worden vastgesteld. Er wordt uitgewerkt wat financieel nodig is om deze dienstverlening te kunnen bieden.

1

Deze modellen helpen bibliotheken en gemeenten om met elkaar vast te stellen: a) wat gemeenten willen bereiken voor hun burgers; b) welk aanbod de bibliotheek op dat punt kan bieden; c) wat de opbrengsten van dat aanbod (voor de gemeente en hun burgers) zijn en; d) wat dat gaat kosten. De modellen gaan over alle terreinen van het bibliotheekwerk. Ze worden toepasbaar voor alle soorten bibliotheken: gemengd, stedelijk en landelijk gebied; onbedreigd/bedreigd, mono- en multifunctioneel, et cetera. Het uitvoeringstraject is al in gang gezet. Het wordt getrokken door de VOB (in nauwe samenwerking met een aantal bibliotheken) en SPN, onder begeleiding van adviesbureau Berenschot. Voor de uitwerking van de verschillende thema’s uit het convenant in een netwerkagenda, worden programmagroepen samengesteld met vertegenwoordigers uit het netwerk. Bibliotheken worden uitgenodigd om hieraan deel te nemen en hun kennis, ervaring en ideeën in te brengen. Op die manier geven partijen in het netwerk samen vorm aan de uitwerking van het convenant. Wat zijn de vervolgstappen van de VOB? Bespreking in bestuur en taskforce maakten al duidelijk dat de VOB stevig moet inzetten op de rol van de bibliotheken in de samenleving en de financiële middelen om die ambitie waar te maken. Het is zonneklaar dat de huidige financiële middelen niet toereikend zijn.

Bibliotheken hebben hun slagkracht en waarde bewezen in de afgelopen maanden. Dat werd ook mogelijk door de vruchtbare samenwerking met het ministerie van OCW. Het vertrouwen van het ministerie in bibliotheken biedt de basis voor een constructief gesprek over een forse financiële impuls. Ook zijn we in gesprek over de ‘O’ van OCW, over een bredere inbedding van de bibliotheek dan alleen binnen cultuur. Het convenant benadrukt de samenwerking van bibliotheken met veel partijen, ook met het onderwijs. Het convenant biedt de VOB bovendien een uitstekend vertrekpunt voor verdere gesprekken met politieke partijen die op dit moment werken aan de verkiezingsprogramma’s. De uitgewerkte Netwerkagenda en de jaarplannen – die een helder beeld schetsen van de robuuste positie van bibliotheken op de langere termijn – moeten onderdeel worden van de kabinetsformatie. We zijn met partijen in overleg over de uitwerking. In onze ledenbijeenkomsten in de regio gaan we daar nader op in.

2