7. Gemeentelijk Rioleringsplan Rozendaal.pdf

Gemeentelijk Rioleringsplan Rozendaal Invulling van de zorgplichten voor afvalwater, hemelwater en grondwater voor 2023 t/m 2027

Verantwoording Titel: Onderwerp:

Projectnummer: Klant: Referentienummer: Versie:

Gemeentelijk Rioleringsplan Rozendaal Invulling van de zorgplichten voor afvalwater, hemelwater en grondwater voor 2023 t/m 2027 51005624 Gemeente Rozendaal NL 22-648800269-25565 Ontwerp

Datum:

10-08-2022

Auteur: E-mailadres:

Karst Jan van Esch, Renske ter Horst Karstjan.vanesch@sweco.nl; renske.terhorst@sweco.nl.

Gecontroleerd door: Paraaf gecontroleerd:

Karst Jan van Esch

Vrijgegeven door: Paraaf vrijgegeven:

Elwin Leusink

Document referentie:

NL 22-648800269-25565

2/48

Inhoudsopgave Verantwoording .................................................................................................................................................. 2 Inhoudsopgave .................................................................................................................................................. 3 Algemeen ........................................................................................................................................................... 4 1. 1.1 1.2 1.3

Inleiding ................................................................................................................................................... 5 Aanleiding ................................................................................................................................................ 5 Procedures .............................................................................................................................................. 5 Leeswijzer ................................................................................................................................................ 5

2.

Even terugkijken ...................................................................................................................................... 6

Visie ................................................................................................................................................................... 7 3. 3.1 3.2 3.3 3.4 3.5 3.6

Wat willen we ........................................................................................................................................... 8 Waarom rioleringszorg ............................................................................................................................ 8 Ontwikkelingen ........................................................................................................................................ 8 Stedelijk afvalwater.................................................................................................................................. 8 Afvloeiend hemelwater ............................................................................................................................ 8 Grondwater .............................................................................................................................................. 9 Doelen, functionele eisen, maatstaven en meetmethode ....................................................................... 9

Plan .................................................................................................................................................................. 11 4. 4.1 4.2 4.3

Wie doet wat ..........................................................................................................................................12 Gemeentelijke zorgplicht .......................................................................................................................12 Samenwerking .......................................................................................................................................12 Wat verwachten wij van onze inwoners en bedrijven ............................................................................13

Programma ...................................................................................................................................................... 14 5. 5.1 5.2 5.3 5.4 5.5

Wat hebben we nu.................................................................................................................................15 Totaaloverzicht aanwezige voorzieningen ............................................................................................15 Stedelijk afvalwater................................................................................................................................15 Hemelwater ...........................................................................................................................................17 Grondwater ............................................................................................................................................19 Effectief beheer .....................................................................................................................................19

6. 6.1 6.2 6.3 6.4

De opgave .............................................................................................................................................21 Inleiding .................................................................................................................................................21 Stedelijk afvalwater en hemelwater .......................................................................................................21 Grondwater ............................................................................................................................................23 Effectief beheer .....................................................................................................................................23

7. 7.1 7.2

Organisatie en financiën ........................................................................................................................24 Personeel ..............................................................................................................................................24 Kosten en Kostendekking ......................................................................................................................25

8.

Besluit ....................................................................................................................................................28

Bijlagen ............................................................................................................................................................ 29

Sweco | Gemeentelijk Rioleringsplan Rozendaal Projectnummer: sweco.projectId Datum: 10-08-2022 Versie: Ontwerp Document referentie: p:\5325\51005624_grp_rozendaal_2022\w200 documentmanagement\grp\grp_rozendaal_ontwerp 1008.docx

3/48

Algemeen 4/48

1. Inleiding 1.1

Aanleiding

Goede riolering is nodig voor de bescherming van de volksgezondheid, het milieu en het tegengaan van wateroverlast. Dit Gemeentelijke Rioleringsplan (GRP) 2023-2027 geeft aan hoe we als gemeente met de zorgplichten voor stedelijk afvalwater, afvloeiend hemelwater en grondwatermaatregelen omgaan. Daarmee dragen we bij aan een duurzame waterketen.

Figuur 1-1 waterketen

1.2

Procedures

Riolering is onderdeel van de (afval)waterketen en heeft veel relaties met het watersysteem. Het waterschap Rijn en IJssel is nauw betrokken geweest bij het opstellen dit plan, de inbreng vanuit het waterschap is verwerkt in dit GRP.

1.3

Leeswijzer

In de figuur hieronder staat de opbouw van dit GRP. Dit GRP bevat de hoofdlijnen van ons beleid, detailinformatie is in de bijlagen opgenomen.

Figuur 1-2 leeswijzer hoofdstukken

5/48

2. Even terugkijken We hebben onze riolering goed op orde, er zijn weinig problemen. De “gewone” dagelijkse werkzaamheden zijn uitgevoerd. We hebben een deel van de riolering gereinigd en geïnspecteerd. Uit de beoordeling van de inspecties blijkt dat de riolen in goede staat zijn, vervangen was niet nodig. Op een aantal locaties zijn kleine herstelmaatregelen getroffen en een aantal strengen zijn gerelined. In 2019 hebben we in samenwerking met de regio een stresstest uitgevoerd. Dit geeft ons inzicht in de gevolgen van extreme neerslag. Er zijn de afgelopen jaren een aantal flinke buien gevallen in onze gemeente. Op basis van het inzicht uit de stresstest en de ervaren wateroverlast hebben we lijngoten en een wadi aangelegd om wateroverlast in de toekomst zoveel mogelijk te voorkomen. We hebben onder andere de volgende projecten uitgevoerd: -

Het bergbezinkbassin aan de Rosendaalselaan is gereinigd en geïnspecteerd. Het bergbezinkbassin voldoet aan de eisen. De drukrioolunit en de gemalen zijn gereinigd en geïnspecteerd. Van de drukrioolunit is het elektrische deel vervangen. We hebben op de hoek van de Kerklaan en de Rosendaalselaan een wadi aangelegd om beter bestand te zijn tegen extreme regen. We hebben op een aantal locaties voorzieningen aangelegd waarmee we water lokaal vasthouden. Met een goot vangen we water op en met infiltrerende ondergrondse voorzieningen verwerken we het opgevangen hemelwater. Dat draagt ook bij aan het bestrijden van droogte.

6/48

Visie 7/48

3. Wat willen we 3.1

Waarom rioleringszorg

Van oudsher was de bescherming van de volksgezondheid de belangrijkste functie van de riolering. Aanleg van riolering wordt gezien als de grootste bijdrage aan de volksgezondheid van de afgelopen eeuw. Naast de volksgezondheid zijn de ont- en afwatering van het bebouwde gebied om de leefbaarheid te verbeteren en de bescherming van het milieu als functies daarbij gekomen.

3.2

Ontwikkelingen

Er zijn veel ontwikkelingen gaande binnen de brede rioleringszorg. We volgen deze ontwikkelingen en bekijken wat de invloed is op onze eigen rioleringszorg. Integrale kijk op de afvalwaterketen De afvalwaterketen hangt nauw samen met andere onderdelen in onze leefomgeving, zoals groen en wegen. Daarom willen we werkzaamheden in samenhang met andere disciplines binnen onze organisatie oppakken. Zo stemmen we rioleringswerkzaamheden af op weg- en wijkvernieuwing. Omgevingswet De omgevingswet wordt naar verwachting op 01-01-2023 ingevoerd. Dat heeft ook invloed op onze zorg voor de watertaken. Als gevolg van klimaatadaptatie zullen ook bovengrondse maatregelen nodig zijn. Een integrale aanpak is dan nodig. In de omgevingsvisie zullen we hier de basis voor moeten leggen. Daarnaast zullen we regels voor het omgaan met riolering en stedelijk water vastleggen in ons omgevingsplan. Ook participatie is een belangrijke pijler in de omgevingswet. Daar zullen we ook bij rioleringsprojecten rekening mee gaan houden.

3.3

Stedelijk afvalwater

Stedelijk afvalwater is huishoudelijk afvalwater of een mengsel van huishoudelijk afvalwater met bedrijfsafvalwater, afvloeiend hemelwater, grondwater of ander afvalwater. Wij zamelen dat stedelijke afvalwater in en transporteren het naar de rioolwaterzuiveringsinrichting. Bij grootschalige nieuwbouw leggen we een gescheiden stelsel aan, bij kleinschalige inbreidingen sluiten we aan op het omliggende stelsel. Soms is een kleine individuele zuivering, een IBA, de beste oplossing. De effecten op het milieu en de kosten zijn bepalend voor de afweging wat het beste is.

3.4

Afvloeiend hemelwater

We hebben de verplichting om afvloeiend hemelwater in te zamelen en te verwerken, zolang een perceeleigenaar dat redelijkerwijs niet zelf kan. Voor de verwerking van hemelwater volgen we de trits schoonhouden-scheiden-zuiveren. Daarom hebben wij de voorkeur om waar mogelijk en doelmatig afvloeiend hemelwater ter plekke te infiltreren in de bodem of via een gescheiden stelsel af te voeren en op een andere plaats te infiltreren. Voor de bestaande situatie geldt dat het grootste deel van het rioolstelsel van Rozendaal een gemengd stelsel is. Op een aantal locaties is verhard oppervlak al afgekoppeld van de riolering en in Kapellenberg en De Del is gescheiden riolering aangelegd. Voordat we afkoppelprojecten starten, beoordelen we of afkoppelen op die specifieke locatie mogelijk en doelmatig is. Het afkoppelen van verhard oppervlak heeft geen significante invloed op het milieutechnisch functioneren van het stelsel

8/48

van Rozendaal, wel op het stelsel van Velp waarop wordt afgevoerd. Kostentechnisch is het meestal alleen doelmatig wanneer het gecombineerd wordt met de vervanging van oude rioolbuizen of een herinrichting van een gebied. Nieuwbouw Bij nieuwbouw moet hemelwater altijd gescheiden van het overig afvalwater worden aangeleverd aan de perceelgrens. Voor nieuwbouw binnen nieuwe bestemmingsplannen moet een waterparagraaf worden opgesteld. De optie tot afkoppelen en direct infiltreren wordt dan meegenomen. Voor nieuwbouw binnen een bestaand bestemmingsplan is vaak al riolering aanwezig. Wanneer het bestaand rioolstelsel te klein is voor de afvoer van hemelwater, moet de perceeleigenaar zelf maatregelen nemen op eigen terrein. Een externe partij toetst bouwplannen op het voldoen aan de regelgeving. Omgevingsdienst regio Arnhem (ODRA) controleert de toepassing van de regels in de praktijk in het kader van de Wet milieubeheer. Klimaatverandering De komende jaren is klimaatadaptatie een belangrijk thema. Het klimaat verandert. Extreme weersomstandigheden zoals hevige neerslag, hitte en droogte zullen in de toekomst vaker voorkomen. Om ervoor te zorgen dat onze leefomgeving beter bestand is tegen het veranderende klimaat, passen we deze aan. De capaciteit van de riolering is beperkt.

Daarom is bovengronds meer ruimte nodig om tijdens perioden van hevige neerslag het water tijdelijk op te vangen. Dit kan gecombineerd worden met aanpassingen om de negatieve gevolgen van hitte en droogte tegen te gaan. Niet alleen wij als gemeente, maar ook particulieren zijn aan zet om de omgeving klimaatadaptief te maken. Een groot deel van het bebouwde grondgebied is particulier bezit, wat betekent dat een groot deel van de neerslag op particulier terrein valt. Daarom is er in de Waterwet aangegeven dat particulieren hun ‘eigen’ hemelwater moeten verwerken als dat redelijkerwijs mogelijk is. Daarnaast zal water op straat meer voor kunnen komen. Dat levert hinder op, maar dat gaat er steeds meer bij horen. Zolang dat niet te lang duurt en niet tot schade leidt, moeten we dat accepteren. We hebben in de werkregio Veluwezoom de regionale adaptatiestrategie 2021-2026 opgesteld. Hierin beschrijven we hoe we ons gaan aanpassen aan het veranderende klimaat. We werken in verschillende coalities samen met partners in de waterketen en zorgen samen voor een klimaatbestendige leefomgeving.

3.5

Grondwater

Wij hebben de zorgplicht om onder voorwaarden maatregelen tegen structurele grondwateroverlast te treffen, mits dat doelmatig kan. Onze taken liggen voornamelijk in de openbare ruimte en bij coördinatie en onderzoek. De aanpak van grondwateroverlast is een samenspel van de grondeigenaar, gemeente, waterschap en Provincie. Net als bij de hemelwaterzorgplicht is op particulier terrein primair de eigenaar verantwoordelijk voor het treffen van maatregelen tegen grondwateroverlast, voor zover deze problemen niet aantoonbaar worden veroorzaakt door onrechtmatig handelen of nalaten van de buur (overheid of particulier).

3.6

Doelen, functionele eisen, maatstaven en meetmethode

We hebben riolering aangelegd om: a. de volksgezondheid te beschermen; b. droge voeten te houden en; c. een goede leefomgeving te bevorderen.

9/48

Vanuit deze primaire doelen van de riolering, de gewenste situatie, beschrijven we de doelen voor de rioleringszorg. Door aan deze doelen functionele eisen en maatstaven te koppelen maken we de rioleringszorg toetsbaar.

Gewenste situatie Een beschrijving van de gewenste toekomst

Doelen Een korte en bondige formulering van de belangrijke thema's

Functionele eisen Een vertaling van de doelen in systeemeisen

Maatstaven Een formulering van hetgeen verwacht wordt

Meetmethoden Een uitleg hoe kan worden bepaald of de maatstaf behaald wordt Figuur 3-1 toetsingskader rioleringszorg

Binnen de (brede) rioleringszorg kennen we de volgende doelen, gekoppeld aan de wettelijke zorgplichten:

1. 2. 3. 4. 5.

Zorgen voor inzameling van stedelijk afvalwater. Zorgen voor transport van stedelijk afvalwater. Zorgen voor inzameling van hemelwater (voor zover niet door de particulier). Zorgen voor verwerking van ingezameld hemelwater. Zorgen dat (voor zover mogelijk) het grondwater de bestemming van een gebied niet structureel belemmert.

We hebben in bijlage 1 een set van functionele eisen, maatstaven en meetmethoden opgenomen waaraan het rioolstelsel en de rioleringszorg dient te voldoen. Ook hebben we een aantal voorwaarden aangegeven, die nodig zijn om effectief te kunnen sturen. Deze blijven ongewijzigd.

10/48

Plan 11/48

4. Wie doet wat 4.1

Gemeentelijke zorgplicht

Als gemeente zijn we verantwoordelijk voor een goede invulling van onze gemeentelijke watertaken. En omdat riolering niet op zichzelf staat, maar onderdeel is van onze gemeentelijke infrastructuur, stemmen we ons beleid af met andere sectoren en andere overheden. Zoals in de Wet milieubeheer is aangegeven, zijn dat in ieder geval de beheerder van de zuiveringen waarop we het door ons ingezamelde (afval)water lozen, voor onze gemeente is dat Waterschap Rijn en IJssel.

4.2

Samenwerking

Afstemming tussen verschillende disciplines binnen de gemeente wordt met de komst van de Omgevingswet alleen maar belangrijker. Integraal werken is het devies en dat betekent ook participatie en afstemming. De waterketen houdt zich niet aan bestuurlijke grenzen. Daarom zoeken we de samenwerking op met omliggende gemeenten. We zijn actief in de regionale samenwerking. We weten elkaar te vinden, we helpen elkaar en werken samen om de kennis, kwaliteit en duurzaamheid te vergroten en de kwetsbaarheid te verlagen.

12/48

4.3

Wat verwachten wij van onze inwoners en bedrijven

Wij kunnen als gemeente veel regelen en sturen in het functioneren van de riolering, maar kunnen niet alles zelf uitvoeren. Onze inwoners en bedrijven hebben ook een belangrijke invloed op het functioneren. Wij willen geen extra regels en verplichtingen aan hen opleggen, maar willen wel dat onze inwoners helpen bij het goed laten functioneren van de riolering. Daarom spreken we ook in dit GRP een aantal verwachtingen uit. 1) 2) 3) 4) 5)

Wij verwachten dat inwoners het riool verstandig gebruiken; Wij verwachten dat rioolaansluitingen zorgvuldig worden aangelegd; Wij verwachten dat inwoners hemelwater zoveel mogelijk zelf opvangen en verwerken; Wij verwachten dat water-op-straat meer wordt geaccepteerd; Wij verwachten dat inwoners bij grondwateroverlast controleren of hun woning voldoende waterdicht is.

We streven altijd naar lokale maatwerkoplossingen voor optredende problemen.

Figuur 4-1: Flyer van Stichting RIONED

13/48

Programma 14/48

5. Wat hebben we nu 5.1

Totaaloverzicht aanwezige voorzieningen

Ons rioolstelsel bestaat uit ruim 17 kilometer vrijvervalriolering met een gemiddelde leeftijd van ongeveer 47 jaar. Het afvalwater wordt met 3 rioolgemalen via het rioolstelsel van Velp verpompt naar de rioolwaterzuiveringsinstallatie Nieuwgraaf. Ook hebben we drukriolering met 1 pompunit en 40 meter drukleiding en 6 IBA’s (alle bodemlozers, in beheer bij waterschap Rivierenland). In ons beheersysteem hebben we een goed en actueel overzicht van de riolering in onze gemeente. Het beheersysteem wordt door een externe partij bijgehouden. In onderstaande figuur is een plattegrond te zien met daarop de vrijvervalriolering per aanlegperiode.

Figuur 5-1 vrijvervalriolen per aanlegperiode

5.2

Stedelijk afvalwater

Alle percelen in onze gemeente waar wij verantwoordelijk zijn voor inzameling en transport van afvalwater zijn aangesloten op de riolering of op een individuele zuivering . Hiervoor gebruiken we voornamelijk gemengde vrijvervalriolering. Daarmee voldoen we aan onze zorgplicht.

15/48

In de gemengde stelsels van onze gemeente hebben we 1 bergbezinkbassin (BBB) aangelegd. Dit bergbezinkbassin bergt tijdens hevige neerslag een deel van het overstortende (riool)water waarna het na afloop van de bui weer via het gemengde stelsel naar de RWZI wordt gepompt. Het komt dan niet of in veel geringere hoeveelheden in het oppervlaktewater (van Velp) terecht. Ons vrijverval stelsel bestaat uit gemengde en gescheiden riolering (bestaande uit hemelwater en vuilwaterleidingen). Daarnaast hebben we aansluitleidingen, overstortriolen en randvoorzieningen (de BBB). In onderstaande kaart is te zien waar deze leidingen liggen.

Figuur 5-2 Bergbezinkbassin

Figuur 5-3 vrijvervalriolen per type

5.2.1

Technische staat van de objecten

Met inspecties krijgen we inzicht in de technische staat van de riolering. De inspecties in onze gemeente worden uitgevoerd door een extern bedrijf. De inspectieresultaten gebruiken we om te bepalen waar we onderhouds-, reparatie of vervangingsmaatregelen moeten uitvoeren. Vrijvervalriolering Per jaar reinigen en inspecteren we ongeveer 1-1,5 km riool. We hebben inmiddels al onze riolering minimaal één keer geïnspecteerd. Op basis van de beoordeling van de inspecties maken we werkplanningen, waarin we aangeven welke maatregelen nodig zijn. Dit houden we bij in ons

16/48

rioleringsbeheersysteem. Onze riolering is in goede staat. We voeren onderhoud uit om dit zo te houden. Gemalen, pompunits drukriolering en bergbezinkbassin De rioolgemalen en pompunit worden één keer per jaar geïnspecteerd en gereinigd door een extern bedrijf. Tot op heden functioneren deze naar behoren. In 2022 is een aantal aanpassingen aan de pompunit gedaan, het elektrische deel wordt verplaatst van de put naar een kast en wordt er een signaleringslamp geïnstalleerd. In 2007 zijn de gemalen zowel bouwkundig als mechanisch/elektrisch vervangen. De gemalen worden in 2022 geïnspecteerd, mogelijk volgen hier maatregelen uit. Persleidingen We hebben een korte persleiding in onze gemeente. We voeren alleen onderzoek uit naar deze persleiding als op basis van klachten en meldingen blijkt dat deze niet naar behoren werkt. 5.2.2

Functioneren van de riolering

Het meest actuele BRP is opgesteld in 2014. Uit de toetsing van de bestaande situatie blijkt dat de riolering voldoet aan de normen. De gevolgen van klimaatverandering hebben we in beeld, er is in regionale samenwerking een stresstest opgesteld. In 2023 starten we met het opstellen van een nieuw BRP voor gemeente Rozendaal.

5.3

Hemelwater

Wij vullen onze zorgplicht rondom hemelwater in door de trits vasthouden-bergen-afvoeren in de praktijk zoveel mogelijk toe te passen. Om hemelwater te kunnen afvoeren is binnen onze gemeente 4 kilometer HWA-riool aanwezig. Waar mogelijk infiltreren we schoon hemelwater in de bodem via circa 70 infiltratieputten en de wadi die in 2021 is aangelegd. We vragen ook van onze inwoners om hemelwater zoveel mogelijk te infiltreren. Bij afkoppelen hebben we extra aandacht voor foutaansluitingen, zodat vuilwater niet in het hemelwaterstelsel en dus niet in de bodem terecht komt. Door klimaatverandering komt extreme regenval steeds vaker voor. In 2019 hebben we een stresstest uit laten voeren om inzicht te krijgen in het effect van een extreme regenbui. Op onderstaande kaart is te zien waar het regenwater zich verzamelt wanneer er een bui van 60 mm in 1 uur valt (de kans dat deze bui valt is 1x in de 100 jaar).

17/48

Figuur 5-4 stresstest, bui van 60 mm in 1 uur

Wat opvalt is dat veel water zich verzamelt in de Rozendaalse beek en de Arnhemse Allee. Als dit een probleem veroorzaakt, lossen we deze knelpunten in samenwerking met omliggende gemeenten en het waterschap op. 5.3.1

Technische staat van de objecten

Voor hemelwaterriolen, gemalen en andere voorzieningen geldt dezelfde aanpak voor inspectie en berekenen als bij stedelijk afvalwater. We onderhouden ook deze voorzieningen regelmatig om ze in goede staat te houden. 5.3.2

Functioneren van de voorzieningen

Het functioneren van de voorzieningen toetsen we in berekeningen en op basis van klachten en meldingen. Zie hiervoor ook paragraaf 4.2.2. De wadi die is aangelegd op de hoek van de Rosendaalselaan en de Kerklaan functioneert goed. Bij (hevige) regen vult de wadi zich en na verloop van tijd infiltreert het water in de bodem. Daarnaast zijn er ook een aantal waterinfiltrerende voorzieningen geplaatst, waar water via goten wordt opgevangen en afgevoerd naar die voorzieningen.

18/48

Figuur 5-5 wadi en waterinfiltrerende voorziening

5.4

Grondwater

De bodem van Rozendaal bestaat vooral uit goed doorlatende zandgronden. We hebben in onze gemeente 1 grondwaterpeilbuis staan, in de Rosendaalselaan tegenover het Hospice. Er zijn geen structurele problemen met te hoge grondwaterstanden.

5.5

Effectief beheer

5.5.1

Klachten en meldingen

Jaarlijks ontvangen we gemiddeld 10 klachten en meldingen die op het eerste gezicht te relateren zijn aan de riolering. Alle klachten en meldingen worden onderzocht en aan de melder wordt doorgegeven hoe de gemeente het verder afhandelt. Bij rioleringswerkzaamheden worden betrokkenen altijd geïnformeerd via de gemeentelijke pagina en/of een huis-aan-huisblad. 5.5.2

Samenwerken

Als gemeente Rozendaal zijn we onderdeel van de werkregio Veluwezoom. Samen met gemeenten Arnhem en Rheden, waterschappen Rijn en IJssel en Vallei en Veluwe en provincie Gelderland werken we aan de wateropgave in ons gebied. Daarnaast werken we ook samen met de gemeente Renkum. Deze gemeenten hebben grote landschappelijke overeenkomsten met ons gebied, en daarom ook in impact van klimaatverandering en mogelijke oplossingsrichtingen. 5.5.3

Verordeningen en vergunningen

De ODRA controleert de bedrijven in onze gemeente die vergunning plichtig zijn.

19/48

5.5.4

Bouwbesluit 2012

Toetsing van nieuwbouwplannen vindt plaats aan de hand van het nieuwe Bouwbesluit 2012. Enkele belangrijke elementen voor riolering uit het Bouwbesluit zijn dat als aansluiting mogelijk is, een eigenaar of gebruiker zijn huishoudelijk afvalwater niet op een andere manier mag lozen. Daarnaast geldt als uitgangspunt het gescheiden aanleveren van hemelwater aan de perceelgrens. We kunnen als gemeente extra maatregelen voorschrijven als dit nodig is voor het goed functioneren van de riolering, hiervoor kunnen we ook een hemel- en grondwaterverordening opstellen. Dat is nog niet gedaan en vooralsnog ook niet nodig

20/48

6. De opgave 6.1

Inleiding

In dit hoofdstuk beschrijven we op hoofdlijn welke aanleg, onderzoeken en maatregelen we moeten uitvoeren om onze doelen te kunnen halen. Bedragen die worden genoemd zijn op prijspeil 2022 en exclusief BTW.

6.2

Stedelijk afvalwater en hemelwater

6.2.1

Aanleg bij nieuwe bebouwing

Kleinschalige inbreidingen sluiten we aan op de bestaande riolering. Eigenaren moeten hun stedelijk afvalwater en hemelwater gescheiden aanleveren aan de perceelgrens, zodat ze voorbereid zijn op eventueel gescheiden riolen die later worden aangelegd. Bij “grootschalige” uitbreidingen wordt altijd gescheiden riolering aangelegd, zoals in De Del en voor de Dorpsschool. Alle nieuwbouwprojecten dienen rekening te houden met een duurzame oplossing voor hemelwater conform het beleid van het waterschap Rijn en IJssel. Voor de komende planperiode verwachten we geen nieuwbouw. 6.2.2

Onderzoek

Deze planperiode voeren we weer onderzoek uit om investeringsbeslissingen goed te kunnen onderbouwen. In onderstaande tabel zijn deze onderzoeken samengevat. 2023

2024

2025

2026

2027

O1) Onderzoek rioolstelsel

€ 4.000

€ 4.000

€ 4.000

€ 4.000

€ 4.000

O2) Plankosten grondwaterzorg

€ 1.750

€ 1.750

€ 1.750

€ 1.750

€ 1.750

O3) Actualisatie BRP

€ 3.000

€ 3.000 € 8.000

€ 8.000

€ 14.750

€ 14.750

O4) Actualisatie GRP O5) Rozendaalse Beek

€ 5.000 € 13.750

• • •

€ 8.750

€5.750

O1) onderzoek rioolstelsel: met dit budget kunnen we kleine onderzoeken doen. We starten bijvoorbeeld een onderzoek wanneer we een klacht of melding binnen krijgen. We kijken dan wat de oorzaak is van de overlast en hoe we dit op een doelmatige manier kunnen verhelpen. O2) plankosten grondwaterzorg: we hebben een grondwaterpeilbuis. Hiermee meten we de grondwaterstand. Deze metingen verzamelen we en geven zo een beeld van de ontwikkeling van de grondwaterspiegel. O3) actualisatie BRP: samen met gemeente Rheden stellen we 1x in de 10 jaar een BRP op, waarin het stelsel hydraulisch en milieutechnisch wordt doorgerekend.

21/48

• •

O4) actualisatie GRP: elke 5 jaar actualiseren we het GRP, we stellen het beleid bij waar nodig en bepalen voor de komende jaren welke maatregelen en onderzoeken nodig zijn en welke middelen we daarvoor nodig hebben. O5) Rozendaalse Beek: samen met het waterschap doen we onderzoek naar de waterkwaliteit in de Rozendaalse beek als onderdeel van het Beekherstelprogramma Veluwse Beken.

Inspectie en beoordeling We houden de kwaliteit van de vrijvervalriolen in de gaten. Om dit planmatig aan te pakken, volgen we het inspectie- en reinigingsplan. We houden rekening met bekende knelpunten, reeds uitgevoerde inspecties en bouwontwikkelingen. Gemiddeld wordt vrijvervalriolering eens in de tien jaar geïnspecteerd, dat is rond de 1,5 km per jaar. De resultaten verwerken en beoordelen we om tot de juiste maatregelen te komen. We plannen renovatie- en vervangingswerken en stemmen deze af op andere werken in de openbare ruimte. Dit vermindert de overlast en bespaart geld. Het inspecteren, beoordelen en opstellen van een planning besteden we uit aan een externe partij. Bestandsbeheer Met het rioleringsbeheersysteem houden we inzicht in onze riolering. We vullen bestaande gegevens aan en controleren deze. Dit doen we door bijvoorbeeld revisietekeningen in te voeren, inspectiegegevens te verwerken en planningen te maken. Deze werkzaamheden hebben we uitbesteed aan een externe partij. Berekeningen Het hydraulisch en milieutechnisch functioneren van het rioolstelsel leggen we periodiek vast in een basisrioleringsplan. Maatregelen Maatregelen zijn nodig om de toestand van de riolering op het gewenste peil te brengen en te houden.

Daarnaast voeren we verbeteringen in het stelsel uit, bijvoorbeeld door bij wegrenovaties de openbare ruimte af te koppelen en ondergrondse infiltratievoorzieningen aan te leggen voor het hemelwater. In onderstaande tabel staan de maatregelen voor stedelijk afvalwater en hemelwater samengevat voor de komende planperiode. 2023

2024

2025

2026

2027

Kleine aanpassingen vrijvervalriolen

€ 10.000

€ 10.000

€ 10.000

€ 10.000

€ 10.000

Gemalen mech/el

€ 11.000

Drukriolering mech/el

€ 5.000

IBA’s

€13.500

€13.500

Klimaatmaatregelen

€ 50.000

€ 50.000

€ 50.000

€ 50.000

€ 50.000

Totaal

€ 89.500

€ 73.500

€ 60.000

€ 60.000

€ 60.000

22/48

6.3

Grondwater

We hebben 1 peilbuis waarin de grondwaterstanden worden gemeten. Indien nodig doen we hier nader onderzoek naar. In onze gemeente zijn er weinig problemen met grondwater, deze onderzoeksinspanning is daarom voldoende.

6.4

Effectief beheer

Verordeningen en vergunningen De rioolheffingsverordening passen we elk jaar aan de actualiteit aan. De handhaving van lozingen vanuit bedrijven via de riolering gebeurt in opdracht van de gemeente ook de komende planperiode door de Omgevingsdienst Regio Arnhem (ODRA). Klachten en meldingen Klachten en meldingen zijn belangrijke aanwijzingen voor de rioleringszorg. Zo wordt zichtbaar waar inwoners overlast ervaren en wat voor een soort overlast dit is. Lang niet altijd hoeven we maatregelen te treffen als een inwoner overlast ervaart, maar het is wel belangrijk om inzicht te hebben in de locaties waar de overlast wordt ervaren. Op dit moment is sprake van een soepel lopende afhandeling, dit willen we zo houden. Bij ingrepen voor een klimaatbestendige leefomgeving en een toekomstige risicodialoog in het kader van klimaatadaptatie houden we rekening met de klachten en meldingen. Communicatie Bij werkzaamheden informeren we onze inwoners via de gemeentelijke website of een huis-aanhuisblad. Af en toe plaatsen we ook een artikel over de riolering en hoe daarmee om te gaan. Incidenten Incidenten en calamiteiten pakken we direct op. Indien nodig schakelen we daarbij specialisten in om zo snel mogelijk een goede oplossing te realiseren.

23/48

7. Organisatie en financiën 7.1

Personeel

Met de vijf deeltaken uit de Leidraad Riolering, hebben we globaal de formatie bepaald die hoort bij de uit te voeren werkzaamheden in de komende planperiode, zoals beschreven in het vorige hoofdstuk: 1. Planvorming; 2. Onderzoek; 3. Onderhoud; 4. Maatregelen; 5. Facilitair. Raming op basis van kengetallen Voor een eerste inschatting is uitgegaan van de kengetallen in de Kennisbank Stedelijk Water van Stichting RIONED, waarbij een “kleine gemeentefactor” is toegepast omdat Rozendaal als hele kleine gemeente niet direct in de kengetallen past. Hierin is niets veranderd ten opzichte van het vorige GRP. Benodigde personele capaciteit bij inschatting mate van uitbesteding

Figuur 7-1 benodigde personele capaciteit bij inschatting mate van uitbesteding

Huidige situatie We besteden jaarlijks aan de rioleringszorg 85 uren door openbare werken en 40 uren door de rest van het gemeentelijke apparaat. Daarnaast merken we dat we de afgelopen jaren meer uren besteden aan hemelwater in relatie tot klimaatverandering, we krijgen bijvoorbeeld vragen van burgers of verdiepen ons in hoe we het stelsel in Rozendaal beter bestand maken tegen hevige neerslag. We besteden hier jaarlijks 20 uur aan. Totaal is dit ongeveer 0,1 fte. Dit is exclusief de inzet van de medewerkers van financiën. Onze huidige personele capaciteit sluit redelijk aan op de benodigde personele capaciteit bij de huidige mate van uitbesteding. Er zijn jaren dat meer inspanning nodig is (zoals in jaren met veel maatregelen of in jaren dat het GRP of BRP wordt opgesteld) en jaren dat minder inspanning nodig is. Door nieuwe ontwikkelingen waar we op in moeten spelen zoals klimaatverandering en de Omgevingswet groeit het aantal taken en wordt er meer beslag gelegd op de beschikbare capaciteit. Hier moeten we rekening mee houden.

24/48

7.2

Kosten en Kostendekking

Kosten De totale waarde van de riolering bedraagt bijna € 11 miljoen. Om dit kapitaal te beheren, doen we de goede dingen goed. Voor het uitvoeren van de opgave uit het vorige hoofdstuk, zijn de volgende uitgaven geraamd:

Tabel 7-1 overzicht uitgaven planperiode

Over de lange termijn (2023-2092) verwachten we een uitgavenverloop zoals in onderstaande figuur aangegeven. Na deze planperiode is een relatief grote vervangingopgave te zien. Dat is afgeleid uit de aanlegperioden. Natuurlijk onderzoeken we met inspecties en berekeningen of deze werkzaamheden ook echt op dat moment nodig zijn. Zo niet, dan verschuiven ze naar de verdere toekomst.

Figuur 7-2 overzicht uitgaven lange termijn

25/48

Rioolheffing Om alle kosten te kunnen dekken, heffen we rioolheffing. Hiervoor geldt de Verordening Rioolheffing Gemeente Rozendaal 2022. We heffen van eigenaren en gebruikers, waarbij de gebruikersheffing nog niet is geëffectueerd. Het eigenarendeel is in 2022 een vast bedrag van € 220,-, gebruikers van een IBA betalen € 183,-. De stand van de reserve/voorziening is per 31-12-2022 naar verwachting € 1.026.000. Uitgaande van de in dit GRP opgenomen uitgaven en inkomsten, is een kostendekkend tarief voor de rioolheffing voor de planperiode berekend op € 220. Na de planperiode zal de heffing moeten gaan stijgen om voldoende middelen te houden voor onze gemeentelijke watertaken. In onderstaande grafiek zijn de uitgaven voor de komende planperiode 2023-2027 weergegeven. De grootste uitgaven zijn de jaarlijkse lasten (exploitatie) en de investeringen voor klimaatmaatregelen.

Figuur 7-3 verdeling uitgaven planperiode

In onderstaande grafiek zien we de verdeling van de uitgaven voor de lange termijn. Op de lange termijn gaat het grootste deel van de uitgaven naar het vervangen en relinen van de vrijvervalriolering. De op een na grootste post is de exploitatie.

Figuur 7-4 verdeling uitgaven lange termijn

26/48

De volgende grafiek geeft het verloop van de kosten en de heffing per eenheid en de voorziening weer. Voor de komende planperiode blijft de heffing op € 220,-, exclusief inflatiecorrectie, daarna zal de rioolheffing volgens de huidige prognose licht moeten stijgen om ervoor te zorgen dat op de lange termijn de uitgaven gedekt worden door de inkomsten en de voorziening. Met de voorziening kunnen pieken in de uitgaven worden opgevangen. Wanneer de inkomsten hoger zijn dan de kosten groeit de voorziening. Andersom krimpt de voorziening wanneer bijvoorbeeld door vervangingswerkzaamheden de kosten hoog zijn. Daarmee voorkomen we te grote schommelingen in ons tarief. De rioolheffingsberekening is op de lange termijn kostendekkend, alle kosten worden gedekt door de inkomsten uit de heffing en de inzet van de voorziening. In de planperiode blijft de rioolheffing gelijk aan de huidige heffing van €220,- per eenheid (exclusief inflatie correctie). Na de planperiode stijgt de rioolheffing ligt om de uitgaven te kunnen blijven dekken zonder dat de voorziening negatief wordt. De heffing blijft lange tijd stabiel op afgerond €246,- per eenheid.

Figuur 7-5 ontwikkeling kosten en heffing per eenheid en voorziening

De rioolheffingsberekening is een momentopname, gemaakt met de huidige verwachting van de uitgaven en percentages voor rente en inflatie. Daarom moet bij elke actualisatie van het GRP de rioolheffing opnieuw worden bekeken in het licht van de lange termijn.

27/48

8. Besluit Burgemeester en wethouders verzoeken de gemeenteraad om dit gemeentelijk rioleringsplan 20232027 vast te stellen door in te stemmen met • • •

De geformuleerde doelen; De voorgenomen onderzoeken; De voorgenomen maatregelen.

Het raadsbesluit maakt onderdeel uit van het rioleringsplan. Na vaststelling van dit GRP zal dit plan worden toegezonden aan het waterschap Rijn en IJssel en de provincie Gelderland (pro forma). Ook zullen we na vaststelling in één of meer dag- of weekbladen die in onze gemeente worden verspreid bekend maken hoe burgers kennis kunnen maken met de inhoud van dit GRP.

28/48

Bijlagen 29/48

Bijlage 1. DoFeMaMe

30/48

31/48

Bijlage 2. Uitgangspunten kostendekkingsberekening In deze bijlage zijn de uitgangspunten voor de kostendekkingsberekening weergegeven.

Uitgangspunten die gehanteerd zijn bij de berekening van de rioolheffing:

1. Berekeningsmethode De rioolheffingsberekening wordt uitgevoerd met behulp van de contante-waardemethode. Deze methode is geschikt om de effecten en de trend op langere termijn zichtbaar te maken. Met de contante-waardemethode is een vergelijking van uitgaven en inkomsten in verschillende jaren mogelijk. De toekomstige uitgaven en inkomsten van elk jaar in de beschouwde periode worden contant gemaakt naar 1 januari startjaar. In de te verwachten inkomsten zit één onbekende: de hoogte van de benodigde inkomsten per aansluiting. Door de contante waarde van de te verwachten inkomsten gelijk te stellen aan de contante waarde van de te verwachten uitgaven, worden de kosten per heffingseenheid berekend. Voor toekomstige investeringen wordt in de contante-waardebenadering geen specifieke wijze van afschrijving of financiering verondersteld. De diverse afschrijvingsmethoden (lineair, afschrijving op annuïteitsbasis) verschillen onderling wel door een andere (boekhoudkundige) verdeling van lasten in de tijd, maar de contante waarde van de jaarlijkse lasten is in deze methoden steeds gelijk aan de contante waarde van de investeringen. Het inflatie- en rentepercentage worden gebruikt voor het contant maken van de toekomstige uitgaven en inkomsten. Dit gebeurt op de volgende wijze:

CWx (U j ) = U j  (cwf )

( j − x)

 (1 + i)   = U j    (1 + r ) 

( j−x)

waarbij: x

= startjaar berekening

Uj

= uitgave in jaar (j) op prijspeil startjaar

i

= inflatie (in decimalen, bijvoorbeeld 0,015)

r

= rente (in decimalen, bijvoorbeeld 0,04)

cwf

= contante-waardefactor { = (1+i) / (1+r) }

CWx(Uj)

= contante waarde in jaar x van investering U in het jaar

Het totaal aan uitgaven en inkomsten over de beschouwde periode is met elkaar in evenwicht.

32/48

2. Planningshorizon Bij de berekening van de rioolheffing is uitgegaan van een planningshorizon van 70 jaar: 2023 t/m 2092.

3. Inflatie De prijsindex is gebaseerd op de prijsontwikkeling van de lonen, materiaal en materieel die nodig zijn voor het aanleggen van een riolering binnen de bebouwde kom. Voor de kostendekkingsberekening bij het GRP is uitgegaan van een langjarige inflatie van 1,5%.

4. Rentevoet Er is een rentevoet van 0% gehanteerd. In Rozendaal wordt geen rente berekend over de kapitaallasten. Evenmin wordt rente toegerekend aan het bedrag in de reserve/voorziening.

5. Prijspeil Alle in het GRP genoemde uitgaven zijn op prijspeil 1 januari 2022.

6. Eenheidsprijzen Voor de berekening van de investeringskosten van de rioleringsobjecten is gebruik gemaakt van de eenheidsprijzen uit de Leidraad Riolering, verminderd met 15% op de eenheidsprijzen voor vervanging van vrijvervalriolering.

7. Staartkosten Voor de staartkosten zijn conform de Kennisbank Stedelijk Water de volgende waarden gehanteerd: uitvoeringskosten 10% (inrichting werkterrein, uitzetwerkzaamheden), algemene kosten, winst en risico 12%, voorbereiding, honorarium en toezicht 15%. Totaal (1,10 * 1.12 * 1,15 - 1) = 42%.

8. Indexering rioolheffing Het in het GRP berekende tarief moet jaarlijks met de optredende inflatie worden geïndexeerd. Dit wordt jaarlijks bij de vaststelling van de begroting afgehandeld.

9. Afschrijvingsmethode Voor afschrijving wordt de lineaire methode toegepast.

10. Afschrijvingstermijnen Onderscheid wordt gemaakt in de technische en de financiële afschrijvingstermijn. De technische afschrijvingstermijn (levensduur) heeft grote invloed op de hoogte van de rioolheffing, die bepaalt immers in welk jaar een object op de vervangingsplanning verschijnt. Het is daarom belangrijk de

33/48

technische levensduur van de rioleringsobjecten zo goed mogelijk in te schatten. In de praktijk wordt hierbij gebruik gemaakt van inspectiegegevens. De financiële afschrijvingstermijn is van invloed op het verloop en de hoogte van de kapitaallasten in de tijd.

De technische en financiële afschrijvingstermijnen mogen afwijken. Volgens de richtlijnen uit de BBV, moeten de afschrijving en de afschrijvingstermijn zo goed mogelijk aansluiten op de feitelijke waardedaling van de vrijvervalriolering. Het voorzichtigheidsbeginsel leidt ertoe dat, indien de economische levensduur korter is dan de technische levensduur, afgeschreven moet worden op basis van de economische levensduur. De in de berekening gehanteerde afschrijvingstermijnen zijn weergegeven in tabel B3.1.

Tabel B1

Overzicht gehanteerde afschrijvingstermijnen (jaar)

Object vrijvervalriolen gemalen – bouwkundig gemalen – mechanisch / elektrisch Persleidingen drukriolering – bouwkundig drukriolering – mechanisch / elektrisch Grondwatermaatregelen/drainage

afschrijvingstermijn Technisch

economisch

70 45 15 45 45 15 45

30 30 15 30 30 15 30

11. Egalisatievoorziening In onze gemeente wordt gebruik gemaakt van een egalisatievoorziening om ongewenste schommelingen in de rioolheffing te voorkomen (BBV art. 43, lid 2). Dit leidt tot een gelijkmatige verdeling van de lasten voor de burger, over een aantal begrotingsjaren. Er wordt geen rente aan de egalisatievoorziening toegevoegd.

12. Doorlopende kapitaallasten ná afloop beschouwde periode De na de beschouwde periode doorlopende kapitaallasten zijn buiten beschouwing gelaten.

13. Rioolheffing en BTW De geraamde BTW op zowel goederen als diensten en investeringen mogen in het riooltarief worden meegenomen. In de rioolheffingsberekening is de compensabele BTW meegenomen over de jaarlijkse kosten en over de investeringen.

14. Nieuwe investeringen voor nieuwbouw Nieuwe investeringen voor nieuwbouw worden niet verrekend via de rioolheffing maar via de grondexploitatie.

34/48

Bijlage 3. Kostendekkingtabellen

35/48

36/48

37/48

38/48

39/48

40/48

41/48

42/48

43/48

44/48

45/48

46/48

47/48

Toelichting verloop voorziening Het verloop van de voorziening wordt bepaald door het verschil in het totaal aan kosten in een jaar (het te dekken saldo) en de inkomsten uit de rioolheffing in een jaar. Het te dekken saldo bestaat uit: -

Kapitaallasten nieuwe investeringen (na 2023) Kapitaallasten oude investeringen (voor 2023) Onderzoekskosten Exploitatielasten Compensabele BTW over investeringen en onderzoekskosten en exploitatielasten

De inkomsten bestaan uit de rioolheffing. Wanneer het verschil tussen het te dekken saldo en de inkomsten positief is, wordt er een dotatie aan de voorziening gedaan. Is het verschil negatief, dan wordt de voorziening ingezet om het verschil te overbruggen. In de praktijk kan de mutatie van de voorziening verschillen met de bedragen die in het kostendekkingmodel zijn opgenomen. Bijvoorbeeld omdat investeringen op een ander moment worden gedaan dan in deze berekening aangenomen of omdat onderzoeken/exploitatieposten duurder of juist goedkoper uitvallen. In het model wordt de rioolheffing berekend inclusief de compensabele BTW. Aan het einde van de totale periode is de stand van de voorziening 0, er is geen geld overgehouden en geen winst gemaakt met de rioolheffing. Dat is wettelijk ook niet toegestaan. In het verloop van de voorziening in de boekhouding van de gemeente kan de BTW-component een verstorende factor zijn, omdat de voorziening ook wel exclusief de BTW-component wordt gemuteerd. Dat veroorzaakt dan een afwijking van het verloop zoals in dit GRP geschetst. In ieder geval is belangrijk om overschotten vanuit de rioolheffing in de voorziening te storten en tekorten daaruit te halen. Zo blijft het gesloten bekostigingssysteem in stand.

48/48